bijlage 1. VTH-beleid 2025-2030 Edam-Volendam

2025-2030

VTH Uitvoerings- en handhavingsstrategie

0 VTH-beleid 2024 - 2028 Gemeente Edam-Volendam

Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Gemeente Edam-Volendam Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling 2025 Status: College vastgesteld: DATUM

1 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding .............................................................................................................................................................. 5 1.1 Introductie ........................................................................................................................................................ 5 1.2 Inwerkingtreding Omgevingswet en Wkb ........................................................................................................ 5 1.3 BIG 8-beleidscyclus ........................................................................................................................................... 5 1.3.1 Uitvoeringsprogramma en Jaarverslag ...................................................................................................... 6 1.4 Kwaliteitscriteria ............................................................................................................................................... 6 2. Beleidsevaluatie en Ontwikkelingen ................................................................................................................... 7 2.1 Evaluatie VTH ....................................................................................................................................................

7 2.1.1 Bouw- en woningtoezicht .......................................................................................................................... 7 2.1.2 Welstand ................................................................................................................................................... 7 2.1.3 Implementatie Omgevingswet .................................................................................................................. 7 2.1.4 Termijnen .................................................................................................................................................. 7 2.1.5 Dekkingspercentage .................................................................................................................................. 8 2.1.6 Omgevingsplan .......................................................................................................................................... 8 2.1.7 Bezwaar en beroep .................................................................................................................................... 8 2.1.8 Brandveiligheid ..........................................................................................................................................

8 2.2 (Toekomstige) ontwikkelingen ......................................................................................................................... 9 2.2.1 Bouwen ...................................................................................................................................................... 9 2.2.2 Woningopgave........................................................................................................................................... 9 2.2.3 Omgevingsplan en -programma’s ............................................................................................................. 9 2.2.4 Digitalisering .............................................................................................................................................. 9 2.2.5 Warmtetransitie ...................................................................................................................................... 10 2.2.6 Natuur ..................................................................................................................................................... 10 2.2.7 BENG ........................................................................................................................................................ 10 3.

Risicoanalyse en prioritering ............................................................................................................................. 11 3.1 Noodzaak van prioritering .............................................................................................................................. 11 3.2 De risicoanalyse .............................................................................................................................................. 12 3.2.1 Beschrijving van de systematiek .............................................................................................................. 12 3.2.2 Prioritering............................................................................................................................................... 13 4. Doelstellingen ................................................................................................................................................... 14 4.1 Doelstellingen Edam-Volendam ..................................................................................................................... 14 4.2 Monitoring van doelstellingen ........................................................................................................................

15 4.2.1 Indicatoren .............................................................................................................................................. 15 4.2.2 Richtlijnen voor monitoring ..................................................................................................................... 15 5. Vergunningverlening ......................................................................................................................................... 16 5.1 Inleiding .......................................................................................................................................................... 16 5.2 Visie en uitgangspunten ................................................................................................................................. 16 2 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

5.2.1 Visie ......................................................................................................................................................... 16 5.2.2 Uitgangspunten ....................................................................................................................................... 16 5.3 Strategie.......................................................................................................................................................... 17 5.3.1 Toetsniveaus technische bouwactiviteit & de Wkb ................................................................................ 17 5.3.2 Wettelijke basis ....................................................................................................................................... 17 5.3.3 Vergunningverlening onder het Omgevingsrecht ................................................................................... 18 5.3.4 Basiswerkwijze......................................................................................................................................... 19 5.4 Werkwijze per type omgevingsplanactiviteit .................................................................................................

19 5.4.1 Bouwen .................................................................................................................................................... 19 5.4.2 Slopen ...................................................................................................................................................... 22 5.4.3 Brandveiligheid ........................................................................................................................................ 23 5.4.4 Monumenten........................................................................................................................................... 24 5.4.5 Aanleggen ................................................................................................................................................ 25 5.4.6 Strijdig gebruik......................................................................................................................................... 25 5.5 Vergunningverlening APV & Bijzondere wetten ............................................................................................. 26 5.5.1 Werkwijze evenementen (APV) ...............................................................................................................

26 5.5.2 Werkwijze Alcoholwet (Bijzondere Wetten) ........................................................................................... 27 5.5.3 Werkwijze Wet bibob (Bijzondere Wetten) ............................................................................................ 27 6. (Bouw)toezicht .................................................................................................................................................. 28 6.1 Inleiding .......................................................................................................................................................... 28 6.2 Visie en uitgangspunten ................................................................................................................................. 28 6.2.1 Visie ......................................................................................................................................................... 28 6.2.2 Uitgangspunten ....................................................................................................................................... 29 6.3 Strategie..........................................................................................................................................................

29 6.3.1 Toetsniveaus ............................................................................................................................................ 29 6.3.2 Integraal toezicht ..................................................................................................................................... 30 6.4 Werkwijze per type activiteit .......................................................................................................................... 31 6.4.1 Inspectie .................................................................................................................................................. 32 6.4.2 Toezicht ................................................................................................................................................... 33 7. Handhaving ....................................................................................................................................................... 37 7.1 Inleiding .......................................................................................................................................................... 37 7.2 Visie en uitgangspunten .................................................................................................................................

37 7.2.1 Visie ......................................................................................................................................................... 37 7.2.2 Uitgangspunten ....................................................................................................................................... 37 7.3 Strategie.......................................................................................................................................................... 39 7.3.1 Wettelijke basis ....................................................................................................................................... 39 7.3.3 Handhaving onder de Wkb ...................................................................................................................... 43 7.3.3 Intrekken van vergunningen .................................................................................................................... 43 3 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

7.3.4 Gedoogstrategie ...................................................................................................................................... 45 7.3.5 Optreden tegen eigen overheid of andere overheden ........................................................................... 46 7.3.6 Projecten ................................................................................................................................................. 46 8. Samenwerking ketenpartners ........................................................................................................................... 47 8.1 Inleiding .......................................................................................................................................................... 47 8.2 Overzicht ketenpartners en afspraken ........................................................................................................... 47 Bijlage 1: Toetsmatrix ........................................................................................................................................... 49 Bijlage 2: Tabel richtlijn hoogte dwangsommen en begunstigingstermijnen ....................................................... 50

4 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

1. INLEIDING 1.1 INTRODUCTIE De onderliggende Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (hierna: VTH-beleid) is gericht op het kader waarbinnen er uitvoering wordt gegeven aan de vergunning-, toezicht- en handhavingstaken (hierna: VTH-taken) binnen het Omgevingsrecht (de Omgevingswet), de Algemene plaatselijke verordening (hierna: APV) en Bijzondere Wetten in de gemeente Edam-Volendam. De wettelijke grondslag waarop het beleidsdocument berust is artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit. Voor inwoners en bedrijven is dit VTH-beleid een handvat om kennis te nemen van onze werkwijze, waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, wat belangrijk wordt geacht en hoe dit wordt georganiseerd. 1.2 INWERKINGTREDING OMGEVINGSWET EN WKB Door de komst van de Omgevingswet met als onderdeel de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (hierna: Wkb) die op 1 januari 2024 in werking zijn getreden, verandert er veel binnen het VTH-kader en taken. Hierom is het VTH-beleid geactualiseerd. Dit document is volledig in lijn met de nieuwe wetgeving. Met dit document wordt inzichtelijk gemaakt wat burgers en bedrijven kunnen verwachten met de komst van deze wet. 1.3 BIG 8-BELEIDSCYCLUS Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken procesmatig wordt geborgd, wordt er gebruik gemaakt van de landelijke beleidscyclus, de zogenaamde ‘BIG 8’ (zie onderstaande afbeelding).

Door toepassing van de onderstaande beleidscyclus wordt beleid en uitvoering met elkaar verbonden. Om aan te geven dat beleid en uitvoering elkaar aanvullen zonder dat er sprake is van een hiërarchische relatie, is de BIG 8 gekanteld gepresenteerd. De vierjarige cyclus bestaat uit de beleidscyclus, waarin de doelstellingen, prioriteiten en strategieën zijn opgenomen. Deze worden binnen voorliggend VTH-beleid verder uitgewerkt. De jaarlijkse cyclus omvat een uitvoeringscyclus van planning, uitvoering en verslaglegging, waarbinnen sneller geschakeld kan worden en aanpassing doorgevoerd kunnen worden. Het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag maken onderdeel uit van deze jaarlijkse uitvoeringscyclus. Daarnaast zorgt het evaluatie onderdeel van deze cyclus ervoor dat de strategie continu blijft aansluiten op de uitvoeringspraktijk.

5 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

1.3.1 UITVOERINGSPROGRAMMA EN JAARVERSLAG Jaarlijks wordt in het uitvoeringsprogramma uiteengezet welke acties worden ondernomen om de doelstellingen zoals in dit beleid geformuleerd te behalen. Dit stuk wordt uiterlijk voor 1 februari vastgesteld en gedeeld met de gemeenteraad en het interbestuurlijk toezicht (IBT) van de provincie. Voor 1 mei van het opvolgende jaar wordt er gerapporteerd over de uitvoering van het vastgestelde uitvoeringsprogramma. Ook wordt hier geëvalueerd in hoeverre de gestelde doelen zijn bereikt en activiteiten zijn uitgevoerd. Hier wordt minimaal geoordeeld of de voorgenomen activiteiten uit het uitvoeringsprogramma zijn uitgevoerd, de uitvoering van deze activiteiten heeft bijgedragen aan de doelstellingen die zijn gesteld, er wordt voldaan aan de kwaliteitscriteria en of de uitvoerings-en handhavingsstrategie eventueel moet worden aangepast. De rapportage en evaluatie wordt vastgelegd in een jaarverslag. De resultaten van de evaluatie worden gebruikt voor het uitvoeringsprogramma van volgend jaar. 1.4 KWALITEITSCRITERIA De landelijk bepaalde kwaliteitscriteria1 zijn van essentieel belang voor een effectieve en efficiënte uitvoering van de VTH-taken.

De criteria zijn onderverdeeld in een algemeen deel (deel A), de criteria voor de kritieke massa (B), de procescriteria (deel C) en de competentieprofielen (deel D), die elk een specifieke rol spelen in het waarborgen van de kwaliteit van de werkzaamheden. De criteria voor de kritieke massa (deel B) hebben betrekking op de deskundigheid, capaciteit en effectiviteit van de uitvoering. Hoewel deze niet binnen voorliggend document zijn uitgewerkt, vormen ze een essentieel onderdeel van het bredere kwaliteitsbeleid. De gemeente hanteert hierbij de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht gemeente Edam-Volendam. In het jaarverslag wordt gerapporteerd over de kritieke massa, waarmee inzicht wordt geboden in de borging van de noodzakelijke personele en inhoudelijke capaciteit. De procescriteria (deel C) richten zich op het doorlopen van de BIG 8-cyclus binnen het VTH-domein. Door middel van dit beleidsstuk, de jaarlijkse verslaglegging en het uitvoeringsprogramma wordt aantoonbaar voldaan aan deze criteria. De systematische monitoring en verantwoording dragen bij aan een continue verbetering en borging van deze processen. Het laatste onderdeel bevat de Competentieprofielen (deel D). De competentieprofielen worden gehanteerd door de teamleider in interne evaluatiegesprekken.

1

De Kwaliteitscriteria 3.0 zijn vastgesteld door het Interbestuurlijk programma versterking VTH en zijn ingegaan per 1 januari 2025. 6 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

2. BELEIDSEVALUATIE EN ONTWIKKELINGEN 2.1 EVALUATIE VTH Het VTH-beleid 2022-2026 was de opvolger van het Omgevingsbeleidsplan 2016-2020. Door de inwerkingtreding van nieuwe wetgeving is dit beleid eerder geactualiseerd. Wel is het van belang het oude beleid te evalueren, alvorens we een nieuw kader omschrijven en vaststellen voor het uitvoeren van vergunningverlening, toezicht en handhavingstaken (VTH). 2.1.1 BOUW- EN WONINGTOEZICHT De afgelopen jaren is bij bouw- en woningtoezicht streng toegezien op naleving van alle verleende omgevingsvergunningen bij zowel verbouw en nieuwbouw. Wanneer er bij een controle blijkt, dat niet wordt voldaan aan de omgevingsvergunning, wordt er gehandhaafd. Hierbij kun je denken aan het ontbreken van zonnepanelen, waardoor niet voldaan wordt aan de BENG-norm uit de omgevingsvergunning. In de afgelopen jaren zijn buiten kleine afwijkingen ook geregeld tekortkomingen geconstateerd met een hoog risicoprofiel, voornamelijk op het gebied van de brandveiligheid. Om de veiligheid en naleving van regelgeving te waarborgen, blijft het dus van groot belang deze werkwijze bij bouw- en woningtoezicht voort te zetten en waar nodig verder aan te scherpen. 2.1.2 WELSTAND Kijkend naar de afgelopen periode is er op het gebied van welstand geen reden tot zorg. Het aantal afwijkingen van de adviezen van de commissie is jaarlijks op één hand te tellen.

Wel is de behoefte voor meer algemene regels de afgelopen jaren toegenomen, met als doel het toetsingsproces efficiënter te laten verlopen. Bij eenvoudige en standaard aanvragen kost een ambtelijke toetsing aan de welstandscriteria gemiddeld genomen aanzienlijk minder tijd. Dit vereist echter heldere en eenduidige beleidskaders om een consistente en rechtmatige beoordeling te waarborgen. 2.1.3 IMPLEMENTATIE OMGEVINGSWET Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. In aanloop naar de implementatie heeft de gemeente diverse voorbereidingen getroffen om een zo soepel mogelijke overgang te waarborgen. Zo zijn er trainingen georganiseerd voor medewerkers en is een nieuw VTH-zaaksysteem geïmplementeerd, hetgeen noodzakelijk was om de nieuwe werkprocessen conform de Omgevingswet te ondersteunen. Om deze transitie te coördineren was een projectleider aangesteld, echter, door diens voortijdig vertrek eind 2022 is de verdere implementatie intern opgepakt, wat heeft geleid tot een verhoogde werkdruk. Daarnaast werd eind 2023 een duidelijke piek in het aantal vergunningsaanvragen waargenomen, doordat aanvragers hun verzoeken nog onder de Wabo wilden laten beoordelen. Deze piek heeft een aanzienlijke doorwerking gehad op de werkdruk in 2024 en blijft ook in 2025 van invloed.

Sinds de invoering van de Omgevingswet richt de gemeente Edam-Volendam zich op de verdere implementatie en optimalisatie van de getroffen voorbereidingen, in combinatie met de doorontwikkeling van het VTHzaaksysteem. In de praktijk blijft dat veel aanvragers moeite hebben met het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en met de afbakening tussen technische en ruimtelijke vergunningen (de knip). Dit resulteert in een groot aantal vragen vanuit initiatiefnemers en een verhoogde behoefte aan ondersteuning door de gemeente, waaronder telefonisch contact met aanvragers om hen door het DSO te begeleiden of verkeerd ingediende aanvragen te corrigeren. 2.1.4 TERMIJNEN Een van de doelstellingen uit het VTH-beleid 2022-2026 is dat ten minste 55% van de vergunningen voor de activiteit bouwen binnen een termijn van 6 weken wordt afgehandeld. De afgelopen jaren is deze doelstelling niet gehaald. Wel zijn vergunningaanvragen de voorgaande jaren vrijwel altijd binnen de wettelijke termijnen afgehandeld. Uitsluitend in het jaar 2024 is een stijging waargenomen in het nemen van een besluit buiten de 7 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

wettelijke termijnen. De invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is hierop van invloed geweest. De veranderingen in de wetgeving en de daarmee verbonden onzekerheden hebben er in 2024 toe geleid dat een groter aantal aanvragen buiten de wettelijke termijn is afgehandeld. De doelstelling om 55% van de vergunningen binnen een termijn van 6 weken af te handelen zal derhalve ook de komende jaren weer nagestreefd worden. 2.1.5 DEKKINGSPERCENTAGE Het doel wat betreft het dekkingspercentage van de leges was 85% in het VTH-beleid 2022-2026. In de praktijk is gebleken dat dit een te hoog doel is. De afgelopen jaren lag de kostendekkendheid tussen de 45% en 55%. De gemeente Edam-Volendam voldoet aan de kwaliteitscriteria met een minimale bezetting, wat mede invloed heeft op de financiële haalbaarheid van het streefpercentage. De komende jaren wordt onderzocht op welke wijze het dekkingspercentage op een verantwoorde en haalbare manier verhoogd kan worden. 2.1.6 OMGEVINGSPLAN De afgelopen periode waren de bestemmingsplannen op hoofdlijnen actueel en toekomstbestendig. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de transitie naar een volwaardig omgevingsplan in gang gezet. Voor nu gelden de bestemmingsplannen samen als een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege.

Bij de verdere uitwerking van het omgevingsplan speelt VTH een ondersteunende rol ter waarborging van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. 2.1.7 BEZWAAR EN BEROEP Hoewel het aantal bezwaar- en beroepsschriften de afgelopen jaren licht gestegen is, is nog altijd het merendeel (circa 90%) hiervan ongegrond. Dit duidt erop dat de algemene kwaliteit van de genomen besluiten hoog is. De komende jaren is het van belang dat het behalen van dit resultaat wordt doorgezet, zodat de juridische houdbaarheid van besluiten gewaarborgd blijft. 2.1.8 BRANDVEILIGHEID De gemeentelijke taken met betrekking tot brandveiligheid worden in samenwerking met de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) uitgevoerd. De samenwerking met de VrZW verloopt goed en de taakverdeling is helder. Brandveiligheid heeft een hoge prioriteit binnen de gemeente en blijft de komende jaren een speerpunt binnen het beleid.

8 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

2.2 (TOEKOMSTIGE) ONTWIKKELINGEN De gemeente Edam-Volendam heeft ruim 37.000 inwoners en kent, mede door de fusie in 2016, een gemengd karakter. De gemeente bestaat uit een aantal verstedelijkte kernen (Edam, Volendam en Oosthuizen), een aantal dorpse kernen (Beets, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Warder en Schardam) en een uitgestrekt landelijk gebied. 2.2.1 BOUWEN Zowel Edam als Volendam hebben beide een historisch centrum, waarvan één is aangewezen als Beschermd Stadsgezicht (Edam) en één als cultuurhistorisch attentiegebied, zijnde een gemeentelijk monument (Volendam). De aanwezige monumenten en de wens tot behoud van het uiterlijk aanzien van deze kernen, zorgen ervoor dat welstandsinbreuken aan panden en aantastingen van de openbare ruimte een zwaarder gewicht worden toegekend, dan in gebieden die historisch gezien minder relevant zijn. De gemeente is na de tweede wereldoorlog gegroeid en kent een hoog percentage eigen woning bezit. De woningvoorraad kan dan ook als relatief jong worden gekenmerkt. Er is een geringe doorstroming, woningen worden vaak voor het leven gekocht, waardoor de bewoners de woning in goede staat houden. Risico’s als gevolg van gedateerde woningen en technische installaties doen zich om die reden niet op grote schaal voor. De woningcorporaties binnen de gemeente voeren een actief beleid ten aanzien van het beheer van hun woningbezit.

De staat van de voorraad brengt in dat opzicht geen bijzondere risico’s met zich mee. De gemeente heeft een hoge grondwaterstand en een slechte grondslag (veenondergrond). Problemen ten aanzien van zowel grondwateroverlast als grondwateronderlast en aanverwante funderingsproblemen vormen een reëel risico binnen de gemeente. Die situaties kunnen zich vooral voordoen op plaatsen van voormalige waterlopen (drooggelegde sloten e.d.). Het aantal signalen van grootschalige probleemsituaties ten aanzien van funderingen op dit moment is beperkt. Veiligheid is al heel lang een speerpunt van beleid. De brandveiligheid en de constructieve veiligheid van met name publiek toegankelijke gebouwen blijven aandachtspunten en kunnen in algemene zin als risico’s worden aangemerkt. 2.2.2 WONINGOPGAVE Net als in heel Nederland kampt ook de gemeente Edam-Volendam met een groot woningtekort. De komende jaren wordt naar verwachting bijgedragen aan de lokale woonbehoefte en de doorstroming op de woningmarkt door de ontwikkeling van onder andere de nieuwbouwwijk Lange Weeren met circa 1.000 woningen. Naast nieuwbouw spelen ook vraagstukken rondom woninggebruik een steeds grotere rol. De structurele verhuur van woningen aan toeristen verhoogt de druk op de beschikbaarheid van (betaalbare) huisvesting voor inwoners.

Mogelijke beleidsinstrumenten om het aandeel woningen dat beschikbaar is voor eigen inwoners te waarborgen, zoals de huisvestigingsverordening, worden de komende jaren onderzocht en, waar mogelijk, ingezet. 2.2.3 OMGEVINGSPLAN EN -PROGRAMMA’S Zoals eerder in de evaluatie benoemd, is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet de transitie naar een volwaardig omgevingsplan in gang gezet. Daarnaast worden binnen de gemeente de komende jaren diverse omgevingsprogramma’s ontwikkeld. In deze transitie bekleedt VTH een ondersteunende rol, ter waarborging van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. 2.2.4 DIGITALISERING Met de ingebruikname van het nieuwe VTH-zaaksysteem in juli 2023 is een belangrijke stap gezet om te voldoen aan de eisen van de Omgevingswet en Wkb. Tevens draagt dit bij aan de verdere digitalisering van de werkprocessen. Het werken met dit nieuwe systeem brengt echter uitdagingen met zich mee, waarvoor de komende periode een oplossing moet worden gezocht. De gemeente zet zich in om de impact op de kwaliteit 9 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

van dienstverlening en de doorlooptijden te minimaliseren, met als primaire focus het bevorderen van de gebruiksvriendelijkheid en effectiviteit van het systeem. 2.2.5 WARMTETRANSITIE De gemeente Edam-Volendam is bezig met de actualisatie van de transitievisies naar een warmteprogramma aan de hand van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW). In dit kader ligt de focus momenteel op het verbeteren van de isolatiegraad van slecht geïsoleerde woningen, gefinancierd met het SPUK LAI (Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie). Het verbeteren van de isolatiewaarden is een eerste stap naar aardgasvrije woningen. Er wordt tevens nog een haalbaarheidsstudie uitgevoerd voor een warmtenet bij het nieuwbouwgebied Lange Weeren. 2.2.6 NATUUR Polder Zeevang is aangewezen als Natura 2000-gebied. Deze aanwijzing betekent dat het gebied beschermd is op grond van de Omgevingswet en bijbehorende uitvoeringsregelgeving, zoals het Besluit activiteiten leefomgeving (hierna: Bal). De voorgaande wetgeving, de Wet natuurbescherming (Wnb), is komen te vervallen. 2.2.7 BENG Steeds meer nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen zijn energieneutraal. Sinds 1 januari 2021 is het wettelijk verplicht (bijna) energieneutraal te bouwen. BENG betekent: Bijna EnergieNeutraal Gebouw. De energieprestatie is van EPC naar BENG gegaan.

In het kader van de klimaatdoelstelling is door de Europese Commissie besloten dat nieuwe gebouwen in de Europese Unie niet BENG moeten zijn, maar helemaal CO 2 vrij moeten zijn. Dit is voorzien na 2030 en vanaf 2027 voor nieuwe openbare gebouwen. Tot 2030 blijft BENG de norm bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie.

10 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

3. RISICOANALYSE EN PRIORITERING In de risicoanalyse staat de basis voor de doelen en prioriteiten die gesteld worden. In artikel 13.6 van het Omgevingsbesluit is bepaald dat er een risicoanalyse ten grondslag moet liggen aan het beleid. De analyse geeft inzicht waar de risico’s zich voordoen en geeft op deze wijze een handvat voor het maken van keuzes in zowel toetsing als toezicht en handhaving. De risico’s moeten beheersbaar en controleerbaar zijn. 3.1 NOODZAAK VAN PRIORITERING Onderstaande risicoanalyse heeft betrekking op toezicht en handhaving. Voor vergunningverlening is de gemeente verplicht binnen bepaalde termijnen de vergunning in behandeling te nemen en een besluit te nemen. Hierdoor is het maar beperkt mogelijk vergunningen te prioriteren, aangezien alles opgepakt moet worden. Daarom is vergunningverlening niet meegenomen in deze risicoanalyse. Een prioriteitstelling bij het vaststellen van handhavingsbeleid is noodzakelijk. De gemeente kan immers niet alle wet- en regelgeving waarvoor zij verantwoordelijk is controleren. Dit betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Er worden daarbij vragen gesteld als: wat wordt gehandhaafd, hoe wordt gehandhaafd, wat heeft prioriteit en wat heeft minder of geen prioriteit? Door het beantwoorden van deze vragen, kan de handhavingscapaciteit beter en effectiever worden ingezet.

De inspanningen dienen zich in beginsel te richten op die gebieden waar de risico’s het grootst zijn. WERKWIJZE BIJ DE PRIORITERING De minder prioritaire gebieden krijgen hierdoor automatisch minder aandacht, maar dat betekent niet dat de gemeenten niet voldoet aan haar wettelijke taken. In de Omgevingswet valt te lezen dat het bevoegd gezag de taak heeft zorg te dragen voor de bestuursrechtelijke handhaving van de Omgevingswet en de hieronder vallende wetgeving. Er is daarentegen in de betreffende wetgeving niet voorgeschreven op welke wijze het bevoegd gezag de regels moet controleren en of zij alle regels moet controleren. Integendeel zelfs, de wetgever biedt in het Omgevingsbesluit het bevoegd gezag de mogelijkheid handhavingsbeleid te formuleren en hierin prioriteiten te stellen. Bij een hoge prioriteit wordt direct volgens een vaste werkwijze en regels handhavend opgetreden. Daarentegen worden zaken met een lage prioriteit zoveel mogelijk projectmatig opgepakt. De prioritering kent wel de nodige flexibiliteit. Mocht er om een specifieke reden ergens opgetreden moeten worden, dan kan er meer prioriteit aan gegeven worden. De gemeente Edam-Volendam hanteert twee vormen van projectmatig werken; thematisch en gebiedsgericht.

Een thematische aanpak richt zich op het uitvoeren van controles op basis van een bepaalde activiteit, denk bijvoorbeeld aan het controleren van schuttingen en bijbehorende bouwwerken. Bij een gebiedsgerichte aanpak worden daarentegen de controles uitgevoerd aan de hand van een bepaald gebied, zoals een wijk of het buitengebied.

11 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

3.2 DE RISICOANALYSE 3.2.1 BESCHRIJVING VAN DE SYSTEMATIEK Voor bouwwerkcategorieën die vaak voorkomen is een risicoanalyse uitgevoerd. Hierbij is per toetsthema en handhavingsthema, op basis van kennis en ervaring, beoordeeld hoe groot de kans is dat een aanvraag of gerealiseerd bouwwerk niet aan de gestelde eisen voldoet en wat de mogelijke effecten daarvan zijn. Deze systematiek biedt inzicht in welke thema’s, bij zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving, een hoog risico vormen en welke minder kritisch zijn. Dit maakt het mogelijk om niet alleen gerichter te toetsen bij de vergunningverlening, maar ook om prioriteiten te stellen bij toezicht en handhavingsactiviteiten. Hierdoor wordt capaciteit efficiënt ingezet en wordt de naleving van wet- en regelgeving beter geborgd. De risico’s uit de risicoanalyse zijn bepaald aan de hand van een gemiddelde van 5 categorieën, opgehoogd op basis van de kans van slecht naleefgedrag. Dit leidt tot een bepaalde prioritering. De scores leiden tot de volgende prioriteiten: Score

Risico

0-3 3-4 4+

Laag Gemiddeld Hoog

De risicoanalyse is gebaseerd op basis van vijf categorieën. Deze categorieën worden gescoord van 0-5, waar 0 betekent een nihil risico/niet van belang en 5 een ernstig risico/belangrijke focus betreft. De vijf categorieën zijn als volgt: •

Veiligheid: Deze categorie beoordeelt de mate waarin een overtreding of incident een risico vormt voor de fysieke veiligheid van mensen en de omgeving. Dit kan betrekking hebben op constructieve veiligheid, brandveiligheid, verkeersveiligheid en andere gevaarlijke situaties.

•

Kwaliteit van de leefomgeving: Hierbij wordt gekeken naar de invloed van een overtreding op de leefbaarheid van een gebied. Denk aan geluidsoverlast, geurhinder, verstoring van natuurwaarden of aantasting van het landschap.

•

Duurzaamheid: Deze factor beoordeelt in hoeverre een overtreding negatieve gevolgen heeft voor het milieu en de duurzaamheid van het gebruik van grondstoffen, energie en natuur. Dit omvat zaken als het illegaal verwijderen van groen in de openbare ruimte, lage isolatiewaarden of een slecht energielabel bij gebouwen, en het niet voldoen aan de duurzaamheidsvoorschriften bij (ver)bouw en sloop.

•

Volksgezondheid: Deze categorie richt zich op risico’s voor de gezondheid van mensen, zoals luchtverontreiniging/luchtdoorstroming, aanwezigheid van gevaarlijke stoffen, waterkwaliteit en hygiënische omstandigheden.

•

Imago: Hier wordt gekeken naar de gevolgen voor het vertrouwen in de overheid en de naleving van weten regelgeving. Grote of publieke overtredingen kunnen het imago van de gemeente of toezichthouder schaden en leiden tot verminderde acceptatie van beleid.

12 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

3.2.2 PRIORITERING

13 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

4. DOELSTELLINGEN Hieronder staan de doelstellingen voor VTH voor de onderhavige beleidsperiode. Bij de doelstellingen is weergegeven waar de doelstellingen betrekking op hebben: duurzaamheid, leefbaarheid, dienstverlening, uitvoeringskwaliteit van diensten en producten, veiligheid of financiën. Dit zijn ook thema’s waar het college volgens de verordening VTH-kwaliteit ten minste doelstellingen aan zou moeten formuleren. Bij het formuleren van de doelstellingen is nadrukkelijk rekening gehouden met de eisen die de raad heeft gesteld aangaande de dienstverlening. 4.1 DOELSTELLINGEN EDAM-VOLENDAM

Thema

Doelstelling

Veiligheid

Ten minste 85% van de bouwwerken worden op de juiste plek gerealiseerd, voldoen aan de redelijke eisen van welstand, zijn veilig en volgens de regels van het omgevingsplan gebouwd.

de objectieve en subjectieve (gezondheids-) veiligheid.

De cultuurhistorische waarde van de monumentale panden wordt behouden. Vergunningverlening, toezicht en handhaving dragen bij aan een goed woon- en leefklimaat. Waardering van het woon-, leef- en bedrijfsklimaat ligt ten minste op een 7.

Duurzaamheid de objectieve en subjectieve aantrekkelijkheid en geschiktheid van een gebied of gemeenschap is om er te wonen, of te werken en de mate waarin we dit in de toekomst kunnen behouden.

Dienstverlening de manier waarop en de snelheid waarmee de organisatie met belanghebbenden omgaat.

Toetsing van BENG (Bijna Energieneutraal Gebouwen) bij 100% van de omgevingsvergunningen als het gaat om nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw. Verbetering van de certificering energieprestatie utiliteitsgebouwen (Label C). Inwoners en bedrijven binnen de gemeente stimuleren, faciliteren en informeren over duurzame en energiebesparende maatregelen. Betrokken partijen (aanbieders en consumenten) met elkaar in contact brengen. De klanttevredenheid van de afhandeling ligt ten minste op 75%. Ten minste 55% van de vergunningen voor de activiteit bouwen wordt binnen een termijn van 6 weken afgehandeld. 90% van de besluitvorming op vergunningaanvragen valt binnen de wettelijke termijnen. De besluiten en correspondentie richting de burgers is leesbaar en in begrijpelijke taal. Maximaal binnen 4 tot 8 weken na het indienen van een handhavingsverzoek worden bevindingen en het verdere verloop van de afhandeling van het verzoek aan de indiener schriftelijk bekend gemaakt. Het team draagt bij aan het verbeteren van de algehele informatievoorziening over VTH op de gemeentelijke website.

Uitvoeringskwaliteit de mate waarin een product voldoet aan de juridische doelen én bijdraagt de omgevingsdoelen.

Ieder jaar wordt een (uitvoerings-)proces kwaliteitsontwikkeling te borgen.

verbeterd

om

doorlopende

Integraliteit van de vergunningverlening wordt via het Edam-Volendams Ruimtelijk Planproces (EVRPp) en de bouwcommissie geborgd. 90% van de bezwaar- en beroepsschriften m.b.t. vergunningverlening is ongegrond.

14 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

Gedurende de beleidsperiode wordt een beleid inzake de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA) vastgesteld. Het team draagt bij aan het omgevingsplan dat in 2032 actueel, volledig en toekomstbestendig is.

Financiën

Het dekkingspercentage van de leges is 70% of hoger.

de inzet van middelen in relatie tot de hoeveelheid afgeleverde diensten/ producten.

4.2 MONITORING VAN DOELSTELLINGEN 4.2.1 INDICATOREN De gemeente Edam-Volendam zal monitoren of deze doelstellingen ook worden gerealiseerd aan de hand van onderstaande indicatoren: • aantal van de reguliere bouwcontroles naar aanleiding van een vergunning voor de activiteit bouwen waarin één of meerdere regels ten aanzien van constructieve veiligheid, brandveiligheid of het omgevingsplan wordt overtreden; • aantal welstandsexcessen en aantal welstandsadviezen; • waardering door de burgers van het woon-, leef- en bedrijfsklimaat; • percentage van de vergunningen waarin bij de adviezen het aspect veiligheid is meegenomen; • percentage BENG-toetsingen bij aanvragen om omgevingsvergunning nieuwbouw (woningbouw/utiliteitsbouw); • aantal certificeringen energieprestatie utiliteitsgebouwen; • gegeven informatie aan inwoners en bedrijven over energiebesparende en energiebesparende maatregelen; • aantal overtredingen bij controles; • waarderingspercentage van de klanten voor het doorlopen vergunningenproces; • doorlooptijd van de omgevingsvergunningen; • percentage afgehandelde vergunningen binnen wettelijke termijn; • percentage van de bezwaar- en beroepschriften dat ongegrond is; • aantal bezwaar- en beroepzaken; • dekkingspercentage van de leges.

De indicatoren zullen gemeten en gepubliceerd worden door middel van het jaarverslag, controle door collega’s (4-ogen principe), klanttevredenheidsonderzoek, analyse van de vergunningen, audit, enquête en meetgegevens. 4.2.2 RICHTLIJNEN VOOR MONITORING Als richtlijnen voor de monitoring kunnen aangehouden worden: • Niet voor elke indicator hoeft een 100% controle plaats te vinden, maar kan volstaan worden met een steekproef van 5 cases; • Alle indicatoren worden gescoord in hetzelfde kalenderjaar (gelijklopend met het Uitvoeringsprogramma); • Aantallen worden niet door middel van een steekproef vastgesteld maar volledig in kaart gebracht.

15 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

5. VERGUNNINGVERLENING 5.1 INLEIDING Binnen dit hoofdstuk zal worden vastgelegd welke doelen er zijn voor het verlenen van vergunningen en wat binnen deze doelen prioriteit heeft. Door middel van welke indicatoren we gaan meten zal worden aangegeven of de doelstellingen ook worden bereikt. Daarna zal de te volgen strategie per activiteit worden weergegeven. In het kader van de Omgevingswet is een periodieke herijking verplicht voor de vergunningverlening. Tevens in de samenwerking bij de uitvoering (Omgevingsdienst of voor overige bouw- en milieutaken met omliggende gemeenten), behoudt het bevoegd gezag de wettelijke plicht om haar uitvoeringsstrategieën vast te stellen. 5.2 VISIE EN UITGANGSPUNTEN 5.2.1 VISIE De gemeente Edam-Volendam streeft naar een efficiënte vergunningverlening die bijdraagt aan een gezonde en leefbare fysieke leefomgeving. De kaders voor vergunningverlening zijn opgenomen in het Omgevingsbesluit. Bij technische toetsing wordt een risicogestuurde aanpak gehanteerd. Afhankelijk van de complexiteit en impact van een bouwproject wordt een passend toetsniveau vastgesteld. Voor niet-technische vergunningaanvragen wordt voor het toetsniveau gekeken naar de impact op de omgeving. De gemeente ziet duidelijke communicatie als een belangrijk punt in het vergunningenproces.

Goede dienstverlening wordt behaald door goed contact te houden tussen gemeente en vergunningaanvrager gedurende het gehele proces. Door middel van heldere toetsingskaders en integrale toetsing aan o.a. het omgevingsplan en het Bbl worden aanvragen gelijkwaardig beoordeeld binnen de beleidscontext. De bovenstaande visie wordt hieronder uitgewerkt in concrete uitgangspunten, die richting geven aan de strategie en werkwijze. 5.2.2 UITGANGSPUNTEN JURIDISCHE BASIS Vergunningverlening vindt plaats op basis van de wettelijke kaders, zoals onder meer de Omgevingswet, het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en het omgevingsplan. Voor vergunningaanvragen zonder technische toets wordt uitgegaan van de formele kaders en procedures, inclusief de ontvangstbevestiging en ontvankelijkheidstoets. DUIDELIJKE TOETSINGSCRITERIA Elke aanvraag wordt integraal getoetst aan het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit zorgt ervoor dat alle aanvragen op een consistente manier worden beoordeeld binnen de beleidscontext. DIENSTVERLENENDE HOUDING De gemeente streeft naar een efficiënte en transparante vergunningverlening, waarbij duidelijke communicatie met de aanvrager centraal staat. Dit draagt bij aan een voorspelbaar en betrouwbaar proces.

GELIJKE BEHANDELING EN RECHTSZEKERHEID Aanvragen worden objectief en consistent beoordeeld, zodat gelijke gevallen ook gelijk worden behandeld. Dit bevordert de rechtszekerheid en draagt bij aan een eerlijke verdeling van de mogelijkheden binnen de fysieke leefomgeving.

16 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

5.3 STRATEGIE In de vergunningenstrategie kan gevonden worden op welke wijze de vergunningverlening verzorgd wordt. Er is op hoofdlijnen een procesbeschrijving opgesteld. Hierin wordt het proces beschreven en komen de mogelijkheden voor aanvragen en de toetsingsniveaus naar voren. Per activiteit wordt de werkwijze verder weergegeven. 5.3.1 TOETSNIVEAUS TECHNISCHE BOUWACTIVITEIT & DE WKB Op 1 januari 2024 is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ingetreden. Voor vergunningverlening betekent dit dat de beoordeling van de vergunning voor de technische bouwactiviteit (het toetsen aan hoofdstuk 4 van het Besluit bouwwerken leefomgeving, Bbl) niet meer door de gemeente plaatsvindt voor nieuwbouw in de lage risicoklasse (gevolgklasse 1). Deze wordt beoordeeld door een private kwaliteitsborger. Dit betreft b.v. de grondgebonden woningen en kleinere bedrijfspanden. Als er lokale risico’s zijn waar de kwaliteitsborger rekening mee dient te houden, worden deze opgenomen in de vergunningsvoorschriften. De lokale risico’s zijn verder geduid onder het hoofdstuk toezicht onder de Wkb (6.4.2.2.) van dit beleidsstuk. Voor gevolgklasse 1 verbouw en gevolgklasse 2 en 3 is de Wkb tot op heden niet ingetreden en blijft de gemeente verantwoordelijk voor het toetsen van de vergunningsaanvraag aan de technische eisen uit het Bbl.

Voor de vergunningsaanvragen waar de Wkb niet van toepassing op is, vindt een toets aan het Bbl plaats. Hiervoor wordt gewerkt met drie toetsniveaus en een toetsmatrix (zie bijlage 1). De toetsniveaus geven aan op welk niveau de vergunningsaanvraag wordt gecontroleerd. Voor gevolgklasse 1 verbouw kan het toetsniveau verschillen o.b.v. de gebruiksfunctie, maar zal over het algemeen toetsniveau 1 of 2 betreffen. Gevolgklassen 2 en 3 zullen in de meeste gevallen toetsniveau 2 of 3 betreffen. Ook hier wordt gekeken naar de gebruiksfunctie. In de toetsmatrix is verder uiteengezet o.b.v. welke functie welk toetsniveau gebruikt wordt.

Toetsniveau

Werkwijze

1

Visuele toets: Is het betreffende onderdeel aangegeven op de stukken. Zijn tevens de uitgangspunten vermeld. Gecontroleerd wordt of de uitgangspunten juist zijn en of de eventuele uitkomsten aannemelijk zijn. Wordt er bijvoorbeeld verwezen naar een norm of richtlijn.

2

Representatieve toets: Controle van de belangrijkste onderdelen. Van ieder te toetsen aspect wordt nagegaan of de uitgangspunten op de stukken juist zijn en of de uitkomsten plausibel zijn. De belangrijkste berekeningen worden gecontroleerd dan wel nagerekend.

3

Integraal toetsen: Alles controleren. Van ieder te toetsen aspect wordt nagegaan of de uitgangspunten op de stukken juist zijn en worden de uitkomsten gecontroleerd/nagerekend.

Werkwijze technische toets 5.3.2 WETTELIJKE BASIS De formele juridische basis voor het verlenen van vergunningen is vastgelegd in landelijke wetgeving. In deze wetgeving is veelal de administratieve etiquette vastgelegd. Zo wordt aan degene die zich, bijvoorbeeld met een aanvraag om vergunning, een brief, een klacht of een verzoek tot de gemeente wendt een ontvangstbevestiging gegeven. Bij een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen wordt na ontvangst eerst gekeken of bij de aanvraag alle vereiste bescheiden aanwezig zijn die nodig zijn om de aanvraag te kunnen beoordelen. Dit noemt men ook wel de ontvankelijkheidtoets. De minimaal bij een aanvraag in te dienen bescheiden zijn beschreven in de Omgevingswet, het Bkl, het omgevingsplan en de Regeling Omgevingswet (hierna: ROW). Dit omvat documenten die nodig zijn voor de beoordeling van een aanvraag, zoals bouwtekeningen, berekeningen en rapportages, evenals de technische toets die veelal betrekking heeft op bij de desbetreffende wet- en regelgeving aangegeven technische voorschriften. 17 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

Het toets- en afwegingskader van de wet- en regelgeving is beperkt. Zo zal, indien de aanvraag om vergunning voldoet aan de gegeven beoordelingsregels, de vergunning verleend moeten worden. Er is hier sprake van een zogenaamde gebonden beschikking. Maar het kan ook voorkomen dat een aanvraag niet in overeenstemming is met de desbetreffende wet- en regelgeving en/of beleid, dan is er wellicht toch nog een afwijking mogelijk. Voor een dergelijke afwijking zal, veelal op basis van beleid, een belangenafweging plaats vinden waarbij gekeken wordt naar de feitelijke en juridische gevolgen van dat besluit, zowel voor de aanvrager, de omgeving, als derden belanghebbenden. Bij het afwegen van belangen dienen altijd de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht te worden genomen. Hierover is door de jaren heen veel jurisprudentie over ontwikkeld. Een beschikking op een dergelijke aanvraag om vergunning moet dan ook altijd juridisch goed zijn geredigeerd en gemotiveerd. 5.3.3 VERGUNNINGVERLENING Het behandelen van aanvragen om, en het verlenen van vergunningen op grond van de Omgevingswet, de APV en bijzondere wetten (waaronder de Alcoholwet) is een van dé kernactiviteiten van de sectie Bouwen en Milieu. De beslistermijn op een aanvraag omgevingsvergunning waarbij de reguliere procedure van toepassing is, bedraagt maximaal 8 weken.

Dit geldt niet voor de vergunning waarvoor de uitgebreide procedure is aangewezen. Voor vergunningen die onder de uitgebreide procedure vallen, geldt een termijn van 6 maanden, waarbij het bevoegd gezag een ontwerpbesluit opstelt en zienswijzen kunnen worden ingediend. In beide procedures kan de beslistermijn éénmalig met 6 weken worden verlengd. De Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen is hier van toepassing. Dit betekent dat de aanvrager een aanspraak op een dwangsom kan maken. Het gaat daarbij om een maximum bedrag van € 1442, -. In de Omgevingswet is bepaald wanneer een omgevingsvergunning moet worden verleend. Een aanvraag omgevingsvergunning wordt, afhankelijk van de van toepassing zijnde activiteiten, getoetst aan het omgevingsplan waaronder ook de welstandscriteria vallen, het Bbl en de Verordening fysieke leefomgeving. De Verordening fysieke leefomgeving zal uiteindelijk deel uitmaken van het omgevingsplan. Indien een aanvraag omgevingsvergunning niet past binnen de regels van het omgevingsplan, wordt deze aanvraag gezien als een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Op grond van artikel 8.0a lid 2 van het Bkl wordt de omgevingsvergunning in dat geval alleen verleend met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Toetsing van aanvragen aan de bouwtechnische regels (Bbl) vindt niet voor 100% plaats.

Volledige toetsing van alle bouwplannen op alle onderdelen van het Bbl zou een veelvoud aan menskracht vragen ten opzichte van de huidige bezetting. Vraag is bovendien of het veel zou toevoegen aan de kwaliteit van de uiteindelijke vergunning ten opzichte van de mogelijke risico’s. Om deze reden is er een risicoanalyse gemaakt welke de basis vormt voor de diepgang van de toets (zie §5.3.1). Datzelfde geldt overigens voor de uitvoering van het toezicht.

18 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

5.3.4 BASISWERKWIJZE Het hoofdproces voor het besluiten op een vergunningaanvraag volgt de wettelijke reguliere of uitgebreide procedure zoals vastgelegd in de Awb en de Omgevingswet. Een vergunning wordt met een werkproces in het zaaksysteem afgehandeld: 1. inboeken, registreren; 2. sturen ontvangstbevestiging; 3. Casemanager frontoffice omgevingsvergunning beoordeelt: a. bevoegd gezag; b. uitgebreide of reguliere procedure, verzenden procedure bevestiging; c. meervoudige of enkelvoudige aanvraag; d. publiceren ingekomen aanvragen en (concept)beschikkingen; e. overzicht bewaken over lopende procedures en de voorgang. 4. de casemanager backoffice is verantwoordelijk voor het afhandelen van de aanvraag: a. toets volledigheid en ontvankelijkheid; b. (vak)inhoudelijke toets aan alle relevante beoordelingskaders; c. uitzetten bij interne- en externe adviseurs; d. bewaken van de termijn; e. aanspreekpunt voor de aanvrager en informeren aanvrager; f. opstellen (concept)beschikking; g. registratie in zaaksysteem. 5. archiveren beschikkingen; 6. mogelijk bezwaar, beroep en hoger beroep, eventueel gecombineerd met een voorlopige voorziening. 5.4 WERKWIJZE PER TYPE OMGEVINGSPLANACTIVITEIT De basiswerkwijze voor het verlenen van een omgevingsvergunning is vastgelegd in het zaaksysteem, waarbij de processtappen worden doorlopen en wordt aangegeven wie waarvoor verantwoordelijk is.

Daarnaast zijn er een separate proces- en werkbeschrijvingen opgesteld. 5.4.1 BOUWEN Artikel 5.1 van de Omgevingswet stelt dat het verboden is zonder een omgevingsvergunning een project uit te voeren voor zover dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit het bouwen van een bouwwerk. Vervolgens stelt artikel 5.18 dat de omgevingsvergunning moet worden verleend indien het bouwen voldoet aan de regels uit het Bbl, het omgevingsplan waaronder ook de welstandscriteria vallen, de Verordening fysieke leefomgeving en algemene ruimtelijke regels die door de provincie of het Rijk zijn gesteld. Het bouwen of verbouwen van een bouwwerk is een vergunningsplichtige activiteit onder de Omgevingswet. Aanvragen voor deze activiteit worden naast de genoemde toetsingskaders beoordeeld op ontvankelijkheid. De toetsingskaders liggen vast, er is geen keuze om bepaalde toetsen over te slaan. Vergunningsplichtige bouwwerken worden aan de volgende onderdelen getoetst: • • • • •

ontvankelijkheidstoets; toetsing aan het omgevingsplan; toetsing aan welstandseisen; bouwtechnische toetsing (Bbl); toetsing aan de Verordening fysieke leefomgeving.

Waarbij opgemerkt dient te worden dat de toets ontvankelijkheid, toets omgevingsplan, toets welstand en toets verordening fysieke leefomgeving voor ieder bouwplan altijd geheel plaatsvindt. Bij de bouwtechnische toets aan het Bbl vindt niet altijd voor ieder bouwplan een algehele toets plaats.

19 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

GEEN TECHNISCHE TOETS BIJ GEVOLGKLASSE 1 NIEUWBOUW Sinds het invoeren van de Wkb vindt er bij gevolgklasse 1 nieuwbouw géén technische toets vooraf door de gemeente meer plaats. In plaats van de voorafgaande technische toets wordt er nu gecontroleerd door een onafhankelijke kwaliteitsborger tijdens de bouw. De kwaliteitsborger stelt een borgingsplan op en deelt dit met het bevoegd gezag alvorens start bouw. ONTVANKELIJKHEID In de ROW is geregeld aan welke vereisten een aanvraag moet voldoen om te kunnen worden behandeld. Algemene eisen zijn daarnaast te vinden in de Awb. De regels bepalen welke gegevens een initiatiefnemer moet indienen, zoals informatie over het project, contactgegevens en gegevens over participatie. Deze worden ingevuld via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (hierna: DSO). De gemeente Edam-Volendam verricht een volledige ontvankelijkheidstoets bij alle aanvragen voor een omgevingsvergunning. Deze toets wordt uitgevoerd door de casemanager aan de hand van een checklist ontvankelijkheid per activiteit. Als richtlijn geldt dat zo spoedig mogelijk na de ontvangst van de aanvraag, doch uiterlijk binnen vier weken schriftelijk (per brief) om aanvullende gegevens wordt verzocht. Als de gevraagde stukken niet op tijd of niet volledig worden aangeleverd, wordt de aanvraag op grond van artikel 4:5 van de Awb verder buiten behandeling gesteld.

Dit is een besluit waartegen voor de aanvrager bezwaar openstaat. ALGEMENE SET INDIENINGSVEREISTEN IN HET OMGEVINGSLOKET De algemene set indieningsvereisten zijn algemene vragen die initiatiefnemers moeten invullen als ze een verzoek indienen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Bijvoorbeeld als ze een vergunning aanvragen of een melding doen. Hiermee geven ze informatie over hun project of hun contactgegevens. Of over participatie bij een vergunningaanvraag. Deze worden ingediend via het DSO. OMGEVINGSPLAN Een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen wordt getoetst aan het omgevingsplan. Daarbij wordt gekeken of het gevraagde in overeenstemming is met de gegeven bouw- en gebruiksregels. Wanneer er geen strijdigheden zijn wordt een aanvraag verder behandeld en getoetst aan andere van toepassing zijnde beoordelingsregels. Niet alle verzoeken of aanvragen vallen binnen de regels van het omgevingsplan. Voor afwijkingen van het omgevingsplan, bijvoorbeeld het oprichten van een bijbehorend bouwwerk of het plaatsen van een dakkapel, kan in bepaalde gevallen afwijking worden verleend. De mogelijkheid om af te wijken van het omgevingsplan kan geregeld zijn in het omgevingsplan zelf (binnenplanse omgevingsplanactiviteit). Indien de aanvraag voldoet aan de toetsingscriteria opgenomen in het omgevingsplan, kan de vergunning worden verleend.

Centraal is hierbij de term ETFAL: de Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties. Net als bij het vaststellen van het Omgevingsplan moeten ook alle binnenplanse en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA’s) voldoen aan deze norm. Het bevoegd gezag moet deugdelijk motiveren waarom een activiteit met het oog op ETFAL aanvaardbaar wordt geacht. Aan die motivering liggen zwaardere eisen naarmate de inbreuk van de activiteit op het omgevingsplan groter is. OMGEVINGSPLANBEHEER Gemeenten hebben de wettelijke plicht het omgevingsplan periodiek te actualiseren. Echter, tot 2032 geldt een overgangsperiode waarin gemeenten niet verplicht zijn hun omgevingsplan periodiek bij te werken. In plaats daarvan moeten zij het omgevingsplan van rechtswege op termijn omvormen naar een definitief omgevingsplan. Dit betekent dat gemeenten in de komende jaren hun huidige bestemmingsplannen en verordeningen moeten

20 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025 - 2030 Gemeente Edam-Volendam

integreren in het omgevingsplan, waarbij ze ervoor zorgen dat het plan voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. In dat verband is eenduidigheid en continuïteit gewenst, zodat bij kleinschalige ruimtelijke aanpassingen (voorheen ‘postzegelplannen’) zoveel mogelijk één lijn wordt aangehouden voor wat betreft planregels, beeldkwaliteit of welstandseisen en dergelijke. Alle vergunde buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA’s) dienen binnen een termijn van vijf jaar na het verlenen van de BOPA verwerkt te worden in het omgevingsplan. WELSTANDSEISEN De Omgevingswet bepaalt dat een bouwwerk moet voldoen aan redelijke eisen van welstand en dat de gemeente daarvoor welstandscriteria moet vaststellen. Deze criteria zijn opgenomen in het omgevingsplan (voorheen in de gemeentelijke Welstandsnota). In het omgevingsplan is vastgelegd aan welke criteria het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk of standplaats moet voldoen, zowel op zichzelf als in relatie tot de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Als een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen voldoet aan de welstandscriteria dan moet, mits de aanvraag ook voldoet aan andere van toepassing zijnde weten regelgeving, de vergunning worden verleend. Door de verandering van de wetgeving bestaan de sneltoetscriteria niet meer, er bestaan immers geen lichte bouwaanvragen meer.

Edam-Volendam heeft nog wel sneltoetscriteria en een ambtelijke toets. Indien een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen niet voldoet aan de welstandscriteria dan moet de gevraagde vergunning overeenkomstig de Omgevingswet worden geweigerd. Voor het toetsen van aanvragen van een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen aan de vastgestelde welstandscriteria laat het college van Edam-Volendam zich adviseren door de gemeentelijke adviescommissie Fysieke Leefomgeving (Mooi Noord-Holland). De commissie heeft een adviserende rol en daarom kunnen en mag college besluiten af te wijken van een welstands- of monumentenadvies. Burgemeester en wethouders zijn niet gebonden aan dit advies. Op grond van artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geldt de verplichting dat het college zich ervan vergewist dat het onderzoek van de adviescommissie op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden. Wanneer het college van mening is dat de omgevingsvergunning in afwijking van het advies toch moet worden verleend, kan het college het advies niet overnemen. Het afwijken van het advies dient uiteraard wel gemotiveerd te worden. TECHNISCHE BEOORDELING In het Bbl heeft de overheid technische eisen neergelegd waaraan een bouwwerk minimaal moet voldoen.