CConstaterende datEdam-Volendam
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Regiovisie Zaanstreek-Waterland ‘’Samenwerken vanuit vertrouwen en partnerschap met resultaat voor jeugdigen en gezinnen’’

Raadsvergadering 17 december 2026, gemeente Edam-VolendamBij agendapunt: Regiovisie Jeugd Zaanstreek-Waterland11.064 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Regiovisie jeugd Zaanstreek-Waterland Samenwerken vanuit vertrouwen en partnerschap met resultaat voor jeugdigen en gezinnen

2 Inhoudsopgave Regiovisie Zaanstreek-Waterland Samenvatting ................................................................................................................................................3 Leeswijzer......................................................................................................................................................6 1 Aanleiding ........................................................................................................................................7 1.1 Wettelijke kaders .............................................................................................................................7 1.2 Regionale beleidskaders ................................................................................................................8 2 Maatschappelijke opgave, missie, visie en veranderstrategie .............................................. 10 2.1 Maatschappelijke opgave ..........................................................................................................10 2.2.

Missie ...............................................................................................................................................10 2.3 Visie .................................................................................................................................................10 2.4 De veranderstrategie (wat gaan wij anders doen?) ................................................................12 3 Van visie naar praktijk: de veranderstrategie .......................................................................... 13 3.1 Beweging 1: versterking van de lokale pedagogische basis ..................................................13 3.2 Beweging 2: hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp ........................16 3.3 Borging beschikbaarheid en continuïteit van (hoog) specialistische functies ......................17 3.4 Aanpak beschikbaarheid en wachttijden .................................................................................19 3.5 Escalatieroute en overlegtafels ...................................................................................................20 4 Samenwerken en innoveren .......................................................................................................

22 4.1 Schaalniveau .................................................................................................................................22 4.2 Organisatiestructuur ......................................................................................................................24 4.3 Toegang en verwijzers ..................................................................................................................26 4.4 Participatie en (boven) regionale afstemming .........................................................................26 5. Onze regio in beeld: cijfers en financiën .................................................................................. 29 5.1. Cijfers ..............................................................................................................................................29 5.2. Trends en ontwikkelingen .............................................................................................................30 5.3. Financiën ........................................................................................................................................30 6. Leren, innoveren, monitoring en sturing .................................................................................... 31 6.1.

Permanent lerend systeem (PLS): leren en innoveren ..............................................................31 6.2. Monitoring en sturing ....................................................................................................................32 6.3. Actualisatie en evaluatie regiovisie ............................................................................................32 Bijlage 1 Begrippenlijst regiovisie jeugd....................................................................................................34 Samenvatting In deze regiovisie ’Samenwerken’ vanuit vertrouwen en partnerschap met resultaat voor jeugdigen en gezinnen” beschrijven de zeven gemeenten in Zaanstreek-Waterland hoe wij samen willen zorgen dat jeugdigen zich kansrijk, gezond en veilig kunnen ontwikkelen tot personen die zoveel mogelijk een zelfstandige plek kunnen vinden in de samenleving. Wij willen goede en tijdige specialistische jeugdhulp borgen voor die jeugdigen en gezinnen die deze hulp echt nodig hebben, binnen een financieel houdbaar stelsel. Dit moeten wij realiseren in een stelsel dat onder druk staat. Zowel de uitgaven aan jeugdzorg als het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdzorg, blijven stijgen. Wij werken als zeven gemeenten sinds 2015 samen in de jeugdzorgregio Zaanstreek-Waterland.

Dit zijn de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. Met ongeveer 350.000 inwoners en 86.000 jeugdigen zijn wij een relatief kleine jeugdzorgregio vergeleken met andere regio’s in Nederland. Onze regio kent grote verschillen in inwonersaantallen van Zaanstad tot aan Oostzaan. Wij zijn trots op onze jarenlange samenwerking en op de professionals en vrijwilligers die zich elke dag inzetten voor jeugdigen en gezinnen in onze regio. In de regio kiezen wij voor een aanpak waarin wij ondersteuning dicht bij gezinnen lokaal organiseren en specialistische jeugdhulp regionaal borgen. Wij bouwen voort op twee samenhangende bewegingen. De eerste beweging is het versterken van de lokale pedagogische basis. Dat betekent dat we investeren in lokale teams, preventie en steun dichtbij huis. Niet elke opvoed- of opgroeivraag vraagt meteen om specialistische jeugdhulp. Vaak helpt het al als er tijdig iemand meekijkt, school, jeugdgezondheidszorg en andere partners goed samenwerken en jeugdigen en gezinnen zich gezien en gesteund voelen. Wij willen het gewone leven waar mogelijk versterken en normaliseren, zonder weg te kijken van situaties waarin veiligheid of specialistische jeugdhulp nodig is. De tweede beweging is de hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp.

Wij geven aan welke hulp wij lokaal, (sub)regionaal, bovenregionaal of landelijk organiseren. Sommige vormen van jeugdhulp zijn schaars, vragen zeer specifieke expertise of moeten 24 uur per dag beschikbaar zijn. Deze hulp kan je niet goed per gemeente afzonderlijk regelen. Daarom beschrijven wij in deze visie welke specialistische functies wij in onze regio gezamenlijk borgen en voor welke functies wij werken met bovenregionale (Thuis voor Noordje) of landelijke afspraken. Het gaat dan bijvoorbeeld om jeugdbescherming, zeer specialistische voorzieningen en specifieke netwerken zoals bij eetstoornissen of forensische expertise. 4 Deze regiovisie laat ook zien hoe onze samenwerking is georganiseerd. Voor onze regio betekent dit dat de zeven gemeenten bestuurlijk en ambtelijk samenwerken en dat wij taken, mandaten en terugkoppeling steeds beter borgen in een duurzame regionale structuur. Zo maken wij inzichtelijk wat wij gezamenlijk organiseren, met welke partners en wanneer. Ook de samenwerking met wettelijke verwijzers krijgt in deze visie nadrukkelijk aandacht. Huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen spelen een belangrijke rol in de toeleiding naar specialistische jeugdhulp.

Daarom investeren wij in betere afstemming, meer wederzijds inzicht en een bredere Beschikbaarheidswijzer, zodat vaker eerst wordt gekeken naar vrij toegankelijke ondersteuning en hoe het gewone leven kan worden versterkt. In deze visie laten wij ook zien hoe wij de beschikbaarheid, continuïteit en kwaliteit van jeugdhulp borgen. Wij doen dit niet alleen op papier, maar ook in de dagelijkse praktijk. Wij hebben afspraken gemaakt over wachttijden, overbruggingshulp en een overzicht van het aanbod. Via de beschikbaarheidswijzer krijgen verwijzers inzicht in wachttijden en beschikbare hulp. Als capaciteit onder druk staat of als een aanbieder uitvalt, kijken gemeenten en aanbieders samen hoe ondersteuning door kan gaan. Kwaliteit gaat voor ons niet alleen over regels en contracten, maar vooral ook over de vraag of hulp op tijd beschikbaar is en aansluit bij wat een jeugdige of gezin nodig heeft. Voor jeugdigen met een langdurige of levenslange beperking betekent passende ondersteuning niet altijd tijdelijke hulp of volledige uitstroom. Continuïteit en een zorgvuldige overgang tussen levensfasen en wettelijke kaders is van belang. Wij geven in deze visie aan welke routes worden gevolgd als passende hulp niet direct beschikbaar is.

Wij werken met escalatie- en overlegtafels: van lokaal overleg en consultatie tot regionale afstemming en zo nodig bovenregionale of landelijke achtervang. Bij signalen van onveiligheid wordt samengewerkt met onder andere Veilig Thuis en de partners in zorg en veiligheid. Waar reguliere routes vastlopen, kan het Regionaal Expert Team worden ingezet om met mee te denken en een doorbraak te organiseren. Daarmee willen wij voorkomen dat jeugdigen en gezinnen tussen wal en schip raken. Zo organiseren we niet alleen hulp, maar ook doorbraak wanneer gewone routes onvoldoende zijn. Deze regiovisie staat niet op zichzelf. Wij bouwen voort op bestaande (boven)regionale kaders, zoals de regionale inkoopstrategie specialistische jeugdhulp 2027, de regionale gezondheidsvisie, het samenwerkingsverband zorg en veiligheid, het regioplan integraal zorg akkoord, het toekomstscenario kind en jeugdbescherming en ‘Thuis voor Noordje’. Daarmee verbinden wij jeugdhulp nadrukkelijk met onder gezondheid en veiligheid. 5 Wij betrekken adviesraden, ervaringsdeskundige ouders en jongeren, aanbieders en andere partners bij de stappen die wij met elkaar zetten. Hun ervaringen helpen ons om beleid passender, begrijpelijker en effectiever te maken. De leefwereld van jeugdigen en gezinnen is verschillend en daarom is het belangrijk dat de stem van inwoners zichtbaar doorwerkt in keuzes die wij maken.

Daarnaast is er in deze regiovisie expliciet aandacht voor samenhang met het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en voor een goede overgang naar volwassenheid 18-/18+. Wij willen dat jeugdigen en gezinnen niet vastlopen op grenzen tussen organisaties, leefdomeinen of leeftijdsgrenzen, maar tijdig passende ondersteuning en een warme overdracht krijgen wanneer dat nodig is. Tot slot laten wij in deze visie zien hoe wij blijven leren, volgen en bijsturen. Wij hebben in onze inkoop specialistische jeugdhulp opgenomen dat wij in 2027 samen met aanbieders, ouders en jeugdigen gaan werken in een Permanent Lerend Systeem waarin monitoring, sturing en een regionale agenda onderdeel van zijn. We volgen op strategisch, tactisch en operationeel niveau hoe het stelsel werkt. Wij kijken of hulp beschikbaar is, waar knelpunten ontstaan, wat gezinnen ervaren en waar verbetering nodig is. De regiovisie is voor ons daarmee een gezamenlijke koers voor de komende jaren. Via een regionale agenda vertalen wij deze koers naar concrete stappen. Zo kunnen wij inspelen op nieuwe ontwikkelingen zonder telkens de hele visie te herschrijven. Deze aanpak past bij onze regio. Een regio die groot genoeg is om specialistische hulp samen goed te organiseren, maar ook klein genoeg om elkaar te kennen, samen te werken en elkaar aan te spreken op verantwoordelijkheid.

Dat is precies de kern van deze regiovisie: niet meer of nieuwe systemen bouwen. Wij kiezen regionaal voor de koers: samenwerken vanuit vertrouwen en partnerschap met resultaat voor jeugdigen en gezinnen. Samen met onze (kern)partners werken wij via de regionale agenda, stap voor stap aan een stelsel waarin jeugdigen zich kansrijk, gezond en veilig kunnen ontwikkelen tot personen die zoveel mogelijk een zelfstandige plek kunnen vinden in deze samenleving. 6 Leeswijzer In hoofdstuk 1 beschrijven we de aanleiding voor deze regiovisie en het (wettelijk) kader. In hoofdstuk 2 werken wij de maatschappelijke opgave, missie en visie uit en lichten wij onze veranderstrategie toe. In hoofdstuk 3 beschrijven wij de twee bewegingen: versterking van de lokale pedagogische basis (o.a. lokale teams) en de hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp. In dit hoofdstuk beschrijven wij het borgen van de beschikbaarheid en continuïteit van (hoog) specialistische functies en de escalatieroute en overlegtafels. In hoofdstuk 4 gaan wij in op samenwerking (lokaal, regionaal en bovenregionaal), hoe we deze samenwerking organiseren en hoe wij inspraak en participatie vormgeven. Hoofdstuk 5 geeft het beeld van de regio in cijfers, trends en financiën.

Tot slot beschrijven wij in hoofdstuk 6 hoe we monitoren en sturen, hoe de visie wordt vertaald naar de uitvoeringspraktijk en welke afspraken wij maken over evaluatie van de regiovisie jeugd. Deze regiovisie jeugd is een bestuurlijk en beleidsmatig kader van de zeven samenwerkende gemeenten. Deze regiovisie is opgesteld om te voldoen aan de wettelijke verplichting voor jeugdzorgregio’s om gezamenlijk vast te leggen hoe zij beschikbaarheid, continuïteit en samenwerking in de jeugdhulp borgen, daarmee heeft de visie een verantwoordende functie richting het Rijk. Wanneer in deze visie ‘wij’ staat, bedoelen wij in de eerste plaats de zeven gemeenten, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de regionale borging van specialistische jeugdhulp. De visie is geschreven voor de inrichting en sturing van het regionale jeugdstelsel, maar heeft als doel dat jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning ontvangen binnen een financieel houdbaar stelsel. De regionale agenda is de plek waar wij deze koers vertalen naar concrete ontwikkelopgaven en waar signalen en ervaringen van jeugdigen en gezinnen zichtbaar doorwerken in uitvoering, monitoring en sturing.

7 1 Aanleiding Gemeenten hebben volgens de Jeugdwet de wettelijke taak om gezinnen te ondersteunen. Wij organiseren deze hulp zo dicht mogelijk bij inwoners en stemmen die af met andere vormen van ondersteuning, zoals onderwijs, werk, inkomen en schulden. Voor de specialistische jeugdzorg werken wij als zeven gemeenten al sinds 2015 samen in de jeugdzorgregio Zaanstreek-Waterland. Dit zijn de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. Met ongeveer 350.000 inwoners en 86.000 jeugdigen zijn wij een relatief kleine jeugdzorgregio vergeleken met andere regio’s in Nederland. Wij zijn trots op onze jarenlange samenwerking en op de professionals en vrijwilligers die zich elke dag inzetten voor jeugdigen en gezinnen in onze regio. In de regio kiezen wij voor een aanpak waarin wij ondersteuning dicht bij gezinnen lokaal organiseren en specialistische jeugdhulp regionaal borgen. 1.1 Wettelijke kaders Deze regiovisie is gebaseerd op kaders vanuit o.a. wetgeving, zoals de Jeugdwet, de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, de Wet reikwijdte Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid. Het opstellen en vaststellen van deze regiovisie is een verplichting vanuit de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (hierna: Wvbj) die per 1 januari 2026 van kracht is. De Wvbj vloeit voort uit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028.

De Wvbj moet gemeenten helpen hun verantwoordelijkheden binnen de Jeugdwet (2015) beter waar te maken. De wet verplicht alle gemeenten binnen een jeugdregio om samen een regiovisie vast te stellen. Dus geen lokale visie per gemeente, maar één gezamenlijke visie per regio. De Wvbj geeft een kader voor de inhoud van deze regiovisie jeugd (wat organiseren wij regionaal en waarom) en geeft aan op welke manier wij samenwerken (organisatiestructuur) vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het is belangrijk om te benadrukken dat jeugdbeleid niet uitsluitend draait om deze wetten. Gezinnen hebben met veel meer wetten te maken, zoals op het gebied van onderwijs, werk, wonen en veiligheid. Bijvoorbeeld de Wet op het primair onderwijs en de Wet passend onderwijs voor het onderwijsdomein, de Wet maatschappelijke ondersteuning voor het sociaal domein en de Participatiewet voor arbeid en inkomen. De samenhang tussen deze domeinen is essentieel om jongeren en gezinnen effectief te ondersteunen. 8 1.2 Regionale beleidskaders Voor een groot deel van de thema’s uit deze regiovisie hebben wij al samenwerkingsafspraken en kaders. - Gemeenschappelijke regeling: richting en borging van de regionale samenwerking Deze regiovisie jeugd geeft richting aan hoe we de samenwerking in de regio willen door ontwikkelen de komende jaren.

Wij bouwen daarbij voort op de regionale Regeling Zonder Meer (RZM) 2025-2029 en de bijbehorende dienstverleningsovereenkomst (DVO). De RZM en de DVO vormen bestaand beleid en zijn bestuurlijk vastgesteld. De voorbereiding van een nieuwe gemeenschappelijke regeling (GR) jeugd en DVO zijn al in gang gezet. Dit is een verplichting die voortvloeit uit de nieuwe Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Ten tijde van het schrijven van deze regiovisie jeugd moet de bestuurlijke besluitvorming op deze stukken nog plaatsvinden. Na vaststelling van de GR zal deze worden opgenomen in de regionale agenda. - Regionale inkoopstrategie Specialistische jeugdhulp 20271 Sinds de decentralisatie van de jeugdhulp in 2015 werken wij in de regio samen binnen de inkoop specialistische jeugdhulp. In 2025 hebben wij een nieuwe inkoopstrategie specialistische jeugdhulp 2027 vastgesteld. Daarin staat hoe wij als regio de specialistische jeugdhulp vanaf 2027 gaan organiseren en sturen. Deze uitgangspunten zijn uitgewerkt in de inkoopdocumenten specialistische jeugdhulp. - Regionale gezondheidsvisie: Samenwerken aan gezondheid Samen met GGD Zaanstreek-Waterland hebben wij een visie op gezondheid ontwikkeld: ‘Samen werken aan gezondheid’ 2. De kern daarvan is: Gezondheid is veel meer dan ‘niet ziek zijn’. Het gaat om ‘lekker in je vel zitten’, zodat je mee kan doen aan de samenleving.

Wij willen onze inwoners helpen zich positief gezond(er) te voelen en gezonde keuzes te maken, in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. In deze brede visie op gezondheid kijken wij naar alle aspecten van het leven. Wij willen doen wat nodig is: niet meer maar ook niet minder. Problemen vroeg signaleren om erger te voorkomen. Niet onnodig medicaliseren, maar reguliere problemen regulier oplossen. Verschil durven maken tussen mensen, wijken en gemeenten. Want voor sommige mensen in de samenleving is meer nodig om dezelfde kansen op een goed en gezond leven te krijgen. 1 Inkoopstrategie specialistische jeugdhulp 2027 regio Zaanstreek Waterland 2 Regionale gezondheidsvisie Samen werken aan gezondheid - GGD Zaanstreek-Waterland 9 - Integraal Zorgakkoord en Aanvullend Zorg- en welzijnsakkoord (AZWA): Samenleven voor een 7 Het gezondheidsnetwerk Zaanstreek-Waterland geeft uitvoering aan het Integraal Zorgakkoord. Het netwerk is een samenwerking tussen zorgorganisaties, beweeg- en welzijnsorganisaties, woningcorporaties, onderwijsinstellingen, zorgverzekeraar en gemeenten. Vanuit de beschreven doelstellingen in het regioplan Zaanstreek-Waterland3, streven we naar een domein overstijgende samenwerking met als ambitie ‘Samenleven voor een 7’.

Wij werken aan zeven opgaven: ouder worden, informele zorg en mantelzorg, mentale gezondheid, gezonde leefstijl, arbeidsmarkt, gezond en gelukkig opgroeien, acute zorg en wonen en zorg. Vanaf 2027 werkt dit netwerk ook aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Daarbij ligt de nadruk op het voorkomen medische zorgvraag door eerder en beter helpen. Voor jeugd wordt vanuit AZWA in deze regio specifiek ingezet op onder meer de basisfunctionaliteiten: Kansrijke Start, aanpak overgewicht en obesitas kind en Stevig ouderschap. - Samenwerkingsverband Zorg en Veiligheid (Allen voor Eén) In 2019 is het project ‘Allen voor een’ binnen de regio gestart. Dit is uitgegroeid tot een stevige en structureel regionale samenwerking op zorg en veiligheid. Hierin bundelen de regio en relevante partners die werkzaam zijn in de zorg, veiligheid en het sociaal domein, de krachten. Met een integrale, domein overstijgende aanpak willen we de veiligheid (structureel) herstellen en snellere en passende zorg verlenen aan kwetsbare inwoners. Zoals het ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’ waarin we op een nieuwe manier samenwerken met en voor gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid. Als netwerk, gelijkwaardig, eenvoudig, recht beschermend en gezinsgericht. De nieuwe werkwijze en grondhouding voeren we stapsgewijs in de regio in.

3 IZA-Regioplan-Zaanstreek-Waterland 10 2 Maatschappelijke opgave, missie, visie en veranderstrategie 2.1 Maatschappelijke opgave Wij hebben als regio de maatschappelijke opgave om goede en tijdige hulp te bieden aan jeugdigen en gezinnen die het echt nodig hebben, in een stelsel dat onder druk staat. Dit moeten wij realiseren in de context van een groeiend aantal jeugdigen die specialistische jeugdhulp ontvangen en stijgende kosten. Daardoor staan de toegankelijkheid van specialistische jeugdhulp en de financiële houdbaarheid steeds meer onder spanning. Ondanks onze inspanningen en die van onze partners van de afgelopen jaren, hebben wij het toekomstbestendige jeugdstelsel dat wij nastreven nog niet gerealiseerd. Om te kijken wat wij met elkaar voor jeugdigen en gezinnen beter kunnen doen, hebben wij in 2024 samen met onze partners ons jeugdstelsel geëvalueerd. Uit de evaluatie4 kwam naar voren dat het nodig is om te werken aan meer financiële houdbaarheid, vertrouwen en samenwerking met aanbieders. Deze verbetering is nodig om de maatschappelijke opgave waar wij voor aan de lat staan het hoofd te bieden. 2.2. Missie Onze missie geeft aan waar wij ons als regio voor inzetten. Wij willen dat jeugdigen zich kansrijk, gezond en veilig kunnen ontwikkelen tot personen die zoveel mogelijk een zelfstandige plek kunnen vinden in de samenleving.

Wij willen goede en tijdige specialistische jeugdhulp borgen voor die jeugdigen en gezinnen die het echt nodig hebben, binnen een financieel houdbaar stelsel. 2.3 Visie Onze visie geeft aan hoe wij bovenstaande missie willen realiseren. Dit doen wij door het versterken van het gewone leven en het gericht inzetten van specialistische capaciteit daar waar het echt nodig is. Dit betekent dat wij inzetten op het versterken van de pedagogische basis door middel van lokale teams waar jeugdigen en gezinnen als eerste op terug kunnen vallen. Deze lokale teams organiseren vrij toegankelijke ondersteuning dichtbij, toegankelijk en in samenhang met school, gezondheid, werk en inkomen in de wijk of dorp. Wij zien de specialistische jeugdhulp niet los van de leefgebieden van jeugdigen en gezinnen. Opgaven rondom bestaanszekerheid, verslaving, veiligheid, gezondheid, onderwijs, volwassenenzorg en de overgang naar volwassenheid kunnen invloed hebben op de ondersteuningsvraag van jeugdigen en gezinnen. 4 project “Verkenning Uitvoeringsvarianten (VUV)2024 11 Wij verbinden daarom actief deze domeinen met elkaar. Wij willen voorkomen dat specialistische jeugdhulp de oplossing biedt voor problemen die zijn ontstaan of blijven bestaan op andere leefgebieden. De thema’s waar gezamenlijke acties en afstemming op nodig zijn, worden uitgewerkt in de regionale agenda.

Wij willen dat lokale teams opvoed- en opgroeivragen oppakken, daarbij wordt het gewone leven versterkt en er zoveel mogelijk wordt voorkomen dat problemen onnodig zwaarder worden. Tegelijkertijd is specialistische jeugdhulp soms onmisbaar voor jeugdigen en gezinnen met een zwaardere of complexere hulpvraag. Daarom zetten we deze specialistische capaciteit gericht in voor situaties waarin dit echt nodig is, snel beschikbaar moet zijn en aantoonbaar bijdraagt aan herstel en veiligheid. Om dat ook in de toekomst te kunnen blijven bieden, hervormen wij niet alleen het landschap van de jeugdhulp maar ook die van de jeugdbescherming. Wij verminderen versnippering, werken vanuit partnerschap gelijkwaardig samen met aanbieders en gezinnen en maken duidelijke keuzes over wat lokaal kan en wat regionaal of bovenregionaal georganiseerd moet worden. Zo houden we de hulp effectief, toegankelijk en financieel houdbaar. De regionale uitgangspunten5 sluiten aan op de Hervormingagenda Jeugd. 1. Inzetten op preventie en eigen kracht 2. Het gewone leven versterken 3. Effectieve en efficiënte samenwerking rond gezinnen 4. Jeugdigen groeien zo thuis mogelijk op 5. Alle jeugdigen veilig Deze uitgangspunten resulteren in een stelsel met een sterk lokale pedagogische basis en een goede netwerksamenwerking.

Wij bieden hulp aan jeugdigen en gezinnen zo dichtbij, integraal en effectief mogelijk en zorgen ervoor dat er zo min mogelijk wordt overgedragen binnen de keten. Ook zetten wij in op het versterken en gebruiken van duurzame inzet binnen het eigen netwerk van een gezin en wordt gekeken naar oplossingen buiten de jeugdhulp. De specialistische jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering organiseren wij in verbinding met jeugdgezondheidszorg, onderwijs, maatschappelijke ondersteuning, zorg, bestaanszekerheid en veiligheid als vast onderdeel van onze werkwijze. In toegang, uitvoering en sturing zoeken wij steeds de samenhang tussen deze domeinen, zodat jeugdigen en gezinnen met een samenhangende aanpak te maken krijgen. 5 Inkoopstrategie SJH 2027 - Jeugdzorgregio Zaanstreek Waterland 12 2.4 De veranderstrategie (wat gaan wij anders doen?) Om dit te bereiken kiezen wij als regio voor een veranderstrategie die bestaat uit twee met elkaar samenhangende bewegingen. 1. Versterking van de lokale pedagogische basis (onder andere met lokale teams) 2. Hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp6 In hoofdstuk 3 leggen wij deze twee bewegingen verder uit.

6 en de jeugdbescherming 13 3 Van visie naar praktijk: de veranderstrategie De eerder geschetste maatschappelijke opgave, missie, visie en uitgangspunten vormen de basis voor de noodzakelijke veranderingen binnen de jeugdhulp in onze regio. Wij moeten niet alleen kijken naar wat er moet veranderen, maar ook hoe we deze verandering daadwerkelijk vormgeven. In dit hoofdstuk gaan wij dieper in op de concrete veranderstrategie en de twee samenhangende bewegingen die nodig zijn om de overgang van visie naar praktijk te realiseren. Zo zorgen wij ervoor dat onze aanpak aansluit bij de behoeften van jeugdigen en gezinnen en tegelijkertijd de kwaliteit van de specialistische jeugdhulp waarborgt. 3.1 Beweging 1: versterking van de lokale pedagogische basis De wereld om ons heen stelt steeds meer eisen waaraan mensen moeten en willen voldoen. Van jong tot oud. In deze maatschappij kan snel het gevoel ontstaan dat je buiten de boot valt als je niet aan de norm voldoet. Maar hobbels en moeilijkheden horen bij het ‘gewone’ leven. Normaliseren staat in de regio voor: mensen in staat stellen zichzelf en anderen te helpen, het niet te snel opplakken van etiketten en het creëren van ruimte in het gewone leven voor mensen om te zijn wie zij willen zijn. Daarmee moet de definitie van wat ‘gewoon’ is worden opgerekt. Met alle leuke en soms minder fijne ervaringen die daarbij horen.

Een (hulp)vraag is dus niet altijd een probleem waar een traject of oplossing bij hoort. Kortom: gewone problemen, gewoon oplossen. Vandaar dat normaliseren voor ons een groot onderdeel is van het versterken van de lokale pedagogische basis, dichtbij in de wijk en dorpen. Met andere woorden, wij verstevigen de lokale teams niet alleen met kennis, kunde en capaciteit, maar vooral ook met een menselijke, positieve manier van samenwerken vanuit verbinding met jeugdigen en gezinnen. Een sterke pedagogische basis vraagt ook aandacht voor de omgeving waarin jeugdigen opgroeien. De ontwikkeling van jeugdigen vindt niet alleen plaats binnen het gezin, maar ook op school, in de vrije tijd en in contact met vrienden en andere volwassenen. Daarom zetten wij in op het versterken van beschermende factoren binnen deze leefdomeinen. Denk hierbij aan betrokken ouders, een positief en veilig schoolklimaat, betekenisvolle vrijetijdsbesteding, sociale verbondenheid en een gezonde leefstijl. Deze factoren dragen bij aan de veerkracht van jeugdigen en gezinnen en vormen een belangrijke basis voor gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Bijna alle jeugdigen gaan dagelijks naar school. School is een plek waar ondersteuningsvragen zichtbaar kunnen worden.

Wij zien de ontwikkeling van passend naar inclusief onderwijs, schoolaanwezigheid en de aansluiting tussen onderwijs en zorg als gezamenlijke opgaven waarin jeugdigen, gezinnen, onderwijs, gemeenten en jeugdhulp ieder een rol hebben.

14 De concrete afspraken over deze thema’s worden uitgewerkt in de lokale en (sub) regionale agenda’s en de regionale agenda jeugd. Samen met jeugdigen, ouders, onderwijs, jeugdgezondheidszorg, jongerenwerk, welzijn, sport, cultuur en andere partners werken wij aan een omgeving die deze beschermende factoren versterkt en ondersteunt. Tegelijkertijd hebben wij oog voor factoren die een gezonde ontwikkeling kunnen belemmeren. Door risico's vroegtijdig te signaleren en hierop gezamenlijk te handelen, dragen wij bij aan een omgeving waarin jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen en waarin problemen zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. Het versterken van de pedagogische basis begint daarbij zo vroeg mogelijk. De periode rondom zwangerschap, geboorte en de eerste levensjaren is van grote betekenis voor de verdere ontwikkeling van jeugdigen en vormt een belangrijke basis voor gezondheid, welzijn en kansen op latere leeftijd. Daarom investeren wij samen met ouders en partners in een omgeving die vanaf het prille begin bijdraagt aan gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Door vroegtijdig te investeren in een positieve en ondersteunende opgroeiomgeving leggen wij een stevige basis voor de verdere ontwikkeling van jeugdigen en dragen wij bij aan het voorkomen van problemen op latere leeftijd.

Om de pedagogische basis blijvend te versterken, maken wij voortdurend gebruik van beschikbare kennis, signalen en inzichten over de leefwereld van jeugdigen. Deze inzichten helpen ons om ontwikkelingen vroegtijdig te herkennen, gerichter samen te werken en onze preventieve inzet daar te versterken waar dat het meeste effect heeft. Deze versterking van de lokale pedagogische basis valt onder het thema Stevige Lokale Teams (SLT) van de Hervormingsagenda Jeugd (HVA Jeugd). Normaliseren vraagt om een andere blik, houding en gedrag in het lokale team. Niet vanuit problemen denken en werken, maar tijd nemen om te luisteren, te benoemen wat goed gaat, jeugdigen en gezinnen bekrachtigen in hun eigen mogelijkheden en hun veerkracht bevorderen. Dit vraagt van ons om echt in contact te staan met jeugdigen en gezinnen en het netwerk om hen heen. Het betekent niet dat we onze ogen sluiten voor vragen en signalen die om ingrijpen vragen. Het betekent wel dat wij willen stoppen met de verantwoordelijkheid over te nemen en/of uit angst te handelen. We gaan meer handelen en durven vertrouwen op langdurige krachten dicht bij het gezin. Juist omdat wij weten dat ondersteuning dichtbij waardevol is en vaak het meest helpend op lange termijn.

Het versterken en het tevens inrichten van deze lokale teams op normaliseren is een belangrijke randvoorwaarde voor de toekomstige ontwikkeling van het landschap, maar is tevens ook ingewikkeld. Wij zijn namelijk gewend om problemen op te willen lossen, zeker als het gaat om jeugdigen. 15 Deze kanteling van denken van medicaliseren naar normaliseren vraagt aandacht en een lange adem, maar is van groot belang om daadwerkelijke verandering te realiseren. Wij willen in deze ontwikkeling van het landschap de focus verschuiven van “recht op jeugdhulp” naar de basis, namelijk “opgroeien zonder jeugdhulp”. Hiervoor verstevigen wij het lokale team op inhoud, manier van denken en werken, integraliteit en mandaat waardoor zij dichtbij zelf de benodigde ondersteuning kunnen bieden. De inzet vanuit het eigen netwerk van jeugdigen en gezinnen wordt versterkt en als specialistische jeugdhulp nodig is, wordt er gezorgd voor coördinatie en samenhang in de ingezette zorg. Naast de versteviging van de lokale teams vraagt ook de samenwerking met wettelijke verwijzers aandacht. Lokale teams gecertificeerde instellingen, medisch specialisten, huisartsen, kinderartsen en de jeugdartsen kunnen rechtstreeks naar specialistische jeugdhulp verwijzen. De huisartsen vervullen hierin een belangrijke rol.

Zij beschikken over een zelfstandige verwijsbevoegdheid naar specialistische jeugdhulp en vormen voor jeugdigen en gezinnen vaak een toegankelijk eerste aanspreekpunt. Omdat de verwijzingen van de huisarts buiten de directe gemeentelijke toegang plaatsvinden, hebben wij beperkter zicht op de instroom, de aard van de hulpvragen en de effecten van deze verwijzingen. Gezamenlijke afspraken, wederzijds inzicht en periodiek overleg met huisartsen kan hier verbetering in brengen. De versterking van de samenwerking met o.a. de huisartsen valt onder het thema stevige lokale teams (SLT) van de Hervormingsagenda Jeugd (HVA Jeugd). Om de beweging naar normaliseren mogelijk te maken, hebben wij het instrument van de bestaande Beschikbaarheidswijzer (BSW) uitgebreid door het preventieve lokale aanbod van alle zeven gemeenten aan de BSW toe te voegen. Daarmee faciliteren en stimuleren wij verwijzers om vaker gebruik te maken van vrij toegankelijk aanbod en om bij complexe problematiek eerst te verkennen hoe en met welke voorzieningen het gewone leven versterkt kan worden. In samenhang met de versterking van de lokale teams en het Toekomstscenario kind en gezinsbescherming creëren wij zo de randvoorwaarden om in beweging 2 de specialistische jeugdhulp gerichter, meer samenhangend en duurzaam beschikbaar te organiseren.

De regio ziet de lokale pedagogische basis, lokale teams en specialistische jeugdhulp als onderdelen die logisch op elkaar aansluiten voor jeugdigen en gezinnen. De lokale pedagogische basis en lokale teams zijn hierbij het vertrekpunt. Wanneer het nodig is, sluit de regionale specialistische jeugdhulp hierop aan. In de regionale agenda wordt uitgewerkt hoe verwijzing, afstemming en verbinding met de lokale ondersteuning in de praktijk worden georganiseerd. 16 3.2 Beweging 2: hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp Deze tweede beweging bouwt voort op beweging 1. Met beweging 2 kiezen wij voor een aanpak die is gebaseerd op het versterken van de samenwerking met een beperkt aantal kernpartners met uiteindelijk minder gecontracteerde aanbieders om versnippering te verminderen en partnerschap en sturing te versterken. Dit doen wij vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid en met het oog op voortdurende verbetering, zodat specialistische jeugdhulp alleen wordt ingezet waar die echt nodig is. De uitwerking van de sturing hierop is opgenomen in hoofdstuk 6 monitoring en sturing. De hervorming van het landschap van specialistische jeugdhulp draait niet alleen om het proces van het inkopen van zorg, maar vooral om het verbeteren van hoe het hele specialistische jeugdzorgsysteem werkt.

Het gaat om het creëren van een samenhangend, doelgericht en effectief zorglandschap, waarin de juiste hulp op het juiste moment wordt geboden aan jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek. Wij hanteren daarbij zes richtinggevende samenhangende doelen voor de inrichting en sturing van de specialistische jeugdhulp: 1. Bieden van specialistische hulp die daadwerkelijk specialistisch is (beperking reikwijdte) 2. Borgen van ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen met een complexe en/of hoog specialistische hulpvraag 3. Versterken van partnerschap en samenwerking. 4. Scherpere prestatieafspraken en versterken sturing 5. Sterker sturen op innovatie 6. Versterken permanent lerend systeem (PLS) Deze doelen vormen gezamenlijk het kader waarbinnen de regionale inkoop en samenwerking van de specialistische jeugdhulp plaatsvindt. De hervorming van de jeugdbescherming krijgt vorm in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

17 3.3 Borging beschikbaarheid en continuïteit van (hoog) specialistische functies De wettelijke opdracht vraagt van ons om beschikbaarheid, continuïteit en kwaliteit te borgen. In deze paragraaf beschrijven wij welke (hoog)specialistische functies wij in ieder geval regionaal of bovenregionaal organiseren. Het gaat daarbij om functies die schaars zijn, 24/7 beschikbaarheid vragen of die door hun complexiteit en benodigde expertise niet passend zijn om lokaal te organiseren. Bij de overgang naar de nieuwe inkoop Specialistische jeugdhulp (SJH) vanaf 2027 en het werken met minder gecontracteerde aanbieders heeft continuïteit van ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen onze aandacht. Minder aanbieders heeft als consequentie dat er helaas overdrachten gaan plaatsvinden van de oude aanbieder naar de nieuwe aanbieder. Nadat de aanbesteding is afgerond zullen wij met de oude aanbieder en de nieuwe aanbieder in gesprek gaan over het zorgvuldig overdragen naar de nieuwe aanbieder. Deze zorgvuldige overdracht vraagt om tijdige signalering, overgangsafspraken, warme overdracht en afstemming tussen aanbieder, lokaal team, of verwijzer, jeugdige en gezinnen. Voor jeugdigen met een langdurige of levenslange beperking is ondersteuning niet altijd gericht op tijdelijk herstel of volledige uitstroom uit hulp.

Voor deze jeugdigen en hun gezinnen kan passende hulp juist bestaan uit blijvende ondersteuning. In de regionale samenwerking hebben wij aandacht voor continuïteit van ondersteuning en een zorgvuldige overgang tussen levensfasen en wettelijke kaders, waaronder de overgang naar volwassenheid (18-/18+). De verdere uitwerking van deze continuïteit vindt plaats in de regionale agenda. Wij hebben ons jeugdstelsel ingedeeld in segmenten. Segment A, de lokale basisinfrastructuur (o.a. de lokale teams) is een lokale verantwoordelijkheid. Uiteraard is er samenhang tussen lokaal en (boven) regionaal en landelijk. 18 In de tabel is te lezen hoe wij in onze regio de volgende specialistische functies borgen. Onderdeel Toelichting Segment A 7 - Vrij toegankelijke, lokale ondersteuning, waaronder lokale teams, algemene voorzieningen en vormen van preventieve en lichte ondersteuning, die door de betrokken gemeenten individueel wordt verworven8. Segment B - Niet vrij toegankelijke, over het algemeen enkelvoudige ondersteuning met een specialistisch karakter. Segment C - Niet vrij toegankelijke, over het algemeen complexe ondersteuning met een hoog specialistisch karakter. Segment V - Niet vrij toegankelijke voorzieningen voor 24-uursverblijf.

Segment D - Ernstige Dyslexie (ED) zorg Crisis - Veilig Thuis Jeugdbescherming, jeugdreclassering - Jeugdbescherming en jeugdreclassering (JB/JR) via bovenregionale inkoop en afspraken over aansluiting met de specialistische jeugdhulp en Veilig Thuis. Zeer specialistisch - Zeer specialistische en landelijke/landsdeel voorzieningen, waaronder Landelijke Transitie Arrangementen (LTA) en landsdeelafspraken (bijv. Thuis voor Noordje) Eetstoornissen, forensische expertise netwerken - Overige bovenregionale netwerken die noodzakelijk zijn voor specifieke doelgroepen (bijv. eetstoornissen/KEET, forensische expertise-netwerken), volgens de geldende regionale/landsdeelafspraken. 7 Inkoop 2027 Opdrachtomschrijving programma van eisen 8 Valt niet onder de inkoop van specialistische jeugdhulp 19 3.4 Aanpak beschikbaarheid en wachttijden Wachttijd in de specialistische jeugdhulp laat zien hoe snel hulp kan starten en waar de druk in het jeugdstelsel oploopt. Soms ontstaat een wachttijd door krapte aan personeel, of doordat een aanbieder uitvalt of tijdelijk minder ruimte heeft. Als er extra ondersteuning nodig is, dan is de aanbieder verantwoordelijk om deze ondersteuning te bieden, tenzij het lokaal team dit zelf kan bieden. Zo zorgen wij ervoor dat er ook tijdens het wachten passende steun is en dat een jeugdige of gezin in zicht blijft.

Onderdeel Omschrijving Wachttijdnormen en overbruggingshulp - Als de wachttijd langer dan 3 maanden is, gemeten vanaf aanmelding, dan is de aanbieder verplicht om binnen 2 weken samen met het lokaal team/GI te bepalen of de jeugdige kan wachten of dat overbruggingshulp geboden moet worden. - De aanbieder is verantwoordelijk voor het organiseren van de overbruggingshulp, als het lokaal team niet zelf in staat is de overbruggingshulp te bieden. - Als aanbieder en verwijzer het oneens zijn over wel/niet kunnen wachten dan kan de casus voorgelegd worden aan het Regionaal Expert Team (RET). Transparantie over beschikbaarheid - Via de Beschikbaarheidswijzer (BSW)9hebben verwijzers actueel inzicht in wachttijden en aanbod. Actie bij capaciteitsdruk - Wanneer een aanbieder structureel minder capaciteit heeft, wordt via het regionale contractmanagement actief gekeken hoe andere aanbieders kunnen opvangen en welke maatregelen nodig zijn om de noodzakelijke capaciteit beschikbaar te houden. Doorbraak bij vastlopende situaties - Het Regionaal Expert Team kan worden ingezet om ook bij schaarste of wachtlijsten met urgentie tot passende hulp te komen wanneer reguliere routes niet toereikend zijn.

Continuïteit bij uitval/uittreding - Als een aanbieder wegvalt (bijvoorbeeld door faillissement), worden afspraken gemaakt over zorgcontinuïteit door contractmanagement zodat lopende trajecten zorgvuldig kunnen worden afgerond of kunnen worden overgedragen. Aanvullen van lacunes en uitzonderingsroutes - Als noodzakelijke voorzieningen ontbreken die gecontracteerde aanbieders niet kunnen opvangen, kan bij hoge uitzondering Niet ingekocht aanbod (NIA) worden ingezet. Waar in individuele gevallen maatwerk nodig is, kan tijdelijk een individuele overeenkomst worden ingezet. 9 Beschikbaarheidswijzer 3.0 20 Aanbieders informeren ons desgevraagd over het totaalbeeld van het aantal wachtenden en de duur van de wachttijd uitgesplitst per problematiek (zorgzwaarte). De aanbieder deelt deze gegevens inclusief een toelichting op de urgentie en de reden van de wachttijd aan het regionaal contractmanagement. Het regionaal contractmanagement interpreteert de informatie over de wachttijden. De aanbieder draagt zorg voor een complete en actuele, voor de regio Zaanstreek Waterland relevante, beschrijving van de eigen organisatie (inclusief relevante adresgegevens van behandel- en verblijflocaties) op de website www.beschikbaarheidswijzer.nl en het eens per twee weken updaten van de wachttijden.

Als de wachttijd oploopt naar meer dan 3 maanden informeert de aanbieder actief het Lokaal Team van alle gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. In het geval van een wachttijd van langer dan 3 maanden, gemeten vanaf aanmelding, is de aanbieder verplicht om binnen 2 weken samen met het Lokaal Team/GI te bepalen of de jeugdige kan wachten of dat overbruggingshulp geboden moet worden. De aanbieder is verantwoordelijk voor het organiseren van de overbruggingshulp, als het Lokaal Team niet zelf in staat is de overbruggingshulp te bieden. Wanneer aanbieder en verwijzer het oneens zijn of de jeugdige kan wachten dan kan dit worden voorgelegd aan het Regionaal Expert Team (RET) 3.5 Escalatieroute en overlegtafels Beschikbaarheid borgen betekent een heldere route wanneer passende hulp niet direct gevonden wordt, wanneer capaciteit onder druk staat of wanneer onveiligheid of complexiteit toeneemt. Daarom hanteren wij instructies waarin duidelijk is wanneer wie aan zet is, welke partijen opschalen en hoe wij overdracht organiseren. Als een professional ondersteuning nodig heeft en alle reguliere routes zijn doorlopen, zijn er verschillende netwerkorganisaties in onze regio waar een professional bij terecht kan.

Op de website van onze jeugdzorgregio staat een overzicht welke netwerkorganisaties er zijn, wat de aanmeldcriteria zijn en hoe de aanmelding werkt voor het Regionaal Expert Team, de Beschermingstafel en het Zorg- en Veiligheidshuis. Op de website van de jeugdzorgregio staan ook de instructies voor de crisisroutes binnen en buiten kantoortijden. Het uitgangspunt is zo licht en lokaal mogelijk en opschalen als dit noodzakelijk is. De Beschikbaarheidswijzer ondersteunt daarbij met actueel inzicht in wachttijden. Van lokaal overleg en consultatie tot regionale afstemming, doorbraak via het Regionaal Expert Team en indien nodig bovenregionale of landelijke achtervang. Zo willen wij borgen dat jeugdigen en gezinnen niet blijven wachten en dat veiligheid, continuïteit en samenwerking in de keten voorop staan. 21 In de tabel is weergegeven hoe deze wij de routes regionaal hebben geborgd. Onderdeel Toelichting Lokale coördinatie - Lokale teams en verwijzers duiden de vraag, organiseren waar mogelijk ondersteuning en schakelen zo nodig tijdig specialistische hulp in10. Consultatie en veiligheid - Bij signalen van onveiligheid kunnen verschillende partners worden geconsulteerd zoals Veilig Thuis11, een Gecertificeerde instelling of het Zorg en Veiligheidshuis. Samen met deze partners werken we intensief samen om tot een doorbraak te komen voor het gezin.

Regionale afstemming bij schaarste - Via regionaal contractmanagement en regionale afstemming wordt bekeken hoe capaciteit kan worden benut/verdeeld en welke tijdelijke maatregelen nodig zijn. Dit is op stelselniveau en niet op individueel niveau. Doorbraakroute Regionaal Expert Team (RET) - Als reguliere routes niet toereikend zijn, wordt het Regionaal Expert Team worden ingezet om met urgentie tot een passende oplossing te komen12 Bovenregionale/landsdeel/ landelijke achtervang - Wanneer regionale oplossingen niet volstaan, kan worden opgeschaald naar de relevante bovenregionale of landsdeelstructuren en indien van toepassing landelijke voorzieningen (LTA), conform geldende afspraken. Strategisch beleid - Knelpunten op financieel en uitvoerend gebied worden besproken met accounthoudende directeuren Jeugd van gemeenten en daarna voorgelegd aan het Regionaal Directeurenoverleg Sociaal Domein (DO SD)en het Regionaal Portefeuillehouder overleg (PHO)Jeugd. 10 Beschikbaarheidswijzer 3.0 11 Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland - Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland, crisis Instructie-crisisroutes-Jeugd-2025.pdf 12 Instructie Regionaal Expertteam 22 4 Samenwerken en innoveren 4.1 Schaalniveau Samen bouwen wij aan een permanent lerend systeem (PLS) dat toekomstbestendig en effectief is. Binnen ons jeugdhulpstelsel wordt gewerkt op verschillende schaalniveaus, afhankelijk van het onderdeel.

Op- en afschalen tussen lokale, (boven) regionale en landelijke jeugdhulp gebeurt vanuit het uitgangspunt dat jeugdigen passende hulp ontvangen op het schaalniveau dat nodig is. Regionale aanbieders, lokale teams en landelijke aanbieders sluiten hun ondersteuning op elkaar aan. Hieronder lichten we toe op welke gebieden de samenwerking plaatsvindt en op welk niveau dit gebeurt. Schaalniveau Onderdelen waarop wordt samengewerkt Lokaal - De individuele gemeenten zijn verantwoordelijk voor het versterken van de lokale pedagogische basis, het organiseren van lichte en vrij toegankelijke hulp en het vormgeven van lokale teams. Subregionaal - Samenwerking met het onderwijs (sub regio Waterland en sub regio Zaanstreek, OOGO13) o.a. schoolmaatschappelijk werk - Doorstroompunt (subregio Waterland en subregio Zaanstreek) Regionaal - Inkoop specialistische jeugdhulp, contractmanagement SJH14 - Toekomstscenario kind en gezinsbescherming - GR GGD/ Jeugdgezondheidszorg/ Veilig Thuis15 - Kansrijke Start - Regionaal Expertise Team16 17 - Beschikbaarheidswijzer (o.a. wachttijden) regulier en preventief - Regionaal Dashboard Specialistische Jeugdhulp - Zorg- en Veiligheid(shuis) - Integraal Zorgakkoord (IZA), regioplan o.a.

Opgave opgroeien en opvoeden - Jeugd Geestelijke Gezondheidszorg (JGGZ) in ziekenhuizen - Toekomstgericht werken en de overgang naar volwassenheid (18-18+) Bovenregionaal (met o.a. regio Amsterdam) - Inkoop Ernstige Dyslexie (is SJH) - Inkoop Gecertificeerde instellingen (GI): jeugdbescherming (JB) en jeugdreclassering (JR) - Verwijsindex (Multisignaal) 13 Op Overeenstemming Gericht Overleg. 14 Dienstverleningsovereenkomst (DVO) en de Regeling zonder meer. 15 Gemeenschappelijke regeling 16 Regionaal DVO en met partners een samenwerkingsconvenant 17 Zaanstreek-Waterland – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland 23 Schaalniveau Onderdelen waarop wordt samengewerkt Landsdeel Noord-Holland - Thuis voor Noordje18 o.a. gesloten jeugdzorg en Stem van Noordje - BENNH19 (Bovenregionaal Expertise Netwerk Noord Holland) - K- eet20 aanpak eetstoornissen - Forensisch Expertise Netwerk Noord-Holland (FEN NH)21 Landelijk - Landelijke Transitie arrangementen (LTA) voor heel specifieke zorg. Daarnaast geven landelijke kaders, zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het convenant stevige lokale teams, het ‘Richtinggevend kader’ voor lokale teams, richting aan de inrichting van het regionale jeugdstelsel en de jeugdbescherming]. De schaalniveaus laten zien hoe de samenwerking nu is ingericht.

Waar het gaat om bestaande regionale, bovenregionale of landelijke afspraken betreft dit bestaand beleid. Waar nieuwe vormen van samenwerking, nadere criteria of verschuivingen in schaalniveau nodig blijken, worden deze voorbereid en bestuurlijk gewogen via de regionale agenda. Landelijk georganiseerde jeugdhulp (LTA) Voor landelijke georganiseerde jeugdhulp (Landelijk Transitiearrangement (LTA), sluiten wij aan bij de landelijk geldende afspraken. Het LTA is een set aan afspraken die door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) landelijk wordt gemaakt. Deze afspraken zijn met een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders om er zeker van te zijn dat er een contractbasis is voor aanbieders met uitzonderlijk aanbod. Jeugdigen uit onze regio kunnen ook gebruikmaken van de LTA-overeenkomst, wanneer er geen regionaal contract is in hoog complexe zorg. Onze systematiek is er namelijk op gericht dat aanbieders alle voorkomende zorg kunnen leveren binnen de regionale contracten. Het LTA-aanbod is opgenomen in onze Beschikbaarheidswijzer22 en het aanbod is ook opgenomen in onze product diensten catalogus (PDC). In onze regio participeert de regionaal contractmanager in de klankbordgroep van de VNG over het Landelijk Transitiearrangement (LTA) zodat er verbinding is tussen landelijk en regionaal aanbod.

18 Thuis voor Noordje – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland 19 Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland 20 K-eet – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland 21 FEN NH – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland 22 Beschikbaarheidswijzer 3.0 24 4.2 Organisatiestructuur Jeugd De regionale samenwerking is ingericht langs een regionale ambtelijke (Ambtelijk Overleg Jeugd, hierna AO- Jeugd), regionale directie (directeurenoverleg Sociaal Domein, hierna DO- SD) en regionale bestuurlijke lijn (Portefeuillehoudersoverleg Jeugd, hierna PHO-jeugd). Beleidsadviseurs van de zeven gemeenten, regionaal contractmanagement en de regioadviseurs vormen gezamenlijk het regionale AO Jeugd. In dit overleg worden onderwerpen voorbereid, signalen en knelpunten besproken. Het regionaal DO SD bewaakt de samenhang tussen de andere domeinen zoals WMO en IZA/ASWA en uitvoerbaarheid (o.a. capaciteit). Het regionale PHO-jeugd bespreekt de bestuurlijke keuzes en richtinggevende besluiten. Het mandaat, besluitvorming en de dienstverlening over de onderwerpen vindt plaats binnen de bevoegdheden van de individuele gemeenten en waar dit regionaal is belegd, binnen de afspraken van de Gemeenschappelijke regeling Jeugd (GR Jeugd) en de regionale dienstverleningsovereenkomst.

Wanneer er knelpunten ontstaan wordt opgeschaald via deze overleglijn. Onderwijs In onze regio zijn er vier samenwerkingsverbanden voor het passend (primair en voortgezet) onderwijs. Deze zijn verdeeld over twee sub regio’s Waterland (Edam-Volendam, Landsmeer, Purmerend en Waterland) en sub regio Zaanstreek (Oostzaan, Wormerland en Zaanstad). Zorg en veiligheid Vanuit elke gemeente is op bestuurlijk niveau (Allen voor Eén) tenminste één portefeuillehouder verantwoordelijk voor een van de prioriteiten van de werkagenda van zorg en veiligheid. Gemeentelijke bestuurders treden op als bestuurlijk trekker van specifieke thema’s waarmee zij het aanspreekpunt vormen voor de betrokken partners en werkgroepen. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind en gezinsbescherming zet in op het sneller herkennen en gezamenlijk duiden van signalen en het organiseren van hulp en ondersteuning dichtbij gezinnen. De kern is dat gezinnen niet van loket naar loket worden gestuurd, maar dat professionals samen optrekken rondom één gezin of huishouden, met duidelijke rolverdeling, korte lijnen en tijdig bijschalen van expertise wanneer dat nodig is. Daarmee draagt het Toekomstscenario kind en gezinsbescherming bij aan preventie, het versterken van het gewone leven en het beperken van onnodige instroom naar (lichte) specialistische jeugdhulp.

De leerervaringen gebruiken wij voor de doorontwikkeling van de lokale pedagogische basis en de lokale teams, bijvoorbeeld rond gezamenlijke triage en casusregie, afspraken over samenwerking met onderwijs en veiligheid en passende informatie-uitwisseling binnen de wettelijke kaders. 25 Regionaal expert team (RET) Het Regionaal Expert Team (RET) is een regionale voorziening voor complexe casuïstiek. Het werkt regionaal op uniforme wijze en vormt een structureel onderdeel van ons regionale stelsel. Het RET zorgt ervoor dat voor elke jeugdige en diens gezin, ongeacht de complexiteit van de zorgvraag en wachtlijst bij aanbieders, met urgentie passende hulp en/of onderwijs wordt georganiseerd. Het team ondersteunt bij complexe en vastgelopen zorgvragen, verbindt professionals en organisaties en signaleert terugkerende knelpunten die via beleid, contractmanagement en de regionale agenda worden opgepakt. Daarmee draagt het RET niet alleen bij aan doorbraken in individuele situaties, maar draagt het ook bij aan leren en verbeteren op stelselniveau. De Verklarende Analyse is een adequate methode om de mechanismes en niet- helpende patronen (zowel in het gezin als in de hulpverlening) helder te maken en een gedragen visie te bewerkstelligen. Er is een poule van gedragswetenschappers die is opgeleid om de verklarende analyse uit te voeren.

Het kernteam van het RET bestaat uit de voorzitter, procesondersteuner en RET-experts. De RET-experts zijn gedragswetenschappers en/of psychologen die getraind zijn in de methodiek van de Verklarende Analyse (VA). Wij vinden het van belang dat jeugdigen, gezinnen en verwijzers worden betrokken op een manier die passend is en bijdraagt aan een gedragen oplossing. De regio borgt dat het RET beschikt over een duidelijke opdracht, herkenbare toegang, voldoende expertise en bestuurlijk commitment van de betrokken partijen. Wij maken hier afspraken over in de regionale agenda, de nieuwe gemeenschappelijke regeling met bijbehorende dienstverleningsovereenkomst en het samenwerkingsconvenant RET. Permanent Lerend Systeem (PLS) Met het inrichten van het Permanent Lerend Systeem (PLS) jeugdhulp beogen we een cultuur van leren en innoveren te creëren, waarbij professionals, beleidsmakers, jeugdigen en hun opvoeders actief bijdragen aan het verbeteren van de jeugdhulp. Dit is nader uitgewerkt in hoofdstuk 6, paragraaf 6.1. Permanent lerend systeem(PLS): leren en innoveren. Domein overstijgende samenwerking De regio borgt de verbinding met de domeinen zoals WMO, Participatie, Zorg en Veiligheid, IZA/ASWA via de bestaande regionale overlegstructuren.

In het Directeurenoverleg Sociaal Domein worden de signalen vanuit zorg, veiligheid, gezondheid als die gevolgen hebben voor jeugdigen bij elkaar gebracht. De regionale agenda werkt uit hoe deze domein overstijgende samenwerking verder versterkt kan worden. 26 4.3 Toegang en verwijzers De toegang tot specialistische jeugdhulp verloopt via verschillende wettelijke verwijzers. Jeugdigen en gezinnen kunnen voor een verwijzing naar jeugdzorg bij lokale teams, gecertificeerde instellingen, medisch specialisten, jeugdartsen en huisartsen terecht. Wij vinden het belangrijk dat de verschillende verwijsroutes naar specialistische jeugdhulp goed op elkaar aansluiten. Het samenwerken met deze wettelijke verwijzers vraagt om een goede afstemming tussen de verwijsroutes en de regionaal georganiseerde specialistische jeugdhulp en de lokale pedagogische basis. 4.4 Participatie en (boven) regionale afstemming - Cliëntparticipatie Gemeenten hebben ieder een eigen vorm van cliëntparticipatie. In een aantal gemeenten is de adviesraad23 een belangrijke gesprekspartner voor gemeenten bij het vormgeven en toetsen van beleid en uitvoering in het sociaal domein, inclusief jeugdhulp. In de regiovisie jeugd betrekken wij de verschillende adviesraden om de gekozen richting te spiegelen aan wat jeugdigen en gezinnen nodig hebben en zullen wij hen betrekken bij de regionale agenda.

De adviesraad kan gevraagd en ongevraagd adviseren. Wij zorgen voor terugkoppeling op adviezen en laten zien hoe signalen en aanbevelingen worden verwerkt in regionale keuzes. Bij de totstandkoming van deze regiovisie zijn de zeven adviesraden op regionaal niveau geconsulteerd. De adviesraden van de zeven gemeenten zijn uitgenodigd om zowel mondeling als schriftelijk te reageren op de conceptversie van de regionale visie jeugd. Deze input is waar passend verwerkt in deze visie, of waar de input meer uitvoerend of verdiepend karakter heeft, wordt dit waar passend opgenomen in de regionale agenda. - Reflectiegroep: toetssteen in ontwikkeling Inspraak van jeugdigen, ouders en opvoeders is een integraal onderdeel van het regionaal stelsel. Ervaringsdeskundige jeugdigen en ouders vormen een toetssteen voor kwaliteit. Want wanneer voegt de hulp waarde toe in hun leefwereld? Het leren van ervaringen en meningen van jeugdigen, ouders en professionals wordt prominent onderdeel van de doorontwikkelingen in het jeugdhulpstelsel. Om dat mogelijk te maken hebben wij in onze vastgestelde inkoopdocumenten opgenomen dat wij vanaf 2027 gaan werken met een reflectiegroep bestaande uit (jeugd)professionals, ervaringsdeskundige jeugdigen en ouders. Zij reflecteren mee op de doorontwikkelingen en hervorming van het jeugdstelsel.

De gemeenten hebben zowel in de werkgroepen inkoop als in de reflectiegroep een verbindende rol om de leerervaringen mee te kunnen nemen in aanpassingen in het jeugdstelsel. 23 Waar adviesraad staat wordt ook de participatieraad verstaan 27 De inzet van de adviesraden en ervaringsdeskundigheid is bestaand beleid. De reflectiegroep is opgenomen in de vastgestelde inkoopdocumenten en wordt vanaf 2027 ingericht. De concrete opdracht, samenstelling, planning en borging van de reflectiegroep wordt uitgewerkt in de regionale agenda. - Ervaringsdeskundigen (o.a. Stem van Noordje) Ervaringsdeskundigen, jeugdigen en ouders, brengen het perspectief van de leefwereld in. Zij kennen het soms ongewone gewone leven van gezinnen van binnenuit. Zij weten hoe het is om vast te lopen in complexe hulpvragen en ingewikkelde systemen. Ervaringsdeskundigen kunnen vanuit verschillende rollen helpen om beleid en hulp gezinsgerichter, menselijker en eenvoudiger te maken en hebben daarmee een meerwaarde naast reguliere inwonersparticipatie. In onze regio zorgen we voor passende inzet van ervaringsdeskundigheid (ouders en jongeren) bij ontwikkelingen in de eigen regio en in het RET. Bijvoorbeeld via onze reflectiegroep of bij leer- en verbeterpunten rond complexe casuïstiek (bijv.

via de leerfunctie van het RET), zodat signalen niet alleen worden opgehaald maar ook zichtbaar doorwerken in werkwijzen, kwaliteit en samenwerking. In Noord-Holland zijn ervaringsdeskundigen verenigd in het bovenregionaal netwerk ‘Stem van Noordje’ als één van de vijf pijlers van ‘Thuis voor Noordje’. ‘Stem van Noordje’ zorgt ervoor dat ervaringsdeskundigen samen leren en ontwikkelen en adviseert jeugdregio's, aanbieders en samenwerkingsverbanden over inzet van ervaringsdeskundigen. - Zorgaanbieders Het in overleg treden met zorgaanbieders is een vast onderdeel van onze werkwijze. Voor de inkoop Specialistische Jeugdhulp 2027-2034 is een intensief proces doorlopen waarbij gesprekken met alle belanghebbenden zijn gevoerd; aanbieders, professionals, (vertegenwoordigers) jongeren en ouders en ketenpartijen. In 2027 starten wij met het Permanent Lerend Systeem waarbij werkgroepen aan de slag gaan met de regionale ontwikkelopgaven rondom verschillende thema’s. Aanbieders zijn een vaste deelnemers van deze werkgroepen. - Toekomstgericht werken en de overgang naar volwassenheid (18-18+) De overgang naar volwassenheid is voor veel jongeren een belangrijke fase. Rond het 18e levensjaar veranderen wet- en regelgeving, verantwoordelijkheden en vormen van ondersteuning.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://edamvolendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/14c17696-a4af-4d60-8ce5-1258db524c74?agendaItemId=cae44d58-4e88-46d0-9f99-672750ce3c9a