Begroting 2027 GGDZW ter zienswijze
Tekst van het document
Begroting 2027 Versie datum: Documenteigenaar: Datum vastgesteld DMT: Datum Kies een item. verleend door OR: Datum vastgesteld DB Datum voorlopig vastgesteld AB Evaluatiedatum:
2.0 Wim van Waardhuizen/Ghislaine van Nooijen Kooij 12-01-2026 n.v.t. 26-03-2026 09-04-2026
Inhoud Management samenvatting .......................................................................................................... 3 1.
Begroting en meerjarenperspectief ...................................................................................... 6 1.1
Samenvatting meerjarenperspectief .......................................................................... 6
1.2
Bijdragen (basis en plus) per gemeente 2027:............................................................ 6
2.
Uitgangspunten begroting 2027-2030 .................................................................................. 7
3.
Programmabegroting ........................................................................................................ 10
4.
5.
3.1
Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren ..................................................... 11
3.2
Programma 2 Infectieziektebestrijding ..................................................................... 13
3.3
Programma 3 Jeugdgezondheidszorg....................................................................... 15
3.4
Programma 4 Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg ................................................... 17
3.5
Programma 5 Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises .................................... 19
3.6
Programma 6 Toezicht houden ............................................................................... 21
3.7
Programma 7 Veilig Thuis ....................................................................................... 23
3.8
Programma 8 Plustaken ......................................................................................... 25
3.9
Overhead .............................................................................................................. 26
3.10
Deelnemersbijdrage Basistaken en Overhead ........................................................... 27
Paragrafen ...................................................................................................................... 28 4.1
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................. 28
4.2
Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................. 30
4.3
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................... 30
4.4
Paragraaf Financiering............................................................................................ 31
4.5
Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................... 33
Financiële begroting ......................................................................................................... 34 5.1
Staat van baten en lasten in het meerjarenperspectief .............................................. 34
5.2 Investeringen ............................................................................................................. 35 5.3
Verloop van reserves en voorzieningen .................................................................... 37
5.4 Geprognosticeerde balans 2027 ................................................................................... 37 5.5 Taakvelden ................................................................................................................ 38 5.6 Incidentele baten en lasten ......................................................................................... 38 6.
Bijlagen ........................................................................................................................... 39 Afkortingenlijst................................................................................................................. 39
7.
Overzicht plustaken .......................................................................................................... 41
8.
Dienstenoverzicht: zie aparte bijlage. ................................................................................. 42
2 Begroting 2027
Management samenvatting Hierbij presenteren wij u de meerjarenbegroting 2027 - 2030. In dit document geven wij, op hoofdlijnen, inzicht in de werkzaamheden en activiteiten die de GGD, namens en voor uw gemeente, verricht. De GGD is de uitvoeringsorganisatie van de gemeenten voor de Wet publieke gezondheid en het Besluit publieke gezondheid. De publieke gezondheidszorg is van groot belang voor onze gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen. Gezondheid omvat meer dan alleen niet ziek zijn; het betreft ook bestaanszekerheid, maatschappelijke participatie, psychosociaal welzijn en de sociale en fysieke leefomgeving. Samen werken aan de gezondheid van inwoners in de regio Zaanstreek-Waterland. Dat is de opgave waarvoor de 7 gemeenten en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Zaanstreek-Waterland (GGD ZW) zich samen hard maken. De gezamenlijke visie is vastgelegd in een regiovisie Samenweken aan gezondheid. Deze visie wordt door de GGD vertaald naar een strategische agenda voor de komende jaren. Medio 2024 is het dienstenoverzicht van de GGD vastgesteld. In het dienstenoverzicht wordt inzichtelijk gemaakt welke diensten de GGD uitvoert voor de gemeenten en hun inwoners. In de bijlage bij deze begroting is het geactualiseerde dienstenoverzicht opgenomen. Dit zal worden vastgesteld samen met deze begroting.
In het afgelopen jaar (2025) hebben gemeenten en GGD gezamenlijk bezuinigingsopties geformuleerd. Wij zijn hier positief over omdat het vooral bezuinigingen betreffen die de inwoners niet direct raken. Tegelijk maakt dit de opgave van de GGD wel spannend, omdat onze doelstelling van preventie en positieve gezondheid hiermee wel lastiger te behalen zal zijn. Gelukkig beschikt de GGD over betrokken en deskundige medewerkers die hun uiterste best doen onze doelen evenwel te halen. Daarnaast is in 2025 is een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor verdere samenwerking met de VrZW. Op basis hiervan is een advies aan beide besturen uitgebracht, waarin als stip op de horizon wordt geschetst om per januari 2028 te fuseren en de tussenliggende periode te benutten om hier zorgvuldig naartoe te werken. De uiteindelijke keuzes en het tempo van dit traject bepalen in belangrijke mate hoe de samenwerking vorm zal krijgen. Mocht een fusietraject worden ingezet, dan zal de grootste verandering de samenvoeging van de afdelingen bedrijfsvoering zijn. Meerjarenbegroting 2027 versus Kadernota 2027 versus Begroting 2027 (basistaken & plustaken.) Brugstaat 2026 vs 2027: Meerjarenperspectief 2027 uit begroting 2026 ( incl bezuiningsopties): Ontwikkelingen: 1. Aanpassing prijscompensatie lonen (autonome ontwikkeling) 2. Geprognosticeerde Plustakenportefeuille 2027 3.
Toename werkzaamheden Veilig Thuis 4. Toename werkzaamheden Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg 2,9 FTE 5. Deelname ZSM tafel Veilig Thuis 6. Stijging kosten ICT/IV Veilig Thuis specifiek Totaal begroting 2027:
Basis
Plustaken
Toezicht
Totaal
€
27.056.464
€ 4.401.993
€ 809.334
€ 32.267.791
€
-408.527 €
€ € € € €
€ -408.527 -6.877 € 84.706 € 353.498 € 323.149 € 80.850 € 27.000 € 802.457 € 32.728.466
91.583 €
353.498 323.149 80.850 27.000 27.432.433 € 4.493.576
De tabel hierboven toont het saldo van de basistaken, de plustaken en het programma Toezicht, van zowel de meerjarenbegroting 2027 uit de begroting 2026, als de begroting 2027. De begroting 2027 en de begroting 2027 verschillen niet van elkaar. Bovenstaande brugstaat laat zien het verloop van de meerjarenbegroting naar de begroting 2027. 1. Prijscompensatie lonen (autonome ontwikkeling) In het meerjarenperspectief 2027, zoals opgenomen in de begroting 2026, is oorspronkelijk uitgegaan van een indexering van de loonkosten met 3%. Het uitgangspunt voor de begroting 2027 is lager dan het meerjarenperspectief 2027 uit de begroting 2026. Dit komt doordat de indexatie van zowel de loonkosten als de materiele kosten naar beneden is bijgesteld. In deze begroting is dit percentage daarom bijgesteld van 3% naar 1,6%, hetgeen overeenkomt met de cao-verhoging per 1 januari 2027. De huidige cao heeft een looptijd tot en met 31 maart 2027.
3 Begroting 2027
De verwachting is dat voor het jaar 2027 geen aanvullende loonsverhogingen zullen plaatsvinden. Indien dit wel het geval is, zal hiervoor een begrotingswijziging worden opgesteld. 2. Geprognosticeerde Plustakenportefeuille 2027 Omdat we hebben afgesproken het totale pakket van de GGD-ZW te presenteren, basis- en plustaken, laten we ook de mutatie van de plustaken zien. De mutatie is de optelling van alle individuele beslissingen van de gemeenten. Deze worden ook individueel in rekening gebracht en hebben dus geen invloed op de deelnemersbijdrage op de basistaken. De huur van de verschillende buitenlocaties wordt nu opgenomen in het plustaken overzicht. De reden is dat de controlerend accountant heeft aangegeven dat dit volgens de BBV op deze manier moet worden verwerkt. Ten behoeve van deze begroting is, op basis van de op dit moment beschikbare kennis (november 2025), een geprognosticeerde plustakenportefeuille opgesteld. Het is mogelijk dat zich in de resterende periode van 2025 en in 2026 nog wijzigingen voordoen. Bij het opstellen van de begroting 2027 zal de plustakenportefeuille opnieuw worden bezien en op basis van de dan beschikbare informatie worden geactualiseerd en aangevuld. 3. Toename werkzaamheden Veilig Thuis De formatie van Veilig Thuis is vastgesteld op basis van de tijdsbesteding van medewerkers aan de taken van Veilig Thuis.
In vergelijking met het vorige ijkjaar (2023) is de samenstelling van de urenbesteding van de medewerkers gewijzigd en toegenomen. In voorgaande jaren konden we dit opvangen met efficiency maatregelen. Die rek is er echter uit. Deze toename in werkzaamheden is van zodanige omvang dat een aanpassing van de formatie noodzakelijk wordt geacht. In 2025 is dit voorgelegd als capaciteitsuitbreiding voor Veilig Thuis en goedgekeurd door het Algemeen Bestuur. 4. Toename werkzaamheden Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg De formatie van MABZ is vastgesteld op basis van de tijdsbesteding van medewerkers aan de taken van MABZ. In vergelijking met het basisjaar (2004) is de samenstelling van de urenbesteding van de medewerkers gewijzigd en toegenomen. Deze toename in werkzaamheden is van zodanige omvang dat een aanpassing van de formatie noodzakelijk wordt geacht. We hebben conform het advies MABZ 4 fte aan de formatie toegevoegd. 5. Deelname ZSM tafel Veilig Thuis Deelname aan de Zo Spoedig Mogelijk tafel (ZSM) vormt een mogelijke ontwikkeling voor Veilig Thuis en wordt daarom in de begroting opgenomen. Het is de wens van het BO Z&V dat Veilig Thuis aan de Zo Spoedig Mogelijk tafel (ZSM) deelneemt. De drie VT-organisaties (Kennemerland, Zaanstreek-Waterland en Noord-Holland Noord) hebben onderzocht welke mogelijkheden er zijn om aan te sluiten bij de ZSM-tafel.
Op de ZSM-tafel worden jaarlijks 9500 aangehouden verdachten besproken. Het percentage jeugd- en HG zaken ligt tussen de 15 en 18% In het rapport van HHM staan de varianten en consequenties verder uitgewerkt. De totale kosten van deelname aan de ZSM-tafel bedragen € 385.000 en wordt bij deelname verdeeld over de drie deelnemende GGD ’en Kennemerland, Noord Holland Noord en Zaanstreek-Waterland in de verhouding van respectievelijk 34%, 45% en 21% voor de GGD Zaanstreek-Waterland. Er is een bedrag meegenomen van € 80.850, - opgenomen. De officiële besluitvorming moet nog worden genomen. Het kan zijn dat deze post lager uitvalt.
4 Begroting 2027
6. Stijging kosten ICT/IV Veilig Thuis specifiek Door noodzakelijke aanpassingen in onze informatievoorziening in 2025 stijgen hiervan de kosten. Dit komt door autonome ontwikkelingen, namelijk zowel door hogere tarieven bij leveranciers als door noodzakelijke inhoudelijke kwaliteitsverbeteringen. Deze verbeteringen zijn essentieel om onze wettelijke taken zorgvuldig en efficiënt uit te voeren en om blijvend te voldoen aan de verwachtingen van onze opdrachtgevers. Wij nemen deel aan landelijke en regionale doorontwikkelingen die rechtstreeks bijdragen aan de kwaliteit en efficiency van ons werk. Concreet gaat het om: • Automatisering en professionalisering van sturings- en beleidsinformatie aan de opdrachtgever via een BI-tool. • Automatische koppeling van de gezagsmodule aan ons cliëntvolgsysteem, voor actuele en rechtmatige dossiervorming. • BRP-API voor directe en betrouwbare gegevensuitwisseling. • Automatisering van de vraagverrijking, waardoor meldingen sneller en vollediger kunnen worden beoordeeld. Met deze investeringen optimaliseren wij onze processen, deze leveren ook structurele efficiencywinst en kwaliteitsverbetering op voor zowel de uitvoering als de verantwoording naar de gemeenten.
In de toekomst zal dit betekenen dat we, onder andere door administratieve lastenverlichting, de caseload efficiënter kunnen behandelen wat in de toekomst zal leiden tot minder stijging van kosten (in het geval van hogere caseload) of tot daling van kosten (in geval van gelijkblijvende of dalende caseload).
5 Begroting 2027
1.
Begroting en meerjarenperspectief
1.1 Samenvatting meerjarenperspectief In onderstaande tabel het meerjarenperspectief voor de periode 2027-2030. De baten en lasten worden in hoofdstuk 3 per programma toegelicht. Basispakket per gemeente: 2026
2027
2028
2029
2030
Edam Volendam
€
2.294.174 €
2.625.394 €
2.684.574 €
2.684.789 €
2.772.117
Landsmeer
€
765.002 €
868.696 €
888.439 €
889.692 €
918.527
Oostzaan
€
598.788 €
689.295 €
704.484 €
704.569 €
727.484
Purmerend
€
5.939.341 €
6.873.326 €
7.037.820 €
7.041.527 €
7.270.291
Waterland
€
1.096.457 €
1.240.254 €
1.268.131 €
1.268.207 €
1.309.460
Wormerland
€
1.027.219 €
1.164.475 €
1.192.424 €
1.192.683 €
1.231.463
Zaanstad
€
12.283.351 €
13.970.991 €
14.301.653 €
14.332.957 €
14.747.086
Totaal
€
24.004.332 €
27.432.431 €
28.077.526 €
28.114.423 €
28.976.427
Nb 1: Nb 2: Nb 3:
Voor de jaren 2028 tot en met 2030 is in de basis 3% inflatiecorrectie gebruikt. Daarnaast is de nog openstaande structurele bezuinigingsoptie van 2,7% over de deelnemersbijdrage van 2025 verwerkt in 2027 en 2028 opgenomen. De stijging van 2026 naar 2027 met meer dan het percentage CAO en prijsindex heeft te maken met structureel hogere huisvestingslasten als gevolg van de verhuizing naar het Prins Bernardplein. Deze verhuizing wordt verwacht in 2026. Er is geen nog rekening gehouden met de ontwikkelingen en verwachte opgaven voor de GGD uit het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA).
1.2 Bijdragen (basis en plus) per gemeente 2027: In het volgende overzicht staan de verwachte deelnemersbijdragen. De deelnemersbijdrage voor Toezicht is bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend. De deelnemersbijdrage Toezicht wordt op basis van afname bij de desbetreffende gemeente in rekening gebracht. De plustaken zijn verdeeld conform de portefeuille die bekend was per 31-12-2025. Basistaken
Toezicht
Plustaken
Overhead
Totaal
Edam Volendam
€
1.717.898
€
94.900 €
907.496 €
2.720.294
Landsmeer
€
581.714
€
29.035 €
286.983 €
897.731
Oostzaan
€
451.474
€
77.310 €
237.821 €
766.605
Purmerend
€
4.529.767
€
556.510 €
2.343.558 €
7.429.836
Waterland
€
811.282
€
91.936 €
428.971 €
1.332.190
Wormerland
€
763.237
€
129.216 €
401.238 €
1.293.691
Zaanstad
€
9.992.376
€
3.364.113 €
3.978.615 €
17.335.104
€
150.558
€ €
150.558 802.457
8.584.682 €
32.728.466
Externe financiering €
802.457
Wordt achteraf bepaald obv afname. Nog niet toe te wijzen aan specifieke gemeente Totaal
€
18.847.749 €
802.457 €
4.493.578 €
Het programma toezicht zit niet in de berekening basistaken per gemeente. Dit programma wordt afgerekend op basis van werkelijk bestede uren. In de begroting gaan we altijd uit van volledige dekking. Daarom staat de bijdrage hier op 0. In werkelijkheid zal het bedrag per gemeente maandelijkse worden gefactureerd. In alle overzichten in het totaaloverzicht is het totaalbedrag toezicht wel meegenomen. Bij de gemeente Waterland geldt dat er inmiddels een andere afspraak is gemaakt voor de huur waardoor de plustaak inmiddels gedaald is naar € 10 K.
6 Begroting 2027
2.
Uitgangspunten begroting 2027-2030
Uitgangspunten De basis voor de begroting 2027 vormt de kadernota 2027. Daarnaast zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Loonkosten De salarissen worden geraamd op maximale schaal en periodiek. Garantieschalen en toelagen worden niet in de raming meegenomen, omdat de raming op maximale schaal en periodiek voldoende dekking hiervoor moet bieden; • Overheadkosten De totale overhead van de GGD moet worden gedekt uit enerzijds de basistaken en anderzijds uit de plustaken. Conform de financiële verordening is afgesproken dat het percentage overhead op het maatwerk 42,07 % is boven op de betreffende plustaak. Voor de overhead van de GR taken geldt dat de werkelijke kosten worden verdeeld in de deelnemersbijdrage; • Loonindex o Indexatie loonkosten 2027-2030: o De indexering van de lonen is 1,6%, gelijk aan de cao-verhoging per 1 januari 2027. De cao heeft een looptijd tot 31 maart 2027. Er wordt niet verwacht dat er in het jaar 2027 nog een loonstijging wordt doorgevoerd. o Voor de jaren 2028 en verder is 3% opgenomen. Deze inschatting is gebaseerd op de huidige economische situatie in Nederland. Volgens de huidige trend neemt de inflatie af. Elk jaar wordt het percentage voor de loonkostenindexatie opnieuw bekeken en wordt de meest actuele informatie verwerkt in het percentage.
De ontwikkeling van de loonkosten is een autonoom en ligt buiten de invloedsfeer van de GGD; o Mocht de ontwikkeling van de loonkosten anders blijken te zijn, wanneer er bijvoorbeeld een nieuwe cao wordt afgesloten, dan zal er te zijner tijd worden bekeken of een begrotingswijziging moet worden ingediend. • Meerjarige begroting De begroting 2027 wordt meerjarig opgesteld, te weten over de jaren 2027-2030; • Prijsindex De indexering van de materiele kosten is 2,0%, gelijk aan de Prijsindex Materiele Overheidsconsumptie IMOC-jaarpercentage 2026; • Rekenrente Voor de berekening van de kapitaallasten wordt een rentepercentage van 4% gehanteerd. De rekenrente op investeringen is een middel ten behoeve van de interne kostendoorbelasting en heeft daardoor geen invloed op deelnemersbijdrage; • Verdeelsleutel deelnemersbijdrage De deelnemersbijdrage wordt berekend op basis van het definitieve inwonersaantal op 1 januari 2025. Deze verdeelsleutel wordt toegepast op programma’s Monitoren, Signaleren en Adviseren, Infectieziektebestrijding, Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises, Overhead en Veilig Thuis. De verdeling is als volgt:
gemeente Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad Totaal
inwoners per 1-1-2025 37.140 11.745 9.733 95.912 17.556 16.421 162.828 351.335
7 Begroting 2027
Bij Veilig Thuis draagt Zaanstad eerst € 1.520.000 bij uit de DUVO-middelen. Wat overblijft wordt op basis van het totaal aantal inwoners verdeeld over de gemeenten. De deelnemersbijdragen Jeugdgezondheidszorg worden berekend op basis van het definitieve inwonersaantal 0 tot 18 jaar op 1 januari 2025 (t-2) en is als volgt:
gemeente Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad Totaal 0-18
inwoners 0-18 per 1-1-2025 6.738 2.379 1.806 17.176 3.187 2.851 31.457 65.594
De deelnemersbijdragen voor het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg worden berekend op basis van het gemiddeld aantal meldingen per gemeente over 2023 t/m 2025 en is als volgt:
Aantal meldingen MABZ
2023
2024
2025
gemiddeld
%
Edam Volendam
56
62
72
63,33
6,14%
Landsmeer
11
26
20
19,00
1,84%
Oostzaan
15
11
15
13,67
1,32%
Purmerend
237
203
268
236,00
22,87%
Waterland
28
29
31
29,33
2,84%
Wormerland
49
36
40
41,67
4,04%
Zaanstad
611
643
633
629,00
60,95%
100% Mocht de situatie zich voordoen dat zich een nieuw programma presenteert, dan wordt met de deelnemende gemeenten besproken welke verdeelsleutel wordt toegepast. • •
Plustaken Er zijn nog geen afspraken gemaakt over de plustaken 2027, de begroting 2027 gaat uit van de omvang plustaken laatste stand. Deze zijn gebaseerd op de laatste inzichten per 31/12/25; Corona In de begroting is geen rekening gehouden met extra kosten voor Corona.
8 Begroting 2027
Het gepresenteerde meerjarenbeleid in de vastgestelde begroting 2027 basistaken en overhead is als volgt: Basistaken P1 Monitoren,
2026
2027
2028
2029
2030
Baten
€
35.000 €
35.000
€
35.000
€
signaleren en
Lasten
€
958.482 €
977.738
€
1.006.020
€
1.035.150
€
1.065.155
adviseren
Saldo
€
923.482 €
942.738
€
971.020
€
1.000.150
€
1.030.155
P2 Algemene
Baten
€
1.071.159
€
1.083.522
€
1.116.027
€
1.149.508
€
1.183.993
Lasten
€
1.963.267
€
2.004.946
€
2.065.094
€
2.127.047
€
2.190.858
Saldo
€
892.108 €
921.424
€
949.067
€
977.539
€
1.006.865
Baten
€
119.480
€
123.064
€
126.756
€
130.559
Lasten
€
10.648.814
€
10.768.631
€
11.091.690
€
11.424.441
€
11.767.174
Saldo
€
10.532.814
€
10.649.151
€
10.968.626
€
11.297.684
€
11.636.615
P4 Meldpunt en Advies
Baten
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijzondere Zorg
Lasten
€
1.509.086
€
1.849.609
€
2.031.347
€
2.092.288
€
2.155.056
MABZ
Saldo
€
1.509.086
€
1.849.609
€
2.031.347
€
2.092.288
€
2.155.056
P5 Publieke gezondheid
Baten
€
78.137 €
80.481
€
82.895
€
85.382 €
87.944
bij Rampen en Crises
Lasten
€
120.113 €
124.673
€
128.414
€
132.266
€
136.234
Saldo
€
41.976 €
44.192
€
45.518
€
46.884 €
48.290
Baten
€
809.334 €
802.457
€
826.530
€
851.326
€
876.866
Lasten
€
809.334 €
802.457
€
826.530
€
851.326
€
876.866
Saldo
€
-
€
-
€
-
€
-
Baten Lasten
gezondheidszorg
P3 Jeugdgezondheidszorg
P6 Toezicht houden
P7 Veilig Thuis
Overhead
116.000 €
35.000 €
35.000
-
€
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
€
3.927.673
€
4.440.635
€
4.573.854
€
4.711.070
€
4.852.402
Saldo
€
3.927.673
€
4.440.635
€
4.573.854
€
4.711.070
€
4.852.402
Baten basistaken
€
6.547.827
€
2.028.687
€
2.393.676
€
3.270.915
€
3.350.471
Lasten basistaken
€
12.725.021
€
10.613.369
€
10.931.770
€
11.259.723
€
11.597.515
Saldo
€
6.177.194
€
8.584.682
€
8.538.094
€
7.988.808
€
8.247.044
€
24.004.332 €
27.432.431 €
28.077.526 €
28.114.423 €
28.976.427
2026
2027
2028
2028
2029
Totaal bijdrage Basistaken
Plustaken
P8 Plustaken
Baten
€
4.246.601 €
4.493.578 €
4.628.385 €
4.767.237 €
4.910.254
Lasten
€
4.246.601 €
4.493.578 €
4.628.385 €
4.767.237 €
4.910.254
Saldo
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
4.767.237 €
4.910.254
Totaal budget Plustaken
€
4.246.601 €
4.493.578 €
9 Begroting 2027
4.628.385 €
3.
Programmabegroting
De GGD kent de volgende programma’s: Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8
Monitoren, adviseren en signaleren Infectieziektebestrijding Jeugdgezondheidszorg Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises Toezicht houden Veilig Thuis Plustaken
Overhead en de deelnemersbijdrage basistaken zijn als een aparte paragraaf opgenomen conform het BBV. De programmabegroting behandelt per programma de maatschappelijke effecten en de beoogde resultaten die worden nagestreefd en de wijze waarop deze worden verwezenlijkt (de uit te voeren activiteiten). Dit wordt gedaan aan de hand van drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Welke ontwikkelingen zijn er? • Wat kost het?
10 Begroting 2027
3.1 Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren De GGD adviseert de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, -bevordering en –bescherming. Daartoe behoort het monitoren en signaleren van gezondheidsrisico’s. We adviseren op basis van breed beschikbare gegevens, onder andere uit eigen onderzoek. De GGD is kenniscentrum voor onderzoek en brengt gezondheidsproblematiek op wijk-/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpak, participeert in beleidsnetwerken en legt verbinding tussen partijen. In Nederland leven we langer, en blijven steeds meer mensen tot op hoge leeftijd vitaal. Maar het is niet vanzelfsprekend dat dit zo blijft als we vooruitkijken naar 2050. De zorg en zorgvraag verandert door onder andere de impact van de vergrijzing, de toename van ongezond gedrag en psychische druk, gezondheidsverschillen, de druk op onze leefomgeving en de gezondheidseffecten van klimaatverandering. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Programma 1 draagt bij aan het inzicht in de gezondheidssituatie in de regio. Op basis daarvan adviseert de GGD-interventies uit te voeren die de gezondheid van de inwoners beschermen en bevorderen. Een goede gezondheid is voor de meeste Nederlanders het belangrijkste in hun leven en een goede volksgezondheid is cruciaal voor een vitale en weerbare samenleving.
Het bevorderen van de volksgezondheid en een gezonde leefomgeving vraagt niet om een korte klap maar om een lange adem. Wat doen we ervoor? De GGD monitort gezondheidsrisico’s in de sociale en fysieke omgeving. Deze monitoring is de basis voor het signaleren en adviseren aan de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, - bevordering en –bescherming. De GGD volgt de preventiecyclus, dat wil zeggen dat monitorgegevens, beleidsadviezen en interventies op elkaar worden afgestemd. Door de monitoringsfunctie heeft de GGD een schat aan informatie en voert preventieve gezondheidszorg in onze gemeenten uit. Zij is daarmee het regionale kenniscentrum voor gezondheid, leefstijl en zorg. De GGD baseert het beleid en de preventieactiviteiten op landelijke en regionale ontwikkelingen en onderzoek en op signalen vanuit de praktijk. De GGD sluit aan bij de ontwikkelingen in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). December 2025 is de landelijke nota volksgezondheid verschenen. Deze nota is de basis voor een lokaal en regionaal gezondheidsbeleid. De aanpak van gezondheidsverschillen en het verbeteren van leefstijlaspecten als een gezond gewicht, roken of mentale gezondheid zijn complexe problemen, waarvoor een integrale strategie met meerdere typen interventies nodig is.
Belangrijk onderdeel van deze strategie is het versterken van de sociale en fysieke omgeving en het stimuleren en ondersteunen van gedrag en vaardigheden. Milieu en gezondheid (ook wel: medische milieukunde) houdt zich bezig met de relatie tussen milieufactoren en de gezondheid. Centraal staan vragen over of een bepaalde milieugevoelige objecten effecten op de gezondheid kan hebben (bv lucht, geluid, bodem). Maar ook of ziekten of klachten veroorzaakt kunnen zijn door een milieufactor (chemische, fysische en biologische factoren). In het dienstenoverzicht worden de activiteiten nader beschreven.
11 Begroting 2027
Wat kost het? Monitoren, signaleren en adviseren
2026
2027
Baten basistaken
€
- €
Lasten basistaken
€
923.482
€
923.482
Toevoeging aan reserves
€
Onttrekking aan reserves
€
Bijdrage gemeenten
€
2028
2029
2030
-
€
-
€
-
€
-
€
942.738
€
971.020
€
1.000.150
€
1.030.155
€
942.738
€
971.020
€
1.000.150
€
1.030.155
35.000
€
35.000
€
35.000
€
35.000
€
35.000
35.000
€
35.000
€
35.000
€
35.000
€
35.000
923.482
€
942.738
€
971.020
€
1.000.150
€
1.030.155
2%
3%
3%
Naast de cao-verhoging en prijsindexering zijn geen kostenverhogende ontwikkelingen meegenomen voor dit programma.
12 Begroting 2027
3%
3.2 Programma 2 Infectieziektebestrijding De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. De wet Publieke Gezondheid omschrijft een aantal gezondheid beschermende taken die om specifieke (medische) deskundigheid vragen. Een infectieziekte is een ziekte die ontstaat door een bacterie, virus, schimmel of parasiet. Er zijn veel soorten infectieziekten. De ene infectieziekte is ernstiger dan de andere. Er zijn veel onschuldige infectieziekten waar je niet erg ziek van wordt en die vanzelf weer over gaan. Andere infectieziekten kunnen wel gevaarlijk zijn en vragen een medische behandeling (bijvoorbeeld tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen, hepatitis en legionella). Sommige infectieziekten zijn besmettelijk. Dat betekent dat je de ziekte aan iemand anders kan doorgeven. Door de dalende vaccinatiegraad, de toenemende internationale contacten en de resistentie tegen antibiotica neemt de kans op, en ernst van, besmetting door infectieziekten toe. Voor veel besmettelijke ziekten geldt een wettelijke meldingsplicht. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Infectieziektebestrijding draagt bij aan het voorkomen en beperken van gezondheidsschade door infectieziekten, die vanwege de verspreidingskansen een risico kunnen vormen voor de volksgezondheid.
De vaccinatiegraad blijft punt van aandacht, zeker met uitbraken van infectieziekten in andere Europese landen. De GGD richt zich op het geven van passende voorlichting aan de diverse doelgroepen om de vaccinatiegraad te waarborgen en/of te verhogen. Wat doen we ervoor? Onder dit programma vallen de taken Infectieziektebestrijding (algemene infectieziektebestrijding, seksuele gezondheid, tbc-bestrijding, technische hygiëne zorg en reizigersadvisering). In het dienstenoverzicht worden de activiteiten nader beschreven. In 2025 is een overeenkomst getekend met de GGD Amsterdam in verband met de uitvoering van de Infectieziektebestrijding. Hiermee is de uitvoering en kwaliteit van algemene infectieziektebestrijding (AIZB) geborgd. De artsen Maatschappij & Gezondheid (M&G) en verpleegkundigen infectieziektebestrijding (IZB) voeren hun talken uit onder de verantwoordelijkheid van de directeur publieke gezondheid (DPG) van de betreffende GGD-regio. De GGD Zaanstreek-Waterland is wettelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van IZB in de regio. Ook op het terrein van de seksuele gezondheid is er samenwerking met de GGD Amsterdam. De GGD-locatie in Zaandam is één van de wijkpoli’s die de medewerkers centrum seksuele gezondheid (CSG) van de GGD Amsterdam bemensen. Een dagdeel per week is de Zaanse locatie geopend.
De inwoners uit de regio kunnen ook gebruik maken van de andere locaties in Amsterdam. Ook op het terrein van tbc-bestrijding is er samenwerking met de GGD-en in Noord-Holland en Flevoland (NW7). Een keer per 14 dagen bezoekt een mobiele röntgen unit (TBC-bus) de GGD in Zaandam. Een arts is vanuit de GGD Amsterdam een dag per week aanwezig op de GGD in Zaandam. Om verspreiding van infectieziekten te beperken en te voorkomen, zijn maatregelen op het gebied van infectiepreventie (technische hygiëne zorg, THZ) noodzakelijk. Instellingen c.q. voorzieningen met veel (kwetsbare) personen of met een hoger risico op overdracht van infectieziekten worden geadviseerd over risico’s over de risico’s van hygiëne en infectiepreventie. Dit geldt onder andere voor Tattoo- en piercingshops, de Penitentiaire inrichting (PI) en grootschalige evenementen. Specifieke aandachtspunten voor 2027 zijn de verdere (boven) regionale samenwerking, activiteiten in het kader van de pandemische paraatheid en de ontwikkeling van een vaccinatievoorziening, inclusief de corona- en gordelroosvaccinaties.
13 Begroting 2027
Wat kost het? Infectieziektebestrijding
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
1.071.159
€
1.083.522
€
1.116.027
€
1.149.508
€
1.183.993
Lasten basistaken
€
1.963.267
€
2.004.946
€
2.065.094
€
2.127.047
€
2.190.858
€
892.108
€
921.424
€
949.067
€
977.539
€
1.006.865
- €
-
Toevoeging aan reserves
€
Onttrekking aan reserves
€
- €
Bijdrage gemeenten
€
892.108 €
- €
- € - € 921.424
€
3%
- € - € 949.067 3%
€
- € 977.539 3%
Naast de cao-verhoging en prijsindexering zijn er geen kostenverhogende ontwikkelingen meegenomen voor dit programma.
14 Begroting 2027
€
1.006.865 3%
3.3 Programma 3 Jeugdgezondheidszorg De GGD ondersteunt ouders, verzorgers en kinderen bij het gezond en kansrijk ontwikkelen, opgroeien en opvoeden vanaf de zwangerschap tot 18 jaar. We beschermen, bewaken en bevorderen gezondheid en voorkomen ziekten met mogelijk grote impact voor kinderen in hun verdere levensloop. Hiervoor volgen we de ontwikkeling van kinderen en geven vaccinaties. In de huidige maatschappij hebben gezinnen flinke uitdagingen te verdragen, denkende aan groeiende armoede, de energiecrisis, maar ook individualisering en digitalisering. Al deze ontwikkelingen hebben grote impact op het dagelijks functioneren en gezondheid van onze inwoners. Zo zal naar verwachting het aantal gezinnen in kwetsbare omstandigheden toenemen en daarmee ook de druk op de jeugdgezondheidszorg. De mentale gezondheid van jongeren blijft zorgelijk en uit gezondheidsonderzoek onder de doelgroep blijkt het aantal jongeren met suïcidale gedachten onverminderd hoog. Jongeren ervaren psychische klachten als angst en depressie, voelen zich eenzaam en ervaren stress. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Alle kinderen in onze regio moeten de kans krijgen om zich gezond te ontwikkelen.
De jeugdgezondheidszorg (JGZ) richt zich op het bevorderen van een gezonde groei en ontwikkeling van kinderen van -10 maanden tot 18 jaar, en draagt eraan bij dat kinderen een goede start in het leven krijgen, zodat kinderen kunnen opgroeien tot gezonde en evenwichtige burgers en hun draai vinden in de samenleving. Wat doen we ervoor? De jeugdgezondheidzorg heeft de expertise over een normale en gezonde ontwikkeling van kinderen. De medewerkers JGZ volgen de groei en ontwikkeling van het kind, zowel op fysiek als sociaal gebied, signaleert risico’s voor de gezondheid en het welzijn van het gezin en onderhoudt periodiek contact met het kind en/of ouders/verzorgers en allerlei verschillende ketenpartners, waaronder onderwijs, huisartsen en kinderartsen. De basisdienstverlening JGZ is in 2025 vastgesteld. De basisdienstverlening is voor alle gemeenten hetzelfde. Daarnaast bestaat de GR uit de regionale plustaken en de lokale plustaken die gemeenten hebben belegd bij de GGD. Het overzicht van deze dienstverlening is terug te vinden in het dienstenoverzicht. In 2027 zetten we deze dienstverlening voort. Specifieke aandacht krijgt de implementatie en uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma. Er is tot een aantal wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma besloten, die we vanaf 2025 hebben ingevoerd. Het doorvoeren van deze wijzigingen loopt door tot en met 2027.
Het gevolg is dat dat we meer vaccineren bij jongere kinderen om ze beter te beschermen tegen actuele ziekten, zoals kinkhoest, RS en mazelen. Deze wijzigingen vragen in 2027 extra inzet van de JGZ. Vanuit het Rijk komt hiervoor een vergoeding naar het gemeentefonds. Deze extra inzet is tijdelijk voor de implementatie en structureel voor de uitvoering van de vaccinaties. In 2026 wordt de keuze gemaakt voor een nieuw digitale dossier Jeugdgezondheidszorg. Voor 2027 zal de implementatie hiervan tijd en ruimte van medewerkers vragen. Hiermee is rekening gehouden in het project. Door de realistische projectaanpak beperken we het effect hiervan op de dienstverlening tot een minimum. Zichtbaarheid in het netwerk blijft in 2027 een belangrijk speerpunt. In de regio zijn veel ontwikkelingen op gebied van de preventieve aanpakken voor ouders en jeugdigen, en specifiek de preventieve aanpak Kansrijke start (structurele borging in AZWA), maar ook Sterke Lokale Netwerken in Purmerend en PACT in Zaanstad. Bovendien wordt gevraagd de lokale samenwerking te versterken en teams te formeren voor preventieve jeugdhulp in kader van hervormingsagenda Jeugd. Intern wordt op dit moment de impact hiervan via een taskforce nader uitgewerkt.
15 Begroting 2027
Wat kost het? Jeugdgezondheidszorg
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
116.000
€
119.480
€
123.064
€
126.756
€
130.559
Lasten basistaken
€
10.648.814
€
10.768.631
€
11.091.690
€
11.424.441
€
11.767.174
€
10.532.814
€
10.649.151
€
10.968.626
€
11.297.684
€
11.636.615 -
Toevoeging aan reserves
€
- €
- €
- €
- €
Onttrekking aan reserves
€
- €
- €
- €
- €
Bijdrage gemeenten
€ 10.532.814
€ 10.649.151
€
1%
10.968.626 3%
€
11.297.684 3%
Naast de cao-verhoging en prijsindexering zijn er geen kostenverhogende ontwikkelingen meegenomen voor dit programma.
16 Begroting 2027
€
11.636.615 3%
3.4 Programma 4 Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. Daarbij is specifieke aandacht voor kwetsbare individuen of groepen die onvoldoende in staat zijn om op eigen kracht in hun bestaansvoorwaarden te voorzien of belemmeringen hebben om volwaardig aan de samenleving deel te nemen. De individualisering van de maatschappij, de complexer wordende samenleving, hogere werkloosheid en grotere schuldenproblematiek heeft een aantal negatieve maatschappelijke effecten. Het aantal meldingen van incidenten van mensen met onbegrepen gedrag stijgt en voorkomen moet worden dat zij zichzelf en hun omgeving belasten of zelfs in gevaar brengen. Tegelijkertijd is er een trend dat er wordt aangestuurd op meer eigen kracht en meer eigen verantwoordelijkheid van de burger voor de eigen gezondheid en leefsituatie. Sommige mensen zijn echter niet in staat op eigen kracht het hoofd te bieden aan bovengenoemde problemen en maken zelden uit eigen beweging gebruik maken van professionele ondersteuning. Hun gedrag is overlast gevend en ernstig zorg mijdend. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg richt zich op het psychische, sociale en maatschappelijk functioneren van mensen in die zorg mijdend gedrag vertonen en zorgwekkende situaties leven.
Deze burgers/huishoudens worden getypeerd door hun complexe en langdurige zorgvragen. Door het bieden van bemoeizorg wordt gepoogd in contact te komen en inwoners te ondersteunen om minder lijdensdruk te ervaren. Zorgtoeleiding naar reguliere zorg is het hoofddoel van het meldpunt MABZ. De GGD bevordert de optimale coördinatie en begeleiding van inzet van hulp voor deze groep mensen. De GGD heeft de functie als vangnet voor mensen die niet door het reguliere zorgsysteem geholpen worden en tussen wal en schip dreigen te vallen. Verschillende soorten interventiestrategieën worden in samenwerking met andere partners ingezet. De GGD is verantwoordelijk voor de coördinatie en afstemming van de zorg voor deze kwetsbaren, wanneer zij geen passende zorg ontvangen. Wat doen we ervoor? In het MABZ zijn de meldpunten OGGZ, zoals het Meldpunt Overlast en Bemoeizorg (MOB), Vroegsignalering (VSO), Meldpunt Onverzekerden (MOZ), Team Suïcidepreventie, Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) en het Meldpunt voor de uitvoering van de wet verplichte GGZ ondergebracht. In het dienstenoverzicht nader omschreven. Het MABZ biedt advies en ondersteuning bij signalering van onbegrepen gedrag zonder acute dreiging of spoed, maar wel met reden tot zorg. Het MABZ biedt hulp buiten de gebaande paden en leidt deze cliënten toe naar passende hulp of ondersteuning. Voor elke cliënt wordt maatwerk geleverd.
Het meldpunt is bedoeld voor zowel burgers, politie, gemeentelijke diensten en professionals., zoals huisartsen en woningcorporaties. Door vroeg signalering en goede ketensamenwerking komen we tot een geschikte preventieve aanpak, of in ieder geval een poging tot voorkomen, stabilisering van toenemende problemen. Het MABZ geeft hiermee vorm aan het netwerkgericht werken en lokaal aanwezig zijn, conform de regiovisie. Een doorontwikkeling betreft het in de toekomst ontwikkelen van een Centraal aanmeldingspunt voor kwetsbare personen en het versterken van een ondersteuningsnetwerk rond kwetsbare personen, onder meer met behulp van andere bewoners, ervaringsdeskundigen en naasten. Het aantal meldingen van maatschappelijke overlast en zorgen over kwetsbare mensen neemt structureel fors toe, niet alleen in aantal, maar ook in complexiteit. Er is een grote wens tot uitbreiding van formatie om de huidige werkdruk weer naar een gezond niveau terug te brengen.
17 Begroting 2027
Wat kost het? Meldpunt en advies bijzondere zorg
2026
2027
2028
Baten basistaken
€
Lasten basistaken
€
1.509.086 €
1.849.609 €
€
1.509.086 €
1.849.609 €
-
€
-
€
2029 -
€
2030 -
€
-
2.031.347 €
2.092.288 €
2.155.056
2.031.347 €
2.092.288 €
2.155.056
Toevoeging aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Onttrekking aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijdrage gemeenten
€
2.092.288 €
2.155.056
1.509.086 €
1.849.609 € 23%
2.031.347 € 10%
3%
In cijfers van de begroting is een uitbreiding in FTE meegenomen. Dit heeft financiële consequenties. Dit komt tot uiting in het hogere percentage ten opzichte van 2026. In 2027 is 2,9 FTE opgenomen en vanaf 2028 4 FTE. Wel is de afspraak gemaakt dat er getrapt zal worden aangenomen. En dat telkens na het aannemen van 1 FTE er wordt gekeken en met het bestuur afgestemd of de volgende trap noodzakelijk is.
18 Begroting 2027
3%
3.5 Programma 5 Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises Wettelijk is vastgelegd dat de directeur Publieke Gezondheid (DPG) bij rampen en crises verantwoordelijk is voor het gezondheidskundig advies aan de burgemeesters. De DPG stuurt zowel de GGD als de GHOR aan. De GHOR coördineert de geneeskundige hulpverlening, en continuïteit daarvan, in ramp- en crisissituaties. De GGD is een van de organisaties, die deel uitmaakt van de geneeskundige hulpverleningsketen. De GGD voert in dit kader taken uit op het terrein van infectieziektebestrijding, medisch milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Door de huidige maatschappelijke ontwikkelingen als geopolitieke dreigingen, klimaatveranderingen en pandemie neemt de kans op maatschappelijke ontwrichting toe. De thema’s veiligheid en weerbaarheid staan hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Rampen en crises kennen vele verschijningsvormen. Behalve acute crises of een zogenoemde flitsramp kan er sprake zijn van ‘sluimerende’ of langdurige crises. De GGD draagt bij om de impact en de maatschappelijke gevolgen van een crisis te beperken. Daarnaast wil de GGD de bedrijfs- en zorgcontinuïteit in alle omstandigheden garanderen.
Wat doen we ervoor? De GGD bereidt zich voor op rampen en crises en neemt maatregelen om te voorkomen dat de werkzaamheden (langdurig) worden verstoord. De GGD heeft haar aanpak vastgelegd in het crisisplan Publieke Gezondheid. De bedoeling van dit crisisplan is dat de GGD beschikt over een robuuste en transparante crisisorganisatie, die bij alle soorten kleine en grote rampen en crises kan worden ingezet. Medewerkers op de vier crisisprocessen van de GGD (Infectieziektebestrijding, Medische milieukunde, Psychosociale hulpverlening en Gezondheidsonderzoek bij rampen) en de GGDprocessen Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en MABZ kunnen bij een incident worden opgeroepen om ondersteuning te bieden. Hierbij kan gedacht worden aan grote uitbraken van infectieziekten, familiedrama’s met grote maatschappelijke impact, of een evacuatie van bewoners na een brand. De GGD coördineert de psychosociale nazorg en verzorgt gezamenlijk met de GGZ, Slachtofferhulp en maatschappelijk werkers de eerste psychosociale opvang. Getroffenen die (psychosociale) nazorg nodig hebben worden door de GGD gesignaleerd en verwezen naar reguliere zorg. Zie ook de beschrijving in het dienstenoverzicht. Om de kwaliteit en deskundigheid te waarborgen vinden er periodiek oefeningen plaats. Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises is ten alle tijden beschikbaar.
De GGD werkt samen met de GHOR, veiligheidsregio en andere ketenpartners aan de ontwikkeling en implementatie van het regionaal risicoprofiel en het zorgrisicoprofiel.
19 Begroting 2027
Wat kost het? Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
78.137 €
80.481 €
82.895 €
85.382 €
87.944
Lasten basistaken
€
120.113 €
124.673
128.414
132.266
€
136.234
€
41.976 €
44.192 €
45.518 €
46.884 €
48.290
Toevoeging aan reserves
€
- €
- €
- €
- €
-
Onttrekking aan reserves
€
- €
- €
- €
- €
-
Bijdrage gemeenten
€
41.976 €
44.192 €
45.518 €
46.884 €
48.290
5%
3%
3%
€
€
Er is buiten de verhoging van CAO en prijsindex stijging geen verdere verhoging meegenomen.
20 Begroting 2027
3%
3.6 Programma 6 Toezicht houden De GGD verricht toezichthoudende taken. Het toezicht kan signalerend en beïnvloedend van aard zijn of meer controlerend. Op basis van wetgeving heeft de GGD een taak in het toezicht op de kinderopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Gemeenten krijgen steeds meer toezichttaken, niet alleen op zorg, maar ook op het terrein van veiligheid en milieu. De GGD verricht voor de gemeenten toezichthoudende taken op de kinderopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Het toezicht kan signalerend en/of controlerend van aard zijn. De hygiëne, veiligheid en kwaliteit bij de onder toezicht gestelde organisaties in de regio blijft zo in beeld. Op landelijk niveau wordt gewerkt aan meer uniformiteit met betrekking tot het beoordelen van de wettelijke eisen en het versterken van de reflectieve en signalerende functie van toezicht. Wat doen we ervoor? Het toezicht Kinderopvang vloeit voort uit de Wet kinderopvang. De GGD-toezichthouders zien toe op de naleving van de eisen die deze wet stelt aan kindercentra en gastouders, op o.a. het gebied van de kwaliteit van de opvang (zowel materieel als ten aanzien van het pedagogisch klimaat). Zie dienstenoverzicht. De aankomende jaren zal toezicht kinderopvang zich landelijk verder door ontwikkelen.
Toezicht kinderopvang heeft als doel effectief op alle niveaus de kwaliteit van de kinderopvang te bevorderen. Dit doen de GGD-en door meer te doen dan alleen het controleren van de minimumeisen, maar ook het bevorderen van structurele, duurzame kwaliteitsverbetering en het voorkómen van overtredingen en incidenten. Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar de reflectieve functie in het toezicht, stimulerend toezicht, houdertoezicht, houdergesprekken en ‘comply of explain’. Kinderopvangorganisaties moeten ernstige veiligheidsincidenten melden. Tot nu toe meldt een deel van de kinderopvangorganisaties ernstige incidenten, maar niet iedereen. Daarom wil minister Van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een meldplicht voor ernstige incidenten opnemen in de Wet Kinderopvang. (Nieuwsbrief Rijksoverheid 24 mei 2024). Op dit moment is nog niet bekend wanneer de wetswijziging ingaat. Structureel toezicht op voorschoolse educatie (VE) zou per 1 januari 2027 overgaan naar Toezicht kinderopvang. Uit de voorjaarsnota 2025 bleek dat er geen middelen zijn voor het oorspronkelijke voorstel. Er is een nieuw traject nodig voor het onderzoeken van alternatieve scenario’s. De planning die uitging van inwerkingtreding per 1 januari 2027 loopt hierdoor vertraging op.
21 Begroting 2027
Wat kost het? Toezicht houden
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
809.334
€
802.457
€
826.530
€
851.326
€
876.866
Lasten basistaken
€
809.334
€
802.457
€
826.530
€
851.326
€
876.866
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Toevoeging aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Onttrekking aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijdrage gemeenten
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Het programma toezicht zit niet in de berekening basistaken per gemeente. Dit programma wordt afgerekend op basis van werkelijk bestede uren. In de begroting gaan we altijd uit van volledige dekking. Daarom staat de bijdrage hier op 0. In werkelijkheid zal het bedrag per gemeente maandelijkse worden gefactureerd. In alle overzichten in het totaaloverzicht is het totaalbedrag toezicht wel meegenomen.
22 Begroting 2027
3.7 Programma 7 Veilig Thuis De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. Daarbij is specifieke aandacht voor kwetsbare jeugdigen en volwassen die te maken krijgen met geweld in afhankelijkheidsrelaties. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Geweld in afhankelijkheidsrelaties betreft geweld dat wordt gepleegd door iemand met wie het slachtoffer een persoonlijke, emotionele of zorgafhankelijke relatie heeft. Het gaat dus om de aard van de relatie, niet om de fysieke woonplek. Dit kan zich voordoen tussen (ex-)partners, familieleden of tussen ouder en kind. Geweld in afhankelijkheidsrelaties kent vele vormen, waaronder fysieke en psychische mishandeling, seksueel geweld, verwaarlozing, vernedering en controlerend gedrag. Het kan opzettelijk zijn, maar ook ontstaan doordat mensen de zorg voor hun naasten of cliënten niet meer dragen; gedrag kan dan ontsporen met mishandeling tot gevolg. Daarnaast kan geweld voortkomen uit schadelijke traditionele praktijken, zoals meisjesbesnijdenis, kind huwelijken en huwelijksdwang. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Veilig Thuis heeft de maatschappelijke opdracht om inwoners te adviseren, te beschermen en bij te dragen aan duurzame veiligheid.
Dit gebeurt door meldingen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en/of kindermishandeling te onderzoeken, structureel te stoppen en intergenerationele overdracht te doorbreken. Daarbij sluiten we aan bij de werkzame principes van het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming: tijdig, nabij, eenvoudig en samen met het gezin. Wat doen we ervoor? Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties in de regio Zaanstreek-Waterland. Slachtoffers, betrokkenen, omstanders en professionals kunnen hier terecht voor deskundig advies, melding en ondersteuning. Veilig Thuis werkt vanuit het principe veiligheid voorop, helpt om onveilige situaties te doorbreken en ondersteunt gezinnen bij het creëren van duurzame veiligheid en perspectief. Het dienstenoverzicht beschrijft de activiteiten van Veilig Thuis. Samenwerking in het Toekomstscenario en regionaal Veiligheidsnetwerk Sinds 2023 is in de regio de Proeftuin gestart als onderdeel van het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming. In deze proeftuin wordt domein overstijgend, interprofessioneel en ontschot gewerkt vanuit de behoefte van het kind en het gezin. Veilig Thuis, jeugdzorgaanbieders, de Raad voor de Kinderbescherming en het lokale veld werken intensief én nabij samen volgens het principe één gezin – één plan – één regisseur.
Het doel is om escalatie te voorkomen, eigen regie van gezinnen te versterken en zo licht waar mogelijk, zwaar waar nodig te werken. Bij verschillende gezinnen en huishoudens is al zichtbaar dat deze werkwijze verschil maakt: situaties worden stabieler, gezinnen ervaren meer regie en in gevallen zijn bijvoorbeeld Onder Toezicht Stellingen (OTS) voorkomen. De Proeftuin wordt in 2027 verder doorgezet. De bedoeling is dat de betrokken partijen op termijn regionaal, volgens de indeling van de veiligheidsregio’s, gaan samenwerken in een nieuwe organisatievorm die passend is bij het Toekomstscenario.
23 Begroting 2027
Wat kost het? Veilig Thuis
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Lasten basistaken
€
3.927.673
€
4.440.635
€
4.573.854
€
4.711.070
€
4.852.402
€
3.927.673
€
4.440.635
€
4.573.854
€
4.711.070
€
4.852.402
Toevoeging aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Onttrekking aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijdrage gemeenten
€
3.927.673
€
4.440.635
€
4.573.854
€
4.711.070
€
4.852.402
13%
3%
3%
3%
Naast de verhoging CAO en prijsindexering is er in dit programma een aantal structurele verhogingen meegenomen in deze begroting. Enerzijds is er een ophoging van het aantal FTE op basis van het gestegen aantal meldingen (€350K). Daarnaast is er een post opgenomen voor de ZSM-tafel (€ 81K). Tenslotte is er nog een bedrag opgenomen voor ICT/IV (€ 27 K). Dit laatste bedrag gaat het programma VT in de toekomst helpen efficiënter te werken en zal in de toekomst tot kostenbesparingen moeten leiden. Bovenstaande is de reden van de 13% stijging in 2027 ten opzichte van 2026.
24 Begroting 2027
3.8 Programma 8 Plustaken De GGD voert aanvullende taken uit op basis van een overeenkomst, in opdracht van gemeenten of derden. Het gaat om taken die passen in de algemene doelstellingen van de GGD en samenhang en synergie kennen met de taken die de GGD uitvoert. De beschreven programma’s 1 t/m 7 hebben betrekking op de basisdienstverlening van de GGD. Naast de basisdienstverlening voert de GGD op verzoek van een of meerdere gemeenten Plustaken uit. Wat kost het? Plustaken
2026
2027
2028
2029
2030
Baten plustaken
€
4.246.601
€
4.493.578
€
4.628.385
€
4.767.237
€
4.910.254
Lasten plustaken
€
4.246.601
€
4.493.578
€
4.628.385
€
4.767.237
€
4.910.254
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Toevoeging aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Onttrekking aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijdrage gemeenten
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Plustaken worden individueel per gemeente afgerekend en zitten niet in de basis deelnemersbijdrage. In de totaaloverzichten per gemeente worden deze per gemeente apart getoond. In de bijlage is het totaaloverzicht per gemeente per plustaak te vinden.
25 Begroting 2027
3.9 Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Bron: Notitie Overhead van de commissie BBV De onderstaande uitgangspunten voor de definiëring van de overhead zijn gehanteerd: • Directie kosten primair proces worden zoveel mogelijk direct toegerekend aan desbetreffende taakvelden; • Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren derhalve tot de overhead. Wanneer deze ondersteunende taken worden uitbesteed, behoren de uitbestedingskosten bedrijfsvoering tot de overhead; • Sturende taken vervult door hiërarchisch leidinggevenden behoren tot de overhead. De bijbehorende loonkosten behoren ondeelbaar tot de overhead; • Positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead. De overhead wordt centraal begroot. De overhead wordt berekend als opslag op de berekende loonkosten. Toerekening gaat via een generiek percentage, tenzij sprake is van een specifieke kostencomponent die de werkelijke overhead voor die taak substantieel doet afwijken van het generieke percentage. Op grond van artikel 8, eerste lid, onderdeel c van BBV is een apart overzicht opgenomen van de kosten van de overhead. Wat kost het? Overhead
2026
2027
2028
2029
2030
Baten basistaken
€
5.093.806 €
595.938 €
787.372 €
1.235.198 €
1.284.460
Baten uit plustaken
€
1.454.021 €
1.432.749 €
1.606.304 €
2.035.717 €
2.066.011
Lasten basistaken
€
12.725.021
€
10.613.369 €
10.931.770 €
11.259.723 €
11.597.515
€
6.177.194 €
8.584.682 €
8.538.094 €
7.988.808 €
8.247.044
Toevoeging aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Onttrekking aan reserves
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijdrage gemeenten
€
7.988.808 €
8.247.044
6.177.194 €
8.584.682 € 39%
Totaal basistaken
€
24.004.332 €
27.432.431 €
8.538.094 € -1% 28.077.526 €
-6% 28.114.423 €
3% 28.976.427
De hoge opbrengsten in 2026 hebben te maken met het feit dat in 2026 de opvrengst van het pand aan de Vurehout in Zaandam is verwerkt. Daarnaast stijgen de operationele huisvestingskosten vanaf 2027 in verband met het vrhuizen naar het Prins Bernardplein 112. Dit alles is in overeenstemming met de business case “Samen sterker”. Voor de jaren 2028 tot en met 2030 is voor de jaren 2028 en 2029 de resterende bezuinigingsopgave meegenomen vanuit de begroting 2026. Hiermee heerft de GGD nu voldaan aan de destijds gevraagde bezuiniging van 5% gevraagd door de gemeenten in de zomer van 2025.
26 Begroting 2027
3.10 Deelnemersbijdrage Basistaken en Overhead De belangrijkste bron van opbrengsten van de GGD bestaan uit de deelnemersbijdragen van de zeven gemeenten, • De deelnemersbijdrage wordt berekend op basis van het definitieve inwonersaantal op 1 januari 2025, met uitzondering van de Jeugdgezondheid en het Meldpunt en Adviespunt Bijzondere Zorg. • De kosten voor de Jeugdgezondheidszorg worden berekend op basis van het laatst bekende definitieve inwonersaantal 0 tot 18 jaar op 1 januari 2025 (t-2). • De kosten voor het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg worden berekend naar rato van het gemiddeld aantal meldingen per gemeente over de afgelopen t-2, t-3 en t-4 (2023 t/m 2025). De deelnemersbijdrage basistaken & overhead voor 2027 is als volgt: Programma 1 MSA
Programma 2 IZB
Programma 3 JGZ
Programma 4 MABZ
Subtotaal
Edam Volendam
€
99.658 €
97.405 €
1.093.911 €
113.510 €
1.404.483
Landsmeer
€
31.515 €
30.803 €
386.229 €
34.053 €
482.600
Oostzaan
€
26.117 €
25.526 €
293.203 €
24.494 €
369.340
Purmerend
€
257.361 €
251.542 €
2.788.514 €
422.973 €
3.720.390
Waterland
€
47.108 €
46.043 €
517.408 €
52.573 €
663.132
Wormerland
€
44.062 €
43.066 €
462.858 €
74.677 €
624.664
Zaanstad
€
436.917 €
427.039 €
5.107.027 €
1.127.329 €
7.098.312
Totaal
€
942.738 €
921.424 €
10.649.151 €
1.849.609 €
14.362.922
Subtotaal
Programma 5 PGRC
Programma 7 Veilig Thuis
Overhead
Bijdrage 2027
Edam Volendam
€
1.404.483 €
4.672 €
308.743 €
907.496 €
2.625.394
Landsmeer
€
482.600 €
1.477 €
97.636 €
286.983 €
868.696
Oostzaan
€
369.340 €
1.224 €
80.910 €
237.821 €
689.295
Purmerend
€
3.720.390 €
12.064 €
797.313 €
2.343.558 €
6.873.326
Waterland
€
663.132 €
2.208 €
145.942 €
428.971 €
1.240.254
Wormerland
€
624.664 €
2.066 €
136.507 €
401.238 €
1.164.475
Zaanstad
€
7.098.312 €
20.481 €
2.873.583 €
3.978.615 €
13.970.991
Totaal
€
14.362.922 €
44.192 €
4.440.635 €
8.584.682 €
27.432.431
In het meerjarenperspectief 2027-2030 is de deelnemersbijdrage aan de basistaken en overhead voor de individuele gemeente als volgt. Ter vergelijking is de deelnemersbijdrage voor 2026 opgenomen. 2026
2027
2028
2029
2030
Edam Volendam
€
2.294.174 €
2.625.394 €
2.684.574 €
2.684.789 €
2.772.117
Landsmeer
€
765.002 €
868.696 €
888.439 €
889.692 €
918.527
Oostzaan
€
598.788 €
689.295 €
704.484 €
704.569 €
727.484
Purmerend
€
5.939.341 €
6.873.326 €
7.037.820 €
7.041.527 €
7.270.291
Waterland
€
1.096.457 €
1.240.254 €
1.268.131 €
1.268.207 €
1.309.460
Wormerland
€
1.027.219 €
1.164.475 €
1.192.424 €
1.192.683 €
1.231.463
Zaanstad
€
12.283.351 €
13.970.991 €
14.301.653 €
14.332.957 €
14.747.086
Totaal
€
24.004.332 €
27.432.431 €
28.077.526 €
28.114.423 €
28.976.427
27 Begroting 2027
4.
Paragrafen
Dit hoofdstuk bevat de verplichte paragrafen volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Deze paragrafen geven naast de financiële begroting inzicht in de financiële positie van de GGD. De in het BBV voorgeschreven paragrafen ‘grondbeleid’ en ‘overzicht lokale lasten’ zijn niet van toepassing op de GGD.
4.1 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in hoeverre de GGD in staat is haar financiële risico’s op te vangen zonder dat dit direct dwingt tot bezuinigingen of wijziging van beleid. Hiervoor is inzicht nodig in: • De omvang van de aanwezige risico’s; • De weerstandscapaciteit: de mogelijkheden om de risico’s af te dekken.
De omvang van de aanwezige risico’s
Opgenomen zijn de risico’s waarvoor geen voorzieningen of bestemmingsreserves zijn gevormd. Dit zijn risico’s welke voortvloeien uit eigen beleid, het doen of nalaten van derden of beleid van andere overheden. De inventarisatie vindt tweemaal per jaar plaats, namelijk bij de begroting en bij de jaarrekening. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. -
Eigen risicodrager WW-verplichting De GGD is eigen risicodrager voor uitkeringen uit de werkloosheidswet (WW). Dat betekent dat bij ontslag of einde dienstverband van rechtswegen, de eventueel uit te betalen WW-uitkering betaald moet worden door de GGD.
-
Doorbetalingsverplichting bij arbeidsongeschiktheid in verband met ziekte De GGD is eigen risicodrager voor de Werkhervatting Gedeeltelijke Arbeidsgeschikten (WGA), in het kader van de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Het eigen risico is verzekerd bij Loyalis.
-
Omvang van de plustakenportefeuille De plusportefeuille voorziet voor een deel in de dekking van de overhead van de GGD. Mocht de omvang van de plusportefeuille worden verkleind, dan heeft dit impact op de dekking van de overhead.
-
Calamiteiten binnen het taakveld van de GGD In cijfers van de begroting is geen uitbreiding in FTE meegenomen. Er is wel een PM post meegenomen voor de uitbreiding van dit programma. In de loop van 2026 zal hierover een voorstel aan het bestuur worden voorgelegd. Dit zal financiële consequenties hebben. De hoogte hiervan kunnen we op dit moment nog niet zeggen. Mocht hier in de loop van 2026 overeenstemming over worden bereikt dan zal dit als begrotingswijziging worden aangeboden. Als zich in de regio calamiteiten voordoen, die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekte), of in het kader van de rampenbestrijding inzet vragen van de GGD, vloeien hieruit kosten voort. Met deze kosten is in de begroting geen rekening gehouden. In dit kader kan de coronacrisis worden aangehaald. Deze crisis heeft echter niet geleid tot financiële risico’s. Vanaf het allereerste begin van de crisis was duidelijk dat de GGD de uit deze crisis voortkomende extra kosten niet zelf zou kunnen dragen. Hiervoor is Rijksondersteuning ontvangen. Het risico is verder beperkt door alleen te werken met personeel in inhuurconstructies en niet in vaste dienst. Ook zijn geen langdurige financiële verplichtingen aangegaan (bijvoorbeeld huur van locaties).
-
Aansprakelijkheidsrisico’s, denk hierbij aan inlenersaansprakelijkheid, aanbesteding en datalekken.
28 Begroting 2027
Beleidsveranderingen van de gemeenten
De GGD is een uitvoeringsorganisatie van de 7 gemeenten, beleidswijzigingen kunnen impact hebben op de taken en werkzaamheden van de GGD. De wethouders van de deelnemende gemeenten vormen het algemeen bestuur van de GGD, daarnaast zijn er nauwe contacten met de betrokken ambtenaren.