Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit Kustzone Hoorn _ Amsterdam - Bijlage 3.pdf

Beoogd initiatiefnemers

Gezamenlijke publieke partijen (gemeenten, recreatieschappen, provincie, hoogheemraadschap, metropoolregio), natuur- en landschapsorganisaties, Vogelbescherming Nederland en private partijen.

Doel

Bezoekers trekken op basis van de cultuurhistorische, landschappelijke en natuurrijke kwaliteiten van de kustzone. Beleving van het verhaal van het gebied ‘Leven aan het water’ vormt daarbij de rode draad. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan drie doelen: - Versterken van de woonomgeving (door versterking recreatiemogelijkheden en zonering recreatie) - Versterken van de regionale economie - Opvang van bewoners van en bezoekers aan de MRA, in het bijzonder Amsterdam

Fysieke maatregelen

Dijk van een Kust is niet één specifieke plek om te bezoeken, maar een samenhangende beleving van de gehele kustzone. Het concept heeft als basis het waardevolle landschap, de rijke cultuurhistorie, de verbonden natuurgebieden en de indrukwekkende dijk. Om deze basis te kunnen bezoeken, moet het bereikbaar zijn. De eerste pijler van het concept wordt dan ook gevormd door een top basisinfrastructuur aan fiets- en wandelpaden, vaarverbindingen, toeristische opstappunten (TOP’s), routes, open­ baarvervoerhaltes en verhuur van vervoermiddelen. De doorgaande wandel- en fietsverbinding op en aan de dijk vormt hierin de onmiskenbare ruggengraat. Daarnaast is er een focus op de verbinding met Amsterdam en wordt het mogelijk gemaakt om allerlei rondjes te maken, waarin de dijk wordt verbonden met het achterland. Hiervoor zijn in het APRK diverse afzonderlijke projecten opgenomen. Vervolgens wordt in dit gebied op een aantal locaties extra beleving aangeboden. Bezoekers worden verleid hier naar toe te trekken. De tweede pijler geeft daar invulling aan. In de eerste plaats is dit buiten: op strategisch gelegen markante punten in het landschap via dijkplaatsen en observatieplekken. En uiteraard wordt ook ‘binnen’ het verhaal verteld: bestaande en nieuwe musea, informatiecentra, cultureel erfgoed en attracties doen dat vanuit een eigen achtergrond en thematiek.

Ook hiervoor zijn in het APRK diverse afzonderlijke projecten opgenomen. De derde pijler brengt samenhang aan in de basis, infrastructuur en belevingslocaties: de overkoepelende belevingsprojecten smeden het geheel tot een samenhangend concept waarin ook naast de belevingslocaties het verhaal van het gebied continu beleefbaar is. Vooralsnog zijn de volgende concrete projecten hiervoor voorgesteld: - Sprekende meesters: op locatie verbeelden van aan de kust geschilderde meesterwerken - Informatie in het veld: verhalen in het gebied tot leven brengen, met eenvoudige markeringen of digitale technieken ontsluiting van online informatie - Publieksboek waarin het verhaal van de ontwikkeling van het landschap rond de huidige Markermeerdijk aan de hand van archeologische vondsten wordt toegelicht, in samenwerking met archeologiecentrum Huis van Hilde - Fiets- en wandelverbinding benutten als informatiedrager: om de 1 à 3 km een patroon aanbrengen in het fietspad als verwijzing naar het bijzondere van het gebied qua natuur, cultuur of landschap - Kunst: plaatsen van een aantal kunstwerken bij de dijk - Reizende expositie: dynamiek van de natuur in de kustzone wordt gepresenteerd, bijvoorbeeld aan de hand van vismigratie en vogelhabitats. Denk daarbij aan interactiviteit, game-technieken en mogelijk gebruik van augmented reality.

De expositie doet diverse locaties aan zoals: horeca, informatiecentra, musea, bibliotheken - Citizen science: we nodigen inwoners en bezoekers uit om als wetenschappers het gebied te ontdekken. Zij verrichten in het gebied op een onderhoudende manier onder leiding van deskundigen onderzoek naar cultuurhistorie, waterhuishouding en natuurfenomenen, denk bijvoorbeeld aan natuurtellingen. - Theater op locatie: tijdelijk (theater)voorstellingen op of bij de dijk. De voorstellingen staan in het teken van “leven aan de dijk” en zijn met name gericht op de eigen inwoners en andere inwoners van Noord-Holland. Het momentum van 2021 is ideaal om juist de transitie van de dijkversterking te belichten. Deze projecten vormen het begin van ‘Dijk van een Kust’. Publieke en vooral private partijen zoals musea, horeca, vervoerders en culturele instellingen worden uitgenodigd om gezamenlijk tot een verdere productontwikkeling te komen. Denk aan arrangementen, evenementen, exposities, voorstellingen, rondleidingen, verhuur en vervoer.

Volgende stap

In samenwerking met de projectgroep is een projectplan opgesteld met een voorstel voor projecten, marketing en organisatie. Dit projectplan wordt voorgelegd aan de publieke partijen ter accordering. De eerste onderdelen van ‘Dijk van een Kust’ kunnen in 2021 gerealiseerd zijn.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

46

Provincie Noord-Holland

Kwaliteit routenetwerk Initiatiefnemer

Recreatieschap Westfriesland en recreatieschap Twiske-Waterland

Doel

Het aanpassen van de fiets- en wandelnetwerken en TOP’s naar de nieuwe routes over de versterkte Markermeerdijken, waarbij de huidige kwaliteit en eenheid in inrichtingselementen routevoorzieningen (bewegwijzering, meubilair informatievoorziening etc.) uitgangspunt is. Zo wordt een hoogwaardige beleving van omgeving en ruimtelijke kwaliteit gecreëerd. Ondersteunend aan ‘Dijk van een Kust’.

Fysieke maatregelen

Het aanpassen van de fysieke recreatievoorzieningen naar de herziening van de fiets- en wandelroutenetwerken en de TOP’s (bijvoorbeeld verleggen routes, extra knooppunten) en update informatievoorziening met deze aanpassingen (website, app, op borden).

Volgende stap

Subsidieaanvraag door recreatieschap, zodra uitvoering gestart kan worden (na realisering dijkversterking).

Dijkplaatsen onderdeel projectplan dijkversterking Initiatiefnemer

Provincie Noord-Holland, Alliantie Markermeerdijken

Doel

Met dijkplaatsen wordt een nieuwe ruimtelijke laag in het dijklandschap aangebracht, met extra aandacht voor vormgeving, beleving en gebruiksmogelijkheden. Dijkplaatsen worden ingezet om op een onnadrukkelijke manier iets over de geschiedenis, het heden en de toekomst van het dijklandschap te vertellen. Ze vormen daarmee een belangrijke pijler onder ‘Dijk van een Kust’. Een dijkplaats nodigt uit om even rust te houden tijdens een wandel-, fiets- of vaartocht en het landschap en het verhaal van de kustzone tot je te nemen. De te plaatsen recreatieve voorzieningen maken onderdeel uit van de ontwerpfamilie van de langs de gehele dijk te plaatsen voorzieningen.

Fysieke maatregelen

Op vijf locaties worden de mogelijkheden voor dijkplaatsen in het ontwerp van de dijkversterking verkend: - Etersheim - Drie locaties in de polder Zeevang (tussen Warder en Edam) - Kaap Kinselmeer

Volgende stap

Participatieproces met bewoners en andere betrokkenen betreffende ligging en invulling van de dijkplaatsen.

Dijkplaatsen aanvullend op projectplan dijkversterking (optioneel) Initiatiefnemer

Provincie Noord-Holland

Beoogde initiatiefnemer

Desbetreffende gemeente

Doel

Aanvullend op de vijf dijkplaatsen die onderdeel vormen van het projectplan dijkversterking wordt langs de dijk gezocht naar andere locaties die zich lenen om tot dijkplaats ontwikkeld te worden. Vooralsnog zijn daarbij nu tien zoeklocaties in het vizier: - Galgenbocht (Hoorn) - Uitkijkbrug naar vooroever (Hoorn) - Scharwoude (Koggenland) - De Weel/De Bedijkte Waal (Koggenland) - Warder, verlengde Dorpsstraat (Edam-Volendam) - Volendam (Edam-Volendam) - Jan Hagelhoek (Waterland) - De Nes (Waterland) - Uitdam (Waterland) - Blauwe Hoofd (Amsterdam)

Fysieke maatregelen

De verschijningsvorm van de dijkplaatsen kan onderling sterk verschillen. Soms heeft de verschijningsvorm betrekking op een verbrede kaap met rustvoorzieningen, maar het kan ook betrekking hebben op het architectonisch bijzonder vormgeven van een geplande (recreatie) voorziening. Een voorbeeld daarvan kunnen de bruggen zijn bij het stadsstrand Hoorn. De te plaatsen recreatieve voorzieningen maken onderdeel uit van de ontwerpfamilie van de langs de gehele dijk te plaatsen voorzieningen.

Volgende stap

Per potentiële dijkplaats samen met de betrokken stakeholders tot een verdere uitwerking komen wat betreft programma, ontwerp en financiële consequenties.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

47

Provincie Noord-Holland

Bloemrijke dijk Initiatiefnemers

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Doel

Biodiversiteit van de Markermeerdijk maximaliseren door soortenrijke vegetatie te ontwikkelen: van kruin tot teen. Daarmee ook versterking van de functie van ecologische verbindingszone.

Fysieke maatregelen

Er is een eerste verkenning naar de mogelijkheden uitgevoerd. Een aantal maatregelen is gewenst: - Een geschikt zavelig substraat; - Een geschikt veelsoortig mengsel met als basis Frans Raaigras (Glanshaver); - Een geschikt beheer van 1 à 2 maal per jaar maaien en afvoeren; - Een gradiëntrijke overgang van droog naar nat en bij voorkeur een plasberm. Hoe grootschaliger en hoe meer continuïteit, hoe beter. Afwegen tegen andere belangen als woonomgeving, cultuurhistorie, architectuur etc.

Volgende stap

Er blijkt perspectief te zijn voor uitwerking, initiatief ligt bij HHNK. Uitwerking in participatie met bewoners en boeren belangrijk.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

48

Provincie Noord-Holland

4.3 Hoorn / Koggenland

Stadsstrand Hoorn Initiatiefnemer

Gemeente Hoorn

Doel

Realiseren aantrekkelijk stadsstrand met bijbehorende recreatieve en infrastructurele voorzieningen voor bezoekers en bewoners.

Fysieke maatregelen aanleg

- Aanleg van ca. 500 parkeerplaatsen, waarvan ca. 130 alleen voor gebruik tijdens piekmomenten. - Combineren fietsers en auto’s op een fietsstraat. Wandelpad op de kruin van de oeverdijk, fiets-/wandelverbinding van het stadsstrand met Westerdijk aan waterzijde langs de schouwburg langs de Westerdijk. - Verbindingen voor fietsers en wandelaars van de wijk Grote Waal naar de bestaande dijk. - Verbindingen voor auto’s, fietsers en wandelaars vanaf de bestaande dijk naar het Stadsstrand en de Galgenbocht. - Duiksteiger en aanlegsteiger. - Kitesurflocatie.

Volgende stap

Nadere optimalisering van het ontwerp voor het stadsstrand, actuele kostenraming en besluitvorming bij de gemeente over de financiering van het stadsstrand najaar 2020.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

49

Provincie Noord-Holland

Natuurkern Oeverdijk Initiatiefnemers

Provincie Noord-Holland in overleg met Staatsbosbeheer, RWS, HHNK en Alliantie Markermeerdijken

Doel

De oeverdijk, de Hulk en het tussenwater worden een natuurkern bij de versterking van de Markermeerdijken: met name voor water- en kustvogels en voor het waterecosysteem (vooral visstand). Er komen vispassages in de in-/ uitlaatwerken voor het tussenwater. Aanvullende doelstelling: Combineren van het op diepte brengen/ houden van recreatiewateren ten behoeve van bevaarbaarheid, met verondieping van en waterrie ontwikkeling in de kustwateren, daar waar de natuur vanuit recreatieoptiek haar gang kan gaan.

Fysieke maatregelen aanleg

Baggeren en overdimensioneren van vaarroutes en vaarwater zodat waterplanten geen kans krijgen. Voordeel hiervan is dat er meer dieper water ontstaat in het Markermeer, hetgeen erg belangrijk is voor de visstand. Uitkomende grond en specie worden gebruikt om verondiepingen tegen de natuurkern van de oeverdijk aan te realiseren. Om dit materiaal vast te houden worden grondkeringen onder water aangebracht. Deze steken niet boven water uit en zorgen bovendien voor luwte. Een deel van deze verondieping zal worden voorzien van waterriet: een belangrijk ontbrekend deelhabitat voor vissen. Verondiepingen kunnen in aanleg deels tot rond of boven de waterlijn worden aangebracht: daarmee vormen ze zeer geschikt foerageergebied voor water-, weide- en kustvogels. De overige inrichting van de natuurkern geschiedt door de Alliantie Markermeerdijken binnen de kustversterking.

Volgende stap

Schetsontwerp opstellen eind 2020, afstemmen op MIRT-proces PAGW (RWS). Draagvlak verkennen bij waterrecreatiesector en bij gemeenten en haar bewoners. Tevens bruikbaarheid grondstromen Alliantie bepalen. Planning verloopt synchroon aan realisatie oeverdijk door Alliantie.

Recreatieterrein De Hulk (binnendijks en buitendijks) Initiatiefnemer

Recreatieschap Westfriesland en gemeente Koggenland

Doel

Versterking van recreatiemogelijkheden Hoorn en natuurwaarden (biodiversiteit) en invulling geven aan ‘Dijk van een Kust’ (bij badhuis). Specifiek wordt ingezet op het verbeteren van de recreatieve verbindingen tussen Hoorn en het zuidelijk gelegen buitengebied, het verbeteren van bereikbaarheid kustzone (waaronder stadsstrand) en het leggen van verbindingen binnendijks en buitendijks. Op termijn wordt beoogd het ondernemend vermogen te versterken (bv. sportieve recreatie, evenementen, horeca en verblijfsrecreatie). In een volgende fase wordt ook onderzocht of de verbinding onder het spoor geoptimaliseerd kan worden.

Fysieke maatregelen

De volgende maatregelen worden genomen: - Wandelverbinding met Dwaalpark - Realiseren/ opwaarderen fiets- en wandelverbinding vanaf Scharwoude - Wandelverbinding aansluiting bij horeca “Ootje Konkel” - Badhuis “bijzonder maken” - Natuurvriendelijke oevers en visplekken - Biodiversiteit bij TOP - Parkeren herstructureren - Boothelling - Verbeteren visbiotoop - Lapidarium (stenentuin), vooralsnog hier geprojecteerd, locatiestudie wordt nog uitgevoerd, kan ook ergens anders landen

Volgende stap

Verdere uitwerking, planvorming en realisatie kan starten in 2021.

Vaarnetwerk Westfriesland Initiatiefnemer

Recreatieschap Westfriesland en gemeenten Hoorn en Koggenland

Doel

Verbeteren van de bereikbaarheid van de kustzone voor inwoners van Hoorn en Koggenland in combinatie met optimalisering van het vaarnetwerk.

Fysieke maatregelen

In Hoorn worden vanuit de wijk drie fiets- en wandelverbindingen gerealiseerd. Fietsopgangen naar de dijk. Dit zijn verbindingen voor fiets en voetganger vanuit de wijk naar de Westfriese Omringdijk. Voor de westelijk/ zuidelijk gelegen brug is het wenselijk dat deze op voldoende doorvaarhoogte (1,25 m) wordt gerealiseerd. Daarnaast zijn de verbindingen met het achterland van belang. Hiervoor zijn in de gemeente Koggenland twee knelpunten in de vaarroute door de polder Westerkogge.

Volgende stap

Verdere uitwerking, planvorming en realisatie kan op korte termijn starten.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

50

Provincie Noord-Holland

4.4 Zeevang

Natuurkern Oeverlanden van Schardam en Schardammer Koog Initiatiefnemer

Provincie Noord-Holland in samenwerking met SBB, Vogelbescherming Nederland, RWS.

Doel

Realiseren waterrijke gevarieerde natuurzone met kraamkamerfunctie voor waterdieren (vis) en natte verbindingen met achterland en Markermeer. Ontwikkeling in nauwe samenwerking met campinghouder, jachthaven en bewoners en zo mogelijk verbeteringen voor hun belangen inpassen.

Fysieke maatregelen aanleg

Verondieping Markermeerkust in combinatie met bevaarbaar maken/ houden toegang tot de jachthaven. De oeverlanden bieden daartoe uitstekende kansen. Dat kan grofweg op twee manieren: - Een autonoom volledig zelfstandig peilbeheer met alleen lokale vergravingen ten behoeve van de watersysteeminrichting; - Integrale ophoging van de Kogen zodat deze gedurende late winter/ vroeg voorjaar in open verbinding met het Markermeer kunnen worden gesteld. Buiten deze seizoenen wordt een eigen peilbeheer gerealiseerd. Oeververbindingen voor reptielen, amfibieën en kleine zoogdieren. Binnendijkse kleinschalige moerasjes en boezemlanden (diepe deel Schardammer Koog en de Westerkoog) herstellen. Ook het realiseren van waterriet is een essentieel onderdeel van de aanpak in combinatie met verondieping. Verondieping kan deels met specie uit te verdiepen vaargeulen ten behoeve van de dijkversterking of waterrecreatie. Op termijn kan worden gedacht aan voorland ontwikkeling, voor natuur, recreatie en om ingrijpende, toekomstige dijkversterkingen te kunnen beperken. Dergelijke maatregelen zijn nieuwe projecten die met HHNK en RWS moeten worden opgepakt. Recreatief gebruik wordt ontwikkeld dat past bij de natuurwaarden en cultuurhistorische waarden.

Volgende stap

Een begin zou kunnen worden gemaakt bij de Oosterkoog en binnendijkse moerasjes en daarna Floriskoog, Rietkoog en verondiepingen. Het schetsontwerp is gereed. Samen met SBB, RWS, bewoners Schardam en campinghouders moet dit verder uitgewerkt worden: planvorming gereed eerste kwartaal 2021. Afstemming zoeken met PAGW-proces.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

51

Provincie Noord-Holland

Cultuurtoerisme Etersheim Initiatiefnemers

Stichting Etersheimerbraak in samenwerking met gemeente Edam-Volendam, informatiecentrum De Breek en Alliantie Markermeerdijken.

Doel

Bij Etersheim komen meerdere troeven samen die gezamenlijk veel potentie hebben voor de ontwikkeling van cultuurtoerisme en educatie: het Schooltje van Dik Trom, informatiecentrum De Breek, Etersheimbraakmolen, laagste punt van Noord-Holland, variatie waterpeilen polders, historie van verdronken dorp Oud Etersheim. In een integraal cultuurtoeristisch project kan het gebied tot ontwikkeling komen. Met als doel het versterken van beleefbaarheid en toegankelijkheid van de kustzone. Initiatief vormt onderdeel van ‘Dijk van een Kust’.

Fysieke maatregelen

Maatregelen hebben betrekking op het versterken van de bereikbaarheid, versterken cultuurhistorie en beleving en informatievoorzieningen. Zie de kaart voor een overzicht van de gewenste voorzieningen. Locatie aanlegsteiger is een zoekzone tussen 2 en 5.

Volgende stap

Start uitvoering tijdelijk Archeologisch minimuseum vindt waarschijnlijk al plaats in 2020. Verdere afstemming noodzakelijk over uitvoering en ligging van de steiger en ontsluiting, mogelijkheden combinatie met dijkplaats Etersheim verkennen. Stichting gaat op zoek naar subsidies en fondsen voor cultuurhistorie en beleving. Stapsgewijs wordt zo gewerkt aan de realisering van de ambities.

Opknappen braken Zeevang Initiatiefnemer

Staatsbosbeheer

Doel

Braken zijn vaak erg ondiep, hebben soms een zeer voedselrijke waterbodem en zijn daarom ecologisch vaak minder bijzonder en gevoelig voor algenbloei. Doel is de ecologische kwaliteiten te verbeteren.

Fysieke maatregelen aanleg

Braken weer tot gevarieerde natuurgebiedjes opknappen: het betreft Koogbraak (tussen Schardam en Etersheim); Moordenaarsbraak (ten zuiden van Warder) en de Grote Braak (ten noorden van Edam). Wellicht ook gracht Fort Edam ontsluiten voor vissen. Maatregelen nog uitwerken per braak. Denk aan baggeren, herinrichten oeverzones en vogelspotplekken. Voorbeeld van een goed functionerende herstelde braak is de Zandbraak ten zuiden van Warder. Met Alliantie MMD bepalen of de steunberm van de dijk aan de binnenzijde kan worden ingericht als natte verbindingszone tussen de braken.

Volgende stap

Per braak plan opstellen met maatregelen, hoeveelheden en kosten.

Kruising Warder Initiatiefnemer

Gemeente Edam-Volendam

Doel

Verbeteren van bereikbaarheid (recreatievoorzieningen) dijk in combinatie met verbeteren verkeersveiligheid en versterking landschap. Zoeken naar combinatie met kitesurfvoorzieningen.

Fysieke maatregelen

- Realiseren van (overflow) parkeervoorzieningen - Creëren van bereikbaarheid voor mindervaliden - Aankleding kruising (klinkers, verkeersmeubilair) - Inrichting kitesurflocatie

Volgende stap

Conceptontwerp is met betrokken partijen besproken. Prioriteitstelling in wensen is aangegeven en voorstel financiering besproken. Op basis hiervan volgend ontwerp maken en deze voorleggen aan stakeholders.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

52

Provincie Noord-Holland

Fort bij Edam Initiatiefnemer

Staatsbosbeheer

Doel

Het Fort, onderdeel van de Stelling van Amsterdam, is een markant onderdeel van het verhaal van de dijk. Het vormt daarmee ook een belangrijke pijler in ‘Dijk van een Kust’. Het is wenselijk dat, met respect voor het huidige gebruik en zonder meer automobiliteit te genereren, het fort meer open te stellen voor bezoekers. Samenwerking met private partijen (denk aan eenvoudige horeca) is daarbij noodzakelijk.

Fysieke maatregelen

- Inrichting Genieloods en andere onderdelen van het fort als expositie en ontvangstruimte - Verbeteren toegankelijkheid fort door extra wandelverbinding

Volgende stap

Staatsbosbeheer en gemeente verkennen de ontwikkelruimte binnen de randvoorwaarden die door de gemeente worden gesteld. Op basis daarvan kunnen private partijen worden benaderd door Staatsbosbeheer. Een kansrijke kandidaat heeft zich inmiddels aangediend.

Passage Zeesluis Edam Initiatiefnemer

Recreatieschap Twiske-Waterland

Doel

Passeerbaar maken van oude Zeesluis voor wandelaars en fietsers zodat een doorgaande (fiets) verbinding ontstaat.

Fysieke maatregelen aanleg

Toegankelijk maken van de sluis(deuren) zodat een veilige verbinding ontstaat tussen noord en zuid. Fietsers kunnen de sluis passeren met de fiets aan de hand. Maatregelen moeten rekening houden met de historische waarde van de sluis.

Volgende stap

Financiering van inrichtingsvariant op orde krijgen. Daarna kan het participatietraject worden gestart en toegewerkt naar een definitief ontwerp.

Kitesurflocatie Edam-zuid Initiatiefnemer

Gemeente Edam-Volendam

Doel

Verbeteren waterrecreatiemogelijkheden in kustzone door de ontwikkeling van een kitesurflocatie. Tevens bijdrage leveren aan tegengaan wild parkeren langs de dijk.

Fysieke maatregelen

Voor een kitesurflocatie zijn de volgende aspecten noodzakelijk: (schuin) aanlandige en onbelemmerde wind, bereikbaarheid over land, ruimte op land en water, parkeergelegenheid, veilig water in kunnen lopen, informatieborden indien van toepassing, ruime obstakelvrije plek om de kites te landen en te starten (veiligheid), ruime plek op het water (veiligheid), geen obstakels op het land en in het water (veiligheid), gunstige ligging ten opzichte van de dominante windrichtingen in Nederland, goed bereikbaar per auto (populariteit), informatievoorziening. Gewenste voorzieningen zijn een ondiep aflopende bodem aan de oever, zandstrand, omkleedgelegenheid en toilet/horeca.

Volgende stap

Vanuit RWS is al aangegeven dat er geen nautische bezwaren zijn aan deze locatie. Natuuronderzoek wordt uitgevoerd of kitesurfen op deze locatie in conflict komt met natuurwaarden. Indien hier geen nadelige effecten worden verwacht, kan de gemeente de verdere voorbereiding van de planuitwerking op zich nemen.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

53

Provincie Noord-Holland

4.5 Gouwzee

Dijkovergang Volendam Initiatiefnemer

Gemeente Edam-Volendam

Doel

Verbeteren leefbaarheid, verkeersveiligheid en belevingswaarde in Volendam door het tegengaan van gemotoriseerd verkeer op het Havendijkje en Noordeinde.

Fysieke maatregelen

Nieuwe ontsluiting naar buitendijkse parkeerplaats bij Hotel Spaander door een dijkovergang te creëren bij ‘het strandje van Willem’ (Noordeinde).

Volgende stap

Verdere uitwerking van het ontwerp door Alliantie Markermeerdijken in afstemming met gemeente Edam-Volendam.

Historische scheepswerf Slobbeland Initiatiefnemer

Gemeente Edam-Volendam

Doel

Met de realisatie van de historische scheepswerf wordt de rijke cultuurhistorie van Volendam zichtbaar en beleefbaar gemaakt. Een deel van het initiatief kan beschouwd worden als een uitwerking van ‘Dijk van een Kust’ (expositie, ontvangstruimte, bereikbaarheid locatie). Samenwerking vindt plaats met Vereniging Behoud Volendammer Botters, Odion en een Social Firm als werkervaringsplaats.

Fysieke maatregelen

Realisatie historische scheepswerf met als specifieke ontvangstvoorzieningen: - Inrichting in expositie en ontvangstruime - Verbetering van bereikbaarheid en toegankelijkheid voor bezoekers - Aantakken op fiets- en wandelverbinding - Steiger voor sloepen en kleine bootjes (eventueel)

Volgende stap

Gemeente Edam-Volendam werkt het ontwerp uit met een bouwteam. Begin 2021 is de start bouw gepland. Het project gaat een regionaal verhaal vertellen over de scheepswerven, denk daarbij aan een verbinding met scheepswerf Edam en zo mogelijk ook Hoorn. Met onderwijs wordt een meestergezel project gestart voor onderhoud van de Volendammer Botters (Kwakken).

Vaarroute kleine watersport Gouwzee Initiatiefnemer

Recreatieschap Twiske-Waterland of gemeente Waterland

Doel

Ontwikkelen waterrecreatie in afstemming op natuurwaarden.

Fysieke maatregelen

Ontwikkeling van een vaarroute voor kleine watersport (kanoën, SUP-pen, roeien) in de Gouwzee tussen Volendam, Marken en Monnickendam (bewegwijzering en aanlegsteigers). Bij voorkeur in combinatie met overdraaglocaties naar binnenwater van Waterland en Monnickendam. Mogelijke locaties voor steigers/overdraagplaatsen bij: - kruising Bereklauw – Waterlandse Zeedijk (overdraagplaats) - Jan Hagel (in combinatie met ambitie dijkplaats, minder prioriteit) - surfstrandje Gouwzee (bij kruising Waterlandse Zeedijk), mogelijk ook gebruik door vissers en sloepen, bij voorkeur in combinatie met oversteekplaats naar Oosterpoel (gecompliceerd vanwege verkeersveiligheid en rietoevers) - zoeklocatie Volendam - afstemming met overdraagplaats Monnickendam (zie ambitie Binnenhaven Monnickendam) Aanlegsteigers kunnen mogelijk gecombineerd worden met visvoorzieningen.

Volgende stap

Bespreken ambitie met deelnemers recreatieschap: gemeenten en provincie. Bepalen wie initiatiefnemer wordt. Vervolgens uitwerken mogelijkheden.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

54

Provincie Noord-Holland

Binnenhaven Monnickendam Initiatiefnemer

Gemeente Waterland

Doel

Optimaliseren waterrecreatiemogelijkheden ter stimulering regionale economie. Vergroten gastvrijheid binnenhaven naar passanten, waaronder rivercruises en bruine vloot.

Fysieke maatregelen

- upgrade of nieuwe passantensteiger (op andere locatie) voor aanleg van charters - aanlegsteiger veerdienst - aanlegkade voor Bruine Vloot in plan Galgeriet (met bijbehorende voorzieningen zoals elektra, afvalinzameling, bolders) - aanpassing steigers (boodschappensteiger, passantensteiger voor sloepen) - overdraagplaats voor kanoërs (binnen - buitenwater)

Volgende stap

Nadere standpuntbepaling door gemeente ten aanzien van de gewenste maatregelen. Besluitvorming inzake financiering opstarten.

Herinrichting Hemmeland Initiatiefnemer

Gemeente Waterland

Doel

Optimalisering van de natuurwaarden van Galgenriet inclusief de omliggende wateren in afstemming met het intensief recreatief gebruik van Hemmeland en de ontwikkeling van Galgeriet.

Fysieke maatregelen aanleg

Maatregelen kunnen betrekking hebben op: - Verbetering watersysteem voor natuur - Ruimte voor vispaaigebied - Verbetering habitat water/ moerasvogels

Volgende stap

Gemeente werkt een inrichtingsschets uit. Afstemming met project natuurkern De Nes en omgeving zoeken.

Herontwikkeling De Poel Initiatiefnemer

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Doel

Het monumentale gemaal De Poel verliest zijn functie als gemaal. Dit biedt mogelijkheden voor herontwikkeling van het gebouw. Het gemaal vormt een belangrijke pijler in ‘Dijk van een Kust’. Samenwerking met private partijen (denk aan eenvoudige horeca, ijszeilvereniging, verhuur bootjes) is gewenst.

Fysieke maatregelen

- Herinrichting van gemaal (expo, horeca) - Verbeteren bereikbaarheid en parkeergelegenheid - Verbinding met het binnendijkse water - Steiger voor verhuur van fluisterboten

Volgende stap

In opdracht van hoogheemraadschap wordt een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar mogelijkheden voor herontwikkeling. Verschillende ambitieniveaus worden verkend. Op basis van haalbaarheid worden vervolgstappen geformuleerd. Private partijen zijn in het vizier.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

55

Provincie Noord-Holland

4.6 Waterland - IJmeer

Natuurkern De Nes, Peereboom e.o. Initiatiefnemer

Staatsbosbeheer, in samenwerking met Vogelbescherming Nederland en provincie Noord-Holland.

Doel

Ontwikkelen van een bijzondere plek voor natuur en natuur- en landschapsbeleving.

Fysieke maatregelen aanleg

Verbeterde waterhuishouding voor weidevogels. Oevers en wateren meer inrichten voor ontwikkeling visstand. Oosterpoel inrichten zodat stabiele rustige oevers, luwte en meer helderheid ontstaan ten behoeve van de visstand etc. Polder De Nes wordt wetland voor visstand, weide-, water- en kustvogels. Verschillen in maaiveld-/ waterbodemhoogte aanbrengen. Water zo nodig inlaten vanuit Markermeer en zo nodig bufferen ten behoeve van de watervoorziening Peereboom en Oosterpoel. Vluchthaven wordt een rustige baai met verondieping en luwte voor water- en kustvogels en visstandsontwikkeling. Visverbindingen tussen Oosterpoel en De Nes en De Nes en Markermeer. Kaap De Nes wordt een bijzondere plek voor beleving van ‘bij elkaar komende’ landschappen met uitzichtpunt, kleinschalige verblijfplek, parkeergelegenheid etc. Wellicht kan in de zuidoosthoek van de Gouwzee (Buiten Nes) herstel en uitbreiding van rietlanden plaatsvinden. Wellicht ook openbaar(der) maken van de ruimte bij windturbines op het eind van de dam en het verbeteren van aanmeermogelijkheden. Een uitzichtpunt inclusief enkele fietsparkeerplaatsen zou veel waarde toevoegen.

Volgende stap

Er is gestart met de uitwerking tot inrichtingsschets voor het gehele gebied, in eerste aanleg om het streefbeeld voor natuur scherp te krijgen met daarop afgestemd recreatie en toerisme. Intensief participatieproces met betrokken boeren en grondeigenaren. Vanuit de agrariërs wordt een toekomstperspectief opgesteld dat zal worden meegenomen in het proces. Mogelijkheden worden verkend om project op te nemen in de PAGW.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

56

Provincie Noord-Holland

Natuurkern Waterlandse Weiden Initiatiefnemer

Particuliere grondeigenaar samenwerking met Staatsbosbeheer

Doel

Ontwikkelen van een bijzondere plek voor natuur en natuur- en landschapsbeleving met de volgende ecologische doelstelling: - Top weidevogelgebied - Botanisch (blauwgraslanden) - Waterecosysteem (vissen, andere waterorganismen en vegetatie) - Ondiep en luw buitenwater met waterrietlanden

Fysieke maatregelen aanleg

Het gebied is vrijwel geheel privaat eigendom op enkele kleinere percelen langs de randen, die van Staatsbosbeheer zijn. De particuliere grondeigenaar wil hier een top weidevogelgebied realiseren. De eerste fase is aanpassing van de waterhuishouding (beëindigen onderbemaling) in het oostelijke gedeelte, in combinatie met optimaal weidevogelbeheer. In een vervolg worden de sloten en oevers van de Uitdammer Die natuurlijker ingericht waardoor paai- en opgroeigebied voor vissen en andere waterorganismen kan ontstaan. Ook herstel en aanleg van greppels draagt hieraan bij aan de kwaliteit voor weidevogels. Op de lange termijn toewerken naar slim aan- en afvoersysteem (naar voorbeeld van De Munt) waardoor het grootste deel van het gebied een goede ecologische kwaliteit krijgt. De schaal van deze maatregelen wordt stap voor stap uitgebouwd, al naar gelang de natuurkern uitgroeit. Onderzocht kan worden of een aparte vispassage tussen Uitdammer Die en Markermeer op termijn toegevoegde waarde heeft. De realisatie van ondiep kustwater met waterrietvelden voegt veel toe aan de kwaliteiten van het Markermeer maar levert ook deelhabitats voor organismen die binnendijks leven. Maatregelen hiervoor moeten nog worden uitgedacht, samen met het gebied.

Volgende stap

Aanpassen beheer en waterhuishouding van het eerste gebiedsdeel van 46 ha. Hiervoor zijn plannen in de afrondingsfase. Start realisatie kan op korte termijn. Indien de visstand (en de paaimogelijkheden) in het gebied goed kan worden verbeterd, dan kan op middellange termijn worden gedacht aan een visverbinding met het Markermeer (wellicht via de Uitdammer Die). Op korte termijn wordt gedachtenvorming rond de kustwateren met het gebied opgepakt. Mogelijkheden worden verkend om project op te nemen in de PAGW.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

57

Provincie Noord-Holland

Natuurkern De Munt, Kinselmeer en Kinsel Initiatiefnemer

Trekker bestaande natuurdelen: Staatsbosbeheer Hygiënische/ ecologische deel watersysteem: voorlopig provincie Noord-Holland

Doel

Ontwikkelen van een bijzondere plek voor natuur en natuur- en landschapsbeleving met een meervoudige doelstelling: - Verbeteren van/ experimenteren met de waterkwaliteit - Top weidevogelgebied - Botanisch (blauwgraslanden) - Waterecosysteem (vissen, andere waterorganismen en vegetatie) - Verondiepen en waterriet kustwateren - Wellicht een vispassage tussen Kinselmeer en IJmeer - Extensieve, deels natuurgerichte recreatie op en langs Oostzijde Kinselmeer, wellicht ook aanhaken op vaarroutes in Waterland

Fysieke maatregelen aanleg

De Munt en Kinsel zijn nu al redelijk tot goed functionerende weidevogelgebieden met op onderdelen een goede botanische kwaliteit. Verdere verbetering van de botanische kwaliteit, ontwikkelen van het waterecosysteem en een eenduidig beheer is hier de ambitie. Wellicht alternatieve wateraanvoer voor De Munt uit Markermeer. Volgens metingen van HHNK is de maaiveldhoogte de laatste decennia bijna 0,2 m toegenomen als gevolg van vernatting. Ook komt veengroei zeer lokaal tot stand. Proberen deze aanpak uit te breiden in het gebied.

Volgende stap

Een maatregelenplan maken: - Verbeteren milieuhygiëne Kinselmeer; - Verbeteren wateraan- en -afvoer ten behoeve van de waterkwaliteit voor natuur en recreatie; - Inrichtingsmaatregelen landzones (naar voorbeeld Waterlandse Weiden); - Inrichtingsmaatregelen oevers en watersysteem Kinselmeer ten behoeve van natuur en recreatie (zoneren); - Verondieping en ontwikkeling waterriet kustwater. Mogelijkheden worden verkend om project op te nemen in de PAGW.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

58

Provincie Noord-Holland

Oostoevers Kinselmeer: recreatie en natuur Voorlopige initiatiefnemer

Provincie Noord-Holland

Beoogde initiatiefnemer

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Recreatieschap Twiske-Waterland of gemeente Amsterdam in samenwerking met Staatsbosbeheer en particuliere organisaties

Doel

Ontwikkeling recreatie op en aan het Kinselmeer, in samenhang met verbetering van de natuur- en milieuwaarden. Project wordt ingebed in een bredere gebruiksvisie op de dijk en dijkzone. Eerste (no regret) fase voor een integraal project Kinselmeer.

Fysieke maatregelen

Recreatie: - beperkt aantal vis-, zwem- en aanlegsteigers (of talud) aan oostzijde Kinselmeer - recreatiestrandje met te-water-laatplaats - kano-overdraagplaats, afgestemd op natuurwaarden van onder meer Kinselbaai - afstemmen met dijkplaats Kinselmeer (buitendijkse oriëntatie) Natuur: In een eerste stap enkele percelen langs de dijk afplaggen ten behoeve van vernatting en herstel van de natuurlijke veenbodem (indien technisch realiseerbaar in verband met de dijkversterking). De oevers van het Kinselmeer worden bij voorkeur natuurlijker ingericht (en gestabiliseerd) waardoor paai- en opgroeigebied voor vissen en andere waterorganismen kan ontstaan. Ook het aanbrengen van onderwatersubstraten (dood hout) draagt hieraan bij. Onderzocht kan worden of een aparte vispassage tussen Kinselmeer en Markermeer op termijn toegevoegde waarde heeft.

Volgende stap

Hoogheemraadschap, recreatieschap, gemeente en provincie maken vanuit een visie op het gebruik van de dijk(zone) een inrichtingsplan (inclusief financieringsvoorstel) voor de oostoever en leggen deze voor aan stakeholders. Afstemming zoeken met de dijkplaats Kinselmeer.

Aanlegsteiger Kaap Uitdam – Kinselmeer Initiatiefnemer

Gemeente Amsterdam

Doel

Verbeteren recreatiemogelijkheden watersport

Fysieke maatregelen

Aanlegsteiger, zoekzone traject Kaap Uitdam – Kinselmeer. Mogelijk in combinatie met andere (water)recreatievoorzieningen en wellicht gebruik maken van tijdelijke aanlegvoorzieningen dijkversterking.

Volgende stap

Nadere uitwerking van ambitie door gemeente Amsterdam.

Zwemstrandjes Amsterdam Initiatiefnemer

Gemeente Amsterdam

Doel

Verbeteren recreatiemogelijkheden inwoners Amsterdam

Fysieke maatregelen

Aanleg van zwemstandje met eenvoudige voorzieningen tussen Kaap Uitdam – Kinselmeer. Gericht op fietsers.

Volgende stap

Nadere uitwerking van ambitie door gemeente Amsterdam.

Vaarnetwerk Waterland en Amsterdam-Noord Initiatiefnemer

Recreatieschap Twiske-Waterland

Doel

Verbeteren van het recreatief vaarnetwerk, met een focus op fluisterboten en andere kleine vaartuigen. Afstemming met (toekomstige) natuurwaarden. Als ambitie geldt het herstel van de historische melkschuitroutes waarmee Waterland met Amsterdam-Noord wordt verbonden.

Fysieke maatregelen

Het huidige sloepennetwerk kent met name in Waterland-Oost een aantal knelpunten dan wel mogelijke verbeterpunten (voorlopige inventarisatie): - Baggeren Zwaksloot (vaarwegbeheerder HHNK) - Herstel vaar- (en schaats)route Zuiderwoude – Uitdam (Alewijksloot): twee bruggen verhogen (naar 1,30 m) - Onderwaterpuin afvoeren bij brug Zuiderwoude en Pierebaan (vaarwegbeheerder HHNK) - Rustplaatsen en bewegwijzering - Bevaarbaar maken Holysloter Die (baggeren en twee bruggen vormen een knelpunt): vaarwegbeheerder HHNK - Overdraagplaats kano’s bij Kinselmeer - Vaarverbinding met Amsterdam-Noord: knelpunt net buiten de ring bij Beemsterstraat - Oostelijk traject knooppunt 48 – 49 - Goudriaankanaal: knelpunten opheffen (bruggen)

Volgende stap

Opstellen en uitvoeren regionaal projectplan vaarrecreatie Waterland door te bepalen initiatiefnemer. Daarbij nauwe afstemming met de natuurontwikkelingsprojecten in dit gebied (watersport en natuur gaan in deze zone niet altijd even goed samen).

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

59

Provincie Noord-Holland

Natuurkern IJdoorn, Kinselbaai en Hoeckelingsdam Initiatiefnemer

Trekker Polder IJdoorn en oeverlanden: Natuurmonumenten Trekker Hoeckelingsdam en Kinselbaai: Rijkswaterstaat

Doel

Verbeteren omstandigheden weide-, water- en moerasvogels, paai- en opgroeiplekken voor vis in polder en Kinselbaai, Hoeckelingsdam als luwtedam en broedvogellocatie.

Fysieke maatregelen aanleg

Polder IJdoorn zelf kan qua weidevogelstand sterk verbeteren door vernatting en verbetering van het vegetatiebeheer. Er ontstaan zodoende nattere en drogere delen. De ecologische kwaliteit van de sloten kan sterk verbeteren voor vissen, watervegetatie en andere organismen door herinrichting: verbreding, (lokaal) verdieping en verflauwing van de oevers en door opzetting van het polderpeil in het voorjaar. Hiermee wordt overstromingsgrasland gecreëerd waar vis broedsel kan afzetten en jonge vis kan opgroeien. Binnen de polder en tussen polder en omgeving worden vispassages gerealiseerd. Er komen 2 visvriendelijke hevels die water vanaf het Markermeer de Kleine polder en de Grote polder inbrengen. Dit wordt gecombineerd met een verbeterde aan- en afvoer van het water. In de stuw van IJwind wordt een vistrap gerealiseerd en er komt een visvriendelijke uitlaat tussen Polder IJdoorn en Kinselbaai. De plas wordt lokaal verdiept voor meer variatie in vogelbiotopen. Deelproject de Kinselbaai wordt geschikter gemaakt voor waterplantengroei en gedeeltelijk verondiept om er een toplocatie voor waterplanten, waterriet, vissen, amfibieën en macrofauna van te maken. De Hoeckelingsdam zal worden opgeknapt ten behoeve van kale grondbroeders.

Volgende stap

Met Natuurmonumenten wordt nu een inrichtingsplan gemaakt voor Polder IJdoorn. Aanbesteding van het werk wordt verwacht voor eind 2020. Komende maanden wordt in samenwerking met RWS een plan gemaakt voor Kinselbaai. Er ligt al een plan voor Hoeckelingsdam (RWS). Uitvoering van Kinselbaai en Hoeckelingsdam starten op onderdelen in winter 2020-2021. Mogelijkheden worden verkend om project op te nemen in de PAGW.

Stad-landverbinding Amsterdam - Waterland Initiatiefnemer

Gemeente Amsterdam in samenwerking met Recreatieschap Twiske-Waterland

Doel

Beter en veiliger bereikbaar maken van de Markermeerkust voor recreanten vanuit de stad Amsterdam.

Fysieke maatregelen

Vanuit Amsterdam is een grote en groeiende vraag naar recreatie in de kustzone. Aantrekkelijke en veilige fiets- en wandelverbindingen vanuit de stad naar het gebied zijn gewenst. Daarbij moet ook aandacht komen voor oost-west fiets- en wandelverbindingen met de N247. Het station Buikslotermeerplein moet de plek worden waar je de kustzone in kunt gaan: Waterlandse Poort. In een latere fase met particulier initiatief tot ontwikkeling te brengen.

Volgende stap

Verkennen mogelijkheden voor nieuwe fiets- en wandelverbindingen in afstemming met natuurontwikkelingsprojecten door recreatieschap en gemeente.

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

60

Provincie Noord-Holland

Natuur in de Buurt Initiatiefnemers

Provincie Noord-Holland en initiatiefgroep Waterland. Er volgt mogelijk een initiatief Zeevang/ Schardam

Doel

Het versterken van natuur dicht bij bebouwing zodat bewoners meer betrokken raken bij natuur, kennis ervan opdoen, de veerkracht van de natuur ervaren en meer samen gaan werken met overheden en andere organisaties om de biodiversiteit te versterken. Project omvat diverse gebieden: kleine percelen particuliere grond waar eigenaren niets mee doen, overhoeken en restsnippers van gemeentelijk groen of van terreinen van Staatsbosbeheer, bermen, sloten, poelen et cetera. Maar ook ringslanghabitats, kleine vispaaiplaatsen en andere lokale flora- en faunamaatregelen. Er is een verkenning gehouden onder een aantal dorpsbewoners in Waterland-Oost en de interesse blijkt groot. Men onderschrijft de waarde van Natuur in de Buurt en er komen allerlei locaties en ideeën naar boven.

Fysieke maatregelen

De ambitie omvat de eerste realisatie van een portefeuille kleine natuurprojecten, het beheer ervan, de participatie, educatie en communicatie en het opzetten van een organisatie: 1 Verkenning naar de mogelijkheden om concrete projectjes te gaan uitvoeren, op de korte en de langere termijn, alsmede de gewenste inrichting en beheer, en de kosten daarvan. 2 Uitvoeren van een beperkt aantal projecten om ervaring op te doen en meer draagvlak en enthousiasme te genereren. Deze eerste projecten moeten laagdrempelig zijn en dat betekent waarschijnlijk dat we beginnen met enthousiaste particuliere grondeigenaren. 3 Communicatie-, participatie- en educatieprogramma samenstellen. Er zijn meerdere kleine lokale organisaties en individuele specialisten in het gebied die capabel zijn en hieraan een bijdrage kunnen leveren. Ook zijn er goede voorbeelden buiten het gebied die kunnen worden gebruikt. Als het project succesvol is, kan er ook worden gedacht aan publicatie, bijvoorbeeld aan een vervolg op het boek ‘Natuur in de Buurt’. 4 Verder moet de organisatie en financiering van bovenstaande werkzaamheden worden opgezet: lokaal in het gebied. Deze organisatie moet de gewenste continuïteit, transparantie en onpartijdigheid tot stand brengen voor het kiezen en verder brengen van projecten.

Volgende stap

Stap 1 van de maatregelen is uitgezet bij de initiatiefgroep Waterland. Dit heeft geresulteerd in een voorstel met een lijst van mogelijke initiatieven, daarna kan stap 2 in gang gezet worden.

5

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

61

Provincie Noord-Holland

PROCES, PRIORITERING EN PLANNING

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

62

Provincie Noord-Holland

5.1 Proces Het werkproces om te komen tot een zo volledig mogelijk en gedragen ambitieprogramma en vervolgens tot uitvoeringsgerede projecten en programma’s ziet er op hoofdlijnen als volgt uit: 1

Samen met de gemeenten in het gebied (Amsterdam, Waterland, Edam-Volendam, Koggenland en Hoorn), ngo’s, recreatieschappen, de Alliantie, Rijkswaterstaat en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft de provincie geïnventariseerd welke ontwikkelingskansen de kustzone kan gaan bieden. De provincie heeft de resultaten daarvan verwerkt in voorliggend ambitieprogramma;

2

In overleg met de Alliantie Markermeerdijken is bepaald welke ambities het snelst moeten worden uitgewerkt: dat zijn de ambities die qua procedure worden meegenomen in het Projectplan Waterwet;

3

Het Ambitieprogramma dient als basis voor een gezamenlijke bestuursovereenkomst en daartoe wordt het Ambitieprogramma ter accordering voorgelegd aan het college van GS, de betrokken PS-Commissie en PS, de colleges van B&W ’s en wanneer noodzakelijk de raden van de betrokken gemeenten en de besturen van de overige betrokken organisaties.

4

Daarnaast is een Kader Ruimtelijke Ontwikkeling Kustzone Hoorn-Amsterdam (KROK) ontwikkeld waarmee de projecten kunnen worden beoordeeld. Ook is een provinciale subsidie-uitvoeringsregeling opgesteld voor het APRK. Verder is een communicatie- en participatieplan opgesteld.

5

Op basis van de bestuursovereenkomst en het Ambitieprogramma gaan initiatiefnemers vervolgens de kansen en mogelijke projecten verder uitwerken tot uitvoeringsgerede projecten en programma’s. Daarbij wordt in overleg met de Alliantie Markermeerdijken ook bepaald welke projecten qua uitvoering en realisatie worden meegenomen met de realisatie van de dijkversterking.

6

Op basis van uitvoeringsgerede projecten en programma’s kunnen de initiatiefnemers vervolgens subsidie bij de provincie aanvragen.

7

Ondernemers pakken pas kansen wanneer helemaal duidelijk is hoe de toekomstige situatie eruit komt te zien. Daarom worden ondernemers in een latere fase in het proces betrokken en wordt voor hen op een later moment een separate subsidie-uitvoeringsregeling opgesteld.

5.2 Fasering Door de verschillende processen die plaatsvinden en vooral doordat de Alliantie projecten kan meenemen in de contractvorming en vergunningsaanvragen rond de versterkingen zijn projecten gefaseerd opgepakt: •

Fase 1: Dit zijn de projecten die procedureel worden meegenomen in het Projectplan Waterwet van de versterking Markermeerdijken en het zijn projecten die los van het Projectplan zijn uitgewerkt maar waarvan het handig is om ze mee te nemen in de uitvoering van de dijkversterking. Hiervoor worden tussen betrokken gemeenten (en mogelijk andere partijen), de provincie en de Alliantie realisatieovereenkomsten opgesteld. Daartoe dienen de projecten voldoende uitgewerkt te zijn zodat er financiële afspraken gemaakt kunnen worden. Verder moet er voldoende draagvlak voor deze projecten zijn en mogen er geen vergunningstechnische belemmeringen te verwachten zijn.

•

Fase 2: Projecten die door gemeenten en andere organisaties ontwikkeld én gerealiseerd kunnen worden los van de dijkversterkingen.

•

Fase 3: Projecten die worden ingebracht door ondernemers; ondernemers pakken pas kansen wanneer duidelijk is hoe de toekomstige situatie eruit komt te zien.

5.3 Planning De onderstaande planning anticipeert op de planning van het Projectplan Waterwet. •

Einde 2020/ begin 2021: bestuurlijke goedkeuring APRK, vaststelling Bestuursovereenkomst, vaststelling Kader Ruimtelijke Kwaliteit Kustzone Hoorn-Amsterdam en vaststelling subsidieregeling.

•

2e Kwartaal 2021: eerste projecten en uitvoeringsprogramma’s door betrokken partijen APRK gereed voor indienen subsidies.

•

2e helft 2021: proces en programma 3e fase (ondernemers en overige) uitwerken.

5.4 Mate van meekoppelen met de dijkversterking Ambities mee te nemen in het Projectplan Waterwet van de dijkversterking In het Projectplan Waterwet (Vergunningontwerp) van de versterking Markermeerdijken zijn de volgende ambities meegenomen. Deze worden ook meegenomen in het Definitief en het Uitvoeringsontwerp: •

Doorlopende fiets- en wandelverbinding

•

Stadsstrand Hoorn

•

Dijkplaatsen (onderdeel projectplan dijkversterking)

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

63

Provincie Noord-Holland

Mogelijk mee te nemen ambities in de uitvoering van de dijkversterking Ambities (of delen daarvan) die bij de uitvoering (dus niet ontwerp of vergunningverlening) van de dijkversterking meegenomen zouden kunnen worden zijn: •

‘Dijk van een Kust’

•

Natuurkern oeverdijk

•

Oeverlanden van Schardam en Kogen

•

Dijkplaatsen (aanvullend op projectplan dijkversterking)

•

Kruising Warder

•

De Hulk

•

Cultuurtoerisme Etersheim

•

Dijkovergang Volendam

•

Herontwikkeling De Poel

•

Natuurkern De Nes, Peereboom en omstreken

•

Natuurkern Waterlandse Weiden

•

Recreatieoever Kinselmeer

•

Zwemstrandjes Amsterdam

•

Natuurkern De Munt, Kinsel, Kinselmeer

•

Natuurkern IJdoorn, Kinselbaai en Hoeckelingsdam

•

Bloemrijke dijk

Ambities die los van de dijkversterking worden voorbereid en uitgevoerd Ambities die volgend zijn op de dijkversterking of daar verder geen directe samenhang mee hebben in de zin van planvorming, vergunningverlening en/of uitvoering: •

Vaarnetwerk Westfriesland

•

Opknappen braken Zeevang

•

Fort bij Edam

•

Zeesluis Edam

•

Kitesurflocatie Edam

•

Historische Scheepswerf Slobbeland

•

Route kleine watersport Gouwzee

•

Binnenhaven Monnickendam

•

Herinrichting Hemmeland

•

Vaarnetwerk Waterland

•

Stad-landverbinding Amsterdam-Waterland

•

Aanlegsteiger Amsterdam

•

Kwaliteit routenetwerk

•

Natuur in de buurt

6

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

64

ORGANISATIE EN FINANCIERING

Provincie Noord-Holland

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

65

Provincie Noord-Holland

6.1 Organisatie 6.1.1 Organisatie van gebieden 1

Grondgebied gemeente Amsterdam en gemeente Waterland: het gebied achter de Waterlandse Zeedijk; gemeente Amsterdam met de gemeente Waterland; hierbij kan betrokken worden de gebiedscommissie Laag Holland en de Centrale Dorpsraad Amsterdam Noord (Holysloot etc.).

2

Grondgebied gemeente Edam-Volendam.

3

Grondgebied gemeente Koggenland en gemeente Hoorn.

6.1.2 Organisatie fase 1 In fase 1 dient het proces afgerond te worden voor de 1e fase kansen en projecten (projecten die meegenomen worden in het Projectplan Water). De projecten worden binnen de betrokken organisaties vergunnings­ technisch en op beleid getoetst. Daarna worden ontwerpen en kostenramingen gemaakt. Vervolgens wordt bepaald wie of welke partijen de kosten voor welke maatregel dragen. Op basis daarvan worden vervolgens eerst samenwerkingsovereenkomsten opgesteld die ten tijde van het definitieve ontwerpen van de dijkversterkingen worden omgezet in realisatie-overeenkomsten.

6.1.3 Organisatie fase 2 Voor de 2e prioriteit kansen en projecten maken de initiatiefnemers met hulp van de provincie de projecten uitvoeringsgereed. De initiatiefnemers dragen ook zorg voor stakeholders- en bewonersbijeenkomsten waarbij de projecten en ideeën breed worden voorgelegd en input wordt gevraagd. De bijeenkomsten zorgen op deze manier voor participatie en draagvlak.

6.1.4 Organisatie van projecten De verantwoordelijkheid voor de projecten wordt zoveel mogelijk bij de initiatiefnemers gelaten.

Organisatie 1e faseprojecten

Voorgesteld wordt om voor de uitgewerkte en uitvoeringsgerede 1e faseprojecten per project of per deelgebied een realisatie-overeenkomst aan te gaan met de Alliantie. Daarvoor dient enige duidelijkheid te zijn over uitvoering, beheer, onderhoud en de financiering. Door middel van de realisatie-overeenkomsten wordt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van deze projecten tijdelijk overgedragen aan de Alliantie Markermeerdijken.

Organisatie 2e faseprojecten

De verantwoordelijkheid voor de projecten blijft zoveel mogelijk bij de initiatiefnemer. Voor de 2e faseprojecten zijn dit vooral de gemeenten en de natuurbeheerorganisaties. Zij zorgen voor uitvoeringsgerede projecten en programma’s. Waar nodig biedt de provincie hulp; bijvoorbeeld bij de uitwerking van de projecten in ontwerpen en het maken van financiële ramingen en bijvoorbeeld bij de organisatie en begeleiding van stakeholders- en bewonersbijeenkomsten. Of er wordt inhoudelijk hulp geboden via de werkgroepen. Wanneer projecten en programma’s uitvoeringsgereed zijn, kunnen de initiatiefnemers vervolgens op basis daarvan subsidie aanvragen bij de provincie. Na een eventuele subsidieverstrekking worden de projecten gemonitord.

Organisatie 3e faseprojecten

Deze projecten worden door ondernemers en anderen die projecten willen ontwikkelen tot uitvoeringsgerede projecten uitgewerkt en voorbereid. Op basis daarvan kunnen de betrokkenen vervolgens subsidie aanvragen.

66

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

Provincie Noord-Holland

6.1.5 Bestuurlijke en ambtelijke Organisatie De externe bestuurlijke en ambtelijke organisatie ziet er op hoofdlijnen als volgt uit:

Stuurgroep Externe Programmateam Projectgroep

Projectgroep

De Stuurgroep wordt gevormd door alle betrokken bestuurders die deelnemen in het programma. De verantwoordelijke provinciale gedeputeerde Water is voorzitter van deze Stuurgroep. Het Externe Programmateam wordt gevormd door de ambtelijke trekkers van de betrokken organisaties en wordt voorgezeten door de Programmamanager van de provincie. De Projectgroepen worden gevormd door de betrokken ambtelijke adviseurs van de organisaties binnen dat thema en worden voorgezeten door nader te bepalen Projectgroepleiders uit de betrokken organisaties.

6.2 Financiering De financiering van het ontwikkelen van het Ambitieprogramma tot uitvoeringsgerede projecten en programma’s gebeurt met behulp van procesgeld uit het door de provincie gereserveerde geld voor het Ambitieprogramma. De provincie heeft geld gereserveerd voor uitvoering van de 2e en 3e faseprojecten. Daarnaast is vanuit het Rijk geld beschikbaar gesteld vanuit de Ecologische Maatregelen Markermeer (EMM) en vanuit de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). Ook is er rijksgeld beschikbaar gekomen vanuit de zogenoemde Erfgoeddeal. Rekening houdend met de voorwaardelijke cofinanciering vanuit de betrokken partijen uit het gebied betreft het een gebiedsinvesteringsprogramma van rond de 60 mln. euro. Voor de financiering van de 1e faseprojecten worden onderhandelingen gevoerd met de betrokken partijen en vervolgens worden financiële afspraken gemaakt die achtereenvolgens in separate samenwerkings- en realisatieovereenkomsten worden vastgelegd (vóór de vaststelling van het Ambitieprogramma). Een voorbeeld hiervan is de doorlopende fiets- wandelverbinding. Voor de financiering van de 2e en 3e faseprojecten wordt een subsidieregeling opgesteld; de betrokken partijen kunnen de uitvoeringsgerede projecten en programma’s vervolgens bij de provincie indienen voor subsidies.

7

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

67

Provincie Noord-Holland

GERAADPLEEGDE BRONNEN APRK-RAPPORT

Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam

68

Provincie Noord-Holland

•

Actieprogramma Metropolitaan Landschap 2016-2020; Metropool Regio Amsterdam, 2016.

•

Agenda Groen; Provincie Noord-Holland, 2013.

•

Agenda IJsselmeergebied 2050; Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, 2018.

•

College van Rijksadviseurs; CRa , 2016.

•

Evaluatie Deltawet waterveiligheid en zoetwatervoorziening; Ministerie Infrastructuur en Milieu, 2016.

•

Factsheet Markermeer-IJmeer; Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2014.

•

Het provinciaal Coalitieakkoord 2019-2023; Provincie Noord-Holland, 2019.

•

Kader Richtlijn Water; Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2012.

•

Kader Ruimtelijke Ontwikkeling Kustzone Hoorn-Amsterdam; Provincie Noord-Holland, 2020.

•

Kader Ruimtelijke Kwaliteit Markermeerdijken; Provincie Noord-Holland, 2014.

•

Kadernota Cultuurbeleid 2017-2020; Provincie Noord-Holland, 2016.

•

Leidraad Landschap en Cultuurhistorie; Provincie Noord-Holland, 2018.

•

Meerjarenvisie Landschap Noord-Holland 2017-2021; Landschap Noord-Holland, 2016.

•

Natuurambitie Grote Wateren 2050 en verder; Ministerie van Economische Zaken.

•

Natuur- en Recreatieplan Westfriesland; Recreatieschap Westfriesland, 2016.

•

Nota duurzaam Landschap; Gemeente Amsterdam, 2019.

•

Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 “Balans tussen economische groei en leefbaarheid”; Provincie Noord-Holland, 2018.

•

Omgevingsvisie Waterland 2030; Gemeente Waterland, 2017.

•

Programma Waterfront, Gemeente Hoorn, 2013.

•

Programmatische Aanpak Grote Wateren; Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2018.

•

Projectplan Waterwet van de versterking Markermeerdijken; Alliantie Markermeerdijken en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 2018.

•

Panorama Markermeer-IJmeer; Stuurgroep Markermeer-IJmeer, 2018.

•

Recreatieplan Waterland, actualisatie 2012; Recreatieschap Twiske-Waterland, 2012.

•

Rijksnatuurvisie 2014; Ministerie van Economische Zaken.

•

Rijksstructuurvisie Regio Amsterdam-Almere Markermeer; Ministerie Infrastructuur en Milieu, 2013.

•

Strategische Agenda Toerisme MRA 2025; Metropool Regio Amsterdam, 2018.

•

Strategisch beleidskader Economie en Uitvoeringsagenda; Provincie Noord-Holland, 2016.

•

Structuurvisie Koggenland, Gemeente Koggenland, 2009.

•

Toerisme en recreatie Kustzone Hoorn – Amsterdam, Vraag- en aanbodanalyse, wenseninventarisatie en zonering; Provincie Noord-Holland, 2017.

•

Toeristische Visie; Gemeente Edam-Volendam, 2015.

•

Toeristische Visie 2015 – 2025; Gemeente Waterland, 2015.

•

Visie op Waterrecreatie Noord-Holland 2030; Provincie Noord-Holland, 2016.

•

Visiedocument Amsterdam Wetlands; Landschap Noord-Holland, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Recreatie Noord-Holland, 2018.

•

Watervisie 2021; Provincie Noord-Holland, 2015.

•

Waterprogramma 2016-2021, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 2018

HAARLEM, OKTOBER 2020

Colofon Uitgave Provincie Noord-Holland Postbus 123 | 2000 MD Haarlem Tel.: 023 514 31 43 | Fax: 023 514 40 40 www.noord-holland.nl post@noord-holland.nl Eindredactie Provincie Noord-Holland Directie Beleid | Sector Ruimtelijke Ontwikkeling Fotografie Mark Eker en Chris Lansink Grafische verzorging Xeroxmediaservices

Haarlem, oktober 2020