Toelichting Bijlage 9 Projectplan
Tekst van het document
Projectvoorstel
Zonneweide Hoeve de Ruif Berkelaar, gemeente Echt-Susteren
Projectvoorstel Zonneweide Hoeve de Ruif Berkelaar, gemeente Echt-Susteren
Rapportnummer:
P200851.032.R2/WSC
Initiatiefnemer:
Solarpark Echt-Susteren B.V.
Contactpersoon:
de heer Ruud Derks
Telefoon/ e-mail:
06 – 13 62 05 68 / derks@nagasolar.nl
Status:
Definitief – R2
Datum:
19 januari 2021
Pouderoyen Tonnaer is een handelsnaam van Pouderoyen BV Kerkstraat 2 6095 BE Baexem T 0475 - 459 260 info@pouderoyentonnaer.nl pouderoyentonnaer.nl
Op onze dienstverlening zijn de DNR 2011 van toepassing die u vindt op pouderoyentonnaer.nl
Inhoud 1
Inleiding .............................................................................................................. 3 1.1 Grondslag................................................................................................................................ 3 1.2 Projectlocatie.......................................................................................................................... 3 1.3 Kansrijke locatie...................................................................................................................... 5
2
Landschappelijke inrichting ................................................................................. 6
3
Multifunctioneel ruimtegebruik .......................................................................... 8
4
Profijtplan ........................................................................................................... 9
5
Communicatieplan ............................................................................................ 11
6
Participatieplan ................................................................................................. 13 6.1 Financiële participatie .......................................................................................................... 13 6.2 Inspraak via klankbordgroep ................................................................................................ 15
7
Procesplan ........................................................................................................ 17
Bijlagen ................................................................................................................... 20
1 Inleiding 1.1
Grondslag
Door Solarpark Echt-Susteren B.V. en een aantal betrokken partijen wordt de realisatie van zonneweide Hoeve de Ruif aan de Maasbrachterweg te Berkelaar in de gemeente Echt-Susteren voorbereid. In dat kader is, passend binnen de ‘beoordelingsmatrix zonneparken’ van 14 november 2019, het projectplan 2.0 van 8 mei 2020 geproduceerd. Op basis van de inhoudelijke afwegingen is projectplan voor zonneweide Hoeve de Ruif als een van de vijf beste initiatieven beoordeeld. De realisatie van deze zonneweide in het buitengebied is echter strijdig met het geldend bestemmingsplan. Om zonneweide Hoeve de Ruif planologisch te realiseren is zowel een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk en dient een omgevingsvergunning activiteit ‘Bouwen’ te worden aangevraagd. De definitieve bouwvergunning is onlosmakelijk verbonden met de aanvraag voor de SDE++-subsidie (najaarsronde 2021). Om de planologische procedure voor de wijziging van het bestemmingsplan formeel in gang te kunnen zetten, wordt een anterieure overeenkomt tussen de gemeente Echt-Susteren en initiatiefnemer Solarpark Echt-Susteren B.V gesloten. Onderdeel hiervan is het onderhavige projectvoorstel. Dit projectvoorstel is opgebouwd uit een aantal paragrafen uit voornoemd projectplan, die op onderdelen verder zijn uitgewerkt.
1.2
Projectlocatie
De projectlocatie voor zonneweide Hoeve de Ruif bevindt zich aan de Maasbrachterweg nabij het buurtschap Berkelaar in de gemeente Echt-Susteren. De projectlocatie wordt globaal ingesloten door paardenhouderij Verwijlen, varkenshouderij Kurvers (Livar), het Julianakanaal en de Maasbrachterweg. Het betreft een aantal agrarische percelen die kadastraal bekend zijn als gemeente Echt, sectie R, nummers 250, 251, 551, 552, 553, 554, 558, 560, 231, 239, 240, 241, 246, 515 en 517 en zijn gezamenlijk 4.92.21 ha groot. Op een aantal percelen rusten zakelijke rechten als bedoeld in artikel 5, lid 3, onder b, van de Belemmeringenwet Privaatrecht van onder meer Saranne B.V., Gasunie Transport Services B.V., Tennet TSO B.V. en/of Enexis Netbeheer B.V.
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
3
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
Afbeelding 1
De omgeving van het zonneweide Hoeve de Ruif (geel omlijnd)
Afbeelding 2
Kadastrale situatie zonneweide Hoeve de Ruif (rood omlijnd)
4
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
1.3
Kansrijke locatie
De realisatie van een kleinschalig zonneweide Hoeve de Ruif op de projectlocatie aan de Maasbrachterweg biedt volop kansen voor deze locatie én de directe omgeving: Door de aanwezigheid van de hoogspanningsmasten, de hoogspanningskabels, het kanaal en de visuele impact van het nabij gelegen industrieterreinen en infrastructuur, is deze plek de ideale locatie voor de realisatie van een kleinschalig zonnepark dat nadrukkelijk aansluit op de karakteristieken van het omliggende landschap; Deze locatie is al geruime tijd in gebruik als paardenhouderij voor recreatie en sport. Er wordt dus geen functionele landbouwgrond aan de voedselproductie onttrokken; Solarpark Echt-Susteren B.V. heeft de beschikbaarheid van toereikende capaciteit van het electriciteitsnetwerk zeker gesteld bij Enexis. Er is formeel opdracht gegeven een aansluiting te verzorgen. De eerste aanbetaling daarvoor is reeds gedaan eind 2020, om zeker te zijn dat realisatie van de zonneweide in 2022 mogelijk is.
Het is al een multifunctioneel ‘energielandschap’ met de hoogspanningsmast en de twee hoogspanningsleidingen op het terrein; Het door menselijk handelen, beïnvloede karakter van dit Limburgse landschap leent zich bij uitstek voor een project als dit; Een zonneweide op deze locatie dat landschappelijk optimaal is ingepast, zorgt voor toegevoegde waarde in deze dorpsrandzone; De zonneweide wordt ook gebruikt om bestaande wandel- en fietspaden met elkaar te verbinden. Hierdoor verbetert de recreatieve toegankelijkheid en ontstaan nieuwe ondernemerskansen voor lokale ondernemers zoals boerderij- en landwinkel Berkelaarshof, restaurant-bistro Maud en Kimz ijs & koffie en Stal Berkelaar; Deze zonneweide wordt gerealiseerd op basis van een ‘natuur-inclusief’ ontwerp gericht op ontwikkeling van gebiedseigen flora en fauna en op regeneratie van de bodem; Lokale inwoners kunnen mede-eigenaar worden van dit project en dan daadwerkelijke financiële baten te hebben; In dit project wordt getracht ook invulling te geven aan het primaire (opwek)doel van de energietransitie van de gemeente, namelijk zonnepanelen op daken. Hiertoe lopen gesprekken met de eigenaar van de naastgelegen boerderij, tevens grondeigenaar, om circa 1.500 m² dakoppervlak van de agrarische gebouwen van zonnepanelen te voorzien.
Bijvangst is de sanering van 1.500 m³ asbesthoudende golfplaten; Onderdeel van dit project is een extra financiële injectie aan het (nog op te richten) lokaal sociaal fonds; Onderhavig project kan als pilotproject dienen om in samenwerking met universiteiten op het gebied van ecologie, biodiversiteit en voedselproductie in het voedselbos onderzoek te doen naar de effecten van een zonnepark op flora en fauna. Kortom een zonneweide op deze locatie zorgt voor toegevoegde waarden in dit gebied met extra kansen voor omliggende ondernemers, financiële (participatie) mogelijkheden voor omwonenden alsmede landbouw, natuurontwikkeling, bodemherstel en nieuwe recreatieve routes. Met dit zonnepark wordt een extra laag aan dit bestaande energie-landschap toegevoegd. Dit meervoudig ruimtegebruik is mogelijk, zonder dat functionele landbouwgrond verloren gaat!
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
5
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
2 Landschappelijke inrichting Landschapsverandering Door de energietransitie zal ons landschap zichtbaar veranderen. Daar waar nu nog het agrarische bedrijf en –gebruik landschapsbeeld bepalend is, zullen dat op termijn meer mozaïekachtige landschappen, met mengingen van windparken, zonnevelden et cetera worden. Deze maatschappelijke koerswijziging biedt naast weerstand ook kansen; zeker voor de nieuwe generaties. Lokale ondernemers, die onze toekomstige energie dichtbij gaan produceren, staan op. Deze ontwikkeling biedt kansen voor zowel landschap, natuur als recreatie. Hoe dan ook is een zonnepark – in de tijdslijn van landschappen – maar een tijdelijk fenomeen, dat na 25 jaar weer wordt opgeheven. Wij houden daar rekening mee en spelen hier op in, door de landschappelijke inpassing van ieder zonnepark niet alleen functioneel te laten zijn gedurende de exploitatie, maar ook een landschappelijke toevoeging te laten zijn nadat het park weer wordt weggenomen. Zo wordt een landschap opgeleverd met stevig doorgroeide hagen op de terreinranden, passend in en ter versterking van de ruimtelijke structuur ter plaatse; een beter landschappelijk casco voor toekomstige ontwikkelingen dan nu aanwezig is.
Effecten op dorpsranden en woonlocaties Het plangebied ligt in een relatief klein, open maar middels een landschapshaag reeds omzoomd perceel, in een verder relatief dicht bebouwd en beplant landschap. In een zone direct rond het plangebied komen een beperkt aantal woonlocaties voor. Van hier uit heeft men een zeer beperkt zicht op en naar het zonnepark. Dit is een zeer gunstig locatiekenmerk, dat vrijwel nooit zo optimaal aanwezig is bij dit soort ontwikkelingen. Meest van belang is het zicht vanaf de Maasbrachterweg van de weggebruiker. Een goede visuele inpassing van de zonneweide wordt geborgd door het plaatsen van en handhaven van hagen. Beleving vanaf de hoofdinfrastructuur Vanaf de rijkswegen of provinciale wegen is geen zicht op de projectlocatie. De Maasbrachterweg loopt langs de locatie evenals een pad/weg parallel aan de dijk langs het kanaal. Door de insluiting van de locatie tussen het dijklichaam van het kanaal en de belendende agrarische bedrijven, is de locatie vanuit de omgeving alleen zeer plaatselijk en kortstondig zichtbaar voor passanten vanaf de wegen. De locatie en haar inrichting hebben geen invloed op het ruimtelijk beeld van de wijdere omgeving. Conclusie In deze Visueel Ruimtelijke Analyse (VRA) is de noodzaak en mogelijkheid tot ruimtelijke inpassing i.c. plaatsing van de zonneweide onderzocht.
Geconcludeerd is dat, gegeven de programmatische opzet, tot een zeer aanvaardbare inpassing gekomen kan worden binnen het door initiatiefnemers voorgestane plangebied, zonder onevenredige impact op landschappelijke structuren en kenmerken in de wijdere omgeving.
6
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
Bovendien wordt plaatselijk versterking gegeven aan: De verzachting van de dominantie van de dijk langs het kanaal en de hoogspanningslijnen in dit gebied, bezien vanaf de Maasbrachterweg ter hoogte van de projectlocatie; Beëindiging van de toenemende verrommeling in de dorpsrandzones tussen beide dorpen door aanleg van eenduidige hagen rond de locatie; Een nieuwe betekenis van de groene zone tussen beide dorpen; Meerwaarde voor ecologische maatregelen in aansluiting op lijnbeplanting, erven, kanaalzone en boomgaarden in de directe omgeving, door alzijdige toepassing van hagen en een voedselbos tussen deze elementen en ecologisch divers en bloemrijk grasland aan de randen van en onder de panelen. Om tot een goede en optimale ruimtelijke inbedding te komen op verschillende schaalniveaus is een concreet landschapsplan met beplantingsplan uitgewerkt. Belangrijk om hier te vermelden is dat de noordoosthoek over een oppervlak van circa 1.500 m² wordt ingericht als voedselbos. Het uiteindelijke landschapsplan is door de LKM-commissie van de gemeente Echt-Susteren beoordeeld en akkoord bevonden. Dit landschapsplan is integraal als bijlage 1 aan dit projectvoorstel toegevoegd. Onderstaand figuur geeft schematisch de te realiseren inrichting van de betreffende percelen weer.
Afbeelding 3
Beoogde landschappelijke inrichting projectlocatie
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
7
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
3 Multifunctioneel ruimtegebruik Ten aanzien van het multifunctioneel ruimtegebruik heeft onderhavige projectlocatie een aantal sterke punten:
De grootschalige infrastructuur in de vorm van de hoogspanningstracés die op de locatie gesitueerd is en de ligging aan het kanaal zijn belangrijke koppelkansen. Door benutting van de ruimte door zowel het hoogspanningstracé als de zonnepanelen ontstaat de koppeling van twee energielandschappen, zowel het ‘vertrouwde’ energielandschap als het nieuwe energielandschap met zonnepanelen;
De biodiversiteit van de projectlocatie wordt vergroot door het terrein onder en rondom de panelen in te zaaien met kruidenrijke en bloemrijke grasmengsels. Dit biedt kansen voor bloemen, insecten en kleine knaagdieren. Uit diverse onderzoeken blijkt dat dit positieve effecten oplevert op het gebied van biodiversiteit; Aanvullingen zoals de hagen en struwelen, voedselbos, zitstokken voor uilen en roofvogels en een bijenhotel zullen dit effect verder versterken. Gefaseerd en extensief terreinbeheer leiden tot een voldoende divers en afwisselend groen terrein;
De locatie wordt momenteel gebruikt als grasland voor het houden van sport- en recreatie paarden. Voor het onderhoud van de weilanden wordt gebruik gemaakt van begrazing door schapen van een lokale kudde uit de gemeente Echt-Susteren. Uit gesprekken met de schaapsherder is reeds gebleken dat begrazing door schapen zondermeer kan worden doorgezet bij realisatie van het zonnepark;
De kleinschalige uitloop van het Livar-kloostervarken kan helaas geen doorgang vinden. Solarpark Echt-Susteren B.V. onderzoekt of behalve begrazing door schapen, wat zonder meer toepasbaar is onder zonnepanelen, of het telen van gewassen tussen de zonnepanelen mogelijk is. Ten aanzien van het onderwerp gewassenteelt, ecologie en biodiversiteit in combinatie met grondgebonden zonneparken vindt momenteel veel onderzoek plaats.
In het kader van het thema ‘dubbel grondgebruik’ kan onderhavig project als pilot en voorbeeldproject dienen om te experimenteren welke vormen van dubbel grondgebruik haalbaar en het meest effectief zijn. Solarpark Echt-Susteren B.V. staat in contact met de universiteiten van bijvoorbeeld Wageningen en Utrecht en kan middels onderhavig project een separaat onderzoeksproject starten om kennis over de combinatie zonneweides en agrarisch medegebruik en biodiversiteit te vergaren; De noordoosthoek van de projectlocatie, waar ook het inkoopstation van Enexis komt, wordt over een oppervlak van circa 1.500 m² ingericht als voedselbos. Dit plan is geconcretiseerd door CNME (Centrum voor Natuur- en Milieueducatie) uit Maastricht en verwerkt in het landschapsplan (bijlage 1).
8
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
4 Profijtplan Het profijtplan (financiële participatie) is door de Energiecoöperatie Echt Susteren Energie (ESE) tijdens de digitale omgevingsdialoog op 18 november 2020 uitvoering toegelicht en besproken. De ideeën, wensen en voorkeuren uit de omgevingsdialoog vormen de basis voor dit profijtplan. Primair hebben wij het volgende voor ogen. Hoe De participatiemodellen en de uiteindelijke vormgeving worden afgestemd met omwonenden en ondernemers middels een transparante omgevingsdialoog. De output wordt als input voor het profijtplan gebruikt. Gezamenlijk zal met een, door lokale inwoners gerunde Energie-coöperatie, worden gezorgd dat iedereen in de omgeving kan participeren in dit project. Gemaakte afspraken worden door de Energiecoöperatie ESE geformaliseerd met de desbetreffende belanghebbenden voor aanvang van de bouwwerkzaamheden of in ieder geval na onherroepelijk verlenen omgevingsvergunning en definitief toekennen van de benodigde subsidie (SDE++). De exacte juridische structuur hoe dit vormgegeven wordt, wordt nader bepaald (bijv. een stichting). Eigendom Voor de realisatie en exploitatie van het zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ is de besloten vennootschap Solarpark Echt-Susteren B.V. opgericht met een geplaatst aandelenkapitaal ter hoogte van € 1.000,-.
Met de Energiecoöperatie ESE is overeengekomen dat zij 50% van het aandelenvermogen, en hiermee 50% van het eigendom, van de voornoemde B.V. in haar eigendom zal overgaan. Bepaald moet nog worden op welke wijze dit vorm gegeven gaat worden. Twee opties lijken daarbij mogelijk: De energiecoöperatie ESE koopt tegen nominale waarde 50% van de aandelen; Door de B.V. wordt het geplaatst aandelenkapitaal verhoogd met € 1.000,-. Dit bedrag wordt vervolgens door de Energiecoöperatie ESE gestort waardoor zij voor 50% eigenaar wordt van de B.V. De beschreven eigendomsverdeling inclusief notariële vastlegging wordt bij voorkeur gerealiseerd voor de aanvraag SDE subsidie en uiterlijk voor aanvang bouw. Wie – Lokale gemeenschap Nadruk ligt op koppelkansen voor de lokale gemeenschap Berkelaar en de directe omgeving: Zorgboerderij; IJsboerderij in relatie tot de fruitboomgaard, dus fruitijs van lokale bodem; Livar-kloostervarkens koppelen aan de bistro; Wandel-, fiets- en ruiterpaden zoals een ‘ommetje’ richting kern Berkelaar en de lokale horecaondernemers; Educatief punt en rondleidingen voor schoolkinderen.
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
9
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
Wie – Omgevingsfonds Naast genoemde lokale koppelingen wordt door Solarpark Echt-Susteren B.V., in samenwerking met de lokale Energiecoöperatie ESE, gefaciliteerd in het opzetten van een lokaal sociaal fonds, het omgevingsfonds. Jaarlijks wordt € 0,40 per jaarlijks geproduceerde MWh door de zonneweide afgedragen aan het omgevingsfonds. Het exacte bedrag wordt jaarlijks na afloop van het boekjaar bepaald aan de hand van de formeel gerealiseerde productiecijfers. De bestemming van de gelden van dit fonds mag alleen de lokale gemeenschap dienen en de gelden worden uitsluitend gebruikt voor maatschappelijk/publieke doeleinden. Het project zal het bedrag storten in een zelfstandig gebiedsfonds, dat word beheerd door de lokale gemeenschap, zonder invloed van de initiatiefnemer. De stichting voor het gebiedsfonds zal worden opgericht door de gemeente Echt-Susteren. In de komende maanden zal de gemeente Echt-Susteren dit gebiedsfonds verder uitwerken en komen meer details over de doelstelling, structuur en organisatie beschikbaar. Naar verwachting zal in 2023 een eerste donatie aan dit fonds plaats vinden. Indien de buurtvereniging, om welke reden dan ook, het beheer van deze gelden niet meer kan uitvoeren, wordt door de Energiecoöperatie ESE in overleg met de gemeente en Energiepark EchtSusteren een andere entiteit of werkwijze voor het beheer van deze gelden bepaald.
De Energiecoöperatie ESE verzorgt communicatie naar mogelijke leden over de coöperatieve mogelijkheden in het project. Het hele project wordt actief gecommuniceerd met de lokale omgeving. De ligging van de projectlocatie laat zien dat het aantal direct belanghebbenden klein is. Met al deze belanghebbenden wordt intensief gecommuniceerd door middel van persoonlijke gesprekken en (digitale) inspraakavonden. Communicatie is verder uitgewerkt in hoofdstuk 5.
10
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
5 Communicatieplan Het communicatieplan is opgesteld op basis van de thema-analyse en de stakeholder-analyse zoals opgenomen in paragraaf 5.1 en bijlage 2 van het projectplan 2.0. Echter niet alle stakeholders willen of kunnen op dezelfde wijze een hun inbreng leveren bij het tot stand komen van dit zonnepark, en dat is ook niet nodig. Bij het kiezen van de dialoogvorm met de diverse stakeholders, hebben wij in eerste instantie onderscheid gemaakt tussen twee dialoogvormen, zijnde 1) Informeren en 2) Consulteren. Een derde dialoogvorm die wij onderscheiden is 3) Participeren. Ad.1 Informeren – alle stakeholders Bij informeren ligt de nadruk op informatieoverdracht. Goede informatieoverdracht is essentieel voor het behalen van ons hoofddoel: “De ontwikkeling van een zonneweide die wordt gedragen door de gemeenschap en die een toegevoegde waarde aan dit gebied kan leveren”. Als mensen beter geïnformeerd zijn, begrijpen zij beter waarom het initiatief nodig is en wat het voor hen gaat betekenen. Goede en accurate informatievoorziening over wat het zonnepark precies inhoud, kan discussies en onrust voorkomen. Daarnaast is het van groot belang om stakeholders goed te informeren over wat zij wel en niet kunnen verwachten. Goede informatievoorziening vereist aansluiting bij de behoefte en het niveau van de doelgroep.
Informeren gebeurt mede aan de hand van beeldmateriaal zoals het landschapsplan, zichtlijnen op de locatie, uitleg over de formele planologische procedure met mogelijkheden tot bezwaar, en (financiële) participatie mogelijkheden (dit laatste in samenwerking met de energiecoöperatie); Alle omwonenden en direct belanghebbenden worden of zijn door de grondeigenaar middels een persoonlijk gesprek geïnformeerd over het initiatief. Voor deze communicatievorm is gekozen omdat de grondeigenaar, tevens eigenaar en bewoner van de naastgelegen boerderij, de meeste omwonenden persoonlijk kent. Het plangebied is onderdeel van de huiskavel van de boerderij. De ontwikkeling van deze zonneweide heeft dan ook direct gevolgen voor de (intensiteit van de bedrijfsvoering van de) boerderij. De relatie van het plangebied, zijnde de huiskavel en de boerderij, met de ontwikkelingen op de boerderij zelf hebben als het ware automatisch geleid tot een overleg tussen de grondeigenaar en de omwonenden. Nadat alle omwonenden en direct belanghebbenden zijn persoonlijk geïnformeerd, is het initiatief kenbaar gemaakt in de lokale media ‘Weakbald’ en is een persbericht uitgegeven over dit plan. Dit persbericht wordt verstuurd naar onder andere dagblad De Limburger en het lokale nieuwskrantje.
Gelijktijdig met publicatie in de traditionele media is de website https://zonneweide-hoevederuif.nl/ met e-mailadres geopend. Zodoende kunnen belangstellenden ook via email hun reacties kenbaar maken. Als onderdeel van informeren is planvoornemen en het landschapsplan op zowel op 18 november 2020 als op 8 december 2020 (digitaal) toegelicht aan de (direct) omwonenden en uitgenodigde stakeholders. Belangrijkste aandachtspunten zijn als volgt samen te vatten:
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
11
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
De geplande fruitboomgaard (G) in de noordoosthoek van circa 1.500 m² wordt specifiek als voedselbos uitgewerkt in ingericht door CNME. Vanwege de stressgevoeligheid van de Livar-varkens kan het idee om een deel van de zonneweide in te richten voor agrarisch medegebruik voor deze scharrelvarkens van de naastgelegen Livarvarkensboerderij helaas niet verder worden uitgewerkt; De hoogte en de dikte van de hagen en struwelen worden aangepast aan de wensen van de omwonenden en de kwalititeitscommissie LKM van de gemeente; De situering en landschappelijke inpassing van het geplande wandelpad, als (ecologische) verbinding tussen het Julianakanaal en de Maasbrachterweg is na overleg met de direct betrokkenen vastgesteld.
Alle reacties en suggesties zijn verzameld en verwerkt in het communicatieplan dat als bijlage 2 aan dit projectvoorstel is toegevoegd. In dat document zijn ook de vervolgstappen inzake communicatie verder uitgewerkt Doorlopend: update website en nieuwsbrieven; 08-01-2021: uitnodiging webinar 18-01-2021 (brief en e-mail); 12-01-2021: presentatie definitief ontwerp in ’t Weakblaad; 18-01-2021: online toelichting (webinar) definitief ontwerp zonneweide; Eerste kwartaal 2021: overleg buurtvereniging; Februari 2021: vorming klankbordgroep; Tweede kwartaal 2021: brochure participatiemogelijkheden; Eind zomer 2021: gezamenlijke inrichting voedselbos; Zoals uit bovenstaande blijkt is voor de realisatie van dit plan sterk ingezet op communicatie. Uit de reacties die tot op heden via de verschillende communicatiekanalen zijn opgehaald blijkt dat, waar de omgeving in het begin nogal sceptisch was, het er nu op lijkt dat er voldoende draagvlak is voor deze zonneweide. Het is een evenwichtig plan dat samen met de omgeving is en verder wordt vormgegeven. Voor meer details over de huidige status van de communicatie verwijzen wij naar het communicatieplan dat integraal als bijlage 2 is toegevoegd.
12
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
6 Participatieplan Inwoners en bedrijven van de gemeente Echt-Susteren wordt de mogelijkheid geboden financieel te participeren in zonnepark Berkelaar. Daarnaast wordt de mogelijkheid geboden inspraak te krijgen bij de ontwikkeling en de realisatie van het zonnepark.
6.1
Financiële participatie
Voor de financiële participatie worden samen met de energiecoöperatie Echt-Susteren twee mogelijkheden onderzocht: 1. Participatie middels postcoderoos; 2. Participatie middels de uitgifte van participaties/ aandelen. Postcoderoos De regels omtrent de postcoderoos zijn aan veranderingen onderhevig. In de komende periode wordt onderzocht in hoeverre deze regeling nog interessant kan zijn voor omwonenden en belanghebbenden. Indien voor een postcoderoos wordt gekozen, gelden hiervoor de volgende regels: Per adres kunnen maximaal circa 30 panelen worden gekocht; De administratieve postcode wordt zodanig gekozen dan bewoners van Echt-Susteren maximaal profijt hebben. Wordt het aantal beschikbare panelen overschreden i.c. maximaal 50% van het aantal zonnepanelen op het park, worden inschrijvingen voor 9 panelen en minder voor 100% toegekend en hierboven proportioneel. Participatiebewijzen Bewoners en bedrijven van de gemeente Echt-Susteren krijgen de mogelijkheid financieel te participeren in het zonnepark. De participatiebewijzen worden uitgegeven door Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A. De op deze wijze verkregen gelden worden voor 100% en direct geïnvesteerd in het zonnepark. Het eigendomsrecht van dat gedeelte van het zonnepark wordt door Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A., namens de participatiehouders, uitgevoerd.
Het gevoerde beleid wordt minimaal één keer per jaar ter goedkeuring voorgelegd aan de participatiehouders. Participatiehouders zijn automatisch lid van Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A. Om zoveel mogelijk inwoners van de gemeente Echt-Susteren te laten participeren in het zonnepark, wordt de nominale waarde van één participatiebewijs € 100,-. Het verwachte jaarlijkse rendement is minimaal 3% tot 4% en wordt bepaald bij uitgifte. Hiernaast geven de participatiebewijzen recht op winstdeling en medezeggenschap.
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
13
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
De volgorde van toekenning van participatiebewijzen is als volgt: Schil 1: Direct aanwonenden, omliggende grondeigenaren, inwoners wijk Berkelaar, bedrijven in het gebied de Berkelaar; Schil 2: Overige inwoners en bedrijven gemeente Echt-Susteren; Schil 3: Inwoners en bedrijven Maasgouw en Roerdalen; Schil 4: Indien onvoldoende participaties worden gerealiseerd in de schillen 1 t/m 3, wordt in overleg met de gemeente Echt-Susteren bepaald welke acties nodig zijn om alsnog het gewenste aantal participaties te kunnen verkrijgen. Bovenstaande volgorde houdt in dat inwoners en bedrijven voorrang krijgen bij de toekenning van participatiebewijzen ten opzichte van inwoners en bedrijven van een navolgende schil. Hiernaast geldt, indien het aantal beschikbare participaties binnen een schil overschreven, worden dan worden inschrijvingen t/m € 5.000 voor 100% toegekend en inschrijvingen meer dan € 5.000 proportioneel. Planning januari – augustus 2021 Door de Energiecoöperatie Echt-Susteren worden de algemene voorwaarden voor de participaties samengesteld. Hiervoor wordt samengewerkt met de gemeente en gebruik gemaakt van de kennis die bij RESCOOP Limburg en bij Energie Samen aanwezig is; De juridische kaders en randvoorwaarden voor de participaties worden in kaart gebracht zodat bij vervolg acties hiermee rekening kan worden gehouden.
Ook hier wordt gebruik gemaakt van kennis die bij andere coöperaties aanwezig is; Inventarisatie van de mogelijkheden de participaties, belastingtechnisch, als groene belegging te zien. Hierdoor ontstaat voor particulieren de mogelijkheid een additionele vrijstelling te verkrijgen voor de vermogensrendementsheffing; Voor de participatiemogelijkheden wordt door de Energiecoöperatie Echt-Susteren in samenwerking met Naga Solar een prospectus samengesteld. In deze prospectus wordt een duidelijk beeld gegeven van de business case, de te verwachten rendementen en de risico’s en op welke wijze ingeschreven kan worden; Notariële werkwijze en procedures bepalen. Planning september 2021 – maart 2022 Publicaties, de Limburger, Weakblad, over participatie mogelijkheden; Verspreiding bij alle huishoudens en bedrijven binnen de gemeente, van de prospectus; Het verzorgen van informatiebijeenkomsten, wijkgericht, over de participatie mogelijkheden; Openstellen van de mogelijkheid tot inschrijven voor inwoners en bedrijven gemeente EchtSusteren; Inschrijvingen beoordelen; Mogelijkheid inschrijvingen uitbreiden indien nodig. Planning december 2021 – mei 2022 Participaties toekennen; Storting participatie gelden; Herkomst gelden beoordelen.
14
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
6.2
Inspraak via klankbordgroep
Bewoners en bedrijven uit de directe omgeving wordt de mogelijkheid geboden inspraak te krijgen bij de ontwikkeling en realisatie van het zonnepark. Hiervoor wordt een klankbordgroep geformeerd, die een essentieel onderdeel van de omgevingsdialoog vormt. De klankbordgroep adviseert de initiatiefnemer over de zaken zoals landschappelijke inrichting van het park en de invulling van het profijtplan en de terugvloeiing van gelden naar de gemeenschap. Doel klankbordgroep Beoordelen van de plannen voor het zonnepark, advisering aan initiatiefnemer over landschappelijke inrichting, invulling profijtplan en terugvloeiing van gelden naar de gemeenschap; Opbouwend en positief kritisch meedenken over een kwalitatief goede inrichting van het totale plangebied; Bevorderen van de inspraak door de omgeving, inbreng van gebiedskennis, verschillende belangen en extra creativiteit in het project; Verbinding met en inbreng van stakeholders in het projectgebied; Voorstellen van alternatieven, binnen de fysieke plangrenzen; Beoordelen van wensen, ideeën, bezwaren (zorgen) en opmerking die tijdens de informatieavonden verzameld zijn; Toezien op de realisatie van het zonnepark.
Organisatie en samenstelling De leiding is in handen van een voorzitter; Het klankbord is samengesteld op basis van een evenwichtige mix van stakeholders zoals omwonenden, lokale (agrarische) ondernemers, leden van de Energie Coöperatie Echt-Susteren en Natuur en Milieu Federatie Limburg; Leden van het klankbord committeren zich aan de opgestelde spelregels; Om de effectiviteit en slagvaardigheid van de klankbordgroep te bevorderen, wordt het aantal leden beperkt tot maximaal acht; De initiatiefnemer/ omgevingsmanager is adviserend aanwezig bij overleggen vanuit betrokkenheid met de omgevingspartijen en de koppeling tussen de diverse pijlers van het project in de gaten te houden. Werkwijze Samen zijn de leden verantwoordelijk voor het succes van het klankbord; Deelname is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. De voorzitter zal de verwachtingen van de leden regelmatig peilen; Positief kritisch en oplossingsgericht meedenken zijn de kernwoorden voor de werkhouding van de leden: Samen wordt gezocht naar de goede balans waarin alle belangen en wettelijke eisen optimaal tot hun recht komen; De klankbordgroep is open en transparant, wat betekent: o Verwachtingen zijn helder uitgesproken; o Heldere communicatie vanuit initiatiefnemer over de stand van zaken m.b.t.
voortgang, ontwerp en eventuele onderzoeken; o Iedereen moet vrij kunnen praten en de mogelijkheid hebben het niet eens te zijn met elkaar;
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
15
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
o
De voorzitter is de enige spreekbuis van de klankbordgroep. Leden van de klankbordgroep kunnen alleen op persoonlijke titel naar buiten communiceren. In het advies streeft het klankbord naar consensus, al is dit geen doel op zich. Bij tegengestelde meningen en/of belangen wordt dit in het advies helder en beargumenteerd verwoord. Er is geen sprake van een verplicht eindbesluit of oordeel. Meedenken is niet per definitie hetzelfde als ermee instemmen. Dit zal ook duidelijk worden weergegeven in het advies; In de advisering wordt tijd ingeruimd voor het raadplegen van ieders achterban.
Praktische zaken De initiatiefnemer regelt per vergadering een geschikte locatie, bij voorkeur nabij het plangebied; De stukken worden tijdig verstrekt; De beschikbare stukken voor de klankbordgroep worden als vertrouwelijk behandeld, tenzij anders aangegeven; Deelname aan de klankbordgroep gebeurt op vrijwillige basis, wat inhoudt dat hier geen vergoeding tegenover staat. Planning Gedurende de maanden januari t/m maart 2021 wordt de klankbordgroep door de initiatiefnemer Solarpark Echt-Susteren B.V. in samenwerking met de energie coöperatie Echt-Susteren samengesteld. Hierna kunnen de overleggen worden gepland; De overleggen hebben voldoende tussentijd om de leden in staat te stellen stukken te lezen en te beoordelen; In de voorbereiding naar de realisatie van het zonnepark vindt maandelijks overleg plaats, indien nodig en gewenst. Gedurende de realisatie van het park vindt dit overleg waarschijnlijk elke twee maanden plaats; Het klankbord blijft actief tot het park in exploitatie wordt genomen.
16
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
7 Procesplan De realisatie van zonneweide Hoeve de Ruif in het buitengebied van de gemeente Echt-Susteren is strijdig met het geldend bestemmingsplan. Om deze zonneweide planologisch te realiseren is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. Belangrijk is te benoemen dat de bestemming ‘Agrarisch’ ongewijzigd blijft en dat functieaanduiding ‘zonnepark’ wordt toegevoegd. Voor de bouw dient een omgevingsvergunning activiteit ‘bouwen’ te worden aangevraagd. Deze omgevingsvergunning ‘Bouwen’ is ook nodig voor het aanvragen van de SDE-subsidie. Gezien het feit dat de uitgebreide ruimtelijke procedure moet worden doorlopen, is het streven de openstellingsronde van de SDE++ najaar 2021 te benutten voor dit project.
(Ontwerp)bestemmingsplan Om in deze situatie tot een vastgesteld bestemmingsplan te komen wordt eerst een ontwerpbestemmingsplan gemaakt dat, na onderlinge afstemming, door de gemeente Echt-Susteren zes weken ter visie wordt gelegd. In deze periode kunnen belanghebbenden zienswijzen indienen. Nadat de ingekomen zienswijzen zijn beantwoord, stelt de gemeenteraad het bestemmingsplan vast. Bij ongewijzigde vaststelling wordt het vaststellingsbesluit binnen twee weken gepubliceerd. Bij gewijzigde vaststelling vindt dit na maximaal zeven weken plaats. Na publicatie start de beroepstermijn van zes weken. Het vaststellingsbesluit staat open voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Geen beroep Indien geen beroep is ingesteld treedt het bestemmingsplan een dag na afloop van de beroepstermijn in werking. Het bestemmingsplan is dan tevens onherroepelijk. Wel beroep en geen voorlopige voorziening Indien wel beroep is ingesteld, maar geen verzoek om voorlopige voorziening is ingediend, treedt het bestemmingsplan een dag na afloop van de beroepstermijn in werking, maar is dan nog niet onherroepelijk. De gemeente mag een omgevingsvergunning (voorheen bouwvergunning) verlenen.
Een initiatiefnemer mag bouwen of het nieuwe gebruik starten, maar loopt wel het risico dat het gebouwde gesloopt moet worden of het nieuwe gebruik gestaakt, als de rechter het vaststellingsbesluit vernietigd. Het bestemmingsplan is pas onherroepelijk nadat de rechter heeft beslist op het ingestelde beroep. Beroep en voorlopige voorziening Indien beroep is ingesteld en verzoek om voorlopige voorziening is ingediend, dan treedt het bestemmingsplan niet in werking totdat de rechter op dat verzoek heeft beslist. Als de (voorzieningen)rechter heeft besloten dan is het bestemmingsplan op dat moment tevens onherroepelijk. SDE++ In de meeste gevallen wordt gebruik gemaakt van de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE), die zich richt op bedrijven en (non-profit)instellingen. Hiermee stimuleert het ministerie van EZK de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. De SDE-subsidie voor een veldopstelling kan echter pas worden aangevraagd op basis van een omgevingsvergunning voor het kunnen realiseren van de installatie.
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
17
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
Gezien de planning wordt vooralsnog gekoerst op de openstelling van subsidieregeling SDE++ (met verbrede mogelijkheden) die staat hoogstwaarschijnlijk gepland voor najaar 2021.
Vergunningfase Gedurende de vergunningsfase worden direct omwonenden geïnformeerd via een nieuwsbrief en de website. Dit is verder beschreven in het bijgevoegde communicatieplan (bijlage 2). Realisatie Na het verkrijgen van de benodigde vergunningen en SDE++ subsidie, zal de realisatie van zonneweide Hoeve de Ruif worden opgestart. Vooraf worden relevante 0-metingen uitgevoerd (bodem, terreininrichting, flora en fauna, etc.). Verder wordt getracht om zoveel mogelijk met lokale ondernemers en leveranciers te werken (mits competitief en kwalitatief vergelijkbaar). Daarbij valt ook te denken aan behoeftes aan bijvoorbeeld voedsel en dergelijke tijdens de bouwfase. Voor de planning van de daadwerkelijke bouw is er een afhankelijkheid van onder andere: Benodigde aanbestedingstijd; Beschikbaarheid contractors; Beschikbaarheid onderdelen voor de zonneweide; Voorkeuren omwonenden (afstemming via de klankbordgroep); Keuzes voor daadwerkelijke detail invulling van het voedselbos zullen gemaakt worden in nauwe samenwerking met de direct omwonenden van de zonneweide. Met name de omwonenden, die direct zicht hebben op het geplande voedselbos (met name direct naast voedselbos en schuin er tegenover).
Beheer en onderhoud Voor het beheer en het onderhoud van de installatie van zonneweide Hoeve de Ruif, zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van lokaal beschikbare leveranciers en ondernemers. Hierbij kan gedacht worden aan aspecten als: Onderhoud struwelen (bomen en hagen); Aankoop en plaatsing van de groeninrichting zoals bijvoorbeeld de bomen, struiken, planten en kruidenrijk grasland; Ontwikkeling en beplanting voedselbos; Maaien of begrazing door schapen of andere dieren; Plaatsen bewaking en hekken. Ontmanteling (over 25 jaar) Uitgangspunt van de zonneweide Hoeve de Ruif is een complete ontmanteling na de gebruiks-periode van 25 jaar. Aspecten die zullen worden meegenomen zijn: Terugbrengen van de grond in agrarische functie; Afstemming met omwonenden en gemeente wat te doen met de nieuwe landschappelijke elementen, zoals de struwelen, bomen, hagen en het voedselbos; In principe zal de juridische entiteit worden ontbonden/opgeheven, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen;
18
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
De projectlocatie wordt, in overleg met minimaal de volgende partijen, schoon opgeleverd,: o Grondeigenaar o Direct omwonenden; o Klankbordgroep; o Project BV; o Gemeente Echt-Susteren.
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
19
P200851.032.R2/WSC, 19 januari 2021
Bijlagen 1) 2)
20
Landschapsplan Zonneweide Hoeve de Ruif, versie 28 december 2020 Communicatieplan, versie 2 januari 2021
Projectvoorstel zonneweide Hoeve de Ruif te Berkelaar P200851.032.R1/WSC, 2 januari 2021
Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar - december 2020
Landschapsplan Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar 046-017 ir. L.A.W. (Leander) van Berkel bnt ir. D. (Dominik) Kriska december 2020
Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1. Aanleiding 4 1.2. Planlocatie 4 2. Analyse 6 2.1. Historie
6
2.2. Landschap en landschapselementen
7
2.3. Perceelranden en omgeving
7
3. Landschappelijke inpassing
8
3.1. Uitgangspunten 8 3.2. Landschapsplan 8 3.3. Ecologische meerwaarde
17
4. Voedselbos 20 4.1. Inleiding 20 4.2. Programma van wensen
20
4.3. Ontwerp toelichting 21 4.4. Beheer in voedselbos
24
4.5. Educatie en Sociaal
24
BIjlage 1: Voedselbos ontwerp
25
BIjlage 2: Voedselbos soortenlijst
26
BIjlage 3: Voedselbos referentiebeelden
27
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
3
1. Inleiding 1.1.
Aanleiding
Solarpark Echt-Susteren BV heeft het voornemen de zonneweide “Hoeve de Ruif” te realiseren in de gemeente Echt-Susteren. Voor dit voornemen is een collectie van percelen van circa 4,9 hectare aan de Maasbrachterweg te Echt als ontwikkellocatie gevonden. Door de aanwezigheid van de hoogspanningsmasten, de hoogspanningskabels, het kanaal en de visuele impact van het nabij gelegen industrieterreinen en infrastructuur, wordt deze plek beschouwd als ideale locatie voor de realisatie van een kleinschalige zonneweide dat nadrukkelijk aansluit op de karakteristieken van het omliggende landschap. Met het, in dit document, voorgestelde landschappelijk ontwerp van de zonneweide beoogd Solarpark Echt-Susteren BV te komen tot een waardevolle landschappelijke inpassing van de voorgestelde ontwikkeling waarbij tevens een waardevolle ecologische meerwaarde voor het gebied wordt gecreëerd. 1.2.
Plangebied
Het plangebied is gelegen in het noordwesten van de gemeente EchtSusteren, tussen het gehucht Berkelaar en de kern Maasbracht. De betreffende percelen liggen ingeklemd tussen de Maasbrachterweg
Planlocatie aan de Maasbrachterweg.
in het oosten en de dijk langs het Julianakanaal in het westen en een tweetal agrarische bedrijven aan de noord- en zuidzijde. Het plangebied ligt in een relatief klein, open maar middels een landschapshaag gedeeltelijk omzoomd perceel, in een verder relatief dicht bebouwd en beplant landschap. In een zone direct rond het plangebied komen een beperkt aantal woonlocaties voor. De locatie wordt momenteel gebruikt als grasland voor het houden van sport- en recreatie paarden.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
4
Maasbracht
Stevensweert
Berkelaar
Sint Joost
Echt Ligging planlocatie (luchtfoto PDOK). 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
5
2. Analyse 2.1.
Historie
Het plangebied ligt in de deels vergraven ‘resultante’ van het
20 20
19 90
19 70
19 50
19 00
18 50
infrastructuur-landschap dat tussen de Maasbrachterweg en het kanaal is ontstaan. Dit heeft geleid tot een nieuwe landschappelijke structuur, als gevolg van de versnijdingen die zijn ontstaan bij de aanleg van het kanaal. Zie de illustrerende beeldenreeks hiernaast, die deze verandering weergeeft. Hierdoor is geen historisch waardevolle percelering aanwezig en door de wegbeplantingen, perceelbeplantingen en de laanaanplant langs het kanaal, is de zone westelijk van de Maasbrachterweg veranderd in een jonger coulissen-landschap, zonder manifeste openheid, vergezichten of andere kenmerken van grotere akkercomplexen. Aan de andere zijde van de Maasbrachterweg zijn meerdere boomgaarden aangeplant, die tot verdere verdichting van het landschap zullen leiden.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
6
2.2.
Landschap & landschapselementen
2.3.
Perceelranden en omgeving
Het landschap kenmerkt zich door de aanwezigheid van oude open
Het plangebied ligt in klein een open perceel in een verder relatief dicht
akkercomplexen met Maasgeulen. Dit afwisselend patroon van open
bebouwd en beplant landschap. In een zone directe rond het plangebied
akkercomplexen met singels langs de randen geeft veel diepte en
komen een beperkt aantal woonlocaties voor, van waaruit geen direct
verschillen in maat en schaal. De velden zijn van oorsprong grote, open
zicht is naar de zonneweide. Meest van belang is het zicht vanaf de
akkerbouwgebieden, slechts doorsneden door veldwegen. De meeste
Maasbrachterweg. Er is geen zicht vanaf de rijkswegen of provinciale
grote akkercomplexen zijn nu ingenomen door bedrijventerreinen of
wegen op de planlocatie. De Maasbrachterweg loopt langs de locatie
wooncomplexen. Langs de randen van de velden lagen de eerste
evenals een pad/weg parallel aan de dijk langs het kanaal.
nederzettingen. De grotere oude stroomgeulen (meanders) zijn al vroeg geëxploiteerd voor de winning van klei. Rond 1900 is er sprake van industriële kleiwinning. Ook elders zijn restanten van oppervlakkige kleiwinning te vinden, zoals ten westen van Echt. In de economische geschiedenis van Echt-Susteren heeft de kleiwarenindustrie, die ontstond eind 19e eeuw, een grote rol gespeeld en gezorgd voor veel welvaart. De Oude Ontginningen worden (deels) gekenmerkt door ‘harde’ grootschalige lijnvormige elementen: het Julianakanaal, de A2 en de spoorweg Roermond-Maastricht. Zicht vanuit de Maasbrachterweg richting noorden. Het plangebied (links) en de fruitboomgaard aan de overkant (rechts).
Zicht vanuit de zuid-west hoek van het plangebied richting Julianakanaal (links) en Maasbrachterweg (rechts).
Zicht vanuit de Maasbrachterweg richting zuiden plangebied (rechts) en de fruitboomgaard aan de overkant (links).
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
7
3. Landschappelijke inpassing 3.1.
Uitgangspunten
3.2.
Landschapsplan
Om te komen tot een goede landschappelijke inpassing worden de
Het landschapsplan voegt een aantal ingrepen toe in het landschap die de
volgende uitgangspunten gehanteerd:
natuurwaarde van het gebied versterken en de landschappelijke kenmerken
-
Zonneweide opstellen in parallelle lijnen: zuidgericht met
respecteert en/of verduidelijkt.
eenzijdige panelen. -
-
-
-
-
-
Ruime opstellingen met 3 meter afstand tussen de rijen
Hagen
panelen, voor voldoende daglicht op de bodem en behoud
De bestaande hagen, die de projectlocatie al deels omsluiten, worden behouden
hemelwaterinfiltratie.
en aangevuld. Van begin af aan geeft dit een goede ruimtelijke inpassing van
Lengten en breedten van de opstellingen voegen naar het
de zonneweide. Om tot een sluitende afscherming te komen worden ook enkele
landschappelijk mozaïek van kavels en aan de randen van
gaten in de hagen gevuld en aanvullend hagen toegevoegd, volgens bijgevoegd
de kavels, voor zover grenzend aan of zichtbaar vanuit
beplantingsplan voor de landschappelijke inpassing. Het basisprincipe voor
het openbaar domein, een voldoende brede strook voor
de landschappelijke inpassing van de ca. 2 meter hoge struweelhagen is
landschappelijke inpassing te benutten.
dat er een dichte en 4 meter breed uit te groeien struweel wordt aangeplant,
Bijgaand park voegt zich naar de schaal en maat zoals bepaald
bestaande uit 3 plantrijen met een onderlinge afstand van 1 meter tussen de
door de structurerende elementen kanaal, Maasbrachterweg
rijen. Het afschermende hekwerk rond de zonneweide wordt aan de binnenzijde
en verkavelingsstructuur tussen beide structuurdragers en de
(onzichtbaar) van de hagen gesitueerd. De hagen zijn qua samenstelling
agrarische bedrijfslocaties.
divers en afgestemd op de wensen en eisen vanuit de belendende percelen.
De beplanting wordt beperkt tot de hoogte van de zonneweide
Alle hagen kennen een menging van meerdere gebiedseigen struikvormers,
- ca. 1,8 tot 2 meter boven maaiveld - zodat ‘over de beplanting
groepsgewijs gemengd binnen de 3 rijen brede aanplant. Aan de zuidzijde
heen’ zicht blijft naar het dijklichaam ten westen van het
wordt vanwege de wens om geen direct zicht te hebben op het aangrenzende
plangebied.
agrarische erf, 50% van de aanplant in de vorm van beuk gerealiseerd, zodat
Ter vergroting van de landschappelijke waarden en ecologische
een winterdichte brede haag ontstaat. Ook wordt hier op de hoogte van het
diversiteit, wordt een gemengde aanplant van gebiedseigen
aangrenzende erf de haaghoogte op 2,5 meter gehouden, omdat hier het
struikvormers geadviseerd, waarvan een deel bloeiend en
terrein iets lager ligt dan het aansluitende erf. Zo wordt de inpassing van de
vruchtdragend of notendragend is.
zonneweide, bezien vanaf de zijde van dat erf, goed ingevuld. De overige
Toevoegen van een voedselbos (zie ook bijlage bij dit
soorten worden beperkt toegepast. Aan de noordzijde wordt vanwege de
landschapsplan).
aangrenzende paardenweides geen veldesdoorn toegepast omdat paarden dit niet verdragen. Voor het overige worden de hagen gelijkmatig aangeplant met een menging van soorten conform bijgevoegd beplantingsplan.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
8
Entree tot panelenveld (breedte: 5,0 m)
Onderhoudspad rond panelenveld (breedte: 2,5 m)
Hekwek
Aan te leggen wandelpad in de vorm van een uitgemaaide grasbaan (breedte: 2 m)
Indicatieve ligging transformatoren (7,5 m²)
Inkoopstation (21 m²)
Voedselbos (ca. 1.500 m²) met bijenhotel en informatieborden
Bestaande bomenlaan langs Maasbrachterweg
Bestaande bomenlaan langs Julianakanaal
Bestaande bomenlaan langs agrarische bebouwing Swaantjesweg 14/16
2 meter hoge struweelhagen, 4 meter breed bestaande uit drie plantrijen met onderlinge afstand van 1 meter in driehoeksverband
60
80
Soortensamenstelling: - Gewone beuk (Fagus sylvatica) - Sleedoorn (Prunus spinosa) - Hazelaar (Corylus avellana) - Wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus)
Soortensamenstelling: - Gewone beuk (Fagus sylvatica) - Sleedoorn (Prunus spinosa) - Veldesdoorn (Acer campestre) - Hazelaar (Corylus avellana) - Wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus)
50% 12.5% 12.5% 12.5% 12.5%
25% 25% 25% 25%
20% 20% 20% 20% 20%
25 m
100m
Kruidenrijk en bloemrijk grasland met takkenrillen binnen plangebied
40
Soortensamenstelling: - Gewone beuk (Fagus sylvatica) - Sleedoorn (Prunus spinosa) - Veldesdoorn (Acer campestre) - Hazelaar (Corylus avellana) - Wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus)
Voet hoogspanningsmast
20
- Overige struweelhagen
Binnen de struweelsingel worden 4 zitstokken voor roofvogels en uilen gerealiseerd
0
- Noordzijde struweelhagen
m.u.v. ter hoogte van het erf aan de Swaantjesweg; hier zal de middelste rij bestaan uit beuk, met een onderlinge plantafstand van 25 cm in de rij
- Zuidzijde struweelhagen
N
046-017 Landschappelijke inpassing ‘Zonneweide Hoeve de Ruif’ te Berkelaar versie december 2020
9
Profiel 1
Profiel 2 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
10
Profiel 3
Profiel 4 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
11
Beplantingsschema Hagen
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
12
Vak
Omvang
Lat. Naam
Ned Naam
Procent
Plantafstand
Plantmaat
Verband
Aantal
K1 Struweel
210
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
175/200
verschoven groepen van 8
210
Struweel
210
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
0.25 in de rij, 1.00 tussen de rij
175/200
verschoven groepen van 8
840
Struweel
105
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Acer campestre
Veldesdoorn
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Corylus avellana
Hazelaar
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
K2 Struweel
154
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Corylus avellana
Hazelaar
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
200
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Acer campestre
Veldesdoorn
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Corylus avellana
Hazelaar
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
B.R.Grasland
45000
m2
Bloemrijk grasland: cruydthoeck Bloemenmengsel M5
-
200 g per are
zaden
evenredig verspreid
90 kg
K3
M
Beplantingslijst
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
13
Bloem- en kruidenrijk grasland Wat vast staat is dat tussen de zuidgerichte rijen ruime vrije banen open blijven voor beheer en onderhoud en om binnen het park een ecologisch rijk en divers bloem- en kruidenrijk grasland tot ontwikkeling te laten komen. Door tussen de rijen met zonnepanelen 3 meter vrije ruimte aan te houden, kan meer dan voldoende licht, lucht en water de bodem bereiken. Voor een goede ruimtelijke inpassing worden de omvormers, kabels en andere technische benodigdheden onder de panelen (uit het zicht) aangebracht. Het bloemrijk en kruidenrijk grasland komt zowel onder als buiten de panelen (tussen de rijen en in de vrije ruimte tussen de opstelling en de terreinranden) tot ontwikkeling. Door de variatie in bezonning en schaduwrijke plekken, ontstaat na het inzaaien van een bloemrijk mengsel bij oplevering spontaan een diverse beplantingssamenstelling.
Detail montagesysteem Zonnepanelen.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
14
Voedselbos De verrichte analyse wijst uit, dat zich geen situaties voordoen die leiden tot een onaanvaardbaar ruimtelijk beeld. Vanuit dorpen en woonlocaties in het landelijk gebied rond de zonneweide is geen noemenswaardig zicht op het park of delen daarvan. Voor zover er al een zeer klein, diagonaal zicht zou zijn vanuit de woningen aan de oostzijde van de weg naar het plangebied, wordt dit zicht ingevuld met een visueel aantrekkelijk voedselbos. Deze voedselbos is gebaseerd op natuurprincipes om op een extensieve manier hoogwaardig voedsel te verbouwen bestaande uit fruit, noten, zaden, bladeren, bloemen en/ of bloemknoppen. Er wordt een bosrand gecreëerd met meerdere lagen vegetatie (gelaagdheid). Omdat er vooral met meerjarige gewassen gewerkt wordt kan er bodemvruchtbaarheid ontstaan. Het bodemleven ontwikkeld zich naarmate er minder (bodem)bewerkingen plaatsvinden. Door het uitsluiten van (chemische)bestrijding en kunstmest kan er een natuurlijk evenwicht ontstaan waar ecologische relaties natuurlijke bestrijding uitvoeren. Voor het voedselbos is een specifiek deelplan Titel: Zonneweide Hoeve de Ruif Ontwerp voedselbos Schaal: 1:250 Formaat: A3 Datum: 12-12-2020 Tekenaar: Mark Franck
uitgewerkt door CNME, dat als bijlage bij deze landschappelijke inpassing is opgenomen. Ontwerp Voedselbos.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
15
Wandelpad Aan de zuidrand van de zonneweide, doorlopend langs de westrand tot voorbij de bestaande hoogspanningsmast, buiten het veiligheidshekwerk rond de zonneweide, wordt een openbaar wandelpad (struinpad) aangelegd. Dit pad, in de vorm van een uitgemaaide grasbaan, is na afstemming met omwonenden alleen bedoeld voor voetgangers. Daartoe worden aan de eindpunten van het pad bij het kanaal en de Maasbrachterweg hekken geplaatst die de paden alleen toegankelijk maken voor wandelaars en die fietsers en crossers weren. Ook zal er een bord worden geplaatst waarop is aangegeven dat het pad alleen tussen zonsopgang en zonsondergang benut mag worden. Zie bijgaande referentie voor de beoogde afsluitende voorziening. Met dit pad ontstaat een recreatieve verbinding tussen de Maasbrachterweg en het Julianakanaal. Dit struinpad loopt langs de rijk samengestelde hagen rond de zonneweide. Aan de zuidzijde zal een extra rasterhekwerk worden gerealiseerd om te voorkomen dat wandelaars door de haag heen naar het zuidelijke perceel zouden kunnen doorsteken. Aan de binnenzijde van het pad wordt een geschoren smalle haag voorzien, waarachter het veiligheidshekwerk
Referentie klaphek met fietsbarriere en bordjes toegankelijkheid.
van de zonneweide staat. Het pad wordt uitsluitend gemaaid en wordt onverhard, passend in het landschap, aangelegd. Eventueel zicht op de zonneweide zal her en der worden gerealiseerd door onderbrekingen in de geschoren haag.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
16
Dubbel grondgebruik
3.3.
Ecologische meerwaarde
De zonneweide biedt op deze locatie de mogelijkheid om dubbel grondgebruik te realiseren in de vorm van natuurlijk terreinbeheer,
Maatregelen voor flora
wellicht in combinatie met extensieve begrazing door schapen. Eventueel
Door het inzaaien en inplanten van een variëteit aan soorten, wordt de
zal dit in combinatie met extensief maaibeheer plaatsvinden (zie beheer
huidige monocultuur in vegetatie geleidelijk vervangen door een meer
en onderhoud hierna).
divers, ecologisch robuust vegetatiepakket. Daarmee ontstaat een basis voor meer soortenrijkdom. Dit is alleen al voor de locatie zelf van waarde,
Toekomstig beeld
maar ook als ecologische stapsteen naast andere lijnen en elementen
De zonneweide heeft een tijdelijk karakter en zal na een periode
van ecologische waarde in deze omgeving. Hagen en struwelen bestaan
van 25-30 jaar weer uit het landschap verdwijnen. Door het nieuwe
uit een mengsel van gebiedseigen beplantingen (aan te vullen bij de
gebruik van het agrarisch perceel, het stopzetten van de bemesting
reeds bestaande hagen, zie beplantingsplan) passend bij de standplaats
en het aangepaste beheer wordt de natuurlijke dynamiek hersteld. Het
met bloemdragende en vruchtdragende struik- en struweelsoorten zoals
aanpassen van het beheer waarbij de vegetatie gemaaid en geruimd
Fagus sylvatica, Prunus spinosa, Acer campestre, Corylus avellana
wordt zorgt voor een verschraling de grond en hiermee voor een
en Euonymus europaeus. Het bloemen- en kruidenrijke grasland zal
gevarieerde, gebiedseigen en grotere soortenrijkdom. Dit betekent dat
bestaan uit kamgrasvegetatie en de meer algemene witbol-graslanden.
er, na ontmanteling van de zonneweide, met geringe aanpassingen in
Diverse soorten ruigte en struweel kunnen in dit grasland voorkomen.
het landschap de verdere natuurontwikkeling kan worden gestimuleerd
Het grasland wordt extensief beweid of gehooid en niet bemest. Hiermee
omdat de structurele kaders voor een verdere natuurontwikkeling binnen
wordt de sterke landelijke teruggang van vlinderachtigen, bijen en vele
het voorgestelde landschapsplan zijn voorzien.
andere insecten gecompenseerd. Bloemen- en kruidenrijk grasland omvat graslanden die kruidenrijk zijn, maar niet tot de schraallanden vochtig hooiland, zilt grasland en overstromingsgrasland of glanshaverhooiland behoren, omdat de groeistandplaats daarvoor van nature niet nat genoeg is.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
17
Het toe te passen mengsel voor drogere standplaatsen kan voorkomen
aanvullende aanplant. Overgangen van kruiden- en faunarijk grasland
op diverse bodems van vochtig tot droog en heeft doorgaans een
naar zoomvegetatie bij de hagen en struweelhagen aan de terreinranden
(matig) voedselrijk karakter. Het is daarom ook prima toepasbaar op
zal als vanzelf ontstaan. Het bloemrijk grasland wordt 1 of 2 keer per
de bestaande paardenweides, in combinatie met verschralingsbeheer.
jaar gemaaid, waarbij het maaisel, nadat het even heeft gelegen om