Programmarekening 2020 deel I

De baten voorgaande jaren zijn hoger dan geraamd vanwege verrekeningen die achteraf door het rijk worden toegepast. Decembercirculaire vanwege coronauitkering (voordeel € 123.000) In 2020 is via de decembercirculaire een bedrag van € 123.000 ontvangen voor coronamaatregelen. Dit bedrag kon niet meer in de begroting opgenomen worden. Het heeft een positief effect op het rekeningsaldosaldo. OZB (voordeel € 44.000) In totaliteit is de opbrengst onroerendezaakbelastingen van woningen en niet-woningen € 44.000 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door areaaluitbreiding. Lasten heffingen corona (nadeel € 45.000) De negatieve effecten door COVID-19 voor BsGW bedragen € 1,779 miljoen. Het grootste deel (€ 1,689 miljoen) wordt veroorzaakt door het verzoek van de deelnemers om tegemoet te komen aan de door COVID-19-maatregelen getroffen ondernemers en ZZP’ ers. Hierdoor kwamen er extra werkzaamheden op BsGW af

wegens het verlenen van uitstel van betaling aan deze belastingplichtigen plus maatwerk voor uitgestelde of aangepaste aanslagoplegging. Daarnaast is door de deelnemers BsGW gevraagd coulant om te gaan met aanvragen van betalingsregelingen en het opstarten van de invorderingsactie (kosteloze betalingsherinnering). Deze meerkosten zijn daarom niet te relateren aan de bedrijfsvoering van BsGW. Verder hebben er extra uitgaven plaatsgevonden door het zoveel mogelijk thuiswerken tijdens deze pandemie. Deze kosten bestaan voornamelijk uit aanschaf van laptops en hogere telefoonkosten. Ook zijn er ook minderkosten gemaakt, zoals voor energie, koffievoorziening en organisatiebijeenkomsten. Per saldo bedragen de overige Covid-19 kosten € 90.000. De reguliere exploitatie is overschreden met € 305.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door onderschrijding van de verwachte GDIkosten en een overschrijding van posten proceskostenvergoeding door een forse stijging in het aantal ingediende en gehonoreerde (WOZ-) bezwaren. Deze stijging kan mogelijk samenhangen met COVID-19: door de intelligente lockdown hebben meer belastingplichtigen de tijd gehad en genomen om een WOZ-bezwaar in te dienen, al dan niet via een gemachtigdenbureau. Het aandeel van Echt-Susteren in deze extra kosten bedraagt circa € 45.000 en heeft een negatief effect op het saldo.

Lasten heffingen (voordeel € 83.000) De uitvoeringskosten van het waarderen van objecten, het heffen en invorderen van belastingen door BsGW is circa € 68.000 lager dan begroot. Dit wordt voor een bedrag van € 38.000 veroorzaakt doordat een groter deel van de bijdrage aan BsGW wordt doorberekend naar het taakveld afval. Door de nieuwe inzamelsystematiek van afval vanaf 2020 zijn daar meer uitvoeringskosten van belastingen mee gemoeid omdat het aantal ledigingen de restvuilcontainer vanaf 2020 in rekening wordt gebracht bij de inwoners. In het tarief van de afvalstoffenheffing is hiermee rekening gehouden. Deze hogere kosten worden dus verdisconteerd in het tarief. Verder is er een bedrag van € 30.000 ontvangen als zijnde compensabele btw van BsGW. Dit bedrag kan de gemeente declareren uit het btw-compensatiefonds. Tenslotte is in 2020 geen beroep gedaan op het diversen-budget

Deel I - 26 -

(€ 15.000). In totaliteit een positief effect op het saldo van € 83.000. Toeristenbelasting (voordeel € 236.000) Vanwege de crisis door het coronavirus werd bij de 1e bestuursrapportage 2020 de opbrengst toeristenbelasting met € 100.000 afgeraamd. De bezetting van de vakantieparken in de zomermaanden, toen het aantal besmettingen relatief beperkt was, is echter alleszins meegevallen. De opbrengst is € 236.000 hoger dan de bijgestelde begroting over 2020. Vennootschapsbelasting (voordeel € 100.000) In de begroting 2020 werd uitgegaan van een verschuldigde vennootschapsbelasting van € 100.000. Er is echter slechts een voorlopige aanslag voldaan over 2020 van € 345 zodat hier een positief saldo te melden is van afgerond € 100.000. Omdat de aangiftes worden opgesteld met inzet van een externe fiscalist zijn er wel fiscale kosten ontstaan. Deze zijn verantwoord op het taakveld Overhead. Positief rekeningsaldo 2020 (al geraamd; voordeel € 283.000) Zowel de 1e als ook de 2e bestuursrapportage van dienstjaar 2020 hadden een positief saldo. Deze positieve saldi, cumulatief € 283.086 zijn via genoemde rapportages in de begroting 2020 opgenomen als raming. Niet gedane storting in reserve vermindering kapitaallasten vanwege pand Plats 1 (voordeel € 70.000) In 2020 zijn de huuropbrengsten voor het pand Plats 1 lager dan de lasten.

Dit wordt veroorzaakt door het wegvallen van de huuropbrengst van de bibliotheek. De begrote storting van € 70.000 in de reserve vermindering kapitaallasten is dan ook niet gebeurd. Dit is volgens het raadsbesluit van mei 2016 waarin is aangegeven dat het verschil tussen de opbrengsten en uitgaven per jaar wordt teruggestort in de reserve. Niet gedane onttrekking uit reserve revolverende investeringen (nadeel € 407.000) In januari 2020 is de laatste tranche van de belegging van de zogenaamde Essent-gelden vervroegd afgelost. Het ontvangen bedrag ad € 1.367.428 is toegevoegd aan de reserve revolverende investeringen. Uit deze reserve moet een onttrekking plaatsvinden van € 406.800 zijnde het rendement dat in 2020 geraamd was en dat dus al vooruit ontvangen is. Aangezien er in 2020 sprake is van een positief rekeningsaldo, is in afwijking van het vastgestelde beleid in de nota reserves en voorzienin-

gen, volgens de 2e bestuursrapportage 2020, deze onttrekking achterwege gelaten. Dit levert een nadeel op van € 407.000 Overhead Nieuwe Markt 55 diversen (voordeel € 26.000) Met betrekking tot energiekosten en onderhoud is een voordeel ontstaan van € 26.000. De energiekosten zijn lager uitgevallen doordat er vanwege corona thuisgewerkt werd en daardoor minder energie verbruikt is. Ook heeft er minder onderhoud plaatsgevonden dan gepland, mede ook vanwege de coronacrisis. Voorlichting en communicatie (voordeel € 23.000) Binnen het budget communicatie is rekening gehouden met externe inhuur. Deze inhuur is voornamelijk besteed aan opmaak/vormgeving voor gemeentelijke publicaties. In 2020 is daar door de coronapandemie minder gebruik van gemaakt. Vanwege de coronapandemie zijn de uitgaven voor adverteren in het huis-aanhuisblad minder geweest, daar het blad meerdere weken geen uitgaven heeft gedaan. Ook is het aantal betaalde content (adverteren) via social media beperkt gebleven. Daarnaast zijn het aantal door de gemeente georganiseerde bijeenkomsten, waarvoor vaak betaalde content geleverd is, uitgebleven. De kosten voor Webcare en inhuur fotografen zijn beperkt gebleven, ook door de coronacrisis. Per saldo levert bovenstaande een voordeel op van € 23.000.

Diversen Kapitaallasten – afschrijvingen (voordeel € 46.000) De werkelijke afschrijvingslasten 2020 zijn € 46.000 lager dan begroot. Dit is met name te wijten aan latentie in de uitvoering van een aantal projecten. Dividend BNG (voordeel € 27.000) Naar aanleiding van eerdere berichten van de Bank Nederlandse Gemeenten zou in 2020 geen uitbetaling plaatsvinden van dividend over 2019. Dit is uitgesteld naar 2021. De BNG heeft echter op het laatste moment besloten dat het dividend toch verantwoord moet worden in het boekjaar 2020. In onze begroting was de raming al teruggebracht naar nihil, zodat er nu een positief saldo te melden is van € 27.000.

Deel I - 27 -

Diversen (nadeel € 85.772) De kleinere onder- en overschrijdingen over de diverse programma’s leiden tot een negatief resultaat van € 85.772.

Deel I - 28 -

4. Auditing en control

Programmaverantwoording

2020 Deel I - 29 -

Deel I - 30 -

4. Auditing en control 4.1 Termen Doeltreffendheid Doelmatigheid Rechtmatigheid Getrouwheid

Wordt het beoogde doel/resultaat gerealiseerd? Wordt het beoogde doel/resultaat met zo min mogelijk geld gerealiseerd? Wordt het beoogde doel/resultaat binnen de geldende wet- en regelgeving gerealiseerd? Geeft de verantwoording een tijdig, juist en volledig beeld?

4.2 Audithuis In de gemeente vindt auditing plaats door diverse organen, die gezamenlijk aangeduid worden als het audithuis. De organen van het audithuis voeren onderzoeken uit naar de doeltreffendheid, doelmatigheid, rechtmatigheid van het gevoerde bestuur, beleid en beheer. Ook naar de getrouwheid van de verantwoording die daarover wordt afgelegd.

Elk orgaan vindt zijn oorsprong in een specifiek juridisch kader, dat aangeeft namens welk orgaan er wat onderzocht moet worden. Dat betekent dat ieder orgaan een eigenstandige rol, bevoegdheid en verantwoordelijkheid heeft en aan een specifieke opdrachtgever rapporteert. In onderstaande tabel wordt de opbouw van het audithuis samengevat:

Orgaan

Juridisch kader

Onderzoeksrichting

Opdrachtgever

Rekenkamercommissie



Doelmatigheid Doeltreffendheid Rechtmatigheid

Raad

Externe accountant

 

Getrouwheid Rechtmatigheid

Raad

Cluster Control (team IOC)



Doelmatigheid Doeltreffendheid

College

Cluster Interne Controle (team Financien) ¹)



Getrouwheid Rechtmatigheid

Management





Artikel 182 Gemeentewet Verordening op de Rekenkamercommissie Gemeente EchtSusteren d.d. 22 december 2004. Artikel 213 Gemeentewet Controleverordening ex art 213 Gemeentewet d.d. 25 september 2003 Artikel 213a Gemeentewet Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 25 september 2003 Financiële Verordening ex art 212 Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 2 oktober 2014 en 22 februari 2017

¹) vanaf 1 juli 2017 is interne controle ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling Servicecentrum MER

De organen van het audithuis rapporteren in de eerste plaats aan hun respectievelijke opdrachtgever, maar uiteindelijk staan zij allen ten dienste van de gemeente Echt-Susteren als geheel, van de continue verbetering van de gemeente in de brede zin. In de volgende subparagrafen wordt ingegaan op de onderzoeken die door, namens of in samenwerking met organen van het audithuis zijn uitgevoerd in 2019. 4.2.1 Rekenkamercommissie Volgens artikel 182 van de Gemeentewet onderzoekt de rekenkamer de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur.

Door dit onderzoek probeert de rekenkamercommissie zichtbaar te maken waar de gemeente haar geld aan besteedt, wat er van die bestedingen terechtkomt en hoe zich dit verhoudt tot het door de gemeenteraad vastgestelde beleid. De rekenkamercommissie onderzoekt de doeltreffendheid, de doelmatigheid en de rechtmatigheid van het bestuur. Door dit onderzoek probeert de commissie zichtbaar te maken waar de gemeente haar geld aan besteedt, wat er van die bestedingen terechtkomt en hoe zich dit verhoudt tot het door de gemeenteraad geformuleerde beleid. Uitgangspunten

Deel I - 31 -



 





De te onderzoeken onderwerpen moeten van voldoende omvang zijn, waardoor een meerwaarde kan worden bereikt voor toekomstige soortgelijke gevallen Afhankelijk van de omvang worden 1 à 3 onderzoeken per jaar verricht Bij onderwerpen van onderzoeken wordt zoveel mogelijk spreiding aangebracht in diverse beleidsterreinen Over het gevoerd onderzoek moet zowel aan de raad als aan de inwoners inzicht worden gegeven Na verloop van tijd wordt geëvalueerd of de onderzoeken effect hebben gehad.

De rekenkamercommissie heeft in 2020 een quickscan over het Integraal Veiligheidsplan van de gemeente Echt-Susteren opgeleverd. Het onderzoek is uitgevoerd door de externe leden van de commissie. Eind 2020 heeft de rekenkamercommissie besloten nader onderzoek te doen naar de jeugdhulpverlening in Echt-Susteren en de daarbij behorende regierol van de gemeente. De keuze voor dit onderwerp in 2021 is op voordracht van de raadsleden in de commissie. In 2020 is de commissie 3x bijeen geweest, te weten op 21 januari, 6 juli en 23 november. De vergadering op 23 november heeft, vanwege de Coronamaatregelen, digitaal plaats gevonden. Samenstelling rekenkamercommissie 2020:  Raadsleden: Ben Bisshops, fractie PNES  Julien Penders, fractie CDA  Thijs Wetermans, fractie Groen Links  Externe leden: Dien Mueters, lid  Herman van Santen, voorzitter 4.2.2 Externe accountant Volgens artikel 213 van de Gemeentewet wijst de raad een of meer accountants aan belast met de controle van de jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een rapport van bevindingen. De accountant controleert dus, in opdracht van de raad, de jaarrekening en verstrekt een verklaring waarin hij een oordeel geeft over het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.

Controleprotocol 2020 De raad geeft in een controleprotocol aan binnen welke kaders de controle door de accountant moet plaatsvinden. Vanwege de crisis door het coronavirus zijn er door het college in 2020

een aantal besluiten genomen die er aan bijdragen dat de continuïteit van onder meer zorgaanbieders, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke partners voortgezet kan worden. Deze besluiten zijn in afwijking van bestaande regelgeving. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd via de bestuursrapportages en raadsinformatiebrieven. Door het in de raadsvergadering van 26 februari 2020 vastgestelde controleprotocol 2020 aan te passen wordt aan de accountant de opdracht gegeven de financiële impact van de genomen besluiten niet aan te merken als financiële onrechtmatigheid bij de controle van de jaarrekening 2020. De aanpassing van het controleprotocol 2020 si op 8 april 2021 door de raad vastgesteld. De raad heeft op 6 juli 2016 BDO Audit & Assurance B.V. aangewezen als accountant belast met de controle van de jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een verslag van bevindingen. De opdracht geldt voor de boekjaren 2016 tot en met 2018. Aanwijzing accountant 2019-2022 Op 13 december 2018 heeft de gemeenteraad vanwege een 6-tal redenen besloten af te wijken van de voorgeschreven procedure en de aanbesteding enkelvoudig en onderhands te doen plaatsvinden, waarbij de opdracht voor de wettelijke controle van de jaarrekening voor de jaren 2019 tot en met 2022 is gegund aan BDO Audit & Assurance B.V.

en deze aan te wijzen als accountant belast met de controle van de jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een accountantsverslag. Interimcontrole: Managementletter 2020 In de Managementletter 2020 geeft de accountant de uitkomsten van zijn interimcontrole weer. De interimcontrole is in de eerste plaats gericht op de beheersorganisatie. Daarom is de managementletter ook gericht aan het college van burgemeester en wethouders en aan het management. Om hen in de gelegenheid te stellen waar nodig bij te sturen op de beheersorganisatie zodat de kans op fouten in de jaarrekening zo klein mogelijk is. Naast de managementletter heeft de accountant ook een boardletter uitgebracht. Dit is een samenvatting van de managementletter, op hoofdlijnen. Deze is bedoeld voor de gemeenteraad.

Deel I - 32 -

Naar aanleiding van de managementletter is een plan van aanpak opgesteld.

taat van de gemeente Echt-Susteren. Ook dat het jaarverslag en de jaarrekening in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording zijn ingericht.

Gesignaleerde aandachtspunten uit de managementletter voor de jaarrekeningcontrole zijn:  aanlevering van volledig afgeronde verbijzonderde interne controle met specifieke aandacht voor juiste bepaling van aantal uit te voeren waarnemingen ter voorkoming van nog aanvullende werkzaamheden laat in het controleproces;  aanlevering van spendanalyse over gehele vierjaarsperiode 2017-2020 met toetsing op naleving van Europese aanbestedingsregels met specifieke aandacht voor aandachtspunten uit SDO-notitie ‘Uitvoering van controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij jaarrekeningcontrole van decentrale overheden’;  tijdig beschikbaar zijn van verantwoordingsinformatie van derde partijen, met name centrumgemeente Roermond.

4.2.3 Cluster Control (team IOC) Door artikel 213a Gemeentewet en de daaruit voortvloeiende Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 25 september 2003 moet het college periodiek onderzoek doen naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door hem gevoerde bestuur. Deze onderzoeken worden uitgevoerd door het cluster Control van het team Innovatie, ontwikkeling en control (IOC), door derden in samenwerking met of gecoördineerd door cluster Control of door derden. Het team IOC, en daarmee het cluster control, is gepositioneerd als staf onder de gemeentesecretaris/algemeen directeur. Het cluster control mag zich in zijn rol echter volledig onafhankelijk opstellen, waardoor voldoende objectiviteit is gewaarborgd.

De accountant komt tot de conclusie dat de administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover relevant voor de controle van de jaarrekening, ten aanzien van:  de controletechnische functiescheiding in opzet en bestaan voldoende scoort;  de interne beheersmaatregelen in opzet, bestaan en/of werking deels niet voldoende scoort;  de algemene IT-beheersmaatregelen in opzet en bestaan deels niet voldoende scoort;  de verbijzonderde interne controle in opzet en bestaan voldoende scoort. De accountant kan voor wat betreft de insteek van hun controle niet volledig op de processen steunen. Wel kunnen zij gebruik maken van de verbijzonderde interne controle in hun controleaanpak. Deze situatie is ongewijzigd ten opzichte van het voorgaande controlejaar. Eindejaarscontrole: Rapport van bevindingen en controleverklaringen In het Rapport van bevindingen geeft de accountant de uitkomsten van zijn eindejaarscontrole weer. Hij vermeldt dat de in de programmarekening opgenomen balans en rekening van baten en lasten een getrouwe weergave laten zien van de financiële positie en het resul-

In 2020 zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd die naar hun aard en/of inhoud gelabeld kunnen worden als onderzoeken vanwege artikel 213a Gemeentewet en de Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 25 september 2003, en dus (direct of indirect) gericht waren op de doelmatigheid en/of doeltreffendheid. De belangrijkste daarvan worden hierna kort toegelicht. Aanpak personele knelpunten In de periode 2019-2020 is door het managementteam in beeld gebracht welke personele knelpunten er zijn in de gemeentelijke organisatie. Hierover is met een delegatie van het college (Stuurgroep SPP) gesproken. Op basis van deze gesprekken heeft het college de keuze gemaakt om een formatie-uitbreiding toe te staan bij de teams Ruimtelijk Domein en Maatschappelijk Domein. Randvoorwaarde hierbij is dat de totale personele kosten niet mogen stijgen. Om hier meer zicht op te krijgen heeft het college aan een externe bureau opgedragen om een verkennend onderzoek uit te voeren. Aan de algemeen directeur is opgedragen om een plan van aanpak op te stellen. Dit plan is in 2020 opgesteld.

Deel I - 33 -

Onderzoeksresultaten BTW -labelling en mengpercentage In 2020 zijn een tweetal fiscale onderzoeken opgestart. Het gaat om onderzoek naar de BTW-labelling en het mengpercentage BTW 2018 en 2019. De onderzoeken zijn afgerond en de rapporten zijn ingediend bij de belastingdienst. De belastingdienst heeft de rapporten zonder opmerkingen vastgesteld. Vennootschapsbelasting In 2020 heeft de voorlopige aangifte plaatsgevonden van de vennootschapsbelasting over 2018. De aangifte over 2019 is per ultimo 2020 in een afrondende fase. De aangiftes worden verzorgd door een externe fiscalist. Definitieve vaststelling van de aangiftes kan nog een paar jaar duren. MER-brede onderzoek naar de vermeende inefficiënties bij bedrijfsvoering In het kader van de verdere doorontwikkeling van de samenwerking van het Servicecentrum MER en de drie deelnemende gemeenten, is in het Servicecentrum besloten nader aandacht te besteden aan de nog bestaande inefficiënties in de bedrijfsvoeringskant van de vier organisaties. Doel is deze inefficiënties zoveel mogelijk op te lossen. Hiermee wordt aangesloten op één van de vijf K-ambities van het Servicecentrum MER; te weten kostenefficiëntie. Dit is ook in lijn met de aanbevelingen in het rapport ‘Servicecentrum MER: één voor allen, allen voor één’ (maart 2019) gericht op de doorontwikkeling van het Servicecentrum.

In dat rapport is aangegeven dat er zeker nog efficiëntieslagen te maken zijn in de processen. Iedere gemeente hield nog vast aan eigen patronen en processen, waardoor processen nog te weinig geüniformeerd waren. Geconstateerd is dat ook gebrek aan helderheid over wat wezenlijk is voor de gemeenten afzonderlijk en wat hen onderscheidend maakt (‘couleur locale’) een efficiënte werking van het Servicecentrum belemmer(d)en. Het onderzoek is in 2020 opgestart en wordt in 2021 afgerond. Scenariokeuze kantoorfunctie/op- en doorstart organisatie tijdens en na corona Er is onderzocht hoe de organisatie een kader gegeven kan worden waarbinnen de op- en doorstart tijdens en na Corona, kan plaatsvinden. De toekomstige kantoorfunctie is hierbij het uitgangspunt. De nieuwe kantoorfunctie is

gericht op Werken en Ontmoeten, voorheen was dit vooral Werken. De kantoorfunctie Werken en Ontmoeten biedt diverse mogelijkheden die per onderwerp in een afgewogen advies aan het college, de directie en/of het management worden voorgelegd. De kantoorfunctie schept hiervoor het kader. Algemeen De term ‘control’ heeft betrekking op de beheersing van de bedrijfsprocessen. Een control, ook wel beheersingsmaatregel genoemd, is een instrument om ervoor te zorgen dat de activiteiten leiden tot het verwachte en/of gewenste resultaat. Met ‘in control zijn’ wordt dan bedoeld dat de bedrijfsprocessen zodanig worden beheerst, dat er geen onverwachte en/of ongewenste resultaten optreden. In de gemeentelijke visie op de control over de bedrijfsprocessen wordt onderscheid gemaakt in eerstelijns en tweedelijns control. De eerstelijns control wordt uitgevoerd door de team- en projectleiders die verantwoordelijk zijn voor het betreffende bedrijfsproces of project. Voorbeelden hiervan zijn financial control over de financiële processen, legal control over de juridische processen, HR-control over de personele processen, projectcontrol over de projecten etc.

De tweedelijns control wordt uitgevoerd door het cluster control van het Team IOC en bestaat uit het geven van een onafhankelijk oordeel over de uitvoering van de eerstelijns control, het gevraagd en ongevraagd adviseren en/of rapporteren hierover en het bewaken en afstemmen van de onderlinge samenhang tussen de diverse eerstelijns controls. ENSIA ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Dit is een verplichte audit- en verantwoordingssystematiek die moet worden gevolgd voor het horizontaal toezicht (van de raad op het college) en het verticaal toezicht (van het Rijk en/of de provincie op de gemeente). Via deze verplichte verantwoordingssystematiek moet de gemeente jaarlijks voor een aantal onderwerpen/processen aantonen dat ze in control is en dat wordt voldaan aan voor die onderwerpen/processen opgelegde normen. Dat gebeurt door zelfevaluaties en/of (externe) audits. Over het jaar 2020 hadden de ENSIA-zelfevaluaties en –audits vooral betrekking op de mate waarin wordt voldaan aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).

Deel I - 34 -

Zie onder 4.2.3. De volgende onderwerpen zijn via ENSIA geëvalueerd/geaudit:  Basisregistratie Personen (BRP);  Paspoortuitvoeringsregeling Nederland(PUN);  Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG);  Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT);  Basisregistratie Ondergrond (BRO)  Gezamenlijke Elektronische Voorzieningen Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (GeVS/Suwinet).

op de verklaring. Er is gestart met het in kaart brengen van de IST-situatie. 

 



Op al deze onderwerpen werd voldaan aan de gestelde normen. Dit is ook gerapporteerd aan de betreffende toezichthoudende ministeries (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor BRP, PUN, DiGiD, BAG en BGT; Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor Suwinet). 4.4 In control statement Er komt een wetswijziging aan over rechtmatigheid in jaarrekeningen van gemeenten. Door deze wijziging geeft ons college van burgemeester en wethouders vanaf het boekjaar 2021 zelf een rechtmatigheidsverantwoording af in de jaarstukken. Op dit moment verstrekken externe accountants een controleverklaring met een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. De externe accountants geven in de toekomst dan nog een controleverklaring af met alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief dan de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening wordt opgenomen. Vanuit de commissie BBV is een subcommissie aan de slag met de nadere uitwerking. Deze houdt zich bezig met onder meer:  de ontwikkeling van een modelmededeling  de scope van de verantwoording  en de criteria. Parallel aan dit traject treft het ministerie van BZK de voorbereidingen voor een wetswijziging en de bijbehorende consultatie.



Stap 1 Beschrijving IST: waar staat de gemeente. Is de gemeente in staat om in de huidige situatie zelf een rechtmatigheidsverantwoording op te leveren? Stap 2 Beschrijving Soll: welke ambities zijn er en wat is de gewenste situatie? Stap 3 Stappenplan: Bepalen van de route om te komen tot een rechtmatigheidsverantwoording. Welke stappen moeten worden gezet? Stap 4 Uitvoeren van de stappen: Het in kaart brengen van de rechtmatigheidsrisico's en het testen van de beheersmaatregelen. Stap 5 Rechtmatigheidsverantwoording opleveren.

De rechtmatigheid kan met een aantal elementen onderbouwd worden. Naast 5 elementen uit de handreiking ‘Invoering Rechtmatigheidsverantwoording’ van VNG en IPO van oktober 2020 hebben de MER-gemeenten er voor gekozen om ook de opmerkingen uit de managementletter 2020 die de rechtmatigheid raken hierin mee te nemen. De elementen uit de notitie ‘Invoering Rechtmatigheidsverantwoording’ van VNG en IPO gaan over:  uitkomsten van verbijzonderde interne controles (VIC) inclusief controle op de drie rechtmatigheids-criteria;  bevindingen naar aanleiding van gesprekken met het management;  bewuste keuzes om af te wijken van wet- en regelgeving;  fraudesignalen;  data-analyses.

De commissie BBV heeft in januari 2020 de modeltekst voor de rechtmatigheidsverklaring gepubliceerd. In samenwerking met het Servicecentrum MER en de buurgemeenten Maasgouw en Roerdalen is in het najaar van 2019 een werkgroep gestart met de voorbereidingen

Deel I - 35 -

Deel I - 36 -

5. Financiële positie

Programmaverantwoording

2020 Deel I - 37 -

Deel I - 38 -

5. Financiële positie Inleiding Dit hoofdstuk bevat een overzicht van de ontwikkeling van de reservepositie op basis van de jaarrekeningen van de laatste jaren. De reservepositie geeft inzicht in de vermogenspositie van de gemeente. Hoe meer eigen vermogen (vrije reserves) de gemeente heeft hoe beter de gemeente in staat is financiële tegenvallers op te vangen.

rekening gemaakt van de aanwezige weerstandscapaciteit. De gemeente stond in 2020 net als voorgaande jaren onder het repressieve toezicht van de provincie, onder andere omdat er in de begroting 2020 en de daarop volgende jaren geen incidentele dekkingsmiddelen zijn gebruikt om de begroting sluitend te maken. Repressief toezicht is de lichtste vorm van toezicht.

Daarnaast wordt de belastingdruk met andere gemeenten vergeleken en wordt een beReserves en voorzieningen Gemeente

Algemene reserve € € €

Rekening 2018 Rekening 2019 Rekening 2020

Bestemmingsreserve

187 177 173

€ € €

1.481 1.384 1.468

Totale reserves

Voorzieningen

€ € €

€ € €

1.668 1.561 1.641

262 298 292

Tabel 1: bedragen gemiddeld per inwoner (per einde van het jaar)

Het aantal inwoners per 1 januari 2020 bedroeg 31.614. Per 31 december 2020 was dit 31.744. reserves en voorzieningen

1.800

1668 1481

1.600

1384

1561

1.468

1.641

€ per inwoner

1.400 1.200 1.000 800 600 400

187

177

262

173

298

292

200 0 Alg. res.

Best. Res.

Tot. Res. 2018

De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van al het geld waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten die onverwacht en voor een belangrijk deel zijn te dekken. Binnen de gemeente worden daarvoor de volgende elementen gerekend: 1. Reserves (algemene en bestemmingsreserves) 2. Onbenutte begrotingsruimte (stelposten en nieuw beleid) 3. Onbenutte investeringsruimte

2019

Voorz.

2020

4. Onbenutte belastingcapaciteit 5. Stille reserves Elk element wordt hieronder nader toegelicht en onderbouwd. Reserves Volgens het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) worden de reserves ingedeeld in algemene reserves en bestemmingsreserves.

Deel I - 39 -

Algemene reserves De rente van de algemene reserve wordt in zijn geheel toegevoegd aan de exploitatie. Dit betekent dat inzet van de algemene reserve altijd structurele gevolgen heeft. De rente die normaal gesproken wordt ingezet in de begroting valt immers weg. Bestemmingsreserves Als het nodig is kan de raad de bestemming van een bestemmingsreserve wijzigen en komt door die mogelijkheid de betreffende reserve beschikbaar voor de weerstandsca-

paciteit. Echter een bestemmingsreserve is niet zonder reden afgezonderd van de algemene reserves en heeft bij aanwending als weerstandscapaciteit negatieve consequenties voor bestaande voorzieningen of dienstverlening (bijv. financieel technische bestemmingsreserves). Daarom worden de bestemmingsreserves binnen de gemeente niet gerekend tot de weerstandscapaciteit. In onderstaande tabel wordt beknopt de samenstelling van de totale omvang aan reserves van de gemeente weergegeven.

Omschrijving reserve

Rekening 2019

Rekening 2020

1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves 3. Geblokkeerde reserve revolverende investeringen

€ € €

5.593.000 30.714.000 13.053.000

€ € €

5.496.000 31.995.000 14.627.000

Totaal

€

49.360.000

€

52.118.000

Tabel 2. Samenstelling reserves gemeente Echt-Susteren per einde van het jaar

Dat de bestemmingsreserves niet worden meegerekend als onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit wil nog niet zeggen dat deze ook niet ingezet kunnen worden. Dit is bij ernstige calamiteiten wel degelijk mogelijk, want onder druk wordt alles vloeibaar. Voorzieningen Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit worden voorzieningen niet meegenomen. Voorzieningen zijn gevormd om onder meer de verrekening van toekomstige verplichtingen, waarvan de omvang en tijdstip redelijkerwijs is in te schatten, te waarborgen. Ze worden verplicht gevormd en hebben een verplichte bestedingsrichting. Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen. Een voorziening heeft de omvang van de verplichting. Uiteraard moet het financiële effect van het risico vervolgens worden uitgesloten van bepaling van de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit. Het gaat bij de weerstandscapaciteit uiteindelijk om het afdekken van risico’s waarvoor geen voorziening is getroffen. Een vraag die gesteld kan worden, is wanneer voor een risico een voorziening moet worden gevormd. Een voorziening moet worden getroffen bij een zekere gebeurtenis met een nog onduidelijk gevolg. Bijvoorbeeld: dat groot onderhoud

moet worden gepleegd is zeker, alleen wanneer en hoeveel het exact gaat kosten is nog onduidelijk. Bij risico’s is de kans dat een gebeurtenis zich voordoet en de mate waarin het gevolg zich voordoet onzeker. Naarmate een risico tendeert naar een 100% zekerheid van optreden met een naar 100% zekerheid tenderende mate van gevolg moet een voorziening worden gevormd. Validiteit reserves gemeente De reserves zijn één van de belangrijkste elementen van de beschikbare weerstandscapaciteit. Ieder jaar wordt er aandacht gegeven aan de validiteit van de reserves. Zowel het college als de raad wil vanuit haar/zijn rol periodiek beoordelen welke reserve wordt aangehouden, of het doel en het motief voor instelling nog relevant zijn en hoe de verwachting van het verloop (voeding en onttrekking) in de komende perioden eruit ziet. Om de validiteit van de betreffende reserve te beoordelen wordt de begroting als instrument gehanteerd. In de 2-jaarlijkse nota reserves en voorzieningen wordt uitgebreid vermeld, wat het doel van de reserve is. De nota is in het najaar 2019 opnieuw aan de raad aangeboden (raad 6 november 2019). In het najaar van 2020 heeft een evaluatie plaatsgevonden (raad .

Deel I - 40 -

Per reserve wordt aangegeven:  Doel/motief reserve (incl. raadsbesluit);  Benodigde omvang/volume;  Voeding/dotatie;  Onderbouwing;  Aangegane verplichtingen/claims;  Tijdspad besteding. Onbenutte begrotingsruimte (stelposten en nieuw beleid) Er wordt gesproken over begrotingsruimte als de begroting een overschot vertoont (meer baten dan lasten). Begrotingsruimte kan ook aanwezig zijn bij een sluitende begroting. Er zijn altijd onderdelen aan te wijzen die beïnvloedbaar zijn. Als beïnvloeding van deze onderdelen leidt tot extra vrijval van geld, zonder dat dit een substantiële wijziging in het beleid tot gevolg heeft, kan dit deel worden beschouwd als onderdeel van de weerstandscapaciteit (de zogenaamde flexibiliteit van de begroting). Het past in een verantwoord financieel beleid om met beschikbaar geld eerst de bestaande problemen op te lossen voordat het geld aan nieuw beleid wordt besteed. Of “eerst verdienen en dan pas uitgeven” en “geen plannen zonder geld”. Als vervolgens de ruimte wordt ingezet voor een specifiek risico (bijvoorbeeld door het instellen van een reserve of voorziening) dan is het risico afgedekt en telt de onbenutte begrotingsruimte niet meer mee voor de beschikbare weerstandscapaciteit (ter voorkoming van een dubbeltelling). In de begroting 2020 was geen onbenutte begrotingsruimte aanwezig.

Onbenutte investeringscapaciteit Het investeringsprogramma is heel concreet. Er zijn gemeenten die werken met een zogenaamd voorportaal investeringen. De kapitaallasten van deze investeringen zijn dan wel financieel gedekt, maar er kan eventueel geschoven worden met dit soort investeringen. Dit wordt de onbenutte investeringsruimte genoemd. In het investeringsprogramma is deze ruimte niet aanwezig. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is het extra structurele geld dat gegenereerd kan worden door de gemeentelijke belastingen (OZB, hondenbelasting, etc.) en rechten (rioolrechten, afvalstoffenheffing en de leges) te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit kan worden berekend door de tarieven van de gemeente te vergelijken met de maximaal toegestane tarieven (wettelijke beperkingen voor verhogingen). Deze potentiële extra opbrengsten kunnen worden gerekend tot de beschikbare belastingcapaciteit. Voor bepaalde tarieven gelden wettelijke kaders en daarnaast moet worden vastgesteld of het politiek wenselijk is de tarieven te verhogen. Hoofdlijnen van de wettelijke kaders zijn:  Belastingen: de toegestane gemeentelijke belastingen zijn opgenomen in de gemeentewet; gemeenten zijn vrij om het tarief te bepalen.  Rechten: zijn gemaximeerd op het niveau kostendekkendheid.

Belastingen Echt-Susteren kent op dit moment vijf belastingen, waarvan de jaarlijkse opbrengst in de begroting wordt verantwoord:

Belastingen

Rekening 2019

Rekening 2020

Onroerende zaakbelasting Hondenbelasting Toeristenbelasting

€ € €

6.468.000 176.000 467.000

€ € €

6.574.000 178.000 478.000

Totaal

€

7.111.000

€

7.230.000

Tabel 3. Belastingen gemeente Echt-Susteren

In het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 is opgenomen dat de gemeente er door een jarenlang conservatieve begrotingspolitiek financieel goed voor staat. Dit beleid wordt

gecontinueerd waarbij jaarlijks sluitende meerjarenramingen uitgangspunt zijn in combinatie met een aanvaardbare financiële

Deel I - 41 -

lastendruk voor de huishoudens die op of rond het provinciale gemiddelde ligt. Bij een onverhoopte financiële calamiteit kan op wat in het coalitieprogramma is afgesproken worden teruggekomen en kan een zeker bedrag worden meegerekend bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit OZB is structureel. Dat wil zeggen dat, wanneer de tarieven worden verhoogd, het betreffende bedrag van de verhoging structureel beschikbaar is. Ook de overige belastingen (honden-, toeristen-, precario- en baatbelasting) kunnen bijdragen aan de onbenutte belastingcapaciteit. Dit hangt af van het beleid dat wordt gevoerd. In het kader van de beschikbare weerstandscapaciteit kan met een bepaalde jaarlijkse opbrengststijging rekening worden gehouden. Als deze stijging om bepaalde redenen (meestal politieke) niet volledig wordt benut, is het verschil te beschouwen als onbenutte belastingcapaciteit. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De financiële verhoudingswet regelt onder meer de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds over gemeenten. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen en ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van onroerende zaken.

Gemeenten met veel waardevol onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan Soort tarief

Eigenaren woningen Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen

soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt 80% meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde landelijke OZB-tarief. Het resulterende bedrag wordt gekort op de Algemene Uitkering van de betreffende gemeente. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost. Het rekentarief voor 2020is aangepast vanwege het begin van een nieuw WOZ-tijdvak per 1 januari 2020 met waarde peildatum 1 januari 2019. Bij aanpassing van de rekentarieven vanwege herwaarderingsoperaties wordt in principe altijd dezelfde werkwijze toegepast. De rekentarieven voor 2020 zijn door het rijk aangepast aan de landelijke waardeontwikkeling. De rekentarieven voor 2020 zijn: 0,0894% voor OZB woningen eigenaren, 0,1590% voor OZB niet-woningen eigenaren en 0,1281% voor OZB niet-woningen gebruikers. Naast de rekentarieven is er nog de zogenaamde artikel 12 norm. Jaarlijks wordt in een van de gemeentefondscirculaires het redelijk peil voor het eerstvolgende jaar gepubliceerd. Voor 2020 is het percentage van de waarde van de onroerende zaken vastgesteld op 0,1853%. Hieruit kan de onbenutte belastingcapaciteit 2020 worden berekend:

Percentage 2020

Normtarief artikel 12

0,13236% 0,22266% 0,17799%

0,1853% 0,1853% 0,1853%

Verschil

Waarde (in mln.)

Onbenut

0,05294% - 0,03736% 0,00731%

€ € €

€ 1.321.400 € € 30.600

2.496 389 419

€ 1.352.000

Deel I - 42 -

Rechten Echt-Susteren kent op dit moment vier soorten rechten: Rechten

Rekening 2020

Afvalstoffenheffing Rioolrecht Leges Begrafenisrechten

€ € € €

3.179.000 4.185.000 1.924.000 37.000

Totaal

€

9.325.000

Tabel 4. Rechten gemeente Echt-Susteren

In het tarief van de begrafenisrechten zit nog enige ruimte die nog niet benut is. Het bedrag van € 37.000, in 2020 verantwoord, is niet kostendekkend. Ze zijn voor 56,5% kostendekkend. De ruimte die er nog in zit, bedraagt ca. € 28.500. Samenvattend geeft de onbenutte belastingcapaciteit een aanwijzing van de mogelijkheden, die de gemeente heeft om de tarieven te verhogen. Let wel, er kunnen politieke en wettelijk belemmeringen zijn om op korte termijn deze capaciteit te benutten. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van activa die tegen een lagere waarde op de balans worden gewaardeerd dan de opbrengstwaarde (economische waarde) en direct (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn zonder dat het bedrijfsproces hierdoor negatief wordt beïnvloed. Bijvoorbeeld aandelen waarvan de marktwaarde hoger is dan de verkrijgingwaarde of een pand waarvan de marktwaarde hoger is dan de boekwaarde en zonder enig invloed op het bedrijfsproces kan worden afgestoten. Er zijn verschillende soorten activa waarbij stille reserves kunnen voorkomen: 1. Financiële vaste activa 2. Materiele vaste activa Ad 1) Financiële vaste activa bestaan uit leningen, deelnemingen en bijdragen aan activa in eigendom van derden. Uitstaande leningen bevatten geen stille reserve omdat de boekwaarde

gelijk is aan de werkelijke waarde. Deelnemingen kunnen een stille reserve bevatten, maar deze zijn niet inzetbaar voor de weerstandscapaciteit. Deelnemingen zijn namelijk beperkt of niet verhandelbaar en de opbrengst is moeilijk te realiseren. Daarnaast leveren sommige deelnemingen rendement op (bijv. dividend). Bij verkoop van deze deelnemingen vervallen de opbrengsten en ontstaat er een gat in de begroting. Het bedrijfsproces wordt hierdoor negatief beïnvloed en heeft geen toegevoegde waarde voor de weerstandscapaciteit. Ad 2) Materiële vaste activa bestaan uit activa met maatschappelijk nut en activa met economisch nut. Activa met maatschappelijk nut zijn niet verhandelbaar en leveren daarom geen geld op voor de weerstandscapaciteit. Activa met economisch nut maken deel uit van de aanwendbare stille reserves als ze op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn en de bedrijfsvoering door de verkoop niet wordt aangetast. Met name de waardegroei op de vastgoedmarkt van de afgelopen jaren is een belangrijke factor bij de huidige meerwaarde van vastgoed objecten op de balans.

Daarnaast zijn in het verleden investeringen met economisch nut gepleegd, die direct ten laste van de exploitatie zijn geboekt (wel of niet met een eenmalige putting uit een reserve of voorziening) en niet hebben geleid tot registratie van een financiële bezitting op de balans (zijnde niet uit de balans blijkende bezittingen). Deze twee factoren kunnen een bedrag aan stille reserves opleveren bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. Bij de jaarlijkse bepaling van niet uit de balans blijkende bezittingen moet van dit bedrag een aanname gemaakt worden. Op dit moment is deze waardebepaling niet vastgesteld. Bij stille reserves wordt gedacht aan grote verschillen tussen de actuele waarde en de boekwaarde van niet-bedrijfsgebonden bezittingen, zoals in pacht uitgegeven landbouwgronden. Aangezien in het verleden nogal eens bestem-

Deel I - 43 -

mingsreserves zijn afgeboekt op activa, zijn er veel verschillen tussen de actuele waarde en de boekwaarde van diverse activa. Een aantal van de verspreide percelen heeft geen boekwaarde. De totale werkelijke waarde is onbekend, maar we veronderstellen dat deze (aanzienlijk) hoger is dan de boekwaarde. De overwaarde vertegenwoordigt een stille reserve, voor zover binnen een jaar verkoopbaar. Voor de overige stille reserves wordt verwezen naar de paragrafen “weerstandsvermogen” en “verbonden partijen”. Landbouwgronden Per het einde van 2020 heeft de gemeente circa 875 ha. landbouwgrond in bezit. Het overgrote deel van deze gronden zijn regulier verpacht en hierover kan de gemeente daarom niet vrij beschikken. De boerenbedrijven hebben gezien de voortgaande schaalvergroting belang bij uitbreiding van hun bedrijfsoppervlakte. Voor zover gronden pachtvrij komen, hopen daarom meerdere bedrijven om voor deze gronden in aanmerking te komen. Helaas kunnen gronden maar een keer toebedeeld worden en dit leidt tot teleurstellingen onder de agrariers. Gezien de hoeveelheid landbouwgronden die de gemeente heeft en het belang bij transparantie van de uitgifte van landbouwgronden worden over dit onderwerp relatief veel beleidsregels gesteld. Naast deze landbouwgronden heeft de gemeente ca. 285 ha, natuurgebied in bezit, waarvan 268 ha, bos.

Er kan uitgegaan worden van een gemiddelde opbrengst van € 6,07 per m² landbouwgrond. De totale opbrengst kan zijn: 875 ha. x € 6,07 1) per m² = € 53,1 miljoen. De waarde van het natuurgebied wordt op p.m. geraamd.

Nader onderzoek moet uitwijzen hoe groot de stille reserves daadwerkelijk zijn. Er kunnen opbrengsten gegenereerd worden met verkoop van gemeentelijke eigendommen, echter over de opbrengsten zijn al besluiten genomen deze toe te voegen aan een reserve of voorziening of de opbrengst is al geraamd in de meerjarenbegroting. Het leidt dus niet tot extra exploitatieruimte. Alternatief is om het verkoopbeleid over alle pachtgronden te herzien. Het is een feit dat grond waardevaster is dan geld. Bovendien, als de pachtgronden verkocht worden, betekent dit een lagere pachtopbrengst.

Het BBV schrijft voor dat activa gewaardeerd moet worden tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Waardering is moeilijk, omdat de historische verkrijgingsprijs in veel gevallen niet meer te achterhalen is. De landbouwgronden zijn alle tientallen jaren in gemeentelijk bezit. Op basis van het bovenstaande kan worden geconcludeerd, dat de omvang van de stille reserve op dit moment niet bekend is.

1

) Op basis van Kwartaalbericht Agrarische e grondmarkt van Kadaster (3 kwartaal 2020)

Deel I - 44 -

Element

Onderdeel

Waarde Incidenteel Structureel

Algemene reserve Algemene (exploitatie) reserves Bestemmingsreserves Onbenutte begrotingsruimte Onbenutte investeringscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

Algemene reserve Geen Geen Geen Geen Onroerende zaak belasting Begrafenisrechten Nader te bepalen

€ 5.496.000 -

Weerstandscapaciteit

€ 5.496.000

Stille reserves

€ €

1.352.000 28.500 p.m.

€

1.380.500

p.m.

Tabel 5. Beschikbare weerstandscapaciteit per einde 2019

Benodigde weerstandscapaciteit Zie hiervoor de paragraaf weerstandsvermogen. Belastingdruk Alhoewel dit jaarverslag uiteraard over het jaar 2020 gaat, worden voor de informatiewaarde ook de al bekende cijfers 2021 toegevoegd. De gepresenteerde cijfers op de komende bladzijden zijn afkomstig van de Provincie Limburg Bron: Belastingoverzicht 2021: tarieven en lastendruk van OZB, rioolrecht, afvalstoffenheffing

van de Limburgse Gemeenten en de waterschapsheffingen in Limburg (samensteller: Provincie Limburg Afdeling Bedrijfsvoering, cluster Financiën, april 2021). Gemiddelde economische waarde Het betreft de gemiddelde economische waardes van de woningen waarmee in 2019, 2020 en 2021 gerekend is. De peildatum is telkens 1 januari van het jaar daarvoor (1 januari 2019 is peildatum voor de waarde van 2020).

2019

Economische waarde 2020 2021

Echt-Susteren Maasgouw Roerdalen

€ € €

209.072 215.238 215.594

€ € €

224.418 230.862 227.155

€ € €

241.650 245.727 240.784

Inwonersklasse 20.001-50.000 Gemiddeld Limburg

€ €

209.026 199.601

€ €

219.369 214.573

€ €

233.633 228.085

Peildatum

1-1-2018

1-1-2019

1-1-2020

Deel I - 45 -

ozb-lastendruk eigenaren woningen 350 300

294 297 300

296 231 238

250

317

312

322 330

266 273

249

241

307

200 150 100 50 0 Echt-Susteren

Maasgouw

Roerdalen 2019

OZB De OZB-lastendruk voor eigenaren van woningen was in Echt-Susteren onder het provinciale gemiddelde. Gemiddeld betaalde een inwoner in 2020 € 297 ten opzichte van € 322 voor de gemiddelde Limburger. De lastendruk 2021 is € 300 in Echt-Susteren en € 330 provinciaal. De gemiddelde ozb in de gemeente is in 2021 dus nog verder verwijderd (lager) van het provinciale gemiddelde.

2020

inwonersklasse

Limburg

2021

meenten, zoals Echt-Susteren) of van de gebruiker (7 gemeenten) van een woning. Er zijn gemeenten waarin de eigenaar én de gebruiker elk een deel betaalt (9 gemeenten). Het totaal aantal gemeenten 2020 was 30. Het tarief in Echt-Susteren lag in 2020 boven het provinciale gemiddelde (€ 261 ten opzichte van € 213). In 2021 is dit ook het geval. Vanwege het gemeentelijk rioleringsplan 20162021 stijgt het tarief licht met 1,6%.

Rioolrecht Er zijn gemeenten in Limburg waarin het rioolrecht wordt geheven van de eigenaar (14 gerioolrecht

300

257 261 265

250

243 246 247

238 238 238

212 213 216

210 212 214

200 150 100 50 0 Echt-Susteren

Maasgouw

Roerdalen 2019

2020

Inwonersklasse

Limburg

2021

Deel I - 46 -

Afvalstoffenheffing De heffing per meerpersoons huishouden in 2020 is € 227 ten opzichte van het provinciale gemiddelde van € 251, de heffing voor een meerpersoons huishouden 2021 wordt geraamd op eveneens € 227 en is daarmee lager dan het provinciale gemiddelde van € 271. afvalstoffenheffing

350

309

300 250

271

260 233 227 227

204

228

232

253

220

213

Roerdalen

inwonersklasse

227

251

271

200 150 100 50 0 Echt-Susteren

Maasgouw

2019

2020

Lastendruk gebruiker Hieronder wordt gekeken naar de lastenontwikkeling voor de gebruiker (dat wil zeggen de bewoner van een huurhuis). De huurder in Limburg betaalde in 2020 gemiddeld € 333 per huishouden. In Echt-Susteren betaalde de huurder gemiddeld € 227.

Limburg

2021

Dit is alleen de afvalstoffenheffing. Omdat er gemeenten zijn waarbij de huurder ook het rioolrecht of een gedeelte daarvan bij de huurder in rekening brengt, is het gemiddelde in Limburg fors hoger dan de huurderslast in EchtSusteren. Ook in 2021 is de lastendruk van de gebruiker fors lager dan het provinciale gemiddelde. Dit benadrukt het sociale beleid van de gemeente.

lastendruk gebruiker

600 500 330 354

400 300

386

430

483

523 312 311 333

311 333

354

233 227 227

200 100 0 Echt-Susteren

Maasgouw

Roerdalen 2019

Lastendruk eigenaar/gebruiker Als gekeken wordt naar de totale lastendruk per gemeente (eigenaar en ook bewoner van een huis betaalt) is de volgende ontwikkeling te zien:

2020

Inwonersklasse

Limburg

2021

de lastendruk van € 785. In 2020 is dit € 1 onder het provinciale gemiddelde. In 2021 is dit verder gegroeid; in Echt-Susteren € 792 ten opzichte van € 817 gemiddeld in Limburg. Daarnaast is Echt-Susteren nu niet meer de ‘duurste’ van de 3 MER-gemeenten.

De gemiddelde lastendruk in Limburg was in 2020 € 786. Echt-Susteren had een gemiddel-

Deel I - 47 -

lastendruk eigenaar - gebruiker

900 800

784 785 792 673 704

700

796

748

740

752

785

817 751

786

817

690

600 500 400 300 200 100 0 Echt-Susteren

Maasgouw

Roerdalen 2019

Conclusie financiële positie Wat betreft het belastingniveau heeft de gemeente tot in 2013 onder of gelijk aan het provinciale gemiddelde gepresteerd. Vanaf 2014 was dit niet meer het geval en in 2018 is de lastendruk € 52 hoger geweest dan het gemiddelde. Vanaf 2019 is een duidelijke kentering merkbaar, het verschil was toen nog € 33 en in 2020 is dit geheel weggewerkt. In 2021 is het gemiddelde zelfs € 25 lager dan het provinciale gemiddelde. Uit de grafieken blijkt dat met name de afvalstoffenheffing in de andere Limburgse gemeenten stijgt terwijl Echt-Susteren er in slaagt dit gelijk te houden. Samenvatting van de lastendruk 2021:

2020

Inwonersklasse

Limburg

2021

Belasting

EchtSusteren

Limburg

Verschil

Ozb Riool Afval

€ € €

300 265 227

€ € €

330 - € 216 € 271 - €

30 49 44

Totaal

€

792

€

817 - €

25

Over reserves en voorzieningen zijn op dit moment geen benchmarkgegevens beschikbaar. In voorgaande jaren was de reservepositie onder het provinciale en landelijke gemiddelde.

Gemiddelde lastendruk

850 825 800 775 750 725 700 675 650 625 600 575 550 2016

2017 Echt-Susteren

2018 Maasgouw

2019

2020

Roerdalen

2021 Limburg

Deel I - 48 -

6. Aanwending post onvoorzien

Programmaverantwoording

2020 Deel I - 49 -

Deel I - 50 -

6. Aanwending post onvoorzien Overzicht post onvoorziene uitgaven 2020 Primitieve begroting 1e bestuursrapportage 2020: ondersteuning subsidieverwerving 1e bestuursrapportage 2020: bezuiniging Saldo 31 december 2020

-

€

103.500

€ €

7.500 50.000

€

46.000

Deel I - 51 -

Deel I - 52 -

7. Programma’s

Programmaverantwoording

2020 Deel I - 53 -

Deel I - 54 -

7.1 Bevolking en bestuur Doelstelling

Paragrafen

Reikwijdte

-

- Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Bedrijfsvoering

Het programma bevolking en bestuur omvat de volgende producten: 1. Deelbegroting bestuur (gemeenteraad) 2. Bestuur (college) 3. Verkiezingen 4. Burgerlijke stand (inclusief begraafplaatsen) 5. Basisregistratie personen (incl. reisdocumenten niet-ingezetenen) 6. Doorontwikkeling (e)dienstverlening

-

-

-

-

-

een optimale dienstverlening aan de inwoner waarbij uitvoering wordt gegeven aan de wettelijke taken die de gemeente uitvoert het betrekken van de inwoner bij het gemeentelijk beleid en beleidsvoornemens het aanbieden van betrouwbare vraag-, gebieds- en zaakgerichte transparante dienstverlening tegen zo laag mogelijke kosten voor de klant een eigentijdse, open en transparante vorm van besturen om de majeure taken en uitdagingen die in het verschiet liggen, uit te voeren als bestuur een betrouwbare samenwerkingspartner vormen, die afspraken nakomt en helder communiceert, zowel richting inwoners als gemeenteraad hoogste aandacht voor integriteit, zowel in de contacten met inwoners, verenigingen en bedrijven, als richting de eigen organisatie samen met onze maatschappelijke partners werken aan de gemeente die Echt-Susteren wil zijn, namelijk het ‘Smalste stukje Nederland’, waar het goed wonen, werken en recreëren is

Verbonden partijen - Servicecentrum MER - Inkoopcentrum Zuid

Reserves en voorzieningen - Reserve verkiezingen - Voorziening pensioenverplichting bestuurders

Gemeentelijke wet- en regelgeving - Beheerregeling Basisregistratie Personen (BRP) - Beheerregeling Waardedocumenten - Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2014 - Informatiebeveiligingsplan BRP en Waardedocumenten - Inspraakverordening 2004 - Nadere regels Begraafplaats 2017 - Privacyreglement BRP - Privacyreglement curatele administratie - Privacyreglement gezag-administratie

Deel I - 55 -

- Reglement Burgerlijke stand - Reglement van orde raad Echt-Susteren 2016 - Verordening algemene begraafplaatsen EchtSusteren 2018 - Tarieventabel leges 2020 - Uitvoeringshandboek bij het informatiebeveiligingsplan BRP en Waardedocumenten - Verordening accountantscommissie gemeente Echt-Susteren 2014 - Verordening BRP - Verordening commissie bezwaarschriften 2014 - Verordening elektronische kennisgeving

- Verordening raadscommissies Echt-Susteren 2018 - Verordening op de rekenkamercommissie 2015 - Verordening op het onderzoeksrecht van de raad - Verordening rechtspositie wethouders, raadsen commissieleden - Verordening tot toekenning gemeentelijke onderscheidingen - Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Echt-Susteren 2017

7.1 Bevolking en bestuur Gemeentelijke wet- en regelgeving -

Privacyreglement registratie rijbewijzen Privacyreglement uitsluiting kiesrecht Privacyreglement verklaringen over gedrag Rechtspositieregeling voor babs1) van de gemeente Echt-Susteren

- Verordening fractieondersteuning 2013 - Verordening functioneringsgesprekken burgemeester

- Verordening werkgeverscommissie griffie 2013

1. Deelrekening bestuur (gemeenteraad)

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

De uitgaven voor het functioneren van de gemeenteraad worden in een afzonderlijke rekening ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.

656.974

662.396

660.105

Totaal

656.974

662.396

660.105

2. Bestuur (college) Wat hebben we bereikt?  





1

Transparante beleidsvoering Toegankelijke informatiekanalen en -stromen voor de verschillende doelgroepen van de gemeente Echt-Susteren (inwoners, ondernemers, bezoekers en gemeenteraad) Participatietechnieken om bottomup processen te activeren in de belangrijkste overheidsprocessen Interne & externe bewustwording over Cittaslow filosofie

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat hebben we ervoor gedaan? Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden?  Door inzet van het eigen YouTube kanaal zijn de raadsvergaderingen van de geMaandelijks meente toegankelijker voor de inwoners. Ook is de gemeente hierdoor niet meer afhankelijk van een externe partij om de raadsvergaderingen uit te zenden. Dit maakt het volgen van de beslissingen van de raad laagdrempelig en transparanter.  De gemeente maakt nog steeds gebruik van het Waekblaad, social media en de Wekelijks/continu website om nieuws en andere informatie over de gemeente te communiceren. Zo worden uiteenlopende doelgroepen bereikt.  In 2019 is voor het eerst een uitgebreide visuele bewonersbrief ingezet waar met het Per kwartaal gebruik van infographics het beleid van de gemeente over bepaalde complexe dossiers is vereenvoudigd. In 2020 is dit ook weer toegepast om bijvoorbeeld het nieuwe afvalbeleid duidelijk te communiceren.

) Buitengewoon ambtenaar burgerlijke stand (babs)

Deel I - 56 -

7.1 Bevolking en bestuur 2. Bestuur (college) Wat hebben we bereikt?

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Cittaslow  

Burgerparticipatie volgens de wettelijke eisen Betrokkenheid van inwoners bij de gemeentelijke besluitvorming







De Cittaslow filosofie dient als leidraad bij het beleid van de gemeente en dus ook bij de communicatie ervan. Bepaalde hoe en waarom vragen kunnen verantwoord worden met de Cittaslow filosofie, vandaar dat dit ook terugkomt door het letterlijk te beschrijven in de artikelen van de gemeente of door het goede voorbeeld te laten zien (een foto van een wethouder die afval scheidt of de burgemeester die in een video met een elektrische auto de verkiezingslokalen bezoekt). Het inzetten van advertenties via Facebook heeft bewezen effectief te zijn om te communiceren met inwoners. Dit middel wordt incidenteel ingezet om zo het beoogde effect te behouden. De gemeente gaat terughoudend om met betaalde advertenties. De gemeente gaat steeds vaker live met video op social media bij bepaalde evenementen om de inwoners (ook vanuit thuis) te engageren bij de activiteiten in de gemeente. Zo wordt een bepaalde beleving op een laagdrempelige manier gecommuniceerd aan de inwoners.

Indicatoren/kengetallen Inzet social media (binnen beschikbare communicatiemiddelen) Verbreding naamsbekendheid Smalste Stukje Uitingen van het ‘merk’ HSSNL breder inzetten en cross mediaal insteken Verhogen en verbreden integratie van toeristisch profiel binnen en buiten gemeente Verhogen ondersteunende videocontent bij berichtgeving

3. Verkiezingen Wat hebben we bereikt? Goed georganiseerde verkiezingen.

Deel I - 57 -

Realisatie 2019 60% 60% 60% 75% 10%

Begroting 2020 70% 65% 65% 75% 10%

continu

Incidenteel

incidenteel

Realisatie 2020 70 % 65% 65% 75% 10%

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat hebben we ervoor gedaan? Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden? In 2020 hebben geen verkiezingen plaatsgevonden. De laatste verkiezingen werden gecontinu houden op 20 maart 2019. De Provinciale Statenverkiezingen werden toen gelijktijdig met de waterschapsverkiezingen gehouden. Op 17 maart 2021 hebben de verkiezingen voor de Tweede Kamer plaatsgevonden. In 2020 is al begonnen met de voorbereidingen voor deze verkiezingen in verband met de

7.1 Bevolking en bestuur 3. Verkiezingen Wat hebben we bereikt?

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat hebben we ervoor gedaan? Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden? extra maatregelen vanwege COVID-19. Voor deze extra maatregelen heeft het rijk middelen beschikbaar gesteld.

Cittaslow Politieke participatie van onze inwoners

Zorgdragen voor voldoende en toegankelijke stemlokalen (minimaal 1 per kern).

Indicatoren/kengetallen Provinciale Staten en Waterschappen  Opkomst (Provinciale Staten)  Opkomst (Waterschappen) Tweede Kamer Gemeenteraad Europees Parlement

Realisatie 2019 54,7% 50,4% 37,9%

continu

Begroting 2020 -

Realisatie 2020 -

4. Burgerlijke stand ( Inclusief begraafplaatsen) Wat hebben we bereikt? Een optimale dienstverlening van de burgerlijke stand. Optimaal beheer gemeentelijke begraafplaatsadministratie.

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat hebben we ervoor gedaan? Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden?  De verwachte dienstverlening van de burgerlijke stand is tijdig en kwalitatief goed continu geleverd.  Beheer begrafenisadministratie is goed verlopen en efficiënt uitgevoerd. continu

Indicatoren/kengetallen Aantal kosteloze huwelijken/partnerschappen Aantal huwelijken/partnerschappen Aantal geboorteakten Aantal erkenningen Aantal overlijdensakten

Deel I - 58 -

Realisatie 2019 36 93 29 118 312

Begroting 2020 40 90 23 110 300

Realisatie 2020 40 44 32 123 340

7.1 Bevolking en bestuur Indicatoren/kengetallen Geboorten, per 1.000 inwoners Sterften, per 1.000 inwoners

Realisatie 2019 7,3 11,6

Begroting 2020 6,6 11,2

Realisatie 2020 7,2 12,2

5. Basisregistratie personen (inclusief reisdocumenten niet-ingezetenen) Wat hebben we bereikt? Optimaal beheer van de gegevens in de BRP (Basisregistratie personen).

Een kwalitatieve- en kwantitatieve formatie.

Portefeuillehouder Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat hebben we ervoor gedaan? Wanneer heeft realisatie plaatsgevonden?  De inrichting, werking en beveiliging van de basisregistratie personen is volgens de Continu daarvoor bepalende regelgeving op een juiste wijze ingericht.  De beveiligingsmaatregelen en de overige aspecten van het aanvraag- en uitgifteproces reisdocumenten zijn volgens de daarvoor bepalende regelgeving op een juiste wijze ingericht.  Adequate aanpak adresfraude door gedegen adresonderzoek en deelname aan het lokaal overleg, flexteam en de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA).  De uitvoer van het plan van aanpak naar aanleiding van de transitie Burgerzaken is door de Coronacrisis uitgesteld tot 2021.