Beleidsnota Omgevingsvisie

Basisschool Voortgezet onderwijs Speciaal onderwijs Basisschool AZC Recreatieve hotspots

Geplande uitbreiding Louersveld Geplande uitbreiding bedrijventerrein Het Vonderen Aantrekkelijke en compacte winkelgebieden (Echt en Susteren) Integrale en evenwichtige ontwikkeling kernrandzones Klooster Koningsbosch herontwikkelingslocatie

Sportfunctie

Gezonde en leefbare gemeenschappen

Positieve Gezondheid en Leefomgeving (bron: Louis Bolk Instituut)

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

73

Fietser bij Abdij Lilbosch (bron: Zipsfotografie)

74

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Een gezonde leefomgeving vraagt ook om het maken van keuzes bij het toedelen van functies aan plekken. Bij het uitwerken van nieuwe ruimtelijke plannen worden gezondheidsbeschermende én -bevorderende aspecten dan ook meegewogen. Bijvoorbeeld door het verminderen van kansen op het nuttigen van ongezond voedsel rondom scholen, door een verbod op nieuwvestiging van cafetaria’s in de directe omgeving. Het toedelen van functies heeft nadrukkelijk ook te maken met het verbeteren van de milieukwaliteit. Denk hierbij aan het verminderen van uitstoot van stikstof en fijnstof, geurhinder of overlast van geluid. Gemeente Echt-Susteren volgt hierin de wettelijke normen.

Watertappunt in gemeente Echt-Susteren (bron: Zipsfotografie)

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

75

Buurt- en speelplekken van de Toekomst

De komende jaren werken we als gemeente, samen met de lokale stichtingen, verder aan het ontwikkelen van buurt- en speelplekken. Dit zijn plekken waar kinderen buitenspelen, maar daarnaast gaat het op deze plekken ook om bewegen, ontmoeten en sporten in de buitenruimte. Niet alleen voor de jeugd, maar ook voor volwassenen. Jong en oud wordt uitgenodigd om naar buiten te gaan. Buurt- en speelplekken vervullen immers een belangrijke functie in het versterken van de sociale cohesie, maar ook voor de gezondheid van mensen. We werken aan een goede spreiding van buurt- en speelplekken over de gemeente. In ‘witte vlekken’ waar nu nog geen buurt- en speelplekken zijn, worden in de komende jaren inspanningen geleverd om die alsnog te realiseren. Buurt- en speelplekken blijven dynamisch om zoveel als mogelijk op de behoefte te laten aansluiten. Om die dynamiek te behouden is samenwerking met betrokken burgers van belang. Samen gaan we aan de slag met buurt- en speelplekken voor alle inwoners van Echt-Susteren, jong en oud, vitaal en minder vitaal.

Infographic bestaanszekerheid voor alle inwoners

We werken aan bestaanszekerheid voor al onze inwoners. We streven dan ook naar een zo hoog mogelijke arbeids- en maatschappelijke participatie. Het is onze ambitie om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen of de kansen op arbeidsparticipatie op de langere termijn te verbeteren. Voor wie (nog) niet kan werken is participatie naar vermogen aan de orde. Hierbij gaan we uit van de eigen kracht van de mensen en bieden we ondersteuning waar nodig. Hiervoor dragen we zorg samen met de bewoners, maatschappelijke organisaties en ketenpartners. Voor het bereiken van inclusiviteit is ook de toegankelijkheid (fysiek, digitaal en mentaal) van groot belang, evenals goede en structurele communicatie en sociale acceptatie. We merken dat sommige inwoners en bedrijven een kloof tussen hen en de (lokale) overheid ervaren. Hier ligt de uitdaging om deze kloof te dichten. Dit doen we door meer in te zetten op participatie en de drempel te verlagen voor ondernemers, verenigingen en stichtingen om hun vragen en ambities met de gemeente te bespreken.

Speeltuin in gemeente Echt-Susteren (bron: gemeente Echt-Susteren)

76

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

10 redenen om je woning en tuin te vergroenen en verduurzamen: 1.

We stimuleren ook het versterken van burgerinitiatief en het vergroten van betrokkenheid van de jeugd. Dit doen we onder andere door het faciliteren van evenementen binnen en buiten, met speciale aandacht voor activiteiten voor jongeren. Kortom begrippen als inclusiviteit en sociale cohesie dienen ingebed te zijn in alle facetten van onze leefomgeving en bij alle partijen die hieraan werken.

Samen maken we Echt-Susteren klimaatadaptief

Steeds sterker merken we de effecten van een veranderend klimaat. Opwarming van onze aarde zorgt voor extremere neerslag, langdurige regenval of periodes van droogte en extreme hitte. Klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de gezondheid, de leefbaarheid en de economie. Denk bijvoorbeeld aan extra sterfte onder kwetsbare doelgroepen bij extreme hitte. Of de economische schade bij wateroverlast. We moeten maatregelen nemen om ons te beschermen tegen dit veranderende klimaat. We moeten onze leefomgeving klimaatadaptief maken. In het aandachtsgebied ’Toekomstbestendig Echt-Susteren’ wordt beschreven op welke wijze we dit doen voor openbaar gebied. Hiermee lossen we dit vraagstuk alleen niet op. Een groot gedeelte van gronden in onze kernen is in eigendom van inwoners, ondernemers en corporaties. We hebben elkaar dus nodig. Hier zetten we dan ook op in. We maken inwoners en ondernemers bewust van maatregelen die lokaal, op het eigen perceel, gerealiseerd kunnen worden.

Lever JOUW bijdrage aan het klimaat Klimaatadaptatie en vermindering van CO2 uitstoot. 2. Groen is goed voor je gezondheid Positief voor je gezondheid, vermindert stress en zorgt voor toename van energie en geluksgevoel. 3. Het oog wil ook wat Een bloeiende border met vaste planten of groene klimmers staat mooi in de tuin. 4. Tuin met veel tegels is vele malen warmer Planten en bomen verlagen de gevoelstemperatuur met 7 tot 15 °C. 5. Voorkom dat het riool overstroomt Vang regenwater op in gras, beplanting, een vijver of je regenton. Zo kan het water wegzakken. 6. Plek voor vogels Een natuurlijke tuin met bomen of struiken is aantrekkelijk voor vogels. 7. Het mag rommelig zijn Onkruid mag blijven staan en bladeren of snoeiafval kan blijven liggen. De tuin werkt als een spons en zit vol bodemleven en voedingsstoffen. 8. ‘The birds & bees’ Zonder groen sterven veel insecten uit. Een biodiverse tuin met gevarieerde planten helpt de natuur in stand te houden. 9. Demping van omgevingsgeluid Bomen en struiken houden geluid in de buurt tegen, dat óók wordt vervangen door vogel- en andere natuurgeluiden. 10. Een groene tuin heeft verkoopwaarde Een aantrekkelijke groene tuin verhoogt de waarde van je huis en maakt een positieve indruk op potentiële kopers.

Om de opwarming van onze aarde tegen te gaan hebben we één hoofddoel: vóór 2050 volledig overstappen op hernieuwbare energie. Hierbij speelt ook het zorgvuldig omgaan met energie en besparen waar mogelijk. De bestaande woningvoorraad dient de komende decennia te verduurzamen. Door over te stappen op hernieuwbare energie én door betere isolatie.

10 redenen om je woning en tuin te vergroenen en verduurzamen (bron: Stichting Steenbreek, 2022)

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

77

Gemeenschappelijke voorzieningen in elke kern

Een gemeenschapshuis vormt een centrale plek in een kern. Een pijler voor de leefbaarheid. Het zijn huizen van en voor de gemeenschap. We zijn trots op onze goede maatschappelijke accommodaties in al onze kernen en de wijze waarop deze door onze inwoners zelf beheerd worden. Naar de toekomst toe zetten we dan ook in op het behoud van dit voorzieningenniveau. Dit vinden we belangrijk voor de leefbaarheid in onze kernen. De samenstelling en behoeften van de inwoners van de gemeenschappen veranderen, waardoor de functie van de gemeenschapshuizen steeds breder wordt. Naast verenigingsactiviteiten zijn het bieden van zorg, hulp, informatie en advies, liefst vanuit de eigen kern en door professionele organisaties, belangrijke activiteiten voor de leefbaarheid van de kernen. Activiteiten veranderen, maar wat blijft is de behoefte om elkaar te zien en te ontmoeten. Deze behoefte stellen we centraal: inwoners worden nog meer dan nu betrokken bij de ontwikkelingen in hun eigen leefomgeving. De gemeente faciliteert ontwikkelingen van onderop (totstandkoming van de omgevingsvisie als voorbeeld, met het ‘omvangrijke’ participatieproces).

De doelgroep senioren neemt toe en daarmee de verschuiving in de aard van activiteiten van recreatie en ontmoeting naar serviceverlening, ondersteuning en zorg. Gebruiksmogelijkheden en flexibiliteit blijven permanente aandachtspunten. Kijkend naar de druk op het verenigingsleven zien we een opgave in het versterken van de samenwerking binnen het verenigingsleven. Vrijwel alle verenigingen krijgen immers vroeg of laat en in meer of mindere mate te maken met dezelfde uitdagingen. Denk aan druk op het vrijwilligerswerk of een teruglopend ledenaantal. In verdere samenwerking zien wij de sleutel om vitaliteit en toekomstbestendigheid van het rijke verenigingsleven in onze gemeente te behouden. Hier zetten we als gemeente proactief op in. Onder andere door het faciliteren van evenementen binnen en buiten, met speciale aandacht voor activiteiten voor jongeren. Dit is nodig om de vitaliteit en toekomstbestendigheid van het verenigingsleven te behouden. Toekomstbestendigheid is ook een randvoorwaarde om verantwoord te blijven investeren in maatschappelijk vastgoed.

Door een sterke vergrijzing en de toename van bijvoorbeeld inwoners met dementie, neemt de behoefte aan een sterk sociaal netwerk, voldoende vrijwillige zorg en mantelzorg in de toekomst toe. En daarmee de behoefte aan accommodaties die toekomstbestendig zijn. Hier geven we invulling aan door naast verenigingsactiviteiten ook het aanbod aan passende zorgactiviteiten te faciliteren in de kernen. Om dit te bereiken investeren we in bestaande en nieuwe multifunctionele accommodaties. De gemeenschapshuizen hebben een spilfunctie voor de kernen voor verenigingsactiviteiten en activiteiten in het kader van participatie, zorg en service. De gemeenschapshuizen worden in stand gehouden en waar nodig aangepast om te voldoen aan behoeften en als gevolg van maatschappelijke en demografische veranderingen. Gemeenschapshuis ‘t Patronaat Sint Joost (bron: hetsmalstestukjenederland.nl)

78

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Bereikbare kernen

Echt-Susteren is een trotse plattelandsgemeente. Met unieke kernen waar mensen prettig wonen. Om lang zelfstandig te kunnen wonen en participeren is mobiliteit van belang. Het gaat om de toegankelijkheid en veiligheid van paden, wegen en toegangen in de kernen. Toegankelijkheid voor verschillende gebruikers. Denk aan openbaar vervoer, auto, fiets, scootmobiel, e-bikes en rollators. Kijkend naar bereikbaarheid in relatie tot zelfstandig wonen dan is ook de nabijheid van voorzieningen van groot belang. Zeker voorzieningen voor de dagelijkse boodschappen, de toegang tot zorg en onderwijs. Als gevolg van verschillende maatschappelijke ontwikkelingen komen deze voorzieningen in een aantal kernen onder druk te staan, of zijn zelfs niet meer aanwezig. Een ontwikkeling waar we als lokale overheid maar beperkt invloed op hebben. Wanneer voorzieningen niet meer aanwezig zijn in de eigen kern dan groeit het belang van een goede bereikbaarheid. Verbindingen voor auto, fiets en zeker openbaar vervoer. Bijvoorbeeld naar onze hoofdkernen Echt en Susteren. Hoofdkernen waarin we continu werken aan het behoud van een compact en vitaal kernwinkelgebied waarbinnen verschillende functies samenkomen. Hoofdkernen die beide beschikken over een treinstation en daarmee een belangrijk mobiliteitsknooppunt vormen.

We zien het belang van een goede bereikbaarheid van deze hoofdkernen vanuit de omliggende kernen. We zetten daarom in op bereikbaarheid. Bijvoorbeeld door goede en veilige verbindingen voor auto en fiets en voldoende parkeergelegenheden. Maar vooral ook door behoud van openbaar vervoer (bussen). Hierover hebben we contact met onze ketenpartners zoals Provincie Limburg en de vervoersbedrijven. We staan ook open voor initiatieven zoals de buurtbus.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Treinstation Echt (bron: Arriva)

Echt-Susteren een veilige gemeente

Het veiliger maken van de fysieke leefomgeving is een belangrijke uitdaging voor Echt-Susteren. Het vormt dan ook één van de strategische uitgangspunten. We hebben echter niet overal invloed op. Denk bijvoorbeeld aan mondiale dreigingen van (digitale)oorlog en terrorisme. Veiligheid is net als gezondheid en duurzaamheid een breed begrip, waaronder meerdere aandachtsgebieden vallen. In deze omgevingsvisie hebben we het over omgevingsveiligheid. Omgevingsveiligheid gaat over de vraag hoe we de risico’s, die mensen in hun fysieke leefomgeving lopen, zoveel mogelijk kunnen beperken. Het gaat daarbij om opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen (externe veiligheid). Het gaat over veiligheid in het verkeer, in de openbare ruimte en bij evenementen. Maar ook veiligheid bij een veranderend klimaat. Digitale veiligheid en het voorkomen van ondermijnende criminaliteit en veiligheid bij evenementen.

79

Kernwaarden fysieke veiligheid Fysieke veiligheid hangt samen met de risico’s in de fysieke leefomgeving. De veiligheidsregio heeft deze risico’s in beeld gebracht en beschreven in het bestuurlijk vastgestelde Provinciaal risicoprofiel. Dit risicoprofiel wordt periodiek geactualiseerd. Gemeente Echt-Susteren onderstreept de kernwaarden fysieke veiligheid vanuit veiligheidsregio Limburg-Noord, te weten: 1. 2. 3.

4.

De kwaliteit van de leefomgeving wordt mede bepaald door (fysieke) veiligheid Samen werken aan een veilige fysieke leefomgeving De leefomgeving wordt mede vormgegeven volgens de ontwerpprincipes voor veiligheid: a. Voorkomen of beperken van risico’s vergroot de veiligheid b. Afstand tot de risico’s vergroot de veiligheid c. Bouwwerken en omgeving bieden bescherming d. Bouwwerken en gebieden zijn snel en veilig te verlaten e. De omgeving maakt snel en effectief optreden van de hulpdiensten mogelijk f. Mensen krijgen bij crisis passende medische zorg Mensen zijn bekend met risico’s en weten hoe te handelen

Externe veiligheid Externe veiligheid gaat over de risico’s voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen. Hierbij gaat het onder meer over het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor en over het produceren, opslaan of gebruiken van (grote hoeveelheden) gevaarlijke stoffen bij bedrijven. Voorbeelden van bedrijven met gevaarlijke stoffen zijn bijvoorbeeld koelinstallaties met ammoniak, tankstations met LPG (of andere brandstoffen anders dan diesel en benzine) en bedrijven die grote hoeveelheden vuurwerk opslaan of produceren. Bij de inrichting van onze leefomgeving proberen we knelpunten op te lossen en nieuwe knelpunten te voorkomen.

80

Evenementenveiligheid Echt-Susteren zet in op het organiseren van evenementen voor verschillende doelgroepen. Dit draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente om te wonen en recreëren. Het is van groot belang dat deze evenementen veilig kunnen plaatsvinden. Het gaat om veiligheid op het terrein. Bereikbaarheid van hulpdiensten en aandacht voor en inzicht in bezoekers- en verkeersstromen. De aanwezigheid van geneeskundige voorzieningen. Dit laatste afgestemd op het soort evenement. Klimaatveiligheid We krijgen steeds vaker te maken met weersextremen. Het is van groot belang dat we onze samenleving én leefomgeving bewust en weerbaar maken. Denk aan een klimaatadaptieve inrichting, het beschermen van vitale infrastructuur en kwetsbare groepen. Sturen op het verminderen van natuurbrandrisico en het zorgen voor voldoende schoon drinkwater in tijden van (extreme)droogte. Om de effecten van klimaatverandering te beperken zetten we in op een energietransitie. Nieuwe energiebronnen en -dragers brengen vaak ‘nieuwe’ risico’s met zich mee. Dat zijn risico’s waarvan kans op en het effect van een incident nog niet goed in kaart zijn gebracht. Denk aan de veiligheidseisen voor het gebruik van waterstof. Maar ook het grootschalig gebruik van zonnepanelen in combinatie met lithiumion buurtbatterijen en/of batterijen in woningen (brandgevaar).

Maar ook gebruik van geothermie en de uitwerking hiervan op de bodem (verstoring). Waterveiligheid De gemeente Echt-Susteren ligt aan de Maas. Bij hoogwater kan de waterveiligheid voor de dorpskern Roosteren en de buurtschappen Illikhoven en Visserweert in het geding komen. Naast de Maas vormen ook de beken in het zuiden van de gemeente een aandachtspunt als het gaat om hoogwater. Om deze gebieden te beschermen zijn de waterkeringen in de gemeente van belang. In het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma wordt regelmatig gecontroleerd of de waterkeringen nog goed functioneren en voldoen aan de

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

normen. Deze taak ligt niet bij de gemeente Echt-Susteren maar bij het waterschap. Wel is de gemeente intensief bezig met het beleid en projecten zoals het Deltaprogramma Maas en Integraal Riviermanagement (IRM). Doel van dit beleid en deze projecten is het borgen van een waterrobuuste en veilige regio, nu en in de toekomst. Digitale veiligheid Digitale veiligheid (cyber security) is de praktijk van het beschermen van systemen, netwerken en programma’s tegen digitale aanvallen. Deze cyberaanvallen zijn meestal gericht op het openen, wijzigen of vernietigen van gevoelige informatie, het afpersen van geld van gebruikers of het onderbreken van normale bedrijfsprocessen. In een samenleving die steeds meer digitaal verbonden is, speelt digitale veiligheid in toenemende mate een rol. Daarmee vormt de impact op onze digitale veiligheid een belangrijk afwegingskader bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We zien daarnaast het belang van het op een veilige en verantwoorde manier delen en ontsluiten van data. Zodat dit ten dienste staat van een goede en adecuate hulpverlening. Denk hierbij aan data over de doelgroep en het aantal bewoners van een woonvoorziening bij een dreigende situatie.

Politie gemeente Echt-Susteren (bron: Zipsfotografie)

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een thema dat doorlopend onze aandacht zal blijven vragen. De manier waarop wij ons verplaatsen is continue in beweging. (Nieuwe) ontwikkelingen vragen onze aandacht. Zowel in de vorming van beleid als in het dagelijks gebruik van de openbare ruimte. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe inrichtingsconcepten waarin meer prioriteit gegeven wordt aan meer duurzame vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en ov) en minder prioriteit aan minder duurzame mobiliteitsvormen (zoals de auto). Maar ook aan de opkomst van nieuwe vervoersmiddelen (bijvoorbeeld zelfrijdende auto’s, fatbikes) die zich vermengen met de meer oudere verkeersdeelnemers. Sociale veiligheid Onder de term sociale veiligheid wordt verstaan de bescherming of het zich beschermd voelen tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door of dreigt van de kant van menselijk handelen in de openbare ruimte. Een veilige leefomgeving bestaat uit bijvoorbeeld het bouwen van veilige bouwwerken. Het borgen van veiligheid in de openbare ruimte. Maar ook over effectieve hulpverlening. Een samenleving die zelfredzaam is en waarin kwetsbare groepen bescherming vinden. Het is uiteindelijk van belang dat onze samenleving blijft functioneren. Ondermijnende criminaliteit Criminelen schuwen het niet om legale partijen te beïnvloeden of te onderdrukken.

Denk daarbij aan volksvertegenwoordigers, ambtenaren en onschuldige burgers. Daarbij passen criminelen soms ook zwaar geweld toe. Het effect is dat bovenwereld en onderwereld met elkaar verweven raken. Dit ondermijnt en bedreigt de samenleving en rechtsstaat. De gevolgen van ondermijnende criminaliteit zijn zichtbaar in onze fysieke leefomgeving. Denk aan de toename van brandgevaarlijke drugslabs en hennepkwekerijen. Het dumpen van drugsafval. Het verhandelen van drugs. Witwassen, afpersing, overvallen en zelfs afrekeningen in het criminele circuit. Daarmee vormt het voorkomen van ondermijnende kwaliteit een belangrijk afwegingskader bij de (her)inrichting van onze leefomgeving.

81

Agrariërs aan het oogsten (bron: Zipsfotografie)

82

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Ondernemend Echt-Susteren De opgaven

Echt-Susteren is een ondernemende gemeente en dat willen we blijven. Dit vraagt om een aantrekkelijk werkklimaat voor ondernemers om zich te vestigen en te (blijven) ontwikkelen in Echt-Susteren. Dit doen we door het bieden van gevarieerde werkgelegenheid en de beschikbaarheid, bereikbaarheid, verduurzaming en aantrekkelijkheid van onze werklocaties. We zien uitdagingen in het houden van balans tussen het draaiende houden van de arbeidsmarkt, in relatie tot de hiervoor benodigde arbeidskrachten. Deze balans speelt ook bij het behoud van ruimtelijke kwaliteiten van ons landelijke en natuurrijke buitengebied. Kijkend naar onze bestaande bedrijventerreinen dan is er een behoefte aan verduurzaming. Dit om kwaliteit te behouden en deze terreinen aantrekkelijk te houden voor onze bedrijven. We zien ook uitdagingen in onze agrarische sector. Als gevolg van maatschappelijke opgaves en veranderende wet- en regelgeving staat deze sector onder druk. Een gezonde en toekomstbestendige agrarische sector is van belang voor onze gemeente. Niet alleen vanwege de economische activiteiten, maar ook voor het behoud van een vitaal en leefbaar buitengebied. Kijkend naar de kwaliteiten van ons veelzijdige landschap, dan zien we kansen voor de ontwikkeling van recreatie en toerisme. Kansen liggen er in de doorontwikkeling van bestaande recreatievoorzieningen en kleinschalige verblijfsrecreatie.

Bijvoorbeeld in combinatie met agrarische bedrijvigheid. Ook de fysieke beleefbaarheid van ‘Het Smalste Stukje Nederland’ biedt kansen op recreatief toeristisch gebied.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt

We beogen een duurzaam toegankelijk Echt-Susteren met werk en welzijn voor iedereen en een inclusieve arbeidsmarkt. We willen dat iedereen (naar vermogen) mee kan doen, maar het is ook noodzakelijk. Krapte op de arbeidsmarkt is een van de grootste uitdagingen voor onze economie. Bijvoorbeeld in sectoren als de zorg, het onderwijs en bij ons midden-en kleinbedrijf (MKB). Maar ook voor een succesvolle energietransitie en het verduurzamen van onze economie zijn veel arbeidskrachten nodig. Om te anticiperen op ontwikkelingen zetten we in regionaal verband in op samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs, overheid en zorginstanties. Samenwerking is nodig om proactief te sturen op het in balans brengen van de vraag naar en het aanbod van werk (huidig en toekomstig). Daarnaast willen we het (onbenut) arbeidspotentieel zo goed mogelijk benutten door werkzoekenden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden. Werken naar vermogen, met als doel uiteindelijk (betaald dan wel vrijwilligers-) werk te verrichten, is het uitgangspunt. Hiermee zetten we in op bestaanszekerheid en financiële zelfredzaam voor al onze inwoners.

Focus op de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen

Binnen de gemeente Echt-Susteren liggen een aantal bedrijventerreinen met bedrijven die een belangrijke functie vervullen voor de lokale en regionale economie en werkgelegenheid. We willen bestaande bedrijvigheid graag voor onze gemeente behouden. Hiervoor is het van belang dat we de kwaliteit van onze bestaande bedrijventerreinen op hoog niveau houden. Revitalisering is hierbij de komende jaren noodzakelijk. Enerzijds omdat diverse uitbreidingen en verhuisbewegingen invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit. Anderzijds vragen de klimaatadaptatie en de energietransitie ook om ruimte op deze terreinen. Ook (sociale) veiligheid is belangrijk om onze bedrijventerreinen aantrekkelijk te houden. Samen met ondernemers zetten we in op het organiseren van parkmanagement.

83

Ondernemend Echt-Susteren

84

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

In onze aanpak trekken we samen op met de gevestigde bedrijven. De gemeente stimuleert een verbreding van de thema’s waarop samenwerking plaatsvindt. Nieuwe onderwerpen zijn hierbij:

Legenda Huidige situatie Gemeentegrens

» » »

Kern Buurtschap/ bebouwing grenzend aan een kern Buurtschap/ bebouwing in het buitengebied Bedrijventerrein Asielzoekerscentrum (AZC) Solitaire bedrijven

Ontwikkelopgaven Geplande uitbreidingen bedrijventerrein Het Vonderen

A2 / A73

Geplande uitbreiding Louersveld

Spoorlijn

We gaan actief aan de slag met het verbeteren van de openbare ruimte en realiseren van meer groen op bedrijventerreinen. Hittestress en wateroverlast worden bestreden. We zetten in op duurzaam en circulair ondernemen en het benutten van (grote) bedrijfsdaken voor zonnepanelen. Hierbij wel rekening houdend met netcongestie en de daarmee gepaard gaande teruglever-restrictie. We gaan inzetten op het matchen van verbruik, opwek en opslag.

Ontwikkelingen rondom VDL Nedcar

Julianakanaal

Centrumvoorzieningen (rode vlak)

Maas Steilrand Bestaande landbouw ontwikkelgebieden (structuurvisie 2012) Bestaande concentratie horecavoorzieningen Recreatieve hotspots Sportfunctie (buitensport) Recreatieve verblijfsfunctie / camping Pieterpad

Mogelijke uitbreiding zandwinning en toekomstige ontwikkeling van natuur Zichtbaar en beleefbaar maken ‘Het Smalste Stukje Nederland’ Robuuste beekdalen

Toegankelijk en beleefbaar buitengebied met een hoogwaardig routenetwerk Beleefbare cultuurhistorie (motte)kasteel/klooster

|

Voldoende ruimte voor bedrijvige bedrijventerreinen

Dankzij onze centrale ligging en daarmee een goede bereikbaarheid is Echt-Susteren een uitermate geschikte vestigingsplaats voor grootschalige bedrijvigheid. Vanuit economisch perspectief heeft ons dit veel gebracht. Opbrengsten stellen ons in staat om te investeren in de samenleving.

Robuuste groenstructuur Agrarische ontwikkelrichting: Maasdal Agrarische ontwikkelrichting: Beekdalen Agrarische ontwikkelrichting: Oude ontginningen Agrarische ontwikkelrichting: Jonge ontginningen Agrarische ontwikkelrichting: Landduinen Agrarische ontwikkelrichting: Hoogterras Revitaliseren bedrijventerreinen

Gemeente Echt-Susteren

Het klimaatadaptief maken van (stenige) bedrijventerreinen Het toewerken naar energie neutralere bedrijventerreinen Het samenwerken in oplossingen voor netcongestie

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Naar de toekomst toe zien we deze focus verschuiven naar de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Vanuit het vinden van balans, zowel vanuit arbeidsmarktperspectief als het behoud van ons landelijke en natuurrijke buitengebied, ontwikkelen we geen nieuwe bedrijventerreinen meer. Laatste concrete ontwikkelingen zijn daarmee de bedrijventerreinen die nu gerealiseerd worden (De Berk III) of het in ontwikkeling zijnde bedrijventerrein Het Vonderen. Op deze nieuwe bedrijventerreinen bieden we ruimte voor nieuwe ondernemers, op de Berk III met name voor lokale ondernemers. Met deze aanpak bieden we letterlijk ruimte aan bedrijven die op hun huidige locaties onvoldoende kansen hebben op groei en ontwikkeling.

85

Door verhuizingen ontstaat de gewenste ruimte voor revitalisering op bestaande bedrijventerreinen. Tegelijkertijd ontstaat er door deze verschuiving weer ruimte voor nieuwe ondernemers. Het bieden van ruimte voor verplaatsing van bestaande bedrijven binnen de gemeente draagt ook bij aan het oplossen van knelpunten rondom solitaire bedrijven. Deze bedrijven zijn veelal gevestigd in het buitengebied of aan de randen van onze kernen. Doorontwikkeling is op deze locaties niet mogelijk, wel de verplaatsing naar een bedrijventerrein.

Kansrijke kantoorlocaties

Op de kantorenmarkt in Echt-Susteren is er in de afgelopen periode een steeds grotere mismatch ontstaan tussen vraag en aanbod van kwalitatief goede kantoorruimte. Het al schaarse aanbod dat er is, voldoet lang niet altijd aan de wensen van kantoorgebruikers. Kwaliteit van een kantoorlocatie, in de brede zin van het woord, wordt steeds belangrijker. Kantoren zijn steeds meer ontmoetingsplaatsen waar collega’s, opdrachtgevers, klanten en relaties samenkomen. Wij streven ernaar dat kantoren zich binnen onze gemeente kunnen vestigen op goed ontsloten locaties in de nabijheid van infrastructuur en voorzieningen. Met voorkeur richten wij ons hierbij op aanvragen van starters en lokale ondernemers die vanwege de bedrijfsontwikkelingen (uitbreiding) naar een nieuwe locatie willen verhuizen. De inpassing van kantoren moet bijdragen aan een kwaliteitsverbetering van de ruimtelijke inrichting of een economische bijdrage leveren. Denk daarbij aan zichtlocaties (entreezone A2) en plekken waar door toevoeging van kantoren herontwikkeling kan plaatsvinden.

86

Aantrekkelijke centra

In de detailhandel is al tientallen jaren waarneembaar dat E-commerce groeiende is. Hierdoor staan fysieke winkels steeds meer onder druk. Het is van belang dat we blijven inzetten op het vitaal houden van de winkelcentra van Echt en Susteren. We hebben fors geïnvesteerd in nieuwe infrastructuur en parkeervoorzieningen en blijven zorgen voor een aantrekkelijke inrichting van onze openbare ruimte. Richting 2040 blijven we doorgaan om beide centra stevig op de kaart te zetten met een gerichte branding en door in te spelen op nieuwe trends en ontwikkelingen. We werken aan een sterke mix van functies in de centra met detailhandel, horeca, wonen en ook maatschappelijke functies. Voor het centrum van Echt streven we naar een optimale synergie met De Pannenfabriek. Waar mogelijk versterken we de compacte centra door gericht winkels en andere functies te verplaatsen naar de centra. We stimuleren en faciliteren ondernemers bij het organiseren van evenementen en andere activiteiten en bevorderen de samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en andere belanghebbenden in de centra. We blijven aandacht houden voor een goede bereikbaarheid van de centra, voor voldoende en hoogwaardige parkeervoorzieningen en voor een aantrekkelijke openbare ruimte. Dit alles om de beleving van de centra voor bezoekers en inwoners op een hoog niveau te houden.

Onze centra moeten prettige plekken zijn waar je graag verblijft en elkaar kunt ontmoeten. Betaald parkeren willen we niet. De blauwe zone handhaven we en mogelijk breiden we deze uit daar waar dit vanuit verkeerskundige of economische overwegingen van belang is.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Een toekomstbestendige agrarische sector

We werken aan een duurzame agrarische sector. Een sector die meer werkt vanuit kringlooplandbouw. Een vorm van landbouw die gebaseerd is op een economisch systeem van gesloten kringlopen waarin grondstoffen, onderdelen en producten hun waarde zo min mogelijk verliezen, hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt en systeemdenken centraal staat’. Hiertoe zijn verschillende transitiepaden mogelijk. Denk hierbij aan innovatie middels hightech landbouw, zowel in gesloten en open systemen, duurzame landbouw, biologische landbouw, bredere (maatschappelijke) ondernemingen, natuur/landschapsbeheer of het stoppen van het bedrijf.

Vrijkomende Agrarische bedrijfsbebouwing (VAB’s)

Als gevolg van maatschappelijke opgaves en veranderende wet- en regelgeving staat de agrarische sector onder druk. Voor het behoud van een vitaal en leefbaar buitengebied en economische activiteiten is een gezonde en toekomstbestendige agrarische sector van belang voor onze gemeente. We juichen hergebruik van voormalige (agrarische) bedrijfsbebouwing (VAB’s) in merendeel van de gevallen toe. Diverse hergebruiksvormen zijn mogelijk. Specifieke regelgeving voor hergebruik van VAB’s is te vinden in bijlage 2.

We nemen als gemeente een proactief faciliterende rol aan ten opzichte van individuele agrarische bedrijven die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen/ toekomstbestendig willen maken. Aanvullend hierop zien we de noodzaak van een gebiedsgerichte aanpak waarbij we samen met betrokken partijen en partners werken aan lokale en concrete oplossingen voor de verschillende opgaves in ons buitengebied. Voor het starten van een dergelijke gebiedsgerichte aanpak volgen wij de kaders vanuit provinciaal en/of rijksbeleid.

Multifunctionele landbouw

Multifunctionele landbouw gaat over landbouwbedrijven die er activiteiten bij doen die op een agrarisch bedrijf thuishoren, of die op die landbouwproductie voortbouwen. Het gaat om een breed scala aan activiteiten, onder meer: natuur- en landschapsbeheer, dag- en verblijfsrecreatie, educatie, dag- en verblijfsopvang (zorg), verkoop van eigen of streekproducten, kinderopvang, als ook combinaties van activiteiten.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

87

Ommetje ‘Het Smalste Stukje Nederland’ (bron: gemeente Echt-Susteren)

88

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Het Smalste Stukje Nederland

‘Het Smalste Stukje Nederland’ is breed genoeg om volop te genieten, ook in 2040. Ons veelzijdige landschap met haar pittoreske dorpjes met een uniek aanbod van cultuurhistorie maken Echt-Susteren tot een heerlijke plek om te wandelen en fietsen. Je beleeft de rust en ruimte en geniet van het bourgondische leven en de culinaire gerechten. Echt-Susteren vormt de ideale uitvalsbasis om ook de brede regio te verkennen. Onze kwaliteiten maken Echt-Susteren tot een aantrekkelijke plek om te wonen en te recreëren. Daarnaast hebben we ook veel te bieden aan de toerist. Om onze recreatieve potentie te benutten zetten we in op het behoud van de kwaliteiten van ons veelzijdige landschap. Robuuste natuurverbindingen en waardevolle elementen in het landschap, zoals de steilrand, vormen de basis voor recreatieve routes en kleinschalige recreatieve functies. Het behouden en versterken van de kwaliteit van ons fiets- en wandelnetwerk heeft dan ook een hoge prioriteit. Specifiek zien we waarde in het zichtbaar maken van het toeristisch-recreatieve profiel van Echt-Susteren als ‘Het Smalste stukje Nederland’. Zowel in de profilering van onze gemeente. Maar ook als fysieke route waarbij je binnen een uurtje van België naar Duitsland wandelt. In ieder geval dienen routestructuren goed verbonden te zijn met onze kernen (met voorzieningen en horeca) en plekken van betekenis.

We zien daarnaast kansen voor de ontwikkeling van kleinschalige verblijfsrecreatie als verbredingsactiviteit, bijvoorbeeld bij bestaande (agrarische) bedrijvigheid. Bij voorkeur geven we ruimte aan initiatieven gelegen in de nabijheid van het recreatieve routenetwerk en/of in de kernrandzone. Functies dienen qua maat en schaal te passen bij de plek én de hoofdfunctie. Voor onze bestaande recreatiebedrijven geldt dat we ruimte bieden om in te spelen op trends en ontwikkelingen in de sector zodat de kwaliteit van deze op niveau blijft.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Werken aan een duurzame economie

Duurzaam ondernemen wordt steeds belangrijker. Als gemeente proberen we waar mogelijk dit proces te versnellen. De bedrijven waar mensen werken maken ook onderdeel uit van de leefomgeving. We verbinden de beleidsterreinen economie, duurzaamheid, onderwijs, arbeidsmarkt en werkgelegenheid en richten ons op een inclusieve samenleving. De juiste persoon op de juiste plaats. Een belangrijke ontwikkeling is het toekomstgericht en duurzaam ondernemen, meestal circulaire economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen genoemd. Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) draait het erom dat bedrijven ook onderdeel zijn van en een verantwoordelijkheid dragen voor de maatschappij. Hierbij werkt het bedrijf niet alleen voor winst (profit), maar hebben ze ook aandacht voor de mensen en samenleving (people) en een duurzame omgeving (planet). De consument verwacht dit ook steeds meer van bedrijven. De wereld wordt geconfronteerd met een groeiende schaarste van grondstoffen. Tegelijkertijd groeit het bewustzijn dat we op een andere manier met de aarde moeten omgaan, om deze op de lange termijn leefbaar te houden en bijvoorbeeld extreme klimaatverandering tegen te gaan. Dat betekent dat we onze economie moeten omvormen om deze toekomstbestendig te maken.

Toewerken naar een circulaire economie, waarin geen afval meer bestaat en alles wordt hergebruikt, wordt gezien als de beste kans om dit voor elkaar te krijgen. In 2040 is de circulaire werkwijze normaal People (samenleving), Profit (winst), Planet geworden. (duurzame omgeving), bron: jdmeier.com

89

LANDELIJK EN NATUURRIJK ECHT-SUSTEREN

1

Maasdal

2

Beekdallandschap

3

Oude ontginningen

4

Jonge ontginningen

5

Landduinen

6

Hoogterras

Visiekaart Echt-Susteren 2040 Samenvatting ontwikkelrichtingen Kwaliteiten van het landschap vormen afwegingscriterium, water en bodem sturend

Ontwikkelen robuust natuurnetwerk en beekdalen Zorgvuldig omgaan met nieuwe ontwikkelingen in de kernranden Toegankelijk en beleefbaar buitengebied Hoogwaardig routenetwerk Beleefbare cultuurhistorie Water- en droogteveiligheid

3

1

TOEKOMSTBESTENDIG ECHT-SUSTEREN

2

Gezonde en leefbare gemeenschappen met aandacht voor veiligheid en kwetsbare voorzieningen Pilotprojecten energietransitie (bedrijventerreinen) Meekoppelkansen benutten van Delta Rhine Corridor Robuuste groenblauwe netwerken in het stedelijk gebied Duurzame woningen

90

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

4

HERKENBARE KERNEN Herstructurering woningbouw Zorgvuldig omgaan met nieuwe ontwikkelingen in de kernranden

5

Aantrekkelijke en compacte winkelgebieden (Echt en Susteren) Gezonde en leefbare gemeenschappen Robuuste groenblauwe netwerken in het stedelijk gebied

6 SAMEN ECHT-SUSTEREN Zorgvuldig omgaan met nieuwe ontwikkelingen in de kernranden

Revitaliseren bedrijventerreinen

Aantrekkelijke en compacte winkelgebieden (Echt en Susteren)

Inzetten op beleefbaarheid en herkenbaarheid ‘Het Smalste Stukje Nederland’

Ontwikkelen kloostercomplex Koningsbosch

Hoogwaardig routenetwerk

Multifunctionele accommodaties en samenwerking tussen verenigingen

Beleefbare cultuurhistorie

Gezonde, veilige en leefbare gemeenschappen

Gemeente Echt-Susteren

|

ONDERNEMEND ECHT-SUSTEREN

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Aantrekkelijke en compacte winkelgebieden (Echt en Susteren)

91

Gemeentehuis Echt-Susteren (bron: Zipsfotografie)

Deel 4: Werken met de omgevingsvisie Gemeente Echt-Susteren

|

Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Deel 4 - Werken met de omgevingsvisie De omgevingsvisie: een dynamisch document

In deze omgevingsvisie zijn voor onze gemeente de richting en ambities richting 2040 bepaald. De uitvoering hiervan strekt zich uit van korte naar lange termijn, afhankelijk van het opstellen van concrete plannen, maatregelen en financiering. Het initiatief ligt daarbij zeker niet altijd bij de gemeente. De omgevingsvisie biedt een handvat voor vernieuwing en initiatieven vanuit de samenleving en nodigt hier nadrukkelijk toe uit. De omgevingsvisie vormt geen nieuwe start. Gemeente Echt-Susteren kent bestaand beleid dat ook na vaststelling van deze omgevingsvisie actueel blijft. Het uitgangspunt is: wat goed is, is goed. Een deel van dit bestaande beleid zetten we daarom onverminderd voort, dit blijft als onderdeel van de omgevingsvisie gehandhaafd. Dat komt omdat deze beleidsdocumenten: - Gedetailleerder zijn uitgewerkt dan de omgevingsvisie en daarmee beleidsmatig nog actueel zijn en blijven - Beleid bevatten die in het nog op te stellen omgevingsplan moeten worden vertaald of relevant zijn voor toetsing van verzoeken - Als (actie)programma gelden met een bijbehorend investeringsprogramma - Gebiedsgericht en meer operationeel van aard zijn - Een evaluatie nodig is, voordat een definitieve afweging over het betreffende beleid kan worden gemaakt.

Bij de periodieke actualisatie van de omgevingsvisie vindt daarom telkens de afweging plaats over de nog bestaande beleidsdocumenten en de op te stellen programma’s.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Integraal en gebiedsgericht werken en afwegen

Het gedachtegoed van de Omgevingswet is gericht op integraal werken. Deze integrale benadering komt het best tot zijn recht vanuit een gebieds- en wijkgerichte benadering. Vanuit een integrale en gebiedsgerichte benadering ontstaan oplossingen die antwoord geven op de maatschappelijke uitdagingen waar we als gemeente voor staan. Antwoorden die passen bij de ambities uit deze omgevingsvisie. Integraal werken vraagt hierbij om multidisciplinaire teams waarin verschillende specialismen samenkomen en waarbij er nauw wordt samengewerkt tussen overheid, omgeving, ketenpartners en stakeholders. Vanuit dit gedachtegoed werken we als gemeente bijvoorbeeld met zogenaamde intaketafels. Heeft u een initiatief (plan of idee)? Dan kunt u uw initiatief bespreken en afstemmen met de gemeente. Is het initiatief wenselijk en haalbaar? Past het binnen de kaders van deze omgevingsvisie? En zo ja, wat is nodig voor deze ontwikkeling? Op die vragen krijgt u antwoord. Wij begeleiden u bij het uitwerken van uw plan en denken met u mee.

93

Samen werken aan de uitvoering

De gemeente heeft verschillende rollen bij het uitvoeren van de visie. Welke rol ze kiest, hangt af van verschillende factoren. Dit kan bijvoorbeeld samenhangen met het uitvoeren van wettelijke taken, wie eigenaar is van de grond, de opgave in het gebied en de hoeveelheid invloed die de gemeente heeft. We onderscheiden de volgende rollen:

Sturing door college van B en W en de gemeenteraad

De Omgevingswet en de Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040 zetten in op een integrale en gebiedsgerichte benadering van opgaves. De belangrijke opgaves en ambities komen centraal te staan. Deze benaderingswijze vraagt meer flexibiliteit en ruimte voor initiatieven. Daarentegen ligt er minder vooraf vast. Dit vraagt een andere manier van sturen door raad en het college. Namelijk niet enkel meer een toetsende rol, maar meer een regisserende en faciliterende rol. Dat betekent ook iets voor de inrichting van het bijbehorende instrumentarium. Randvoorwaarden voor het bieden van meer ruimte en flexibiliteit is het borgen van een goede omgevingsdialoog waarbij in de planvorming zorgvuldig aandacht wordt besteed aan participatie mét en het creëren van draagvlak bij omwonenden en stakeholders. Hiertoe heeft onze gemeente separaat participatiebeleid vastgesteld: ‘Participatiebeleid gemeente Echt-Susteren 2022’. De ambities, kaders en richtlijnen uit deze omgevingsvisie worden nader uitgewerkt in programma’s en/of een omgevingsplan. De bevoegdheid voor het uitwerken en vaststellen van programma’s ligt bij het college van B en W. Vanwege de doorwerking van omgevingsvisie op programma’s en de verdere doorvertaling van programma’s in het omgevingsplan betrekken we de gemeenteraad bij het opstellen van programma’s. De wijze waarop verschilt per onderwerp, gebied of thema.

De bevoegdheid voor het vaststellen van omgevingsplannen ligt bij de gemeenteraad.

94

De regisserende gemeente De gemeente vindt samenwerking met andere partijen belangrijk, maar houdt wel de regie. Dit geldt bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van specifieke gebieden, zoals bijvoorbeeld bij de ontwikkeling en uitbreiding van bedrijventerrein De Berk of het gebied De Valk. De faciliterende gemeente De gemeente maakt ontwikkelingen mogelijk voor inwoners en bedrijven. Dit kan bijvoorbeeld door het opstellen van beleid in programma’s. Het wijzigen van het omgevingsplan. Het verlenen van vergunningen, het geven van subsidies en het meedenken in de beginfase van projecten. De kaderstellende gemeente De gemeente stelt regels en kaders op, bijvoorbeeld via het omgevingsplan of verordeningen. Dit kan bijvoorbeeld gaan over het bevorderen van gezondheid of het beschermen van bomen. Dit laatste via onze bomennota. De uitvoerende gemeente De gemeente zorgt ervoor dat de basis in de openbare ruimte op orde is. Dit betekent aanleggen, beheren en onderhouden van bijvoorbeeld wegen, openbare ruimtes, parken en (fiets)parkeervoorzieningen.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Het einddoel is een beleid meer gericht op het behoud en versterken van kwaliteiten die er werkelijk toe doen.

Instrumenten Omgevingswet

Onder de Omgevingswet heeft de gemeente instrumenten om haar taken uit te voeren.

verschillende

Van omgevingsvisie naar programma’s De denkrichting en doelen in de omgevingsvisie zijn redelijk globaal gehouden en vragen soms om een nadere uitwerking. Eén van de mogelijkheden daarvoor is het opstellen van programma’s. De aard van het programma kan verschillen: - Programma’s gericht op bescherming, beheer of ontwikkeling - Programma’s gericht op een specifiek gebied of project - Programma’s over thema’s zoals mobiliteit, energie, klimaatadaptatie, maatschappelijke voorzieningen of gezondheid. Van omgevingsvisie naar omgevingsplan Sinds het in werking treden van de Omgevingswet vormen de geldende bestemmingsplannen, verorde-ningen en beleidsregels van rechtswege het omgevingsplan. Gemeenten hebben tot eind 2031 de tijd om dit plan om te vormen tot een omgevingsplan dat in overeenstemming is met de Omgevingswet. We pakken de omvorming gefaseerd en gebiedsgericht aan. Voorlopig blijven veel regels intact. Deze zijn ook in de toekomst nodig. Juist waar regels bescherming bieden aan de te handhaven belangen blijven regels nodig. In andere gevallen is er ook ruimte om geleidelijk tot vereenvoudiging over te gaan en ruimte te bieden aan particulier initiatief en vernieuwing.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Omgevingsvergunningen Andere instrumenten die de gemeente gebruikt zijn het omgevingsplan en omgevingsvergunningen. Deze instrumenten bieden regels (het omgevingsplan) of officiële toestemming (de omgevingsvergunning) voor activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving. Bijvoorbeeld voor het bouwen van een gebouw of het kappen van een boom. Het omgevingsplan is bindend voor iedereen. De omgevingsvergunning is de toestemming van de overheid voor de uitvoering van bepaalde activiteiten in de fysieke leefomgeving. Omgevingseffectrapportage (OER) Het kan zijn dat het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie tot belangrijke veranderingen leidt. In Nederland is het dan verplicht om dit te toetsen met een milieueffectrapport (artikel 16.34 Omgevingswet). In een Milieueffectrapportage staat wat de gevolgen van een kaderstellend plan of programma zijn voor het milieu. Wanneer de gemeente een besluit moet nemen kan zij de informatie uit het milieueffectrapport meenemen in de besluitvorming. Omdat de omgevingsvisie over de hele omgeving gaat, wordt in het milieueffectrapport ook gekeken naar de hele omgeving. Daarom heet het milieueffectrapport bij een omgevingsvisie een Omgevingseffectrapport (OER). De Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040 stelt echter géén kaders, of maakt geen initiatieven mogelijk, die m.e.r.(beoordelings)plichtig zijn.

Ambities in de visie hebben weliswaar een sturend karakter, maar zijn nog niet locatiebepaald. Er is dan ook géén OER opgesteld. Daar waar kaders concreter worden in programma’s of omgevingsplan wordt op dat moment indien noodzakelijk een milieueffectrapportage opgesteld.

95

Echt-Susteren en de regio

Gemeente Echt-Susteren werkt intensief samen met haar partners en buurgemeenten. De gemeente Echt-Susteren ligt in MiddenLimburg, grenzend aan de gemeenten Roerdalen, Maasgouw én Sittard-Geleen. Als smalste stukje Nederland grenst Echt-Susteren zowel aan België (Maaseik) en Duitsland Waldfeucht en Selfkant. Echt-Susteren werkt intensief samen met haar ketenpartners, buurgemeenten en regiosamenwerkingen. Om te kunnen voldoen aan alle taken die Echt-Susteren krijgt opgelegd vanuit de landelijke en provinciale overheid, maar ook om te blijven voldoen aan de kwaliteitseisen van de inwoners, werken we ambtelijk samen met gemeenten Maasgouw en Roerdalen. Dit doen we onder de naam: Servicecentrum MER.

Echt-Susteren is een van de aandeelhouders van Ontwikkelingsmaatschappij Limburg (OML). OML draagt bij aan de economische ontwikkeling van de regio Midden-Limburg en doet dit in samenwerking met gelieerde partijen, bedrijfsleven en overheden. We werken graag en actief samen, maar dit betekent nadrukkelijk niet dat we geen eigen keuzes meer maken. We borgen in onze samenwerkingsverbanden op zorgvuldige wijze het belang van onze inwoners, ondernemers en gemeente.

Om het recreatief gebruik van de grensoverschrijdende natuur te bevorderen neemt Echt-Susteren, sinds 2002, deel aan het samenwerkingsverband Grenspark Maas-Swalm-Nette. Maar ook in Euregioverband Rijn Maas Noord werkt Echt-Susteren samen met 30 andere Nederlandse en Duitse gemeenten samen aan het versterken van contacten en aan samenwerking. Samen met de zes andere Midden-Limburgse gemeenten (SML) werken we aan regionale opgaves op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie, een toekomstbestendige en circulaire economie en aan een gezonde en aantrekkelijke woonomgeving. Ter bevordering van de brede welvaart in de regio Midden-Limburg richten de MiddenLimburgse gemeentenzich samen met het Rijk, de provincie en het Waterschap Limburg, via de Regio Deal, concreet op drie thema’s: leefbaarheid, klimaat en landschap en economie, onderwijs en arbeidsmarkt. Ook voor wat betreft de woningbouw opgave werken we samen met de Midden-Limburgse gemeenten aan de ambities die zijn vastgelegd in de woondeal. SML streeft naar de juiste leefbaarheid op het gebied van wonen, leren, werken, shoppen, recreatie en toerisme.

96

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

97

Pater Sangersbrug tussen Roosteren en Maaseik (bron: Zipsfotografie)

98

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

Programma kostenverhaal en financiële bijdragen

Om de leefomgeving aantrekkelijk te houden en om invulling te geven aan (ontwikkel)opgaves en ambities, werken we vaak samen met andere partijen. Voor bouwactiviteiten in het Omgevingsbesluit waarvoor de gemeente het omgevingsplan wijzigt, is de gemeente volgens de Omgevingswet verplicht om kosten te verhalen op de initiatiefnemer van de bouwactiviteit. Dat geldt ook voor bouwactiviteiten die de gemeente buiten het omgevingsplan mogelijk maakt. De Omgevingswet verplicht overheden om de kosten voor werken, werkzaamheden en maatregelen die toerekenbaar zijn aan een ontwikkeling proportioneel te verhalen op de initiatiefnemers die profijt hebben van de aanleg van openbare voorzieningen in het ontwikkelde gebied. De financiële bijdragen zijn bedoeld voor investeringen voor het verbeteren van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Dat kunnen gebiedseigen verbeteringen zijn en verbeteringen elders in de gemeente.

Artikel 13.22 van de Omgevingswet biedt een grondslag voor afspraken over een financiële bijdrage voor ontwikkelingen van een gebied bij een wijziging van het omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Een vrijwillige financiële bijdrage gebiedsontwikkeling is een financiële bijdrage aan kosten van kwaliteitsverbeteringen die niet onder kostenverhaal vallen, maar wel bijdragen aan de kwaliteit van een gebied. Hoe we het kostenverhaal en de financiële bijdragen gaan vormgeven en toepassen, wordt uitgewerkt in een Programma kostenverhaal en financiële bijdragen.

De wettelijke grondslag voor afdwingbare kostenverhaal en voor het overeenkomen van verplichtingen tot betaling van geldbedragen voor gebiedsontwikkeling is opgenomen in de Omgevingswet. Daarom is in de Omgevingswet in artikel 13.13 een specifieke grondslag voor een anterieure overeenkomst over kostenverhaal bij locatieontwikkeling opgenomen.

Gemeente Echt-Susteren

|

Ontwerp Omgevingsvisie Echt-Susteren 2040

99

Spelende kinderen Valdeludo Echt (bron: Zipsfotografie)

Bijlagen