D2b. 201616726-Voorjaarsnota 2023 gemeente Duiven.pdf

Voorjaarsnota Duiven 2023

2

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Financieel (totaal)overzicht Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Totalen Bijlage: Investeringskredieten

3 4 8 9 25 47 72 77

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Samenvatting

3

Samenvatting Saldo voor Voorjaarsnota Vastgesteld begrotingssaldo Structurele doorwerking Najaarsnota 2022 Decembercirculaire 2022 Begroting 1Stroom Startpunt Voorjaarsnota 2023

2023 983 9

2024 1.596 122

2025 2.738 157

2026 -127 1.350

2027 -127 20

96 -756 332

29 -1.376 371

29 -1.691 1.233

28 -2.006 -756

28 -2.636 -2.716

2023 332

2024 371

287 -3.124 -1.006 -3.511

486 -2.615 -609 -2.366

2025 1.233 -79 978 -2.242 -228 -339

2026 -756 -79 -81 -1.962 -228 -3.107

2027 -2.716 -79 182 -1.725 -58 -4.396

Bedragen x € 1.000

Ontwikkeling resultaten 2023 - 2027 Startpunt Voorjaarsnota Aanvullend krediet IKC Remigius Ontwikkelingen prog 1 Bestuur Ontwikkelingen prog 2 Maatschappij Ontwikkelingen prog 3 Omgeving Begrotingsresultaat na Voorjaarsnota Bedragen x € 1.000

Door middel van een aantal dekkingsmaatregelen verbeteren de saldi in de verschillende jaren:

Begrotingsresultaat na Voorjaarsnota Dekkingsmaatregelen Saldo na Voorjaarsnota

2023 -3.511 1.122 -2.389

2024 -2.366 1.577 -789

2025 -339 1.817 1.478

2026 -3.107 1.800 -1.307

2027 -4.396 1.153 -3.243

Bedragen x € 1.000

Op dit moment is nog niet bekend welke gevolgen de meicirculaire 2023 kunnen hebben. Bovendien worden in de maanden juni/juli de inkomsten nog geactualiseerd. Deze zaken gaan nog voor een wijziging van het saldo zorgdragen.

4

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Inleiding

Inleiding Deze Voorjaarsnota schetst een beeld van de ontwikkelingen in gemeente Duiven. Welke externe ontwikkelingen komen er op ons af, waar is extra budget nodig voor het huidige beleid, waar zouden we extra inspanning moeten of kunnen verrichten en welke kosten of extra capaciteit is daar dan mee gemoeid? De Voorjaarsnota geeft koers en richting voor de komende jaren. Op basis hiervan Kleuren we de gemeente met elkaar. De keuzes die met het vaststellen van deze nota worden gemaakt vormen de basis voor de meerjarenbegroting 2024-2027 die in het najaar door de gemeenteraad wordt behandeld. In deze nota komt veel samen: • De drie opgaven, wat is de stand van zaken, wat is bereikt en wat zijn de accenten voor de komende periode? • Wat vraagt extra aandacht van het college en de organisatie met de vast te stellen speerpunten? • De externe ontwikkelingen en welke wensen en keuzemogelijkheden zijn er? • De autonome ontwikkelingen met extra budget of inspanning als gevolg en moeten dan de kaders of het beleid worden bijgesteld? • De financiële positie van de gemeente in meerjarig perspectief. • Landelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in de wereld die invloed hebben op onze gemeente. • De keuze welke taken en activiteiten als eerste moeten worden opgepakt en welke we even laten liggen.

Het streven om in deze nota te komen tot een sluitende begroting voor 2024 bleek behoorlijk ingewikkeld. Wat heeft prioriteit, wat is van groot belang voor het verder werken aan onze opgaven en hoe spelen we in op de gevolgen van de landelijke problematiek. Het college legt u een Voorjaarsnota voor die niet geheel sluitend is. Bij de behandeling in de gemeenteraad is dan ook de vraag of we in de huidige fase wel al willen komen tot een sluitend perspectief voor 2024. Met de keuzes die we maken met deze Voorjaarsnota geven we kaders, kleur en richting voor de komende jaren. Tegelijk is er dus sprake van veel dynamiek die ook invloed hebben op onze gemeente en de rol die wij hebben in de samenleving. Loon- en prijsstijgingen, inflatie, instabiele energieprijzen, de oorlog in Oekraïne en de inwoners van dat land die wij opvangen, de krapte op de arbeidsmarkt, de opvang van statushouders, natuur- en stikstofproblematiek en het dalende vertrouwen in de overheid zijn ontwikkelingen die zich niet laten voorspellen. Ze zijn niet echt door de gemeente te beïnvloeden maar hebben wel direct impact op gemeentelijke doelstellingen en ons handelen. Dat vraagt om flexibiliteit en voortdurend anticiperen op de gevolgen van deze ontwikkelingen voor onze inwoners, onze partners, onze verenigingen en onze bedrijven.

We hebben in de afgelopen tijd met elkaar van gedachten gewisseld over de ontwikkelopgaven en eventuele te maken keuzes gelet op de werkdruk en krapte op de arbeidsmarkt. Dit is een standaard onderwerp van gesprek tussen de organisatie en het bestuur. In de informatieve raadsbijeenkomst is een toelichting gegeven op de ontwikkelopgaven voor 2023 en wat er nodig is om dit verder vorm te kunnen geven, met een doorkijk naar 2024. Daar waar prioritering leidt tot uitstel van opgaven wordt dit in 2024 opgepakt. Er zit een grote afhankelijkheid tussen de verschillende disciplines en daarmee een doorwerking van de ontwikkelopgaven naar de reguliere werkzaamheden. Afgesproken is om daar waar extra inzet voorzien wordt, deze terug te laten komen in de Voorjaarsnota. Veel van de ontwikkelopgaven voor gemeente Duiven kunnen doorgang vinden en wordt hard aan gewerkt. Wat we zien is dat de ontwikkelingen op het gebied van participatie en beheer & realisatie extra versterking nodig hebben. Deze komen terug in de Voorjaarsnota bij de betreffende programma’s. Tevens zien we een grote afhankelijkheid in het sociaal domein van externe ontwikkelingen, zoals onder meer de samenwerking met partners maar ook rijksbeleid. Zodra daar meer duidelijkheid over komt zullen we de afweging maken hoe daar mee om kan worden gegaan.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Inleiding

5

Opgavegericht werken past bij deze flexibele en anticiperende manier van werken. De drie opgaven die door de raad zijn vastgesteld leggen helder vast wat de ambities zijn, waar we naar toe werken. Het verweven en verbinden van deze ambities in de planning en control-cyclus met documenten zoals deze Voorjaarsnota en straks de meerjarenbegroting kan de komende jaren nog verbeterd worden. Daar gaat het college dan ook met de organisatie mee aan de slag. Hoe vertalen we onze ambities en doelstellingen ook bij de drie opgave in begrijpelijke en logische verhalen en hoe sluit de meerjarenbegroting en de Voorjaarsnota 2024 daar dan op aan. Dat er altijd een zekere spanning zal blijven bestaan op de maakbaarheid waar deze nota en straks de begroting vanuit gaat en de dynamiek in de samenleving is niet te voorkomen. Bij het vormgeven van de ambities, doelstellingen en dienstverlening is het denken en handelen vanuit positieve gezondheid leidend. We kunnen daarbij vertrouwen op een stevig verenigingsleven en betrouwbare sociale partners. Een gevarieerd bedrijfsleven met kleine en grote ondernemingen. Een goedgevulde culturele agenda en inwoners die over het algemeen tevreden zijn met hun leven. Een veilige en fijne woonomgeving. Uiteraard zijn we betrokken en aanspreekbaar voor inwoners, verenigingen of bedrijven waar het al dan niet tijdelijk, minder gaat.

Onze dienstverlening moet ook voor deze groep simpel en toegankelijk zijn. De doorontwikkeling van 1Stroom is hiervoor van groot belang. Om de vastgestelde ambities waar te kunnen maken is een flexibele, lerende organisatie die goed dienstverlening biedt voorwaarde. Hoe zetten we de beschikbare capaciteit op de juiste wijze in? Hoe stellen we gezamenlijk prioriteiten? De gespannen arbeidsmarkt is een factor die het soms lastig maakt de organisatie op sterkte te houden of te brengen. We volgen deze ontwikkeling en de voortgang op de voet. De drie opgaven Drie opgave zoals die eerder met u gedeeld zijn blijven voor het college leidend. In 2023 gaan we dus ook door met het werken aan en realiseren van de doelen zoals die eerder door u zijn vastgesteld. Hoe doen we dat? Op flexibele wijze met ruimte voor inbreng uit de samenleving, waar nodig verscherpen, verdiepen, versmallen of verbreden van onze acties en doelen maar vasthoudend aan de ambitie. Zoals bekend zijn de drie opgaven: De opgave: Verdere transformatie van het sociaal domein. We investeren in de positieve gezondheid van onze inwoners en gaan uit van wat iemand wel kan en denken in mogelijkheden. Iedereen die dat wil moet mee kunnen doen met werk, onderwijs, sport, cultuur en aan ons verenigingsleven. We hebben aandacht voor achterstanden en de tweedeling in onze gemeenschap.

We bedenken simpele en passende oplossingen in en met de directe leefomgeving. Zorg die nodig is, wordt tijdig en integraal ingezet. We kijken naar heel de mens achter de zorgvraag. Via 5 ontwikkellijnen werken we verder aan de transformatie. Daar komen diverse uitdagingen bij naar voren waar we zo goed mogelijk op inspelen. De gevolgen die de coronajaren hebben gehad voor de jeugd, de wachtlijsten bij zowel de jeugd als de volwassenenondersteuning, de krapte op de arbeidsmarkt en het huisvesten en integreren van statushouders en Oekraïners. We gaan in gesprek met inwoners en partners in dorpen en wijken. De uitkomsten daarvan gebruiken we om de uitvoeringsagenda voor de komende jaren aan te vullen, in te kleuren en bij te stellen. De opgave: Versnelling woningbouw.

6

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Inleiding

De huidige plannen voor woningbouw gaan we zo snel mogelijk realiseren. We bouwen voor doelgroepen die een binding hebben met Duiven, Groessen of Loo. De ontsluiting van alle locaties moet goed geregeld zijn. We schenken aandacht aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wijken. Veranderingen in de behoefte aan woningen houden we goed in de gaten en we stellen zo nodig onze koers bij. We werken verder aan deze opgave met een realistische houding, vanuit de houding “wat is nodig en wat kunnen we waarmaken”. Een visie op de verbinding tussen wonen en zorg wordt opgesteld met aandacht voor specifieke doelgroepen. Rondom het Eilandplein bouwen we verder aan een inclusieve “Blijfwijk”. Flexwonen wordt gerealiseerd. De stikstofproblematiek maar ook mogelijke tegenwind op juridisch vlak zal de snelheid waarmee we nieuwe woningen en projecten kunnen realiseren blijven beïnvloeden. De opgave: Duurzaamheid. De energie die nodig is in de gemeente Duiven willen we zo duurzaam mogelijk opwekken. Woningen en ander vastgoed moeten duurzaam worden verwarmd. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat extreme hitte, droogte of regenval geen problemen veroorzaken. We investeren in biodiversiteit. We willen naar een duurzame gemeente Duiven zonder afval. We werken met energie en succes verder aan deze opgave. Waar nodig herijken we de doelstellingen en stellen we het tempo bij.

Stikstofproblematiek en recent de waterkwaliteit vragen om een actieve houding, in Liemerse samenwerking gaan we werken aan natuurbehoud en landelijk vitaal gebied. Bij het realiseren van deze drie opgaven gaan we voor maximale inbreng vanuit de samenleving, zorgen we er voor dat transparant is wat de rol van de samenleving is en wat de rol van de gemeente is. Heldere communicatie is essentieel. De keuzes en ontwikkelingen zoals die zijn opgenomen in deze Voorjaarsnota sluiten inhoudelijk goed aan op de drie opgaven. Met het verder vormgeven van opgavegericht werken willen we een directere en meer integrale sturing op de voortgang van deze opgaven realiseren. Ook deze ambitie vraagt om de juiste balans. Hoe verbinden we bestaande structuren en doelstellingen aan deze andere manier van sturen en werken? Verhalen die passen bij deze opgaven, die aanspreken en uitnodigen tot meedenken en meewerken gaan we samen met de samenleving schrijven. Financieel beeld Inclusief alle ontwikkelingen, speerpunten, aanvullende wensen en dekkingsmaatregelen geeft deze Voorjaarsnota alleen in 2025 een positief resultaat. In 2024 sluit de Voorjaarsnota met een tekort van € 789.000. De tekorten worden vooral veroorzaakt door de loon- en prijsstijgingen en de achterblijvende rijksgelden vanaf 2026. In deze Voorjaarsnota zijn de gevolgen van de meicirculaire nog niet verwerkt.

Bovendien zullen in de komende periode de gemeentelijke inkomsten (leges en OZB) nog worden geactualiseerd hetgeen mogelijk een verbetering van het resultaat kan opleveren. Doordat deze Voorjaarsnota geen sluitend perspectief geeft voor de komende jaren zal nog moeten worden gezocht naar oplossingen. Een niet sluitend perspectief zou er voor zorgen dat de gemeente onder toezicht komt van de provincie hetgeen de beleidsvrijheid zou beperken. De gemeenteraad wordt bij de besluitvorming rondom de Voorjaarsnota de ruimte gegeven om een aantal denkrichtingen mee te geven die voor een oplossing kan zorgen. Daarbij is vooral het sluitend maken van de jaarschijf 2024 de grootste prioriteit. In de meerjarenbegroting streven we in ieder geval naar een jaarschijf over 2024 die sluitend is.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Inleiding

Met deze Voorjaarsnota legt de gemeenteraad de koers, ruimte en richting voor de rest van 2023 en de komende jaren vast. Daarmee is helder wat de opdracht aan het college en de organisatie is. Een opdracht waarmee zowel de organisatie als het college met energie en inzet mee aan de slag kan. Een opdracht waarmee we kleur kunnen blijven geven aan de samenleving in Duiven, Groessen en Loo. Passende inbreng en betrokkenheid van de samenleving blijft belangrijk. Door de dynamiek in de omgeving maar ook door de flexibiliteit die de 3 opgaven vragen zijn aanvullende keuzes of bijstelling of nadere inkleuring regelmatig nodig. Voorstellen daarover worden uiteraard aan de gemeenteraad voorgelegd met vertrouwen dat we bij onze gemeente passende oplossingen zullen vinden.

7

8

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Financieel (totaal)overzicht

Financieel (totaal)overzicht Totaal Startpunt Voorjaarsnota Aanvullend krediet IKC Remigius Autonome ontwikkelingen: Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Saldo na autonome ontwikkelingen Overige ontwikkelingen (speerpunten/wensen) Saldo Voorjaarsnota Dekkingsmaatregelen: Inzet stelpost prijsstijgingen Inzet post onvoorzien Onderuitputting Inzet incidentele middelen 1.a.1 Uitvoering en borging Participatiebeleid 1.4.a 1fte dienstverlening 1.4.c Proceskostenvergoeding WOZ 1.4.h Communicatie grote projecten 2.3.1.a.1 Versterken en afstemmen van de toegang 2.3.1.a.2 Leerplichtambtenaar 2.3.1.a.3 Gezond en veilig opgroeien 2.3.1.c Jeugdconsulent 2.3.1.c Toegang Beschermd Wonen 2.3.1.c procesbegeleider 2.4.a Fietsenplan st. Leergeld 2.4.e Beschutte huiskamer 2.4.f Inzet MEE 2.4.g Projectleider Blijfwijk 2.4.k Strategisch beheerplan spelen 3.4.5 Ontwikkelopgave Openbare Ruimte Aframen budget doelgroepenvervoer Wmo Aframen budget Vervoersvoorzieningen Taakstelling Gemeenschappelijke Regelingen Totaal dekkingsmaatregelen Saldo vjn na dekkingsmaatregelen

2023 332.019

2024 371.295

2025 1.232.613 -79.000

2026 -756.318 -79.000

2027 -2.715.795 -79.000

789.760 -2.881.978 -407.134 -2.167.333

1.070.341 -2.171.578 -245.445 -975.387

1.506.038 -1.964.161 103.545 799.035

510.172 -1.684.128 103.545 -1.905.729

583.961 -1.684.128 103.545 -3.797.417

-1.343.852

-1.390.451

-1.138.145

-1.201.145

-604.146

-3.651.935

-2.566.088

-339.110

-3.106.874

-4.395.563

600.344 25.000 250.000

447.535 25.000 200.000

457.825 25.000 150.000

427.825 25.000 100.000

427.825 25.000 50.000

15.750

35.750 41.265

41.265

85.000

41.265 20.000 85.000

85.000

85.000

50.000

50.000

50.000

23.734

23.734

23.734

50.000

50.000

50.000

66.000 60.000 50.000 10.000 25.000 13.000 25.000 30.000

66.000

66.000

10.000 25.000 13.000

10.000 25.000 13.000

170.000

170.000

170.000

50.000

50.000

50.000

50.000

100.000

100.000

100.000

100.000

500.000

500.000

500.000

33.000 25.000 10.000 25.000 13.000 40.000

63.000

1.122.094

1.577.284

1.816.824

1.799.824

1.152.825

-2.389.091

-788.554

1.477.714

-1.307.050

-3.242.738

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

9

Programma 1 Bestuur Inleiding Elk contact met de gemeente draagt bij aan het welzijn van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. 1.1 Externe ontwikkelingen Dienstverlening In de periode 2024-2028 zal er een piek zijn in het aantal aanvragen voor reisdocumenten. De oorzaak hiervoor is de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten vanaf 2014 van 5 naar 10 jaar. Om de piek op te kunnen vangen is een formatie-uitbreiding nodig van in totaal 1 fte. Deze formatie-uitbreiding en de financiële consequenties worden uitgewerkt bij de wensen. Lokale democratie Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden. Zo zijn steeds meer gemeenten met de burgerparticipatie aan het experimenteren. Het experimenteren komt voort uit de wens om te komen tot een grotere burgerbetrokkenheid bij de lokale politiek. Informatisering en de digitale samenleving Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners.

Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. De gemeente is in steeds grotere mate afhankelijk van ICT. De ICT omgeving is volop in beweging. Software zal steeds meer als een service geleverd worden (Software As A Service of SAAS). Deze te voorziene verandering in de ICT-architectuur heeft gevolgen voor de manier waarop de gemeente zich op dit vlak moet organiseren. De RID is naar aanleiding van de strategische sessies in 2022 en het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 een verbetertraject gestart om klaar te zijn voor deze toekomst. In het vervolgtraject zal ook gekeken worden naar de invulling van de opdrachtgevende rol van de gemeente en de digitale volwassenheid van de verbonden partijen. De digitale volwassenheid van de gemeente zal verhoogd moeten worden. In het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 is digitale volwassenheid benoemd. De uitwerking op welke wijze de digitale volwassenheid vergroot zal gaan worden, is echter nog niet concreet uitgewerkt. De toename van de importantie van informatie(veiligheid) en ICT leidt hier op termijn waarschijnlijk tot hogere kosten. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren van de gemeente. Het bekendste voorbeeld van ‘Hof van Twente’ toont aan dat een gemeente kwetsbaar is. In de periode na dit voorbeeld zijn er vele andere voorbeelden bij gekomen.

Verschillende maatregelen worden in verband met de toegenomen risico’s rondom met name ransomware genoemd. Gezien de toenemende mate van afhankelijkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zijn in de komende periode. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden.

10

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2024 zal de implementatie van de Woo voortgang hebben, waarbij ook het op orde brengen van de informatiehuishouding en training en bewustwording van de medewerkers en bestuurders belangrijke doelstellingen zijn. 1.2 Wat willen we bereiken? De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Het is belangrijk dat inwoners kunnen vertrouwen op de lokale overheid. Dit vertrouwen willen we versterken door meer transparant en participatief te zijn. Dit betekent dat de gemeente inwoners actief betrekt bij het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving, waarmee de onderlinge verbinding tussen inwoners en de leefbaarheid in de wijk en het dorp wordt versterkt. En dat het bestuur benaderbaar is en samen met partners en de samenleving naar ideeën en constructieve oplossingen zoekt. De gemeente zorgt voor goede en tijdige communicatie en transparantie van informatie. Dit draagt bij aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelijk stukken en beraadslagingen zijn openbaar en eenvoudig opvraagbaar.

Alleen als het absoluut noodzakelijk is, wordt geheimhouding opgelegd. De Visie op dienstverlening 2022-2026 geeft richting aan de ontwikkeling van de dienstverlening van de gemeente aan individuele inwoners en ondernemers. De missie daarbij is dat elk contact met de gemeente bijdraagt aan het welzijn van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. Dit betekent dat de inwoner centraal staat in het contact met de gemeente, bij de inrichting van processen en bij het maken van (beleids)keuzes. De inwoner kan rekenen op goede service, duidelijkheid en juiste en volledige informatie. De manier waarop het contact met de inwoner verloopt en de beleving van dat contact door de inwoner is daarbij minstens zo belangrijk als het resultaat van dat contact. Dit geldt voor alle takken van sport van de gemeente. Van het sociaal domein tot de fysieke leefomgeving en het klantcontactcentrum. Veiligheid is één van de belangrijkste basisbehoeften van de mens. Daarom is het van belang dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Duiven zich veilig voelen. Op lokaal niveau voert de gemeente de regie op veiligheid. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid delen we echter met vele partners, waarvan de inwoners de belangrijkste zijn. Als regisseur brengt de gemeente deze partners samen en stimuleren we een actieve rol van onze inwoners.

We geven onze eigen rol als overheid goed en actief vorm: we zetten waar nodig de veiligheidsinstrumenten in waarover wij beschikken, met de intensiteit die past bij de problematiek. 1.3 Wat gaan we daarvoor doen? A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zijn de speerpunten: 1.A.1 Doel

Uitvoering en borging Participatiebeleid De implementatie van het in Q3 2023 vast te stellen beleidskader participatie uit te voeren en te borgen in de organisatie en de samenleving.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.A.1 Toelichting

11

Uitvoering en borging Participatiebeleid Als het beleidskader na de zomer is vastgesteld wordt een begin gemaakt met een structureel implementatie- en borgingstraject van het participatiebeleid voor de medewerkers, managers en bestuurders van 1Stroom. Het traject is gericht op het versterken van de participatie manier van denken in de organisatie. De implementatie en borging van het beleid heeft tot gevolg dat er meer tijd, capaciteit en financiële middelen nodig zijn voor het ontwikkelen van medewerkers, het begeleiden en ondersteunen van medewerkers en het opzetten en uitwerken van werkwijzen en -processen. Daarnaast is de verwachting dat de organisatie intensiever te maken gaat krijgen met initiatieven uit de samenleving (overheidsparticipatie), dat hiervoor een initiatievenloket zal moeten worden ontwikkeld en dat het inzetten van participatie ook vanuit deze insteek een investering vooraf zal vragen in tijd en geld.

Risico’s

Planning

Uitvoering en borging van het beleidskader vraag om aan de voorkant bij elk werkproces altijd goed na te denken in hoeverre bewoners en externe partijen betrokken zijn of moeten worden. De ontwikkeling en uitvoering van een goed participatieplan is de volgende stap. Dit impliceert dat de besluitvormings- en uitvoeringsprocessen meer tijd vragen en dat daarvoor capaciteit en middelen beschikbaar moeten zijn. Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging hoe dan ook begeleiding vraagt van meerdere afdelingen en daarmee de druk op de organisatie opvoert. In september zal naar verwachting door beide raden het Beleidskader Participatie worden vastgesteld. Daarna zullen we uitvoeringsrichtlijnen voor uitvoering en borging opstellen voor de organisatie. De uitvoering en borging van het participatiebeleid start na vaststelling van het beleidskader en loopt door naar volgende jaren.

12

1.A.1 Financiën

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Uitvoering en borging Participatiebeleid Omdat het beleidskader en de richtlijnen voor de uitvoering op het moment van dit schrijven nog niet zijn vastgesteld door beide gemeenteraden, kunnen we alleen nog een zeer grove inschatting maken van de benodigde middelen en fte’s. Reden dat we hier toch al e.e.a. willen opnemen, is dat het beleidskader voor béide gemeenten is en we daarom besluitvorming over de financiën graag zoveel mogelijk in onderlinge stemming zouden willen laten plaatsvinden. 2023 Voor de uitvoering en borging vragen we de tot en met 2025 toegekende 1 fte senior participatiemedewerker toe te kennen voor de duur van deze coalitieperiode. Verder zullen we voor Q4 van 2023/ Q1 2024 naar verwachting € 25.000 projectbudget nodig hebben voor beide gemeenten samen (dus dat is € 15.750 voor Duiven) om een pilot uit te voeren met een digitale participatie tool die organisatie-breed gebruikt kan worden. Tenslotte vragen we specifiek voor Duiven t.b.v. de pilot participatieve aanpak VJN 2024 nog € 20.000 om hier de juiste expertise voor in te huren. Inwoners en partners worden actief betrokken bij de transformatie van het sociaal domein (programma 2). Dit doen we onder de werktitel Dorpsgesprekken. Dit betekent een omslag in werken. Om verdergaand participatief te werken is tijd, training en coaching nodig.

Tijd om samen met partners en sleutel-inwoners vormen van participatief werken te ontdekken, uit te proberen en de geleerde lessen mee te nemen. Training en coaching, omdat de basis van de nieuwe route weer opnieuw gelegd moet worden in een team met bijna allemaal nieuwe medewerkers. De kosten hiervan zullen worden gedekt door het gereserveerde budget voor het Strategisch Opleidingsplan. 2024 (en verder tot einde van deze coalitieperiode) Als het beleidskader wordt vastgesteld zal er mogelijk extra capaciteit nodig zijn binnen de verschillende afdelingen (naar verwachting bij RSO, R&B, Sociaal Domein). Hiervoor zullen we in het Raadsvoorstel bij het Beleidskader een concrete aanvraag doen.

Participatie

1.A.2 Doel

Als het Beleidskader wordt vastgesteld wordt daarmee ook ingestemd met een op te richten Initiatievenloket. Hiervoor zal ook extra capaciteit en subsidie-/werkbudget nodig zijn, zodat initiatieven gestimuleerd en gefaciliteerd kunnen worden. Dit zal ook worden aangevraagd in het raadsvoorstel van het Beleidskader in september. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van participatieve trajecten. De participatieverordening beoogt de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en bewoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling. Integraal werken Samenhang en afstemming op alle niveaus.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.A.2 Toelichting

13

Integraal werken Iedereen speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Met integrale adviezen wordt de kwaliteit en samenhang vergroot. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er wordt rust en stabiliteit ingebouwd in de processen.

Risico’s

Planning Financiën Participatie 1.A.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door. Zonder goede afstemming tussen betrokken ambtenaren en bestuurders worden onderwerpen niet in de volle omvang behandeld. Dit kan leiden tot misverstanden en omissies in de besluitvorming. Doorlopend. Beschikbare capaciteit voor de verbeteringen worden met bestaande capaciteit opgepakt. Op onderwerpen die betrekking hebben op derden, zullen zij betrokken worden. Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Een transparante organisatie en gemeente, die zijn informatiehuishouding op orde heeft. De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De WOO vervangt de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Het grote verschil tussen de WOO en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie (11 informatiecategorieën). Een belangrijk onderdeel van de WOO is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeente en 1Stroom. Beide zullen tot en met 2027 gefaseerd moeten gaan plaatsvinden. De Gemeenschappelijke Regelingen waarmee onze gemeente verbonden is moeten zich ook houden aan de Wet Open Overheid. GR’s krijgen echter geen budget vanuit het Rijk.

Uiteraard wordt de WOO bij de GR 1Stroom wel geïmplementeerd, gelijktijdig met de gemeente. Op het moment van schrijven wordt echter nog uitgezocht wat de precieze verdeling van verantwoordelijkheden en taken zou moeten zijn tussen de gemeente en de andere verbonden GR’s. Risico is dat deze GR’s ook in bepaalde mate aanspraak willen maken op ons vanuit het Rijk verkregen budget. De planning is dat hier uiterlijk in Q2 2023 meer helderheid over komt. De implementatie van de WOO duurt nog tot en met 2027.

14

1.A.3 Financiën

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Het op orde brengen van onze informatiehuishouding en het organiseren van actieve openbaarmaking van informatie hebben ervoor gezorgd dat er nieuwe applicaties en software aangeschaft moest worden. Door de installatie, implementatie en het beheer van deze nieuwe applicaties en het optimaliseren van onze huidige applicaties en systemen ligt er steeds meer werk bij de functioneel beheerders. Omdat dit naar de toekomst toe alleen maar zal groeien, is er structureel extra formatie (0,8fte) nodig als het gaat om functioneel beheer. Dit kan voorlopig (naar verwachting tot en met 2027) vanuit de middelen die vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld voor de WOO. Ook de formatieruimte die voor de WOO-contactfunctionarissen vrij is gemaakt (0,2fte per gemeente) wordt betaald vanuit de van het Rijk verkregen middelen voor de WOO.

Participatie

Coördinatie en afhandeling van WOO-verzoeken door Juridische Zaken is structureel, ook nu de WOO-contactfunctionarissen zijn gestart. Zij vervullen wel een rol in het proces van het afhandelen van WOO-verzoeken, maar die rol is gericht op de dienstverlenende kant (ervoor zorgen dat de WOO-verzoeken naar tevredenheid geholpen wordt) en niet op de juridische kant. Ondersteuning bij afhandelen WOO-verzoeken is structureel. In 2022 zijn in totaal 10 WOO-verzoeken ontvangen. Gelet op het aantal verzoeken dat tot op heden is ingediend moet worden aangenomen dat dit aantal in 2023 (nog) hoger zal uitkomen. De WOO-verzoeken hangen veelal samen met ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente en omvatten nagenoeg altijd een groot aantal documenten dat geanonimiseerd moet worden. Ondanks dat inmiddels beschikt wordt over de daarvoor benodigde software, ontbreekt het aan formatie om de documenten te anonimiseren zodat deze taak (structureel) moet worden uitbesteed (ofwel aan een externe partij ofwel door inhuur van extra capaciteit). Hiervoor wordt een budget gevraagd van € 30.000. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners. Daarnaast zullen inwoners ook actief bevraagd gaan worden over hoe zij de informatievoorziening van de gemeenten ervaren, bijvoorbeeld via een klankbordgroep.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dit zijn de speerpunten: 1.B.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Digitale veiligheid Inwoners en bedrijven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zij dat tijdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krijgen en zich ertegen kunnen wapenen. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.B.1 Planning

Financiën

Participatie

15

Digitale veiligheid In het nieuwe integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen. In het plan is op hoofdlijnen aangegeven wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren. Cyberveiligheid is een betrekkelijk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaamaan komen er projecten en initiatieven op dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zijn op voorhand niet aan te geven. Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet tot stand komen zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording bij inwoners en bedrijven over de gevolgen van cybercrime is een belangrijke eerste stap. Samenwerking met bijvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum zal daarbij worden gezocht.

C. Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. Dit zijn de speerpunten: 1.C.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Verbeteren van de dienstverlening Verankeren van de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening in de gemeentelijke organisatie: “inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelijk’ en ‘kennis van zaken”. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zij in alles dat zij centraal staan in het contact met de gemeente. Het is belangrijk dat de gemeentelijke organisatie werkt vanuit gemeenschappelijke waarden en uitgangspunten. Dit geeft duidelijkheid aan inwoners over wat zij van de gemeente kunnen verwachten. Dit komt tot uitdrukking in concrete normen en prestatieafspraken die de komende periode uitgewerkt zullen worden, op basis van input vanuit de samenleving en vanuit de ambtelijke organisatie. Er zijn technische, procedurele, culturele en financiële uitdagingen om in lijn met de Visie op dienstverlening te kunnen werken. De gewenste ontwikkelingen kunnen omvangrijk zijn en de nodige tijd kosten. Er zullen slimme keuzes gemaakt moeten worden.

16

1.C.1 Planning

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Verbeteren van de dienstverlening De Visie op dienstverlening schetst de stip op de horizon. Het is een ambitie. Deze ambitie is niet van vandaag op morgen te realiseren. De implementatie van deze ambitie is ook dermate complex dat het niet mogelijk is om op voorhand een detailplanning te maken en concrete resultaten te benoemen. Het verbeteren van de dienstverlening heeft continu aandacht nodig en vraagt veel doorzettingsvermogen. Ook is het nodig om alert te zijn op (maatschappelijke) ontwikkelingen en deze steeds te vertalen naar de gemeentelijke dienstverlening. In Jaarplannen wordt per kalenderjaar de focus voor het betreffende jaar uitgewerkt. In 2023 ligt de focus op 3 onderdelen: 1. Het ontwikkelen van methoden om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, eisen en kanaalgebruik van inwoners. Een van de signalen die hierbij al duidelijk en herhaald naar voren is gekomen, is de wens tot het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis. Dit is daarom in deze voorjaarsnota al als wens opgenomen. 2. Het ontwikkelen van instrumenten die nodig zijn om uitvoering te geven aan dienstverlening zoals beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026. 3. Opstellen van een opleidingsplan om brede vaardigheden te ontwikkelen bij medewerkers om uitvoering te kunnen geven aan dienstverlening als beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026.

In het Jaarplan 2024 zal hierop worden voortgebouwd en zullen nadere acties worden opgenomen om de dienstverlening verder te verbeteren. Het Jaarplan 2024 zal worden gebaseerd op de resultaten van de acties in 2023 en wordt begin 2024 ter kennisgeving aan de gemeenteraad voorgelegd.

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.C.1

17

Verbeteren van de dienstverlening Een van de signalen die al langer duidelijk en herhaald naar voren komt, is de wens tot het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis. Sinds medio 2020 is het gemeentehuis op maandag-, dinsdag- en donderdagmiddag gesloten in het kader van een bezuinigingsmaatregel. Dit geeft veel onvrede en onduidelijkheid bij inwoners en bezoekers. Daarnaast bestaat met de huidige openingstijden het risico dat door de reisdocumentenpiek vanaf 2024 en de grotere toestroom van bezoekers in een beperkt tijdvak wachtrijen ontstaan voor het afhalen van reisdocumenten. Concreet wordt voorgesteld het gemeentehuis weer op de “oude” 4 middagen te openen voor bezoekers met en zonder afspraak, met uitzondering van de tijd tussen 12.00-13.00 uur in verband met de noodzakelijke pauze tussen twee diensten die door het werken op 2 locaties wordt bemoeilijkt. Dit betekent dat het gemeentehuis dan open is op: - maandag – vrijdag: 8.00 – 12.00 - maandag – donderdag: 13.00 – 16.00 - maandag om de week: 18.00 – 20.00 (even weken) Tijdens de sluiting tussen 12.00 – 13.00 uur worden bezoekers via de medio 2023 in gebruik genomen intercom te woord worden gestaan door het KCC (vanuit de telefooncentrale), van waaruit hun vragen kunnen worden beantwoord of collega’s met wie men een afspraak heeft, kunnen worden opgeroepen hun bezoek op te halen.

Zo wordt de inwoner ook bij een dichte deur goed geholpen.

Financiën

Met het herstel van de middagopenstelling wordt tegemoetgekomen aan de uitgangspunten “inwoner centraal”, “servicegericht” en “duidelijk” uit de Visie op dienstverlening. Om de voorgestelde verruiming van der openingstijden mogelijk te maken, is extra personele capaciteit nodig, om de Servicebalie in het gemeentehuis te kunnen bemensen. Dit vraagt voor Duiven en Westervoort samen om 0,6111 fte. De jaarlijkse personeelskosten hiervoor ten laste van de begroting van Duiven bedragen € 25.235. De meeste investeringen voor dienstverlening zitten in bewustwording, training van vaardigheden en aandacht voor houding & gedrag van medewerkers. De kosten voor trainingen, bewustwording, onderzoeken en materiaal kunnen worden gedekt vanuit bestaande budgetten binnen 1Stroom. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een apart voorstel worden voorgelegd.

18

1.C.1 Participatie

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Verbeteren van de dienstverlening Er is een klantpanel voor de gemeentelijke hoofdwebsite die fungeert als klankbordgroep bij de verbetering van de digitale dienstverlening. Zo heeft het klantpanel input geleverd bij de vernieuwing van de gemeentelijke hoofdwebsite medio 2022. Ook wordt klantgedrag gemonitord via web-statistieken en vanuit de data die vanuit de verschillende backofficeapplicaties beschikbaar is. Verder is in het Jaarplan dienstverlening 2023 de actie opgenomen om een methode te ontwikkelen om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, eisen en kanaalgebruik van inwoners en hen hiermee een podium te geven om mee te denken over de verbetering van de dienstverlening. Op verschillende momenten en via diverse methoden zullen inwoners en ondernemers worden bevraagd over hun wensen en ideeën in het contact met de gemeente op basis waarvan verbeteracties worden voorgesteld.

1.C.2 Doel Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten. Het is voor de gemeente en de gemeentelijke organisatie van belang om een goede weerbaarheid tegen cybercriminelen te hebben. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q. stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is belangrijk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt. De RID en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelijke ICTsystemen. De RID voert de benodigde technische wijzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzijn informatieveiligheid en de digitale vaardigheden van de organisatie door middel van opleidingen en cyberveiligheidsoefening. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelijke systemen zijn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzijn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zijn gedekt vanuit de bestaande middelen.

Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

1.4 Wensen/Keuzemogelijkheden 1.4.a Dienstverlening: uitbreiding formatie aanvraagbalie Burgerzaken In de periode 2024-2028 zal er een piek zijn in het aantal aanvragen voor reisdocumenten. De oorzaak hiervoor is de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten vanaf 2014 van 5 naar 10 jaar. Deze piek betekent meer dan een verdubbeling van het aantal aanvragen ten opzichte van de voorgaande 5 jaren. Om de piek op te kunnen vangen en alle verwachte aanvragen in behandeling te kunnen nemen, is een formatie-uitbreiding nodig van in totaal 1 fte (op basis van de baliebezetting in Duiven in referentiejaar 2014). De jaarlijkse personeelskosten hiervoor bedragen € 41.265. De extra inkomsten die de reisdocumentenpiek jaarlijks op zal leveren zijn al in de voorcalculaties verwerkt. Voorgesteld wordt deze formatie-uitbreiding in de begroting op te nemen voor de duur van deze coalitie. Daarna zal bekeken worden of langere uitbreiding nog nodig is. 1.4.b Bijdrage aan de GR SDL (RID)

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

19

De RID is naar aanleiding van de strategische sessies in 2022 en het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 een verbetertraject gestart om klaar te zijn voor deze toekomst. Uit het adviesrapport van M&I blijkt een incidentele vraag voor 2023 en 2024 van circa € 500.000 waarop de verdeelsleutel tussen de deelnemers zal worden toegepast. Vanuit de jaarrekening SDL zal de financiële meevaller gebruikt worden om de incidentele kosten (deels) af te dekken. De Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking De Liemers (GR SDL) heeft dit in de eigen begroting opgenomen. Deze financiële effecten zijn dus verwerkt in de bijdrage van de gemeente aan de SDL. In het vervolgtraject op het rapport zal ook gekeken worden naar de structurele verbetering van de RID. De toename van de importantie van informatie(veiligheid) en ICT leidt hier op termijn waarschijnlijk tot hogere kosten. Voorzichtigheidshalve houden we rekening met een structurele kostenstijging van circa € 500.000 waarop de verdeelsleutel tussen de deelnemers zal worden toegepast. Voor Duiven een structureel nadeel van € 165.000. Dit omdat de verwachting is dat de tijdelijke extra kosten die de SDL nu opvoert structureel zullen worden.

1.4.c Proceskostenvergoedingen WOZ Door de grote toename van het aantal bezwaren tegen WOZ-beschikkingen door No-Cure-No-Pay (NCNP)-bedrijven (in 2023: 527 stuks) neemt ook het bedrag van de proceskostenvergoedingen toe. Proceskostenvergoeding wordt toegekend wanneer een bezwaar van NCNP-bedrijven wordt gehonoreerd. Wij schatten in dat 20% van deze bezwaren wordt gehonoreerd. De gemiddelde vergoeding per gehonoreerd bezwaar bedraagt € 700. Het totaalbedrag is € 75.000. In de begroting 2023 is reeds € 30.000 opgenomen voor OZB beroep en bezwaar. De extra kosten voor 2023 zijn dus € 45.000. In 2024 is een eenmalig bedrag van € 20.000 nodig om meer communicatie omtrent de vastselling van WOZ-beschikkingen te doen zodat er meer begrip en minder bezwaar komt. 1.4.d VGGM Door de hoge loon- en prijscompensatie gaat de bijdrage aan VGGM over 2023 op de onderdelen Veiligheid (=brandweer) en Bevolkingszorg uitkomen op € 1.314.000. Begroot was € 1.219.600. Er dient een bijraming plaats te vinden van € 94.400. In 2024 stijgt de begroting van VGGM op de onderdelen Veiligheid (=brandweer) en Bevolkingszorg verder naar € 1.467.000. De verhoging wordt vooral veroorzaakt door de loonen prijscompensatie. Daarnaast wordt de bedrijfsvoering bij VGGM versterkt en is er geld nodig voor taakaanpassingen door de invoering van de Omgevingswet.

In onze meerjarenbegroting was voor 2024 een bedrag opgenomen van € 1.273.000. 1.4.e Cameratoezicht station Voor het terugdringen van criminaliteit en overlast en voor het verhogen van het veiligheidsgevoel op en rond het station willen wij cameratoezicht in de openbare ruimte gaan inzetten. De registraties van de politie geven aan dat er veel gebeurt op en rondom het station. Vooral enkele grote incidenten vorig jaar hebben impact gehad. Naast het aantal incidenten speelt mee dat het station druk gebruikt wordt door reizigers en dat de spoorwegovergang bij het station een belangrijke verbindingsroute tussen Duiven-Noord en Duiven-Zuid is. Daarom is het van belang dat de stationsomgeving veilig gebruikt kan worden. Gemeente en politie doen nu al veel om de stationsomgeving veilig te houden. Cameratoezicht is daar een goede aanvulling op. Na een grondige onderbouwing heeft de gezagsdriehoek positief geadviseerd over de inzet van camera’s. De voorbereidingen voor het plaatsen van de camera’s zijn in gang gezet. Hiervoor wordt een incidenteel budget gevraagd van € 80.000. 1.4.f Groene Metropool Regio Eerder is aangegeven voor Stichting The Economic Board een bedrag van € 1 voor 2023 en verder te begroten in plaats van een eerder besluit tot € 0,50 per inwoner. Een ruime meerderheid van de gemeenten in de regio heeft besloten om de huidige vergoeding van € 1 per inwoner

20

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

beschikbaar te blijven stellen aan de Stichting The Economic Board. Voortschrijdend inzicht en gespreken met de board leverde op dat er meer dan voorheen een accent op verbinding met de regio zal worden gezocht. Deze bijraming van € 0,50 per inwoner is in 2022 besproken, echter in de Voorjaarsnota 2023 was deze nog niet verder doorgevoerd. Gevraagd wordt dan ook het bedrag van € 13.000 bij te ramen. 1.4.g Communicatie ruimtelijke projecten Om de woningbouwversnelling, één van de belangrijkste thema’s op landelijk, regionaal en lokaal niveau, op alle fronten te versterken is vanuit het Duivense college in het recente verleden de wens geuit om meer communicatieve inzet te plegen op een groot aantal ruimtelijke projecten. Ruimtelijke projecten werden niet of onvoldoende communicatief ondersteund omdat vaste formatie niet toereikend was. Tijdelijke middelen zijn beschikbaar gesteld om een communicatieadviseur aan te kunnen nemen. Deze inzet heeft z’n vruchten afgeworpen, met mooie resultaten. In plaats van vervelende reparatie- en herstelwerkzaamheden aan de achterkant van projecten uit te voeren, zijn we nu in staat aan de voorkant communicatie als strategisch middel in te zetten om partijen tijdig bij elkaar te brengen, op de hoogte te houden met actuele informatie en relaties te verbeteren. Hierdoor wordt effectief bijgedragen aan de gewenste woningbouwversnelling.

Op basis van opgedane ervaringen stellen we voor om de tijdelijke inzet van communicatie ten behoeve van ruimtelijke projecten voor de duur van deze coalitieperiode te verlengen. Daarna zal bekeken worden of er nog behoefte is aan deze formatie omdat de grote projecten tegen die tijd al een eind gevorderd zouden moeten zijn. De inzet van communicatie op ruimtelijke projecten bedraagt per jaar € 85.000. 1.4.h Werkbudget kinderburgemeester Om de kinderburgemeester te kunnen faciliteren in de realisatie van door hem ingebrachte ideeën is een werkbudget nodig. Aangezien de kinderburgemeester zich niet met grote projecten zal bemoeien is een structureel budget van € 5.000 toereikend. 1.4.1 Overige activiteiten Inkoop De functie van Inkoop is op dit moment belegd bij de gemeenschappelijke regeling SDL bij de RID. De inkoopfunctie zal in 2023 heroverwogen worden en in 2024 ingericht volgens deze heroverweging. 1.4.2 Welke externe partijen dragen hieraan bij Gemeenschappelijke regelingen De gemeente neemt deel aan diverse gemeenschappelijk regelingen. Een gemeenschappelijke regeling is een vorm samenwerking tussen verschillende bestuursorganen ter behartiging van een of meerdere belangen van die bestuursorganen. De Gemeenschappelijke regelingen vragen hun bijdrage via besluiten van hun eigen (Algemeen) Bestuur van de betreffende regeling aan de gemeente.

Gelet op de loon- en prijsontwikkelingen zullen de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen fors hoger uitvallen. De gemeente neemt deel aan de volgende regelingen: • Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) • Euregio Rijn en Waal • Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) • Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (DRAN) • 1Stroom • Samenwerking de Liemers (SDL (RSD/RID)) • Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg (SALD) • Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland (MGR) • Gemeenschappelijke regeling Huisvesting Voorgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL)

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

21

Behalve deze gemeenschappelijke regelingen zijn er tal van andere vormen van samenwerkingen waar aan wordt deelgenomen maar niet vallen onder de Wet gemeenschappelijke regelingen, bijvoorbeeld de Liemerse Ambassade. Terugtrekkende rol veiligheidspartners Het Openbaar Ministerie (OM) en de politie worden jaarlijks geconfronteerd met een groot aantal strafbare feiten waarvan melding of aangifte wordt gedaan. De beschikbare opsporingscapaciteit is niet toereikend om van alle strafbare feiten verdachten op te sporen en, in geval van voldoende bewijs, te vervolgen. Dat is altijd al zo geweest, maar knelt nu extra door personeelstekorten. Om diezelfde reden neemt het OM ook een minder prominente rol in, in het Veiligheidshuis. Dat betekent dat de strafrechtelijke component in het gedrang komt en de druk op de gemeente en op de (bestuursrechtelijke) bevoegdheden van de burgemeester groter wordt. Inwoners verwachten namelijk wel dat er wordt opgetreden tegen misstanden. Mede daarom heeft de burgemeester eerder dit jaar bijvoorbeeld beleidsregels vastgesteld voor de aanpak van straatdealers. De Wet Bevordering integriteits Beoordelingen door het Openbaar Bestuur (Bibop) wordt aangescherpt, net als de prostitutiewetgeving en prostitutiecontroles gaan op termijn van de politie naar de gemeente. De verhoogde druk op de gemeente leidt ook tot een hogere druk op de ambtelijke capaciteit.

De komende tijd moet uitwijzen wat de gevolgen precies gaan zijn. 1.5 Wat gaat het kosten? Saldo 2023-2027 programma Bestuur Nieuwe activiteiten 2023 2024 2025 2026 2027 Speerpunten: 1.a.1 15.750 35.750 63.000 Uitvoeringsorganisatie participatieverordening 1.a.2 Integraal werken 1.a.3.a Implementatie WOO 1,2 fte 78.000 93.000 93.000 93.000 93.000 1.a.3.b Rijksgelden uitvoering WOO -78.000 -93.000 -93.000 -93.000 -93.000 1.b.1 Digitale veiligheid 1.c.1 Verbeteren van de dienstverlening 25.235 25.235 25.235 25.235 1.c.2 Cyberveiligheid eigen organisatie Totaal speerpunten 15.750 231.235 25.235 88.235 25.235 Wensen/Keuzes: 1.4.a 1fte dienstverlening 41.265 41.265 41.265 1.4.b Kostenstijging SDL 165.000 165.000 165.000 165.000 165.000 1.4.c proceskostenvergoedingen WOZ 45.000 20.000 1.4.d VGGM 94.400 194.000 194.000 194.000 194.000 1.4.e Cameratoezicht station 80.000 1.4.f Groene Metropool Regio 13.000 13.000 13.000 13.000 13.000 1.4.g Communicatie grote projecten 85.000 85.000 85.000 85.000 1.4.h Werkbudget kinderburgemeester 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 Totaal wensen/keuzes 487.400 523.265 503.265 503.265 377.000 Autonome ontwikkelingen: 1.5.1.a rente ontvangst schatkistbankieren -280.500 1.5.1.b Opbrengst OZB 2023 102.061 1.5.1.c.1 LPO accres -805.030 -1.191.300 -1.592.010 -1.812.220 -1.866.370 1.5.1.c.2 opschalingskorting 1.213.707 1.213.707 1.5.1.c.3 Decembercirculaire -96.193

-29.093 -29.980 -27.611 1.5.1.d Energiekosten 34.100 34.100 1.5.1.e Griffie 68.702 68.702 68.702 68.702 68.702 1.5.1.f.1 Verkoop units pand Vitaal Centrum -155.040

22

1.5.1.f.2 Storting in BR Vastgoed 1.5.1.g Sanering Plaksestraat 1.b.1 Kwetsbare/overlastgevende personen Totaal autonome ontwikkelingen Saldo programma 1

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

155.040 139.850 47.250 47.250 -789.760 -1.070.341 -286.610 -486.091

47.250 -1.506.038 -977.538

47.250 -510.172 81.328

-583.961 -181.726

Bedragen in €

1.5.1 Toelichting op´Autonome ontwikkelingen’ 1.5.1.a Rente ontvangst Schatkistbankieren Gemeente Duiven ontvangt rente op gelden die op de rekening van het schatkistbankieren staan. Er geldt een drempel van 2% van de totale lasten van de begroting als drempelbedrag voor het schatkistbankieren met een minimum bedrag van € 1 miljoen. Alle gelden boven het bedrag worden bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) afgeroomd naar de rekening van het schatkistbankieren. Op de rekening van het schatkistbankieren stond gemiddeld het eerste kwartaal rond de € 18 miljoen. De rente die ontvangen wordt op de rekening schatkistbankieren is in het eerste kwartaal opgelopen tot 2,90%. Er is in het eerste kwartaal 2023 € 102.000 rente ontvangen. De verwachting is dat de rente voorlopig nog wel hoog blijft. De verwachting van het saldo van het schatkistbankieren gaat waarschijnlijk behoorlijk minder worden. Er worden grote uitgaven verwacht op de kredieten van het onderwijs nog dit jaar. Daarnaast moeten er nog aflossingen plaatsvinden van langlopende geldleningen. Voor een bedrag van € 4,6 miljoen. Derhalve gaan we het 2e, 3e en 4e kwartaal respectievelijk uit van 75%, 50% en 50% van € 102.000. In totaal een incidenteel voordeel van € 280.500.

1.5.1.b Opbrengst onroerende zaak belasting (OZB) 2023 Jaarlijks worden in november, met de vaststelling van de begroting, de tarieven OZB en de opbrengst OZB voor het komende jaar vastgesteld. In december worden de tarieven herzien naar aanleiding van de jaarlijkse herwaardering van alle onroerende zaken in de gemeente. De tarieven worden aangepast met de stijging of daling van de WOZ-waarden, met als uitgangspunt een gelijkblijvende OZB-opbrengst zoals geraamd in de begroting van dat jaar. De OZB-tarieven voor het jaar 2023 zijn abusievelijk niet juist berekend. Het gehanteerde tarief voor woningen is 0,0977% maar dit had 0,1010% moeten zijn. Hierdoor is de opbrengst incidenteel € 101.875 lager dan geraamd. Het verschil in tarieven en opbrengst OZB niet-woningen is nagenoeg nihil (minderopbrengst € 186). 1.5.1.c Algemene Uitkering Op het moment van schrijven van deze Voorjaarsnota is de meicirculaire nog niet gepubliceerd. Het is daarom nog onbekend hoe de Algemene Uitkering zich zal ontwikkelen. De algemene verwachting is echter wel dat er een aanvullend accres zal worden verstrekt om de loon- en prijsstijgingen te compenseren. Op basis van CPB ramingen is hiervoor een inschatting gemaakt. Hiervoor wordt in deze Voorjaarsnota een stelpost opgenomen die oploopt van € 325.000 in 2023 tot € 1.444.000 in 2027.

De VNG heeft aangegeven dat het Rijk nog altijd van plan is om in de meicirculaire de uitgestelde opschalingskorting door te voeren. Dat betekent dat de Algemene Uitkering met ingang van 2026 ruim € 1,2 miljoen zal worden gekort. Er is inmiddels wel een akkoord met het Rijk over de voortzetting van de financieringssystematiek. Daardoor hoeft er in 2027 geen rekening meer te worden gehouden met het "Ravijnjaar". De decembercirculaire 2022 liet voor de jaren 2023 en verder voordelen zien. Deze werden voornamelijk veroorzaakt door ontwikkeling van de uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen. In

Voorjaarsnota Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

23

2023 levert dat een voordeel op van € 96.193, in 2024 € 29.093, in 2025 € 29.280 en in 2026 € 27.611. Deze voordelen zijn in deze Voorjaarsnota verwerkt. 1.5.1.d Energiekosten Door o.a. de oorlog in de Oekraïne en de stijging van de kosten voor het netbeheer zijn de totale kosten voor het verbruik van energie behoorlijk gestegen. Dit betekent dat er voor diverse onderdelen in de begroting (gebouwen, openbare verlichting, rioolgemalen etc.) de budgetten moeten worden verhoogd. Voor programma 1 betekent dit een verhoging van € 34.100. Voorlopig wordt deze verhoging alleen voor de jaren 2023 en 2024 meegenomen omdat verwacht wordt dat de prijzen tegen die tijd weer terugkomen op het oude niveau. 1.5.1.e Griffie Een correctie op de kostenlocatie geeft op de post griffie een verhoging van € 68.702. Dit betreft personele kosten in de formatie van de griffie, waarbij deze kosten tot op heden onterecht ten laste kwamen van 1Stroom. In Westervoort staan alle medewerkers van de griffie op de begroting van de gemeente. In Duiven is dit na deze correctie ook het geval. De verschuiving van middelen betekent dat de betreffende formatieplaats bij 1Stroom weer gebruikt kan worden voor de bestuursondersteuning.

Vanuit deze formatieplaats kan het organiseren en faciliteren van de diverse evenementen en de betreffende deelnemende organisaties (onder andere Veteranendag, Koningsdag, Dodenherdenking, Bevrijdingsdag, Kinderburgemeester), het uitvoeren van kabinetszaken en het ondersteunen van het bestuurlijke besluitvormingsproces gewaarborgd worden. 1.5.1.f Verkoop units pand Vitaal Centrum Begin 2023 zijn een tweetal units van het pand in het Vitaal Centrum verkocht. De opbrengst minus de boekwaarde bedraagt € 155.040 en zal worden gestort in de bestemmingsreserve Vastgoed, conform raadsbesluit 21 maart 2023, om deze gelden in te kunnen zetten voor een sluitende exploitatie van het pand de komende jaren. 1.5.1.g Sanering Plaksestraat Op 15 februari 2022 is er een krediet ter hoogte van € 75.000 beschikbaar gesteld voor de sanering van het perceel aan de Plaksestraat (kadastraal bekend als gemeente Groessen G 615). Bij overdracht van dit perceel heeft de koper van dit perceel een bedrag van € 86.286 voldaan aan de gemeente. De verwachting was dat dit krediet plus het te betalen bedrag vanuit de koper voldoende zou zijn om de kosten van de sanering te dekken. Tijdens de sanering is er echter extra lood aangetroffen waardoor er meer grond afgegraven en afgevoerd moest worden dan was voorzien tijdens de aanbesteding. Hierdoor zijn de kosten van de sanering hoger uitgevallen dan vooraf was voorzien.

Daarnaast heeft deze grond nog een boekwaarde van € 75.800. Hierdoor dient er een extra bedrag van € 139.850 te worden bij geraamd. 1.5.1.h Procesregie Zorg en veiligheid Het thema ‘kwetsbare/overlastgevende personen’ is een prioriteit in het door de gemeenteraad vastgestelde integrale veiligheidsplan. Er spelen diverse onderwerpen op dit speerpunt. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. Casussen op deze onderwerpen worden steeds complexer daar waar het gaat om zorg en hulp. Zij vragen steeds meer om veiligheidsmaatregelen voor de persoon in kwestie en zijn of haar omgeving. Dit vraagt de laatste tijd veel inzet als het gaat om een integrale aanpak en de daarbij noodzakelijke regievoering. Net als bij de jeugddynamiek, zoals wij vorig jaar al hebben aangegeven. De toegenomen werklast en de toename van de complexiteit van casuïstiek vraagt om (meer) centrale en integrale procesregie op het thema zorg & veiligheid. Op dit thema moet er meer