Bijlage 7d Jaarstukken2024 Zevenaar
Tekst van het document
Baten 29.000 V I 8.3 Wonen en bouwen - Omgevingsvergunningen en toezicht In de tweede voortgangsrapportage 2024 is de verwachting uitgesproken dat voor een bedrag van € 991.000 aan leges ontvangen zou worden. In werkelijkheid is € 1.015.000 ontvangen. Dit kan verklaard worden doordat in het vierde kwartaal 2024 meer omgevingsvergunningen zijn vergund dan eerder verwacht. Daarnaast zijn twee dwangsommen volledig voorzien in 2023. Als gevolg van mediation verwachten wij nu alsnog € 80.000 aan baten. Naast wat kleinere voordelen leidt dit in totaal tot een voordeel van € 114.000. Baten 114.000 V I 0.10 Onttrekkingen reserves - Bestemmingsreserve woningbouw In de begroting is rekening gehouden met een onttrekking uit de bestemmingsreserve van € 914.000. Zoals bij 8.3 Wonen en bouwen - Wonen is aangegeven is die onttrekking in 2024 lager uitgevallen. Dit levert een nadeel op van € 636.000. Baten -636.000 N I Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing - Overige verschillen Naast de omschreven afwijkingen per taakveld zijn er diverse kleine verschillen (< € 25.000) die wij niet verder toelichten. Lasten 26.000 V I Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 Onderwerp | Omschrijving | Werkelijk | Begroot Programma 8.
Volksgezondheid, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Baten Mutatie reserves | Onttrekkingen uit de algemene reserve en | 1.328 | 1.551 bestemmingsreserves. Dorpendeal Lathum. | Voor de dorpendeal Lathum zijn incidenteel middelen | 79 | 50 beschikbaar gesteld door de gemeente en de Provincie Gelderland. Grondexploitatie Zevenaar- | Door de ontwikkelingen met betrekking tot de | 834 | 0 Oost woningen | grondexploitatie Zevenaar-Oost woningen is het verwachte resultaat met afgerond € 834.000 voordelig bijgesteld. Dit bedrag is verrekend met de verliesvoorziening. Lasten Grondexploitatie Babberich - | Door de ontwikkelingen met betrekking tot de | -229 | 0 Middag Oost en Zwanenwaay | grondexploitatie babberich Middag Oost en Zwanenwaay is het verwachte resultaat met afgerond € 229.000 voordelig bijgesteld. Dit bedrag is verrekend met de verliesvoorziening. Ontzanding Rhederlaag | Voor het beëindigen van de ontzanding Rhederlaag | 375 | 375 zijn incidenteel middelen beschikbaar gesteld. Invoering Omgevingswet. | De kosten voor invoering van de omgevingswet. Deze | 480 | 694 worden gedekt uit de algemene reserve. Grondexploitatie Vestersbos | Door de ontwikkelingen met betrekking tot de | 512 | 475 grondexploitatie Vestersbos is een verliesvoorziening gevormd van afgerond € 512.000. Dorpendeal Lathum.
| Voor de dorpendeal Lathum zijn incidenteel middelen | 158 | 100 beschikbaar gesteld door de gemeente en de Provincie Gelderland. Bevordering woningbouw. | Voor het bevorderen van de woningbouw en | 278 | 914 doorstroming op de woningmarkt zijn incidenteel middelen beschikbaar gesteld. Totaal programma 8 | 667 | -957 125 Reserves en voorzieningen Bestemmingsreserves Nummer | Naam | Beginstand | Toevoeging | Onttrekking | Eindstand 9013 | Nazorg complexen grondexploitaties | 115 | 0 | 115 | 0 Deze reserve is ingesteld om extra kosten voor onder andere onderhoud aan wegen, groen, riool etc. na het afsluiten van grondexploitaties te bekostigen. In de Nota reserves en voorzieningen is besloten om de budgetten voor onderhoud na het afsluiten van grondexploitaties direct in de meerjarenbegroting op te nemen. Het saldo van de reserve is in de Nota reserves en voorzieningen herbestemd om in 2019 te gebruiken voor het onderhoud van de Tol. De overdracht van de deelgebieden Tol en (later) Bem aan Beheer was vertraagd en zou naar verwachting in 2021 plaatsvinden. Daarmee werd ook de overdracht van het nazorgbudget in 2021 verwacht. In de meerjarenbegroting 2022-2025 is aangegeven dat de overdracht is uitgesteld naar 2023. De reserve blijft in stand tot de overdracht van de deelgebieden heeft plaatsgevonden.
Onttrekking | De overdracht van de deelgebieden Tol en (later) Bem aan Beheer heeft in 2024 plaatsgevonden. Daarmee heeft ook de overdracht van het nazorgbudget in 2024 plaatsgevonden. Wij stellen voor de reserve af te sluiten. 9031 | Bestemmingsplannen | 51 | 0 | 51 | 0 De bestemmingsreserve is afkomstig uit de voormalige gemeente Rijnwaarden. De reserve is bedoeld voor het egaliseren van de kosten voor het opstellen en actualiseren van bestemmingsplannen, maar ook voor kosten die te maken hebben met de procedurele afhandeling. Onttrekking | In 2024 zijn de kosten die gemaakt zijn voor het bestemmingsplan buitengebied ten laste gebracht van de bestemmingsreserve. Het saldo is hierdoor nihil geworden. 9056 | Woningbouw | 2.850 | 0 | 753 | 2.097 De plannen voor het bevorderen van de woningbouw voor starters en doorstroming op de woningmarkt worden bekostigd uit deze bestemmingsreserve. Onttrekking | In 2024 zijn de kosten (€ 278.000) die gemaakt zijn voor het plan woningbouw Zevenaar en voor het project flexwoningen Reisenakker ten laste gebracht van de bestemmingsreserve. Ook is € 475.000 aan de voorziening grondexploitatie Vestersbos toegevoegd vanuit deze reserve. 9059 | Advies en begeleiding project A12/A15 | 500 | 0 | 6 | 494 De kosten met betrekking tot het project A12/A15 worden gedekt uit deze bestemmingsreserve.
Het gaat om de kosten voor advies en begeleiding van de voorbereiding en uitvoering. Onttrekking | In 2024 is € 6.000 ten laste gebracht van de bestemmingsreserve. Totaal bestemmingsreserves | 3.515 | 0 | 924 | 2.591 126 127 PARAGRAFEN 128 LOKALE HEFFINGEN ALGEMEEN Inleiding De lokale belastingen vormen een belangrijk deel (grofweg 20%) van de inkomsten van de gemeente. Deze paragraaf geeft inzicht in de te verwachten of gerealiseerde opbrengsten van de verschillende belastingen, heffingen en retributies. De lokale belastingen bestaan uit algemene belastingen, bestemmingsheffingen en retributies. De opbrengsten van de algemene belastingen, zoals onroerendezaakbelastingen, parkeerbelasting en toeristenbelasting, behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Bij bestemmingsheffingen en retributies, zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing of leges, is sprake van een samenhang tussen de opbrengst en bepaalde aanwijsbare kosten of tegenprestaties. In de Gemeentewet en enkele bijzondere wetten, zoals de Wet milieubeheer, staat aangegeven welke belastingen een gemeente mag heffen. Wij benutten een groot deel van de toegestane belastingsoorten. U besluit tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van belastingen door het vaststellen van een verordening. Voor elke heffing stelt u een afzonderlijke verordening vast.
Beleid U stelt de verordeningen vast voor alle gemeentelijke belastingen en heffingen. In deze verordeningen is ook opgenomen of -en tot welk bedrag- kwijtschelding mogelijk is. Bij het vaststellen van de tarieven voor 2024 golden de volgende uitgangspunten: De afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges mogen wettelijk gezien maximaal 100% kostendekkend zijn. Concreet betekent dit dat de geraamde baten van deze heffingen niet hoger mogen zijn dan de geraamde lasten die hiermee verband houden. Wij voldoen hieraan. Bij sommige heffingen, zoals marktgelden en lijkbezorgingsrechten, zien wij af van volledige kostendekking; Het gehanteerde inflatiepercentage voor 2024 is 7,5% (raming CPB); De kosten die wij maken voor heffing en invordering van de belastingen en rechten worden op basis van een verdeelsleutel toegerekend naar de bestemmingsheffingen, zoals afvalstoffen- en rioolheffing en naar één verzamelpost voor de algemene heffingen. Deze verdeelsleutel is een zo goed mogelijke inschatting. Omdat het gros van de werkzaamheden niet specifiek aan één enkele belastingsoort is toe te rekenen, is een meer specifieke inschatting niet te maken. Beleidskaders Een essentieel kader is de beperking dat lokale belastingen en heffingen niet afhankelijk gemaakt mogen worden van inkomen, winst of vermogen. Inkomenspolitiek is voorbehouden aan het Rijk.
De specifieke beleidskaders zijn opgenomen bij de verschillende belastingen en heffingen. Ontwikkelingen Indien van toepassing zijn er bij de betreffende belastingen of heffingen specifieke ontwikkelingen opgenomen. OPBRENGSTEN Bedragen x € 1.000 Belastingen en heffingen | Begroting | Begroting | Realisatie | Verschil primitief | na | 2024 2024 | wijziging 2024 Belastingen Belasting op eigendom woningen | 8.826 | 8.826 | 8.862 | 36 Belasting op eigendom en gebruik bedrijven | 5.948 | 5.948 | 6.041 | 93 Precariobelasting | 37 | 37 | 45 | 8 Precariobelasting kabels en leidingen | 0 | 0 | 0 | 0 Reclamebelasting | 105 | 105 | 101 | -4 Toeristenbelasting | 382 | 382 | 394 | 12 Parkeerbelasting - parkeergelden | 1.063 | 965 | 924 | -41 Parkeerbelasting - parkeervergunningen | 93 | 123 | 86 | -37 Totaal belastingen | 16.454 | 16.386 | 16.453 | 67 Heffingen (excl. reservemutaties) Leges - burgerzaken | 110 | 140 | 147 | 7 Leges - paspoorten en rijbewijzen | 769 | 947 | 826 | -121 Leges - opstellen en handhaven APV | 60 | 60 | 68 | 8 Marktgelden | 36 | 36 | 26 | -10 Afvalstoffenheffing | 4.097 | 3.971 | 4.106 | 135 Lijkbezorgingsrechten | 135 | 135 | 205 | 70 Leges - omgevingsvergunningen | 891 | 991 | 1.015 | 24 Leges - ruimtelijke ordening | 16 | 16 | 0 | -16 Leges - welstand | 43 | 63 | 71 | 8 Rioolheffing | 5.101 | 4.941 | 5.002 | 61 Totaal heffingen (excl.
reservemutaties) | 11.258 | 11.300 | 11.466 | 166 Totaal belastingen en heffingen | 27.712 | 27.686 | 27.919 | 233 OVERZICHT KOSTENDEKKENDHEID Heffingsoort | Begroting 2024 | Rekening 2024 (bedragen x € 1.000) Taakveld | Over | Baten | Dekkings | Taakvel | Over | Baten | Dekkings head | % | d | head | % Afvalstoffenheffing | 4.018 | 79 | 4.097 | 100% | 4.267 | 136 | 4.403 | 100% Rioolheffing | 4.408 | 693 | 5.101 | 100% | 4.382 | 850 | 5.232 | 100% Lijkbezorging | 320 | 185 | 135 | 27% | 299 | 185 | 205 | 42% Marktgelden | 38 | 9 | 36 | 77% | 40 | 9 | 26 | 53% Leges: Titel 1 Algemene | 722 | 303 | 879 | 85% | 1.002 | 361 | 1.080 | 79% dienstverlening Titel 2 Omgevings- | 528 | 372 | 911 | 99% | 565 | 242 | 1.056 | 134% vergunningen Titel 3 Europese | 120 | 102 | 51 | 23% | 49 | 41 | 58 | 64% Dienstenrichtlijn Totaal leges | 1.370 | 776 | 1.841 | 85% | 1.616 | 644 | 2.194 | 97% 129 LOKALE LASTENDRUK Over de lokale lastendruk wordt jaarlijks door diverse organisaties gepubliceerd. In deze publicaties wordt bij het bepalen van de lastendruk veelal uitgegaan van verschillende gegevensverzamelingen en verschillende methoden van berekening en grondslagen. In de ene publicatie wordt bijvoorbeeld gewerkt met gemiddelden, in de andere worden verschillende standaardprofielen onderscheiden of wordt alleen een aantal tevoren geselecteerde heffingen opgenomen.
Hierbij gaat het dan ook vrijwel altijd uitsluitend om de lasten voor bewoners, en dus niet voor bedrijven. Informatie over lastendruk is onder andere te vinden bij de Provincie Gelderland, het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), op Waar staat je gemeente en via de Lokale Lastenmeter. Hieronder vindt u een overzicht van de gemiddelde lastendruk van een meerpersoonshuishouden op basis van de publicatie van COELO. De gemiddelde lastendruk is een zo'n goed mogelijke inschatting op een bepaald moment. Hierdoor kan de lastendruk iets afwijken van andere publicaties. Belastingsoort | 2023 | 2024 Afvalstoffenheffing | 183 | 198 OZB eigendom woning | 405 | 438 Rioolheffing | 233 | 243 KWIJTSCHELDING EN ONINBAAR Inleiding Inwoners die niet in staat zijn de gemeentelijke belastingen te betalen kunnen onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor kwijtschelding. Beleid Uw raad is bij de kwijtschelding gebonden aan wettelijk voorgeschreven regels (onder meer de Invorderingswet 1990). De gemeente heeft slechts een beperkte beleidsvrijheid. Binnen deze beperkte beleidsvrijheid heeft uw raad in haar Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen o.a. bepaald voor welke belastingsoorten kwijtschelding mogelijk is en maakt uw raad gebruik van de mogelijkheid het percentage van de kosten van bestaan op 100% te stellen.
Dit betekent dat belastingschuldigen met een inkomen rond of op 100% van het minimuminkomen (volgens de bijstandsnorm) in aanmerking kan komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Kengetallen Aantal kwijtscheldingsverzoeken: Geautomatiseerd toegekend: 288 aanslagbiljetten Aantal handmatige verzoeken: 501 - | Waarvan 237 geheel of gedeeltelijk toegekend - | Waarvan 243 afgewezen - | Waarvan | 21 ingetrokken/retour Aantal vorderingen oninbaar en op welke gronden: In 2024 zijn er ongeveer 512 vorderingen over de heffingsjaren tot en met 2024 oninbaar geleden. De gronden waarop een vordering oninbaar kan worden geleden zijn: - | Op voorstel van de deurwaarder, geen verhaalsmogelijkheden; - | Overleden, erfgenamen niet traceerbaar; - | Oninbaar schuldhulpverlening; - | Oninbaar failliet; - | Oninbaar vertrokken onbekend waarheen. Aantal vorderingen overgedragen aan deurwaarder in 2024: 912 130 131 Onroerende zaakbelasting Inleiding De onroerendezaakbelastingen (OZB) wordt geheven op grond van artikel 220 van de Gemeentewet. Er worden twee soorten belastingen geheven: een eigenarenbelasting van de eigenaren van woningen en van niet-woningen; een gebruikersbelasting van de gebruikers van niet-woningen.
Bij niet-woningen met woondelen (zoals een boerderij of een winkelpand met bovenwoning) wordt voor de gebruikersbelasting de waarde van die woondelen buiten beschouwing gelaten. Grondslag De grondslag voor de OZB is de waarde op basis van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Deze waarde wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld. Begin van het jaar heeft iedere belastingplichtige een nieuwe WOZ-beschikking ontvangen gecombineerd met de aanslag. Gebruik WOZ-waarde in Woningwaarderingsstelsel De WOZ-waarde heeft invloed op de maximaal redelijke huurprijs voor huurwoningen. Het puntensysteem van het Woningwaarderingsstelsel is deels gebaseerd op de WOZ-waarde van de woning. Veel huurders van woningen hebben daardoor een formeel belang bij de WOZ-waarde van hun woning. Immers kan de jaarlijkse huurverhoging beïnvloed worden door de maximaal redelijke huurprijs die direct samenhangt met de WOZ- waarde. Daarom is het van belang dat ook de huurder van woningen de mogelijkheid heeft om bezwaar te maken tegen de WOZ-waarde en zij hebben dus eveneens een WOZ-beschikking ontvangen. Beleid Opbrengst Bij de raming van de OZB-opbrengst 2024 hebben wij rekening gehouden met een meeropbrengst van 7,5%. Dit is verwerkt in de tarieven.
OZB en gemeentefonds De hoogte van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van een gemeente hangt onder andere af van de zogenoemde ‘OZB-belastingcapaciteit’ van een gemeente. Het idee daarachter is eenvoudig: hoe meer geld een gemeente aan OZB kan binnenhalen, des te minder geld uit het Gemeentefonds nodig is. Zonder de toepassing van de OZB-belastingcapaciteit bij de verdeling van het Gemeentefonds zouden gemeenten met een hoge waarde aan onroerende zaken een hoger voorzieningenniveau of lagere belastingtarieven kunnen bieden dan gemeenten met een lage waarde. Bij een gelijk tarief zijn de OZB-inkomsten in een gemeente met hoge WOZ-waarden immers hoger dan in een gemeente met lage WOZ-waarden. Een andere mogelijkheid is dat de tarieven in de gemeente met hoge WOZ-waarden lager uitvallen, terwijl de voorzieningen op een gemiddeld peil worden geboden. Reken-/normtarieven De belastingcapaciteit is afhankelijk van de WOZ-waarden in een gemeente. Hoe hoger de waarde, hoe hoger de belastingcapaciteit, hoe hoger de ‘OZB-aftrekpost’ bij de verdeling van het Gemeentefonds. Gemeenten worden afgerekend op de zogenoemde reken- of normtarieven. Er zijn drie reken- of normtarieven: voor eigenaren van woningen voor gebruikers van niet woningen voor eigenaren van niet-woningen Deze drie tarieven zijn voor alle gemeenten gelijk.
Verschillen tussen gemeenten in de OZB-aftrekpost worden dus alleen bepaald door verschillen in de waarde van onroerende zaken. De tarieven die de gemeenten werkelijk in rekening brengen bij de gebruikers en eigenaren van onroerende zaken spelen hierbij geen enkele rol. Dit betekent dat een verhoging of verlaging van de OZB-tarieven door de gemeente geen gevolgen heeft voor de uitkering uit het Gemeentefonds. Alleen als de totale WOZ-waarde verandert, door de jaarlijkse hertaxatie of door nieuwbouw of sloop, verandert de Gemeentefondsuitkering. 132 Beleidskaders Verordening onroerende zaakbelasting: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711230 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen. Parkeerbelasting Inleiding Gemeenten zijn op grond van artikel 225 van de Gemeentewet bevoegd parkeerbelastingen te heffen. De parkeerbelastingen zijn aan te merken als algemene en zakelijke belastingen. ‘Algemeen’ omdat de opbrengsten vrij besteedbaar zijn voor de gemeenten en ‘zakelijk’ omdat geen rekening wordt gehouden met persoonlijke omstandigheden. Beleid De parkeerbelasting is ingevoerd in het kader van parkeerregulering. De kostenopslag bij de naheffingsaanslagen mag maximaal kostendekkend zijn en is gemaximeerd. Beleidskaders Verordening parkeerbelasting: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711231/1 Hier zijn ook de tarieven in opgenomen.
Precariobelasting Inleiding De precariobelasting is gebaseerd op artikel 228 van de Gemeentewet. Deze belasting kan worden geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Beleid In de gemeente Zevenaar is de precariobelasting met name bedoeld voor het innemen van een terras op gemeentegrond. Beleidskaders Verordeningen precariobelasting: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711232/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen. Reclamebelasting Inleiding Reclamebelasting kan worden geheven over openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg. Vanaf 2010 heffen wij voor het centrumgebied van Zevenaar reclamebelasting. Beleid De opbrengst van de reclamebelasting storten wij onder aftrek van de perceptiekosten naar een ondernemersfonds. Uit dit ondernemersfonds worden initiatieven van ondernemers in het centrum van Zevenaar bekostigd. 133 Beleidskaders Verordening reclamebelasting: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711234/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen. Toeristenbelasting Inleiding Op grond van artikel 224 van de Gemeentewet wordt toeristenbelasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente in hotels en pensions, op campings en dergelijke. De toeristenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel.
Er is in beginsel geen relatie tussen de opbrengsten van deze belasting en de dienstverlening vanuit de gemeente. Beleid Belastingplichtig voor de toeristenbelasting is degene die tegen een vergoeding gelegenheid biedt tot verblijf met overnachting. De belastingplichtige is bevoegd de belasting te verhalen op degene die verblijf houdt. Beleidskaders Verordening toeristenbelasting: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711237/1 Hier zijn ook de tarieven in opgenomen. Afvalstoffenheffing Inleiding Afvalstoffenheffing wordt geheven op grond van de Wet milieubeheer. Beleid De afvalstoffenheffing leggen wij op aan de gebruikers van percelen waarvoor wij verplicht zijn huishoudelijk afval in te zamelen. Wij hanteren het diftar-systeem. Dit houdt in dat wij naast een vast bedrag per huishouden een bedrag per lediging van de afvalcontainer dan wel een bedrag per storting in een ondergrondse container in rekening brengen. Van huishoudens die gebruik maken van een verzamelcontainer (bij sommige hoogbouw) heffen wij een vast bedrag. Beleidskaders Verordening afvalstoffenheffing: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711228/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen.
Overzicht kostendekkendheid AFVALSTOFFENHEFFING Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 3.208 | 3.458 Kwijtschelding | 153 | 110 Overhead | 79 | 136 BCF | 657 | 699 Totaal kosten | 4.097 | 4.403 Heffing | 4.097 | 4.105 Reserve mutatie | 298 Kostendekkendheid | 100% | 100% In 2024 is een nadeel gerealiseerd op het product afval. Dit nadeel is, conform het besluit begroting en verantwoording, onttrokken aan de daarvoor bestemde reserve. Op deze manier worden de geïnde heffingen gebruikt voor afval. Lijkbezorgingsrechten Inleiding Voor het gebruik van de algemene begraafplaatsen en het daarbij verlenen van diensten door of vanwege de gemeente worden leges geheven op grond van de ‘Verordening lijkbezorgingsrechten’. Beleid Wettelijk mogen de lijkbezorgingsrechten 100% kostendekkend zijn op begrotingsbasis. Om deze kosten voor onze inwoners te matigen zien wij af van 100% kostendekkendheid. Beleidskaders Verordening lijkbezorgingsrechten: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711226/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen. Overzicht kostendekkendheid LIJKBEZORGINGSRECHTEN Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 309 | 299 Overhead | 185 | 185 BCF | 11 | 0 Totaal kosten | 505 | 484 Rechten | 135 | 205 Kostendekkendheid | 27% | 42% 134 Leges Inleiding Voor het door ons verlenen van diensten heffen wij leges.
In de Legesverordening op grond van artikel 229 van de Gemeentewet is geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Beleid De leges zijn in de gemeente Zevenaar conform wet- en regelgeving niet meer dan 100% kostendekkend op begrotingsbasis. Beleidskaders Verordening leges: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711241/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen.
Overzicht kostendekkendheid LEGES: TITEL 1 Algemene dienstverlening Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 722 | 1.002 Overhead | 303 | 361 BCF | 5 | 0 Totaal kosten | 1.030 | 1.363 Leges | 879 | 1.080 Kostendekkendheid | 85% | 79% LEGES: TITEL 2 Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 517 | 565 Overhead | 372 | 242 BCF | 17 | 0 Totaal kosten | 906 | 807 Leges | 906 | 1.056 Kostendekkendheid | 100% | 134% 135 LEGES: TITEL 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 120 | 49 Overhead | 102 | 41 BCF | 0 | 0 Totaal kosten | 221 | 90 Leges | 51 | 58 Kostendekkendheid | 23% | 64% Marktgelden Inleiding Marktgeld wordt geheven van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht, geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. Beleid Marktgeld heffen wij van degene, die de goederen of koopwaren uitstalt. Hiervoor geldt een tarief per strekkende meter die in gebruik is genomen. Bij het tarief marktgeld hebben wij rekening gehouden met de kosten voor promotie van de markt. Beleidskaders Verordening marktgelden: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711229/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen.
Overzicht kostendekkendheid MARKTGELDEN Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 32 | 40 Overhead | 9 | 9 BCF | 6 | 0 Totaal kosten | 47 | 49 Marktgelden | 36 | 26 Kostendekkendheid | 77% | 53% 136 Rioolheffing Inleiding De Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken is in werking getreden. Dit heeft een verbreding van de gemeentelijke zorgplicht tot gevolg. Tegenwoordig gaat het niet meer slechts om kostenverhaal van een doelmatig werkende riolering. Het gaat om verhaal van kosten die gemoeid zijn met alle collectieve maatregelen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering én om verhaal van kosten van alle overige maatregelen ten aanzien van hemelwater en grondwater, kortom voor de volledige uitvoering van de gemeentelijke watertaken. De rioolheffing is gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet. Beleid Wij heffen de rioolheffing van de gebruiker van een perceel van waaruit direct of indirect water (huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater, hemelwater of grondwater) op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De opbrengst baseren wij op het watertakenplan de Liemers. Beleidskaders Verordening rioolheffing: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR711235/1 Hier zijn ook de verschillende tarieven in opgenomen.
Overzicht kostendekkendheid RIOOLHEFFING Omschrijving | Begroting 2024 | Rekening 2024 Taakveld | 4.158 | 3.965 Kwijtschelding | 0 | 134 Overhead | 693 | 850 BCF | 250 | 283 Totaal kosten | 5.101 | 5.232 Heffing | 5.101 | 5.002 Reserve mutatie | 230 Kostendekkendheid | 100% | 100% In 2024 is een nadeel gerealiseerd op het product riolering. Dit nadeel is, conform het besluit begroting en verantwoording, onttrokken aan de daarvoor bestemde reserve en voorziening. Op deze manier blijven de geïnde heffingen beschikbaar voor riolering. 137 138 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Inleiding In deze paragraaf worden de ontwikkelingen in risicomanagement toegelicht. Hierbij wordt het risicoprofiel en het bijbehorende weerstandsvermogen voor de gemeente Zevenaar weergegeven. Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat het bestaande beleid aangepast moet worden en zonder dat de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening in gevaar komt. De gemeente Zevenaar vindt het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering en de verschillende beleidsterreinen inzichtelijk en beheersbaar te maken. Door inzicht in de (financiële) risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze een afweging te maken en besluiten te nemen over de inzet van middelen.
Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van deze risico- inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend. Beleid Het beleid op het terrein van risicomanagement heeft als het doel: Het inzichtelijk maken van en sturen op (financiële) risico’s; Het vergroten van het risicobewustzijn; Het voorkomen van onaangename (financiële) verrassingen; Het aanhouden van voldoende weerstandsvermogen, minimaal ratio 1.0. De gemeenteraad neemt kennis van het risicoprofiel, bepaalt de financiële omvang van de noodzakelijke risicoreservering en stelt de ratio vast. Beleidskaders Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen (2023) Ontwikkelingen We werken aan een doorontwikkeling van het risicomanagement. Naast het inventariseren en actualiseren van de financiële risico’s gaan we meer focus leggen op risicobeheersing en risicomanagement van doelstellingen. Welke risico’s hangen met de doelstellingen van de gemeente samen, welke maatregelen nemen we en hoe gaan we met de risico's om? OVERZICHT TOPRISICO'S In de voorbereiding op deze jaarstukken zijn de risico’s geïnventariseerd en geactualiseerd.
In het hieronder weergegeven overzicht zijn de risico's gepresenteerd met de grootste netto impact; dat wil zeggen effect x kans groter dan € 250.000. Nr. | Risico | Kans op | Financieel voordoen | gevolg Bedragen x € 1.000 | van risico | (maximaal) 1 | Niet realiseren geraamde opbrengstwaarde grondexploitaties | *1 | 2.747 2 | Algemene uitkering wijkt af van de begroting | 50% | 1.900 3 | Verbonden partijen | 70% | 1.350 4 | Aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel | 70% | 1.300 5 | Prijsstijgingen bij revitaliseringen van de openbare ruimte | 70% | 1.250 6 | Aangescherpte ramingen / budgetoverschrijdingen | 50% | 1.500 7 | Bylandse brug | 30% | 2.000 8 | Verduurzaming gemeentelijk vastgoed | 50% | 1.200 9 | Voortgang hervormingsagenda/eigen bijdrage | 20% | 2.900 10 | Sociaal domein / Jeugd / WMO | 70% | 750 11 | Dividendinkomsten | 50% | 758 12 | Tekort op het I-deel / BUIG-budget | 50% | 600 13 | Wachtgeld wethouders | 30% | 980 14 | Uitval ICT systemen | 50% | 500 Ontwikkeling weerstandsvermogen In de meerjarenbegroting 2025-2028 is de laatste stand van het weerstandsvermogen bepaald. De benodigde weerstandscapaciteit in de begroting bedroeg € 7.867.000. Ten opzichte van die stand zijn risico's geactualiseerd en enkele nieuwe risico's toegevoegd. Op basis van de actualisatie van de risico's is de benodigde weerstandscapaciteit bijgesteld naar € 8.900.000.
Dit is voornamelijk te verklaren door enkele nieuw toegevoegde risico's. De risico's bij de grondexploitaties zijn iets afgenomen. Marktontwikkelingen en weerstandsvermogen (CPB februari 2025) De komende jaren groeit de Nederlandse economie gematigd. Geopolitieke onrust zorgt momenteel voor extra onzekerheid. Volgens de huidige verwachting groeit de koopkracht in 2025 en 2026 en neemt de armoede af. Het economisch beeld voor de middellange termijn is gunstiger dan eerder verwacht, door een hogere arbeidsparticipatie en lagere werkloosheid. De overheidsfinanciën vallen daardoor ook beter uit, al neemt het tekort op middellange termijn nog steeds toe. De komende jaren laat de Nederlandse economie een gematigde groei zien. Het bbp-volume neemt in 2025 met 1,9% en in 2026 met 1,5% toe. Vooral huishoudens en de overheid stimuleren de economische groei door meer consumptieve bestedingen. De koopkracht herstelt, omdat de loongroei de komende jaren hoger ligt dan de inflatie. Ook lastenverlichting uit het Hoofdlijnenakkoord draagt bij aan de toenemende 139 140 koopkracht. In lijn hiermee neemt de armoede af, van 3,5% in 2024 naar 2,9% in 2026. De inflatie blijft nog een aantal jaren hoger dan 2%, door de hoog blijvende loongroei en effecten van beleid zoals de btw- verhoging. Voor de gemeenten geeft dit wel een nadeel.
De gemeenten krijgen inflatie gecompenseerd op basis van de ontwikkeling van het BBP. De ontwikkeling van de BBP ligt lager dan de inflatie en daarmee ontstaat een tekort in de gemeentelijke begroting. De krapte op de arbeidsmarkt neemt iets af. De werkzame beroepsbevolking is in de tweede helft van 2024 voor het eerst sinds 2020 licht teruggelopen; ook de werkgelegenheid in uren groeide niet verder en de vacaturegraad nam wat af. Dit heeft zich nog niet vertaald in een hogere werkloosheid, omdat ook de participatiegraad wat daalde, maar het zijn de eerste tekenen van een iets afnemende spanning op de arbeidsmarkt. We verwachten dat de werkgelegenheid ook de komende jaren niet veel zal groeien, ondanks de bbp-groei. Hogere loonkosten drukken de winstgevendheid van bedrijven, waardoor de dynamiek op de arbeidsmarkt toeneemt. De werkloosheid loopt licht op naar 4,0% in 2026. Armoede daalt in 2025 en 2026. In 2025 en 2026 daalt de armoede onder personen en kinderen licht, als gevolg van de positieve reële loonontwikkeling, lastenverlichting en stijging van het kindgebonden budget en de huurtoeslag. De armoede ligt ten opzichte van eerdere ramingen op een lager niveau. Deze niveausprong is een gevolg van de overstap op de nieuwe armoededefinitie van het CBS, SCP en Nibud.
In maart 2025 verschijnt bij het CPB ook een publicatie over de afstand van mensen in armoede tot de armoedegrens (de armoede-intensiteit). Toelichting op risico's 1. Grondexploitaties Uit een recente risicoanalyse van de grondexploitaties blijkt dat het totale risicoprofiel van de grondexploitaties is gecalculeerd op € 2.747.000. Ten opzichte van het risico in de meerjarenbegroting 2025- 2028 (€ 3.897.000) betekent dit een daling van € 1.150.000. Dit risicoprofiel van € 2,7 miljoen bestaat onder andere uit risico’s die worden veroorzaakt door projecten die zich in de beginfase van de ontwikkeling bevinden, zoals het Hof, Waaijakkers, Vestersbos en Businesspark 7Poort II. In deze fase zijn nog veel onzekerheden en kunnen risico’s in de toekomst plaatsvinden. Risico’s waar we geen grip op hebben zoals kostenstijging en vertraging in de gronduitgifte worden daarom meegenomen in het risicoprofiel. De stijging in het risicoprofiel wordt veroorzaakt doordat de verwachting is dat de rekenrente gaat stijgen, omdat voor nieuwe leningen hogere rente betaald moet worden. De belangrijkste reden voor de afname in het risicoprofiel wordt veroorzaakt door het afsluiten van twee deelgrondexploitaties en gesloten overeenkomsten bij Zevenaar-Oost-Wonen. In de paragraaf Grondbeleid is een nadere analyse van het risico per project opgenomen.
Grondposities In de afgelopen periode zijn meerdere stappen gezet om grondposities te verwerven om op langere termijn woningbouw en bedrijventerreinen te ontwikkelen. De raad heeft in 2025 meerdere voorstellen behandeld om grondaankopen mogelijk te maken. 2. Algemene uitkering De jaarlijkse verhogingen of verlagingen (het accres) van het gemeentefonds zijn onzeker. De hoogte van de algemene uitkering is mede afhankelijk van omstandigheden die buiten de invloedssfeer van de gemeenten liggen. Daarnaast spelen er voor de komende jaren onduidelijkheden over deze systematiek en de wijze waarop de algemene uitkering (verruiming belastinggebied) zal worden vorm gegeven. 141 Het risico is bepaald op 1,8 miljoen, dit is 2% van 92 miljoen. Bij dit risico is geen rekening gehouden met de hiervoor beschreven onzekerheden in de komende jaren. Dit is verder op in deze paragraaf beschreven. 3. Verbonden partijen De totale jaarlijkse bijdrage van onze gemeente aan verbonden partijen is ruim 28 miljoen. Het risico bestaat dat verbonden partijen in een bepaald jaar een hogere bijdrage nodig hebben dan begroot. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan bij onverwachte tegenvallers in hun exploitatie. Omdat de verbonden partijen in hoofdzaak niet beschikken over een eigen weerstandsvermogen, worden deze tegenvallers in rekening gebracht bij de gemeente.
Door de huidige economische situatie is de kans groter dat er tekorten ontstaan bij verbonden partijen, die zij niet zelf kunnen opvangen. 4. Aantrekken en behouden gekwalificeerd personeel Zoals opgenomen in de CPB raming blijft de arbeidsmarkt krap. Het gevolg hiervan zien wij terug in het risico in vacatures die langere tijd open staan en soms zelfs niet in te vullen zijn. Met name bij bouwen & wonen, ruimtelijke ordening en sociaal domein staan vacatures open. Om het noodzakelijke werk op te kunnen leveren, zetten wij van personeel van derden in (inhuur). Het uitgangspunt is dat de kosten van inhuur binnen de formatieve budgetten blijft. De krappe arbeidsmarkt en stijgende inflatie leiden tot stijgende lonen. De hogere lonen leiden tot hogere kosten voor inhuur. Mocht er ook geen inhuur beschikbaar zijn, dan kan het risico zich voordoen dat geplande activiteiten niet uitgevoerd kunnen worden. Een geplande activiteit niet meer of anders uitvoeren zal ook tijd en geld kosten. Hierbij kun je denken aan extra kosten voor communicatie en kosten voor alternatieve plannen en verantwoording. Als maatregel voor dit vraagstuk hebben wij ingezet op de ontwikkeling van aantrekkelijke werkgever. We werken aan de doorontwikkeling naar een moderne en professionele organisatie.
Gelet op het belang en onze ambitie hierin vervult Zevenaar een bestuursrol in het P&O-netwerk / werken in Gelderland. In de begroting zijn budgetten opgenomen om een aantrekkelijkere werkgever te worden, aangevuld met budget voor recruitment om daarmee de afhankelijkheid van inhuur te beperken en meer te kunnen ontwikkelen. De maatregelen beperken dit risico enigszins. Als grondslag voor het bepalen van het risico gebruiken wij de geraamde salarislasten als basis. Er is een risico dat wij 5% meer uit moeten geven dan de geraamde salarislasten om de geplande activiteiten te realiseren. Het risico bedraagt daarmee € 1,3 miljoen met een kans van 70%. 5. Prijsstijgingen bij revitaliseringen van de openbare ruimte In de afgelopen jaren hebben we een aanzienlijke stijging gezien in de prijzen voor lonen, grondstoffen en materieel binnen de grond-, weg- en waterbouw. Sinds 2020 zien we een alarmerende toename van ongeveer 30%. Vooral de asfalteringsprojecten zijn geraakt met een forse stijging van zo'n 45 %. Prijsstijgingen ervaren wij niet alleen in de grond-, weg- en waterbouw maar ook groen en overige objecten van de openbare ruimte hebben te maken met aanzienlijke prijsstijgingen. De beschikbare meerjareninvesteringen in onze begroting hebben onvoldoende buffer om deze prijsstijgingen op te vangen.
Investeringen en budgetten voor 2025 worden bijgesteld in de 1ste voortgangsrapportage 2025. De gevolgen voor de meerjarenbegroting worden meegewogen in de het project de financieel gezonde toekomst. 6. Aangescherpte ramingen / budgetoverschrijdingen In de kadernota 2025-2028 presenteerden we een financieel meerjarenbeeld dat in alle jaren op een fors tekort uit komt. Als gevolg van de financieel onzekere situatie en de daarop gemaakte keuzes is onze begroting gevoeliger geworden voor onvoorziene omstandigheden en onverwachte ontwikkelingen. We zijn 142 genoodzaakt om risicovoller te ramen. Er is sprake van een hoger risico op budgetoverschrijdingen. De budgetten in het sociaal domein zijn in de begroting verhoogd met een indexatie van 1,2 %. Mogelijk is dit percentage niet toereikend en moeten we rekening houden met een hoger percentage. Wij hebben geen hogere indexatie toegepast om één lijn te kiezen voor alle budgetten, ook omdat in 2025 een commissie van deskundigen een advies heeft uitgebracht bij het rijk voor wat betreft de zorgbudgetten en de compensatie die mogelijk wordt gegeven aan gemeenten. Waar dit toe zal leiden is onbekend en betekent een risico in onze begroting. 7. Bylandse brug De Bylandse brug verkeert in slechte staat en moet op (korte) termijn vervangen worden.
Het wegvak over de brug is openbaar en de brug is in particulier eigendom van de steenfabriek Tolkamer (Vandersanden Nederland). De eigenaar stelt dat hij wel eigenaar is maar niet onderhoudsplichtig. De gemeente stelt Vandersanden onderhoudsplichtig is omdat zij in het verleden en nog steeds onderhoud uitvoeren. Er dreigt een juridisch geschil te ontstaan over wie onderhoudsplichtig is. Het risico bestaat dat de gemeente als onderhoudsplichtige wordt aangemerkt en dus ook de kosten voor vervanging op zich moet nemen. In het meerjareninvesteringsplan voor vervanging van kunstwerken is met deze vervanging geen rekening gehouden. De kosten voor vervanging worden geraamd op € 1.500.000 tot € 2.000.000. De kans dat de gemeente volledig opdraait voor vervanging schatten we nu in op 30%. 8. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Als onderdeel van het integraal accommodatieplan is een financiële doorrekening gemaakt van € 24 miljoen aan verduurzamende maatregelen voor het gemeentelijk vastgoed. Dit gaat om investeringen in nieuwbouw in een tijdshorizon van de komende 20 jaar. Wij schatten in dat een afwijkingsrisico van 25% aanwezig is omdat dit op kengetallen is gebaseerd. Ervan uit gaande dat we op termijn via de kadernota de investeringsbedragen beschikbaar krijgen, zien wij een risico van zo’n 6 miljoen dat extra investeringen nodig zijn.
Het bedrag van € 6 miljoen heeft betrekking op de totale investering voor de komende 20 jaar. Deze totale investering wordt niet in één keer aangevraagd maar jaarlijks een deel op basis van een investeringsprogramma. Voor de risicoberekening gaan we uit van een periode van 4 jaar. We houden rekening met een risico van € 1,2 miljoen (24 miljoen x 25% = 6 miljoen / 5). De kans is 50%. 9. en 10. Sociaal domein Algemene ontwikkeling De prognose voor het gebruik van jeugdzorg en Wmo is gebaseerd op de werkelijke uitgaven, verhoogd met de verwachte ontwikkelingen in prijs en aantal cliënten. Wij zijn hierbij afhankelijk van factoren die buiten onze invloedssfeer liggen. Een andere factor die buiten onze invloedssfeer ligt is de beschikbaarheid van zorg. De beschikbaarheid staat onder druk, waardoor inwoners niet gelijk kunnen worden geholpen. Hierdoor bestaat het risico dat alternatieve (tussentijdse) zorg ingezet moet worden. Daarnaast hebben ook niet voorspelde demografische ontwikkelingen invloed op de gerealiseerde kosten. In de monitor sociaal domein wordt u geïnformeerd over de ontwikkelingen in de huidige jaar. Als algemeen risico wordt op basis van het huidige kostenniveau voor de gemeente Zevenaar een bedrag van € 750.000 aangehouden. Hervormingsagenda jeugd In januari 2026 heeft de commissie van Ark in het kader van de hervormingsagenda een tussentijdsonderzoek uitgevoerd.
143 De Hervormingsagenda Jeugd is noodzakelijk, maar op zichzelf onvoldoende om de problematiek in de jeugdzorg het hoofd te bieden. Dat concludeert de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in het rapport ‘Groeipijn’. De commissie roept op om de financiële afspraken tussen het rijk en de gemeenten te herijken. In de voorjaarsnota heeft het Rijk mede op basis van het rapport compensatie voor 2026 en 2027 toegekend. In totaal ontvangen wij 3,5 miljoen, voor de jeugd ongeveer 2/3 van dit bedrag. We ontvangen ongeveer 1,2 miljoen als structurele bijdrage voor de tekorten jeugdzorg. In 2026 en 2027 wordt het ingroeppad van de korting gedempt. Hiervoor ontvangen wij in 2026 en 2027 ook ongeveer 1,2 miljoen. Vanaf 2028 komen de veronderstelde besparingen met aanvullende maatregelen met een grote omvang weer terug. In de voorjaarsnota wordt geanticipeerd op maatregelen, zoals een eigen bijdrage voor jeugd en verkorte trajecten. De onzekerheid over de haalbaarheid van deze opgave is vanaf 2028 door de maatregelen in de voorjaarsnota groter geworden. In het project financieel gezonde toekomst wordt toegewerkt naar maatregelen om meer grip te krijgen op de tekorten en de tekorten te beperken. Eigen bijdragen In de voorjaarsnota 2024 van het demissionair kabinet is een voorstel gedaan om een brede eigen bijdrage in te voeren vanaf 2025.
Dit primair als reactie op de stijgende kosten (aanzuigende werking) van de huishoudelijke hulp. De compensatie die gemeenten ontvingen in de algemene uitkering is teruggedraaid, maar de maatregelen zijn nog niet omgezet in wetgeving. De wetgeving die de invoer van de eigen bijdragen mogelijk moet maken is nog niet in de 2de kamer geweest. Op basis van de laatste communicatie-uitingen zal de eigen bijdrage van af 2027 gaan gelden, dit blijft echter onzeker. Inflatie/kostenstijgingen Door de hogere inflatie en stijgende loonkosten (CAO's) nemen de kosten voor zorg toe. In de algemene uitkering ontvangen wij een compensatie die is gebaseerd op de ontwikkeling van het BBP. De stijging van het BBP is (aanzienlijk) lager dan de stijging van de kosten, versterkt door de behoudende inschatting van het CPB over de ontwikkeling van het BBP. Dit aspect is ook onderdeel van de onderhandelingen tussen de VNG en het kabinet in het kader van de voorjaarsnota. Wij blijven in de tussentijd verantwoordelijk voor het opvangen van de kosten die hoger zijn dan wat wij krijgen gecompenseerd. Voortgang hervormingsagenda/eigen bijdragen/inflatie Voor al deze onzekerheden en onduidelijkheden in relatie tot de hervormingsagenda, eigen bijdrage en compensatie houden wij rekening met een risico van 5% van het saldo van de bestedingen in programma 6, zijnde 3 miljoen.
De kans dat de onzekerheden dit negatieve effect hebben schatten we in op 20%. 11. Dividend deelnemingen We ramen in de begroting dividendinkomsten van Alliander, Ataro en BNG. Het risico bestaat dat dividendinkomsten lager uitvallen, bijvoorbeeld door tegenvallende bedrijfsresultaten. 12. Tekort I-deel/ BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen. Het risico van het tekort op het BUIG-budget fluctueert. Boven de 12,5% worden tekorten volledig gecompenseerd door de vangnetuitkering. Gemiddeld rekening houdend met vangnetuitkeringen is het tekort € 600.000 en 50%. 13. Wachtgeld wethouders Om de huidige wethouders te beschermen tegen de gevolgen van werkloosheid na het wethouderschap geldt 144 een wachtgeldregeling. Na het wethouderschap ontvangt een wethouder een Appa-ontslaguitkering, tenzij de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Dit is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Waarom het wethouderschap beëindigd is hierbij niet van belang; het recht op de uitkering bestaat ongeacht de reden van het aftreden. De specifieke aanspraak en omvang kunnen pas worden bepaald op het moment dat zich dit voordoet. 14. Uitval ICT-systemen Een ICT- storing heeft een grote impact op onze gemeentelijke dienstverlening.
Het is van groot belang dat beheer en onderhoud op de ICT- omgeving op een adequate manier wordt uitgevoerd. Hierbij wordt de kwetsbaarheid van de RID zichtbaar. Een combinatie van druk op de personele capaciteit, krapte op de arbeidsmarkt, vertraging in projecten en gebrek aan innovatiekracht, dragen er aan bij dat de kwaliteit van de ICT- omgeving onder druk komt te staan. Hierdoor bestaat het risico dat de kans op incidenten toe neemt en wij worden geconfronteerd met kosten. Dit kunnen kosten zijn op het niet beschikbaar zijn van netwerken en/of data door uitval of bijvoorbeeld een hack. Het risico op incidenten in relatie tot informatieveiligheid zal de komende jaren alleen maar toenemen. Hier moeten we als gemeente voldoende op voorbereid zijn. In het kader daarvan heeft de VNG reeds eerder aandacht gevraagd voor de toenemende kans geconfronteerd te worden met ransomware oftewel gijzelsoftware. In de risico's is nu een bedrag opgenomen van 0,5 mln. met een kans van 50%. Het risico is bepaald op een aantal dagen dat niet gewerkt kan worden als gevolg van het niet beschikbaar zijn van systemen. Als dit het gevolg is van ransomware zullen er naast deze kosten ook andere kosten zijn, zoals het herstellen van data en systemen, inrichten aanvullende maatregelen, verantwoording afleggen over voortgang. De financiële omvang is aanzienlijk groter, maar de kans is kleiner.
Met de doorontwikkeling van de RID en het versterken van de I-organisatie wordt dit risico op termijn beter beheersbaar. Risico's van omvang niet in opgenomen bij de toprisico's In de bovenstaande beschouwing zijn de toprisico's beschreven op basis van financiële impact. De afgelopen jaren hebben ons laten zien dat er grote risico's op ons af komen. Waar de kans klein van is, maar de impact groot of waar de gemeente niet direct financieel voor verantwoordelijk is. Droogte/regenval Perioden van droogte of grote regenval komen steeds vaker voor. In de afgelopen jaren zijn door de lage grondwaterstand problemen met woningen in onze gemeente ontstaan. Hoewel dit risico niet direct financieel is voor de gemeente, heeft onze gemeente wel zorgplicht naar zijn inwoners. Ambtelijke en bestuurlijke capaciteit wordt beschikbaar gesteld om onze inwoners te ondersteunen. Waar nodig worden ook beperkte budgettaire aanvragen gedaan. De invloed die wij als gemeente op dit vraagstuk hebben is beperkt, maar wij dragen bij aan de globale doelstellingen waar nodig en mogelijk. De kans van dit risico wordt dus steeds groter, maar de impact blijft beperkt. Hierdoor staat deze niet in de top 10. "Ravijnjaren" Door verschillende ingrepen door de kabinetten in de afgelopen 10 jaar komen in 2026 al deze effecten ineens naar boven.
Als gevolg hiervan wordt vanaf 2026 de algemene uitkering 2,4 miljard lager. Daarnaast loopt het verwachte tekort in het sociaal domein in 2028 op naar 3,2 miljard. Als laatste is door het vorige kabinet de inflatiecompensatie (trap-op-trap-af) gewijzigd naar een compensatie op basis van de ontwikkeling van het BBP. Door een lage inschatting van de ontwikkeling van het BBP door het CPB krijgen gemeenten ongeveer 400 miljoen te weinig aan compensatie. Daarbij nog niet betrokken het verschil tussen de ontwikkeling van het BBP en de inflatie op met name personele kosten. De Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) heeft meerdere rapporten opgesteld dat de (financiële) verhoudingen binnen de overheid en specifiek de rijksoverheid en lagere overheden moet worden herstelt. In de voorjaarsnota 2025 zou hier een eerste stap in gezet kunnen worden. Maar het blijft onduidelijk of het rijk daar invulling aan gaat geven. WEERSTANDSCAPACITEIT De hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die een grote impact kunnen hebben op de financiën van Zevenaar. Het risicoprofiel is een dynamisch geheel gelet op ontwikkelingen in de in- en externe omgeving, het bijstellen van doelstellingen en de werking van beheersmaatregelen. Op het moment dat een bepaald risico in de begroting is geraamd, is het geen risico meer.
Op basis van een actuele risicosimulatie heeft de gemeente Zevenaar een weerstandscapaciteit nodig van afgerond € 8,9 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt om onverwachte, niet-begrote kosten, dat wil zeggen risico’s, op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit zit in het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve. Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve van onze gemeente is per 31 december 2024 € 25,5 miljoen. Dit is een toename van de algemene reserve, met name als gevolg van de voorgestelde bezuinigingsvoorstellen in de Financieel Gezonde Toekomst. Het meerjarenperspectief buigt positief om en daarmee komt de algemene reserve terug op niveau. WEERSTANDSVERMOGEN Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de benodigde weerstandscapaciteit (risico's) afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen = | Beschikbare weerstandscapaciteit | = | 25.454.000 | = 2,86 Benodigde weerstandscapaciteit | 8.900.000 Duiding De ratio weerstandsvermogen geeft een beeld van in hoeverre de huidig bekende, kwantificeerbare en ingeschatte risico's kunnen worden afgedekt met beschikbare weerstandscapaciteit.
Daarmee geeft het inzicht in de ruimte die er is om meer of minder risico's te nemen bij verschillende ontwikkelingen die nog op de gemeente afkomen. Kwalificering De ratio voor het weerstandsvermogen kan worden ingedeeld in een aantal waarderingscijfers. Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis A | 2,0 ≤ x | Uitstekend B | 1,4 ≤ x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 ≤ x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 ≤ x < 1,0 | Matig E | 0,6 ≤ x < 0,8 | Onvoldoende F | x < 0,6 | Ruim onvoldoende 145 De nu berekende ratio van de gemeente Zevenaar valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen om de risico’s af te dekken. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve per 31-12-2024 aangevuld met de verwachte mutaties in het meerjarenperspectief. De weerstandscapaciteit is gedaald als gevolg van de te verwachten negatieve begrotingsresultaten in de komende jaren (ravijnjaren). Doorrekening algemene reserve (bedragen x € 1.000) Saldo algemene reserve per 31-12-2024 | 38.867 Negatief resultaat jaarrekening 2024 | - 2.537 Begrotingsresultaat 2025 | - 2.791 Begrotingsresultaat 2026 | - 4.903 Begrotingsresultaat 2027 | - 1.660 Begrotingsresultaat 2028 | - 601 Begrotingsresultaat 2029 | 1.251 Eenmalige onttrekking 2026 t.b.v. begrotingsresultaat | -1.695 Mutaties n.a.v.
eerder genomen besluiten 2025-2028 | - 478 Totaal | 25.453 FINANCIELE KENGETALLEN Algemeen De financiële kengetallen geven u een globaal inzicht in de financiële positie van onze gemeente. De kengetallen moeten in samenhang worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie van onze gemeente. Baten Bij het bepalen van de kengetallen wordt bij de meeste kengetallen een waarde gedeeld door de totale baten, exclusief mutaties reserves. In meerdere gevallen wijken kengetallen af van de begroting of rekening van vorig jaar omdat de totale baten zijn gewijzigd. In het onderstaande tabel is daarom het verloop van de totale baten weergegeven, die sterk wordt beïnvloed door de baten die samenhangen met de grondexploitaties. 146 Doordat de werkelijke baten in 2024 weinig afwijken van 2023, zullen de benoemde kengetallen in 2024 weinig veranderen in vergelijking tot 2023 (bij gelijkblijvende noemers). Echter de baten zoals opgenomen in de primitieve begroting 2024 waren aanzienlijk lager dan de werkelijke baten in 2024. De hogere werkelijke baten hebben een verlagend effect op de kengetallen ten opzichte van de begroting 2024 (bij gelijkblijvende noemers). Bij het beschouwen van de ontwikkeling is bovenstaande van belang om mee te wegen.
Financiële kengetallen Financiële kengetallen | Rekening | Begroting | Rekening 2023 | 2024 | 2024 1.a Netto schuldquote | 56,1% | 78,7% | 71,5% 1.b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | 45,7% | 68,6% | 60,5% verstrekte leningen 2. | Solvabiliteitsratio | 30,3% | 24,6% | 27,4% 3. | Structurele exploitatieruimte | -1,5% | -2,6% | -1,7% 4. | Grondexploitatie | 10,0% | 19,3% | 16,9% 5. | Belastingcapaciteit | 87% | 88,4% | 88,4% Onderstaand een nadere uitleg van de ontwikkelingen in de financiële kengetallen. 1. Netto schuldquote De netto schuldquote bestaat uit twee kengetallen: a. | netto schuldquote: dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Hoe lager het percentage hoe beter. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. b. | netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen).
147 148 Voor onze gemeente bedraagt het werkelijke percentage van de netto schuldquote in 2024 71,5% (peildatum 31-12-2023) en wijkt af met 7,2% ten opzichte van de begroting 2024. Bij de primitieve begroting werd nog rekening gehouden met een hogere financieringsbehoefte vanwege met name hoge investeringslasten. 2. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Voor onze gemeente zien we een verminderde solvabiliteitsratio van 30,3% (2023) naar 27,4%. De daling wordt veroorzaakt door een hogere afname van het eigen vermogen ten opzichte van de afname van het balanstotaal. 3. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie is ten opzichte van de totale baten. In onze gemeente is sprake van 'in exploitatie genomen bouwgronden' die grotendeels bestaat uit grondexploitaties Zevenaar-Oost en Babberich.
149 Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de grondexploitaties is in 2024 toegenomen ten opzichte van 2023. In 2024 zijn er twee nieuwe grondexploitatie geopend; Vestersbos en Businesspark 7PoortII. Dit verklaart de stijging. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de Algemene uitkering en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit kengetal is relevant voor de beoordeling van de financiële positie, omdat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. In de verschillende P&C-documenten informeren wij u over de tot dan toe recente ontwikkelingen. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de belastingdruk van de gemeente ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
Het landelijk gemiddelde is gebaseerd op de gegevens van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), die jaarlijks een rapport opstelt over de ontwikkeling van de lokale lasten. In de berekening zijn meegenomen de OZB-lasten, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een
150 gemiddeld gezin. Onze gemeente zit met 88% ruim onder het landelijk gemiddelde en is nagenoeg niet gewijzigd ten opzichte van 2023 en de begroting. CONCLUSIE In de meerjarenbegroting 2025 -2026 heeft de gemeente bewust gekozen om in de komende begrotingsjaren het reële en structurele tekort te laten zien. In de tussentijd heeft de raad besloten om bij de kadernota in 2025 met voorstellen te komen om het begrotingsjaar 2029 sluitend te maken. In aanloop daar na toe zal het verwachte tekort minder groot worden. Ondanks de negatieve begrotingsjaren beschikt de gemeente nog over voldoende weerstandsvermogen. Bij de kengetallen is de investeringsbehoefte voor met name woningbouw, werkgelegenheid en scholen een reden dat het kengetal solvabiliteit hoger is dan de signaleringswaarde. Conclusie/samenvatting Wij hebben een uitdaging in de komende jaren om alle taken die wij moeten vervullen uit te kunnen voeren. Dit in lijn met het landelijke beeld. Financiële maatregelen zullen het beeld verbeteren, maar daarmee zal de maatschappelijke bijdrage van de gemeenten door verminderen. Voor gemeenten geldt daarnaast dat vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de continuïteitsveronderstelling. De provincie heeft aangegeven dat we dat we onder repressief toezicht staan.
Dit stelt ons in staat zelfstandig en autonoom (financieel) beleid te voeren.
151 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding De gemeente Zevenaar heeft een groot deel van haar vermogen geïnvesteerd in kapitaalgoederen in de vorm van gebouwen, wegen en bruggen, openbare verlichting, groen, riolering en water. Het onderhoud van deze zaken is een kerntaak van de gemeente en van groot belang voor onze inwoners, bedrijven en bezoekers. Het onderhoud van kapitaalgoederen is grotendeels vastgelegd in beleids- en onderhoudsplannen. In deze paragraaf wordt per kapitaalgoed ingegaan op onder andere het beleid, de kwaliteitsnormen, het onderhoud, de financiële middelen en de risico's die met het onderhoud samenhangen. Beleid Vanwege de grote raakvlakken tussen groen, openbare verlichting, riolering en onderhoud wegen pakken we onderhoudsprojecten integraal aan. Een integraal beleidskader ontbrak echter nog. Op basis van de geactualiseerde beheerdata heeft u in oktober 2022 het integraal beleidsplan openbare ruimte (IBOR) vastgesteld. Dit plan bevat de kaders voor het beheer van de openbare ruimte. Naast vaststelling van het gewenste verzorgend en technisch onderhoudsniveau bevat het IBOR ambities op het gebied van biodiversiteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie.
Op basis van de beleidsmatige en financiële kaders van het IBOR hebben de beheer- en onderhoudsplannen voor de aankomende jaren uitgewerkt per onderdeel van de openbare ruimte (groen, wegen, openbare verlichting etc.). In deze plannen komt tot uitdrukking hoe we met de beschikbare budgetten de openbare ruimte kunnen onderhouden op de vastgestelde onderhoudsniveaus. Beleidskaders Integraal Beheer Openbare Ruimte (2018) Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022) Integraal AccommodatiePlan (2020) Ontwikkelingen IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) Het IBOR schenkt ruim aandacht aan biodiversiteit, duurzaamheid en circulariteit. We spelen in op de gevolgen van klimaatverandering. De natuur krijgt haar plek terug in de openbare ruimte door meer beplanting toe te voegen en overbodige verharding te verwijderen. Ook gaan we meer gebruik maken van gerecyclede materialen voor de inrichting van de openbare ruimte. In de planning en uitvoering van revitaliseringsprojecten openbare ruimte houden wij zoveel mogelijk rekening met nieuwe ontwikkelingen zoals de energietransitie of klimaatadaptieve maatregelen zoals vastgelegd in het Watertakenplan. Daarnaast bevat het IBOR concrete doelstellingen over de communicatie met onze inwoners en voor het betrekken van de inwoners bij het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. Per project gaan wij hier concreet invulling aan geven.