Bijlage 1a - Bijlagen 1 tm 6 bestemmingsplan (201526274).pdf.pdf
Tekst van het document
Hoofdstuk 3
32
In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste conclusies ten aanzien van de vestiging van een motorbrandstoffenverkooppunt (tankstation) weergegeven. De conclusies in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op het rapport Distributief planologisch onderzoek Quick Scan tanklocatie Fresh & Fast Duiven (19 februari 2019), dat is uitgevoerd door Bureau Starline. Dit bureau is gespecialiseerd in markt- en distributieplanologisch onderzoek naar tankstations. Het onderzoek is opgenomen in de bijlage.
4.1 Conclusies Kwantitatieve behoefte Hoewel het merendeel van het te verwachten volume motorbrandstoffen op de onderzoekslocatie afkomstig zal zijn van buiten het onderzochte directe en indirecte marktgebied, is ten behoeve van de ladder voor duurzame verstedelijking ook onderzocht welk effect de onderzoekslocatie op de meest nabijgelegen tankstations heeft. In de marktconfrontatie is daarbij uitsluitend ingegaan op de lokale markt en is de naar verwachting hoge toevloeiing van buiten het onderzochte marktgebied niet meegerekend. Op basis van de confrontatie tussen vraag en aanbod in de markt van motorbrandstoffen binnen het onderzochte marktgebied van de onderzoekslocatie in Duiven-Seingraaf, mag geconcludeerd worden dat de markt 2018 in kwantitatieve zin een vraagoverschot heeft van 2 miljoen liter op jaarbasis. Inclusief de komst van de onderzoekslocatie zou het netto vraagoverschot anno 2018 afnemen naar een vraagoverschot van ca. 1,5 miljoen liter op jaarbasis. Gebaseerd op de bevolkingsprognoses voor het directe marktgebied zal tot aan 2030 het vraagoverschot inclusief onderzoekslocatie afnemen tot ca. 720.000 liter op jaarbasis in 2030.
In de berekeningen van de marktconfrontatie is dus nog geen rekening gehouden met de sterk verkeersaantrekkende werking van het bedrijvengebied Centerpoort Nieuwgraaf (waar plangebied Seingraaf met de onderzoekslocatie tegenaan ligt). Toevloeiing vindt met name plaats vanuit de wijde regio, de A12 en Duitsland. Met name het op Centerpoort Nieuwgraaf gevestigde Makro tankstation en de onderzoekslocatie zijn hoofdzakelijk gericht op de bezoekers van dit bedrijvengebied. Echter niet alleen de Makro en de onderzoekslocatie trekken volume van bezoekers van buiten het directe marktgebied, ook de overige onderzochte tankstations binnen het directe en indirecte marktgebied van de onderzoekslocatie zullen nu reeds al in meer of mindere mate profiteren van de grote bezoekersaantallen op Centerpoort Nieuwgraaf. Dit positieve volume-effect (als gevolg van toevloeiing van buitenaf) is dus niet in de markt confrontatie opgenomen. Geconcludeerd wordt dan ook dat de levensvatbaarheid van de reeds aanwezige tankstations binnen het onderzochte directe en indirecte marktgebied van de onderzoekslocatie op geen enkele wijze in onevenredige mate wordt aangetast door de vestiging van een tankstation op de onderzoekslocatie. Dit betekent dat er geen sprake zal zijn van onaanvaardbare effecten op bestaande aanbieders in het directe en indirecte marktgebied.
Hoofdstuk 4
33
Daar komt bij dat het nieuwe tankstation voor een belangrijk deel zal functioneren op toevloeiing uit een groot gebied (buiten het directe en indirecte marktgebied). Dit betekent dat de omzeteffecten zich zullen spreiden over vele aanbieders, waardoor het effect per aanbieder zeer beperkt blijft.
Kwalitatieve behoefte In kwalitatieve zin voorziet het planinitiatief van het tankstation in een behoefte. Omdat bezoekers aan Centerpoort-Nieuwgraaf en Fresh & Fast primair met de auto zullen komen, kan het bezoek aan winkels, horeca en leisure gecombineerd worden met een tankbeurt. Dit levert voor de consument gemak op. Het tankstation bij de Makro voorziet ook al in deze behoefte, maar door een nieuw tankstation aan de rand van het gebied ontstaan voor de consument meer keuzemogelijkheden. In kwalitatieve zin is met de komst van een tankstation op de onderzoekslocatie geen sprake van een duurzame ontwrichting in de markt. Met uitzondering van de Makro zijn alle overige onderzochte tankstations binnen het directe marktgebied qua ligging hoofdzakelijk gericht op de plaatselijke bevolking. Zowel de tankstations in Westervoort als die in Duiven liggen gunstiger bereikbaar voor de lokale bevolking dan de onderzoekslocatie. Het aanbod in duurzame motorbrandstoffen zoals CNG en waterstof daarentegen is nog niet vertegenwoordigd binnen de particuliere en kleinebedrijfswagensector van het directe marktgebied van de onderzoekslocatie. Om groene duurzame motorbrandstoffen te tanken moeten mensen vooralsnog naar Arnhem uitwijken, dat qua infrastructuur en verkeersdrukte lastig bereikbaar is zowel vanuit het directe marktgebied als vanaf de A12.
Het planinitiatief voorziet in deze behoefte. Voor vrachtverkeer worden binnen het directe marktgebied al wel duurzame brandstoffen aangeboden. Naast de mogelijkheden om op de onderzoekslocatie groen gas, CNG/LNG of waterstof aan te bieden (afhankelijk van wie er zich uiteindelijk gaat vestigen), wordt binnen het Fresh & Fast-concept tevens de mogelijkheid voor snelladen aangeboden tijdens een bezoek aan de onderzoekslocatie. Dit voorziet ook in een behoefte. Eindconclusie Uit de marktberekening blijkt dat vraag en aanbod in de tankstationbranche momenteel in evenwicht zijn. Door het toevoegen van een tankstation op de planlocatie ontstaat een beperkt overschot, maar dit zal niet leiden tot onaanvaardbare effecten op bestaande aanbieders. Bovendien is in de berekening geen rekening gehouden met een (forse) toevloeiing van verder weg. Op basis van de herkomst van bezoekers aan Centerpoort-Nieuwgraaf (zie bijlage 2) moet verwacht worden dat de toevloeiing voor het tankstation groot is. Dit betekent dat eventuele omzeteffecten zich ook zullen spreiden over een zeer groot gebied. De beoogde ontwikkeling voorziet primair in een kwalitatieve behoefte, omdat wordt ingespeeld op combinatiebezoek, meer keuzemogelijkheden voor de consument en duurzaam tanken.
Hoofdstuk 4
34
5.1 Algemeen Het beoogde leisure- en horecaconcept Fresh & Fast is om de volgende redenen een positieve ontwikkeling voor zowel de gemeente Duiven als het algehele verzorgingsgebied: Het verzorgingsgebied heeft een benedengemiddelde omvang van het leisure- en horeca-aanbod ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Dit kan een indicatie zijn voor marktruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Het beoogde leisure- en horecaconcept voegt een nieuw element toe aan Centerpoort-Nieuwgraaf. De toevoeging hiervan aan Centerpoort-Nieuwgraaf versterkt het verblijfsklimaat en de recreatieve functie van Centerpoort-Nieuwgraaf. De leisurefuncties zijn functies die tot op heden ontbreken op Centerpoort-Nieuwgraaf, maar vanuit landelijke trends wel steeds belangrijker worden voor het functioneren van dergelijke grootschalige winkelgebieden. Het toevoegen van het beoogde concept kan combinatiebezoeken mogelijk maken tussen zowel de horeca-, leisure- als winkelfuncties. Hiermee hebben de toe te voegen functies synergie met het huidige aanbod en wordt het gebied als geheel in kwalitatieve zin versterkt.
5.2 Ladder voor duurzame verstedelijking In hoofdstuk 1 is de vraag gesteld in hoeverre het initiatief past binnen de Ladder voor duurzame verstedelijking. Onderstaand is deze vraag beantwoord aan de hand van de toetsingsaspecten van de ladder: de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte en de aanvaardbaarheid van de effecten. Kwantitatieve behoefte Er bestaat voldoende kwantitatieve behoefte aan horeca, indoor leisure en het tankstation in het relevante verzorgingsgebied. Een voorwaarde hierbij is dat op de locatie Centerpoort-Nieuwgraaf ingespeeld wordt op de behoefte aan horeca en vermaak van bezoekers/consumenten in dat gebied. Hierbij is het volgende van belang. Het horeca- en leisureaanbod in de regio en in Duiven in het bijzonder blijft achter bij het landelijk gemiddelde. Dit is een indicatie voor marktruimte. Op het niveau van het totale verzorgingsgebied is er marktruimte voor (globaal en indicatief) circa 70 tot 77 nieuwe horecazaken. Op basis hiervan kan geconcludeerd worden dat er sprake is van een kwantitatieve behoefte voor het aanbod zoals wordt beoogd binnen het Fresh & Fast-concept. Uit het genoemde eerdere onderzoek voor de gemeente Duiven is gebleken dat er marktruimte is voor circa 5-6 horecazaken op gemeenteniveau. Met de nieuwe berekening in dit rapport waarin rekening is gehouden met Fresh & Fast komt het resultaat uit op 14 zaken.
Dit betekent dat ook na toevoeging van de beoogde horeca op Fresh & Fast voldoende omzet te behalen blijft voor de horeca in Duiven. Daarom kan aangenomen worden dat de horeca-ontwikkelingen op Seingraaf aansluitend aan Centerpoort-Nieuwgraaf niet ten koste zullen gaan van het centrum van Duiven.
Hoofdstuk 5
35
Kwalitatieve behoefte De beoogde ontwikkeling voorziet in een kwalitatieve behoefte. Het volgende is hierbij van belang: In ruimtelijk-functioneel opzicht heeft het plangebied goede potenties als concentratie voor moderne, doelgericht bezochte horeca, die in hoge mate gericht is op verkeer op de A12 en Centerpoort-Nieuwgraaf. Dit geldt zeker in combinatie met de reeds gevestigde McDonalds aan de overzijde van de planlocatie. Het beoogde, moderne horecaconcept bestaat uit een clustering van diverse horecazaken met de nadruk op casual dining en fast casual. De primaire doelgroep zijn bezoekers van Centerpoort-Nieuwgraaf en het Rivierklimaatpark, de leisurefuncties en passanten over de A12. Het voorliggende initiatief speelt in op de toenemende e beoogde herontwikkeling voldoet met het aangeboden productconcept goed aan deze trend. Functioneel gezien heeft de consument door de combinatie van casual dining en fast casual restaurants een brede keuze. Het horeca-aanbod zal door de (ruimtelijke) opzet en uitstraling bijdragen aan de eisen van een aantrekkelijk horecacluster met voldoende ruimtelijke kwaliteit.
Vanuit kwalitatief perspectief levert het nieuwe horecacluster een bijdrage aan een sterkere verzorgingsfunctie voor de regionale bevolking en voorziet het daarmee in de huidige en toekomstige behoefte. Een belangrijke kernkwaliteit van Centerpoort-Nieuwgraaf en locatie Seingraaf is de uitstekende bereikbaarheid per auto en het functionele (doelgerichte) karakter. Hiermee onderscheidt de beoogde ontwikkeling zich nadrukkelijk van het Arnhemse en Duivense centrum en is ze dan ook complementair hieraan. Voor een belangrijk deel worden nieuwe doelgroepen aangetrokken, . De ontwikkeling speelt goed in op de trends in de leisure- en horecasector. Aanvaardbaarheid effecten De eventuele leegstandseffecten als gevolg van de ontwikkeling zijn aanvaardbaar voor het woon-, leef- en ondernemersklimaat. Het is evenwel nooit volledig uit te sluiten dat bestaande aanbieders effecten ondervinden van nieuwkomers in hun branche. Het verplicht hen tot een kritische blik op hun eigen productconcept, doelgroepen en marketing, wat soms kan noodzaken tot (extra) investeren. Dit laatste kan overigens worden beschouwd als een gebruikelijke voorwaarde voor goed ondernemerschap.
De belangrijkste horecabestemming is en blijft de Arnhemse binnenstad, waar (anders dan bij het beoogde horecaconcept) (horeca in alle marktsegmenten, leisure, retail, cultuur, uitgaan, evenementen, etc.) centraal staan. Het verzorgingsgebied van de binnenstad is bovenregionaal, de gemiddelde verblijfsduur lang en bezoekmotieven zijn vooral recreatief van aard. Het centrum van Duiven zal eveneens een belangrijke taan. Het verzorgingsgebied van het Duivense centrum is lokaal (en daarom anders dan het bovenregionale verzorgingsgebied van CenterpoortNieuwgraaf). Bovendien blijkt er marktruimte beschikbaar in het centrum van Duiven voor nieuw horeca-aanbod.
Hoofdstuk 5
36
Resumé Op basis van dit onderzoek voorziet de ontwikkeling van Fresh & Fast duidelijk in zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve behoefte. Er is zowel in het verzorgingsgebied als in de gemeente Duiven marktruimte voor horeca berekend, wat betekent dat er ruimte is voor uitbreiding van onderscheidend aanbod, zoals wordt beoogd binnen Fresh & Fast. Ook blijft er ruim voldoende marktruimte over voor nieuwe horeca in het centrum van Duiven. Fresh & Fast zal bijdragen aan een hoogwaardig verblijfsklimaat, wat positief en noodzakelijk is voor de bezoekers aan winkelgebied Centerpoort-Nieuwgraaf, autopassanten en recreanten/toeristen. Onaanvaardbare effecten op de consumentenverzorging, de voorzieningenstructuur, de leegstand en in het verlengde daarvan het woon-, leef- en ondernemersklimaat zijn niet te verwachten.
Hoofdstuk 5
37
Bijlage 1: Trends en ontwikkelingen Horeca verlevendigt gebieden Er zijn in Nederland ruim 47.400 horecazaken (inclusief hotels), waaronder ruim 16.900 drankverstrekkers, 12.700 fastservice-zaken en ruim 11.800 restaurants 19. De restauratieve horeca (exclusief drankverstrekkers en hotels) realiseert een jaaromzet van miljard (excl. btw)20. Vrijwel elke Nederlander bezoekt tegenwoordig weleens een horecazaak, in welk verband en met welk motief dan ook. In toenemende mate wordt het economisch en sociaal-maatschappelijk belang van een sterke horecasector erkend, ook door overheden. Horeca richt zich steeds meer op vermaak en beleving en moderne zaken zijn actief bezig met productontwikkeling, marketing en organisatie van activiteiten en arrangementen. Sterke horeca zet een gebied op de kaart, ook voor bovenlokale bezoekers.
Dit heeft ook effecten op de ruimtelijke eisen en structuur van de sector. De belangrijkste zijn: Multifunctionaliteit: horecabedrijven bieden een steeds bredere menukeuze, met per dagdeel verschillende doelgroepen. Ook worden vaker culturele en recreatieve activiteiten georganiseerd. Hoofdfunctie vervaagt: traditioneel baseerden bestemmingsplannen zich primair op hoofdfuncties als verstrekken van alcoholvrije dranken dan wel bereide kleine etenswaren. Mede door de toenemende multifunctionaliteit zien we steeds meer combinatievormen (lunchroom, konditorei, Bagels & Beans). Schaalvergroting: zaken worden groter, vanwege de gewenste multifunctionaliteit en/of omzeteisen. Vervlechting horeca en detailhandel: In steeds meer winkels kun je iets eten of drinken. Vooral dagelijkse winkels ontplooien steeds meer horeca-activiteiten; belegde broodjes, snacks, koffie/thee, verse sappen, etc. Andersom wenst de horeca ook producten die zij serveert te verkopen; olie, wijn, receptenboek, etc. Cross-selling heeft de toekomst. Industrieel erfgoed: De wat ongepolijste uitstraling, beschikbare ruimte en parkeerruimte bieden bijzondere kansen voor horeca en aanverwante activiteiten. Opkomst specialistische koffieformules: opvallende ketenvorming, met ook op lokaal niveau veel initiatieven. Bekende spelers zijn Starbucks en Coffeecompany.
Voor jongeren en ers hebben deze zaken vaak een belangrijke ontmoetingsfunctie.
19 20
HorecaDNA, Aanbodcijfers Nederland 2018 Meest actuele gegevens van HorecaDNA betreffen het jaar 2015.
Bijlagen
1
Afname monofunctionele drankverstrekkers: het traditionele (kleine) café verdwijnt geleidelijk uit het straatbeeld. Het traditionele café wordt eetcafé of brasserie, met ruimere openingstijden. Oorzaak is vooral de combinatie afnemende bestedingen en verhoogde kosten. Sterke afname discotheken, met als belangrijke oorzaken de groeiende concurrentie van festivals, het rookverbod in de horeca en de verhoogde minimumleeftijd voor alcoholgebruik. De jeugd gaat minder en later uit dan vroeger; in veel uitgaansgebieden leidt dit tot minder overlast, maar soms wel op latere tijdstippen. Daar staat tegenover dat oudere doelgroepen veel meer dan vroeger de horeca bezoeken, zij het vaak overdag.
Horeca en traffic-locaties Het is een internationale trend dat doelgericht bezochte horecaketens gericht op fastfood en casual dining, maar ook formu ging op lokaal en regionaal goed bereikbare locaties met ruime parkeergelegenheid. De redenen voor clustering liggen zowel in kostenbesparing (gezamenlijke ontwikkeling, beheer en parkeervoorzieningen) als omzetmaximalisatie (combinatiebezoeken, gezamenlijke profilering en promo De horeca in binnensteden en hoofdcentra richt zich daarentegen steeds meer op kwaliteit, keuze ten en zakelijke bedrijvigheid. Beide vestigingsmilieus hebben hun eigen bezoekmotieven, bezoekgedrag en doelgroepen en vullen elkaar daarom goed aan. Gemeenten bieden vaak verschillende vestigingsmilieus.
De meest aansprekende voorbeelden van gecombineerde nieuwe horecaconcepten op traffic-locaties in Nederland, nabij grote bedrijventerreinen, zijn The Food Spot in Utrecht en de Foodstrip in Amsterdam-Zuidoost. De Food Spot langs de A2 in Utrecht omvat tien restaurants en in totaal 1.700 zitplaatsen, met o.a. New York Pizza, Wok to Go en Subway. Ook beschikt de Food Spot
Bijlagen
2
over kinderspeelvoorzieningen en een vestiging van SuitSupply. Als service wordt gratis wifi aangeboden, maar ook het parkeren is gratis. De Amsterdamse Foodstrip omvat drie grote horecaformules (twee fastfoodzaken en een wokrestaurant). Een ander, al wat ouder voorbeeld van een grootschalige horecaontwikkeling op een traffic-locatie is het Brugrestaurant A4 te Hoofddorp met een ruime keuze aan fastfoodzaken en zelfbedieningsrestaurants. Ook het Duitse concept Autohof koper dan langs de snelweg en daarom vaak een trekker) en vaak meerdere horecaformules, meestal op korte afstand van de snelweg gesitueerd en rustiger en veiliger dan de meeste Autobahn-restaurants. Wat kleinere horecaclusters zijn er onder meer bij de knooppunten Waalwijk-West, Joure en stadion De Geusselt in Maastricht. Vaak ontstaat dit soort clusters rond een zakenhotel. Overigens bieden ook steeds meer stations en vliegvelden goede voorbeelden van horecaclusters die in belangrijke mate gericht zijn op reizigers en zakenlieden.
Bijlagen
3
Bijlage 2: Inzicht in bezoekers Centerpoort-Nieuwgraaf Gsm-data: van big data naar informatie Big data wordt beschouwd als het nieuwe goud van de informatiesamenleving. De echte waarde ontstaat echter pas wanneer de data wordt omgezet naar relevante informatie, inzichten en acties. Mobiele telefoons zijn de sensoren van de samenleving geworden. Doordat iedere mobiele telefoon als hij verbinding maakt zijn locatie doorgeeft aan het netwerk, kan de beweging van al deze mobieltjes inzichtelijk worden gemaakt. Omdat deze gegevens zowel geaggregeerd als geanonimiseerd zijn, zijn ze niet te herleiden naar individuele personen of persoonsgegevens. De borging van de privacy is een essentieel onderdeel van onderhavig rapport. De geaggregeerde gegevens kunnen niet gebruikt worden voor bijvoorbeeld locatiegebonden advertenties of andere persoonsgerichte activiteiten. Voor meer informatie over privacy, zie http://www.mezuro.com/privacy/
Betrouwbaarheid, validiteit en continuïteit gsm-data De bron van de gsm-data is Vodafone. Smartphones communiceren continu met zendmasten in de omgeving. De miljarden gegevens die deze interacties opleveren worden, geanonimiseerd en geaggregeerd, door de mobielnetwerkoperator in de eigen ICT-omgeving beschikbaar gesteld aan Mezuro voor bewerking en analyse. Met complexe algoritmes worden deze gegevens vervolgens opgehoogd tot reële aantallen (Nederlandse bezoekers), op basis van onder andere het marktaandeel van Vodafone in verschillende gebieden. De buitenlandse bezoekers worden gemeten op basis van roamingdata. Met behulp van bezoekersonderzoek (verdeling herkomst) kunnen de buitenlandse bezoekers uit de gsm-data betrouwbaar worden opgehoogd. Bij gsm-data bepaalt het netwerk van antenne-installaties de dekking van een gebied. Een mobiel netwerk heeft een cellenstructuur waarbij cellen elkaar overlappen. Eén cel in het netwerk is - of bluetoothnetwerk wordt afgedekt. Verplaatsingen tussen cellen van het mobiele netwerk worden feilloos geregistreerd. De cellenstructuur van het netwerk maakt het mogelijk om aan te sluiten bij verschillende gebiedsindelingen, bijvoorbeeld gemeenten of postcodeviergebieden. Vanwege het cel-bereik zijn uitspraken op straatniveau niet mogelijk.
Ook vanwege privacyaspecten is inzicht in gebieden kleiner dan het postcodeviergebied niet mogelijk. Vodafone en Mezuro investeren gezamenlijk veel in de continuïteit en betrouwbaarheid van de data. Dit betekent dat het risico op vroegtijdige beëindiging van de toegang tot deze data zeer beperkt is. Wij zien samen met Mezuro juist veel groeipotentie voor het gebruik van deze data voor Nederlandse binnensteden of andere winkelgebieden. De data is altijd actueel en vergelijking met andere gebieden/binnensteden in Nederland kan altijd objectief, aangezien de methodiek gelijk is.
Bijlagen
4
Afbakening onderzoeksgebied gsm-data Het gebied waarop de data betrekking heeft (zie navolgend kaartbeeld) is gebaseerd op postcodegebied 6921. Dit gebied is groter dan de afbakening van Centerpoort-Nieuwgraaf. Aangezien het perifere winkelgebied vooral een laagfrequent en doelgericht bezoekmotief heeft, zal het aantal bezoekers op Centerpoort-Nieuwgraaf vooral incidenteel het gebied bezoeken (maximaal 2 keer per maand). Uit eerder bezoekersonderzoek (BRO, 2011) bleek dat ruim 85% van de bezoekers maximaal 2 keer per maand het gebied bezocht. De bezoekfrequentie is meegenomen in de bezoekersanalyse op basis van GSM-data. Figuur B2.1: Afbakening postcodegebied Centerpoort-Nieuwgraaf
Bijlagen
5
Inhoud resultaten Het onderhavige rapport geeft inzicht in: Aantal Nederlandse bezoekers: aan het postcodegebied 6921 over de periode september 2018, per gemiddelde dag van de week, tevens uitgesplitst naar incidentele, regelmatige en frequente bezoekers. Herkomst bezoekers: van de periode voor totaal aantal bezoekers, per provincie en per gemeente. Invloedsgebied: op basis van het aantal bezoekers in de periode naar aantal autominuten (hemelsbreed). Verzorgingsgebied: op basis van het gemiddeld aantal bezoekers in de periode naar aantal inwoners. Gemiddeld aantal bezoekers per dag van de week Hieronder is een tabel en figuur weergegeven met het gemiddeld aantal bezoekers naar incidentele, regelmatige en frequente bezoekers per dag van de week. Een bezoeker wordt gedefinieerd als iemand die een bestemming heeft in een gebied dat niet voor hem of haar als woongebied gedefinieerd is en waar hij of zij minstens 30 minuten onafgebroken verblijft. De bezoekfrequentie is als volgt gedefinieerd: Frequente bezoeker: een bezoeker die minimaal 10 dagen in een maand het desbetreffende gebied heeft bezocht. Regelmatige bezoeker: een bezoeker die minimaal 3 en maximaal 9 dagen in een maand het desbetreffende gebied heeft bezocht. Incidentele bezoeker: een bezoeker die maximaal 2 dagen in een maand het desbetreffende gebied heeft bezocht.
Tabel B2.1: Gemiddeld aantal bezoekers in september 2018
Incidentele
Regelmatige
Frequente
Totaal aantal
bezoekers
bezoekers
bezoekers
bezoekers
zo
14.800
7.200
5.400
27.400
ma
8.900
8.700
10.100
27.700
di
8.900
8.400
10.000
27.300
wo
9.600
8.300
9.900
27.700
do
9.200
8.300
9.800
27.300
vr
11.200
8.500
9.600
29.300
za
16.000
8.200
6.300
30.600
Op de doordeweekse dagen (ma t/m vr) komen er gemiddeld het vaakst frequente bezoekers naar het postcodegebied. Naar verwachting betreft dit voor een groot deel mensen die hier werken. In elk geval betreft dit waarschijnlijk geen winkelend publiek, gezien de aard van het winkelaanbod op Centerpoort-Nieuwgraaf. De zaterdag en zondag trekken gemiddeld de meeste incidentele bezoekers. Dit zijn waarschijnlijk mensen die Centerpoort-Nieuwgraaf bezoeken om te winkelen.
Bijlagen
6
Totaal aantal incidentele bezoekers per dag en week In de navolgende tabel zijn het totale aantal incidentele bezoekers in september 2018 per weekdag weergegeven. Het aantal incidentele bezoekers is de optelsom van alle door de unieke bezoekers afgelegde bezoeken in de periode. Tabel B2.2: Totaal aantal bezoekers in december 2017 Totaal aantal
Aantal dagsoorten
Aantal
bezoekers
periode21
bezoekers (%)
zo
74.000
5
22%
ma
35.600
4
10%
di
35.600
4
10%
wo
34.400
4
10%
do
36.800
4
11%
vr
44.800
4
13%
za
80.000
5
24%
Totaal
341.200
30
100%
In september 2018 trokken de zaterdagen en zondagen met respectievelijk 18% en 19% van het totale aantal bezoekers in de maand de meeste incidentele bezoekers. In september 2018 hebben er ruim 340.000 incidentele unieke bezoeken plaatsgevonden aan het postcodegebied. Dit aantal is op basis van de aard en omvang van Centerpoort-Nieuwgraaf te verklaren door dit winkelgebied. De maand september kan worden beschouwd als een gemiddelde maand van een jaar. Op basis van een indicatieve doorrekening van het aantal incidentele bezoekers op jaarbasis, betekent dit bijna circa 4,1 miljoen incidentele bezoekers per jaar.
Herkomst bezoekers In het navolgende kaartbeeld is het invloedsgebied van Centerpoort-Nieuwgraaf weergegeven, uitgesplitst in een primair, secundair en tertiair invloedsgebied. Deze kunnen als volgt worden gedefinieerd: Primair verzorgingsgebied: 75% van het totale aantal bezoekers komt uit dit gebied. Secundair verzorgingsgebied: 75% tot 90% van het totale aantal bezoekers komt uit dit gebied. Tertiair verzorgingsgebied: 90 tot 100% van het totale aantal bezoekers wordt gerekend tot de categorie overig.
21
Let op: sommige weekdagen komen 5 i.p.v. 4 keer in deze periode voor.
Bijlagen
7
Figuur B2.2: Invloedsgebied Centerpoort-Nieuwgraaf
Het primaire invloedsgebied van Centerpoort-Nieuwgraaf betreft voornamelijk de gemeenten in het noordelijk en middendeel van de regio Arnhem-Nijmegen. Dit gebied staat ook centraal in de onderzoeksanalyse. Uit de figuur blijkt dat het secundaire en tertiaire invloedsgebied een relatief groot gebied betreft. Dit betekent dat Centerpoort-Nieuwgraaf bezoekers trekt uit een zeer grote regio. Opgemerkt moet worden dat gebieden met een beperkt aantal bezoekers in deze kaart niet zijn meegenomen in verband met privacyaspecten.
In de navolgende tabel zijn de belangrijkste herkomstgemeenten weergegeven op basis van het totale aantal bezoekers aan het postcodegebied.
Bijlagen
8
Tabel B2.3: Top 15 herkomstgemeenten in totaal aantal bezoekers december 2017 Totaal aantal
Aantal bezoekers (%)
bezoekers Zevenaar
115.600
14%
Arnhem
98.400
12%
Duiven
84.100
10%
Montferland
47.700
6%
Westervoort
41.700
5%
Doetinchem
37.000
4%
Rheden
35.600
4%
Lingewaard
27.300
3%
Nijmegen
26.100
3%
Rijnwaarden
20.000
2%
Apeldoorn
19.400
2%
Oude IJsselstreek
19.200
2%
Ede
16.900
2%
Overbetuwe
15.500
2%
Doesburg
12.100
1%
Overig Nederland
230.600
27%
Totaal
847.200
100%
Slechts 10% van het aantal bezoekers aan het postcodegebied komt uit de gemeente Duiven. Met name uit de direct omliggende gemeenten komen relatief veel bezoekers, met onder andere Zevenaar (14%) en Arnhem (12%).
Totaal aantal incidentele bezoekers, inclusief Duitse bezoekers In de gsm-data is geen rekening gehouden met bezoekers uit het buitenland. Op basis van eerder onderzoek (BRO, 2011) blijkt dat ook een groot deel van het aantal bezoekers betrekking heeft op Duitsers. In 2011 bleek dat van het totale aantal bezoekers aan Centerpoort-Nieuwgraaf bijna 30% van buiten de stadsregio Noord kwam. Hiervan is naar verwachting een groot deel Duits. Wij gaan uit van circa 15%. Duitse bezoekers zullen Centerpoort-Nieuwgraaf eveneens incidenteel bezoeken. Op basis van het eerder genoemde totale aantal incidentele Nederlandse bezoekers naar Centerpoort-Nieuwgraaf op jaarbasis (4,1 miljoen) betekent dit inclusief Duitse bezoekers een totaal van circa 4,8 miljoen bezoekers per jaar. Totale auto-intensiteit A12 Het CBS heeft cijfers over de verkeersintensiteit van alle Nederlandse rijkswegen. In september 2014 werd op de A12 (beide richtingen samen) ter hoogte van Centerpoort-Nieuwgraaf circa 3 dicatief naar schatting circa 26,3 miljoen autobewegingen.
Bijlagen
9
Bijlage 3: Distributief planologisch onderzoek tanklocatie Fresh & Fast Duiven
Bijlagen
10
Bureau Star Line Polderlaan 33 3241 SK Middelharnis Tel.: 0187-487706 E-mail : info@bureau-starline.nl Website: www.bureau-starline.nl KvK Rotterdam 28067373
2.1 2.2 2.3
Kaarten marktgebied onderzoekslocatie Prijzen en kortingen Tankstations direct marktgebied 2.3.1 Reguliere tankstations direct marktgebied 2.3.2 Truck diesel tankstations direct marktgebied Tankstations invloedgebied hoofdwegen Duurzame motorbrandstoffen Doorzetclaim motorbrandstoffen (aanbod) marktgebied 2.6.1 Mate van invloed tankstations 2.6.2 Berekening doorzetclaim
5 7 7 8 11 13 15 16 16 18
3.1 3.2 3.3
Demografische gegevens direct marktgebied Bedrijventerrein Centerpoort Nieuwgraaf Bedrijventerrein Seingraaf
21 23 24
4.1
Rijksweg A12: tracé Arnhem - Duitsland 4.1.1 Huidige situatie A12 Westervoort-Duiven 4.1.2 - Oudbroeken (ViA15)'
25 25
2.4 2.5 2.6
5.1 5.2
Volumepotentieelberekening vraagzijde direct marktgebied Confrontatie vraag en aanbod in motorbrandstoffen
2
27
30 33
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
In opdracht van BRO is door Bureau Star Line een Distributief Planologisch Onderzoek (DPO) - Quick Scan opgesteld ten behoeve van een nieuw op te richten tankstation in Duiven. Fresh & Fast Duiven dat gepland staat op de locatie Seingraaf ter hoogte van ten zuiden van de rijksweg A12 bij Duiven. Op de beoogde tanklocatie bestaan mogelijkheden voor groengas, CNG/LNG of waterstof, afhankelijk van de te vestigen partij. De locatie Seingraaf ligt in het verstedelijkt gebied van de gemeente Duiven en maakt deel uit van de urbane zone Arnhem-Zevenaar, dat op haar beurt weer deel uitmaakt van het stedelijk kerngebied van de stadsregio Arnhem-Nijmegen. Het plangebied Seingraaf ligt ten oosten van de stad Arnhem en ten noorden van het industriegebied Centerpoort Nieuwgraaf/Zuid gelegen in de gemeente Duiven. Het te verwachten tankpubliek is in hoofdlijnen afkomstig van een viertal verkeersbewegingen welke een directe en/of indirecte relatie hebben met het plangebied, te weten: 1. Doorgaand verkeer (A12 en A348); 2. Verkeer afkomstig van bezoekers industrieterrein Centerpoort & Fresh & Fast Duiven 3. Recreatieverkeer vanuit de omliggende steden; 4. Verkeer van medewerkers van omliggende bedrijven; 5.
Inwoners uit Duiven en Westervoort Het DPO heeft ten eerste tot doel de markt voor motorbrandstoffen in Duiven en direct bereikbare omgeving rondom de onderzoekslocatie in hoofdlijnen in kaart te brengen teneinde te kunnen beoordelen of de huidige en toekomstige markt ruimte biedt voor de vestiging van een nieuw verkooppunt voor motorbrandstoffen op de beoogde locatie. Ten tweede wordt in het DPO onderzocht of de levensvatbaarheid van de reeds aanwezige tankstations binnen Duiven en directe omgeving niet in onevenredige mate wordt aangetast door de vestiging van een tankstation op de onderzoekslocatie. Het voorliggende DPO omvat in hoofdstuk 2 een bepaling van het marktgebied, een beknopte marktanalyse van reeds aanwezige verkooppunten voor motorbrandstoffen binnen het onderzochte marktgebied alsmede de doorzetclaim binnen het marktgebied. Vervolgens is in de hoofdstukken 3 en 4 in hoofdlijnen onderzoek verricht naar de demografische en economische gegevens (hoofdstuk 3) en Infrastructuur (hoofdstuk 4). Op basis van de verzamelde gegevens in de hoofdstukken 3 en 4 is in hoofdstuk 5 een volumepotentieelberekening voor motorbrandstoffen binnen het onderzochte marktgebied gemaakt. Tevens is in hoofdstuk 5 de doorzetclaim van het aanbod aan motorbrandstoffen binnen het onderzochte marktgebied afgezet tegen het aanwezige plus toekomstige marktpotentieel.
Het rapport wordt in hoofdstuk 6 afgesloten met conclusies en aanbevelingen.
3
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
In de marktanalyse is een onderscheid gemaakt naar tankstations binnen het directe marktgebied van de onderzoekslocatie en naar tankstations buiten het directe marktgebied die qua ligging min of meer in connectie staan met de afrit 27 van de rijksweg A12 (indirect marktgebied). Het directe marktgebied van de onderzoekslocatie is als volgt afgebakend: -
aan de noordwestzijde door de rivier de IJssel; aan de noordoostzijde door de gemeentegrens Duiven; aan de zuid en zuidwestzijde door de rivier Nederrijn.
Tankstations buiten het directe verzorgingsgebied maar wel in meer of mindere mate binnen het invloedgebied van de onderzoekslocatie betreffen de tankstations langs het hoofdwegennet van de rijksweg A12, de provinciale weg N338 welke ten noorden van de de N325 ten oosten van de Arnhem en de A348 ten noordoosten van Arnhem. Voor de tankstations langs het omringende hoofdwegennet binnen het (mogelijke) invloedgebied van de onderzoekslocatie is gerekend met een maximale afstand van 5 kilometer via het hoofdwegennet tot de onderzoekslocatie. Het betreft hier onder : - de dichtstbijzijnde tankstations met duurzame motorbrandstoffen; - tankstations die min of meer zijn aangewezen op de verkeersstroom A12 ter hoogte van afrit Westervoort; - en de dichtstbijzijnde tankstations langs of direct nabij de oostelijke hoofdinfrastructuur van Arnhem (A325) welke via een sluiproute (Brugweg en Oude Zevenaarseweg) vanuit Westervoort bereikbaar zijn. Daarbuiten wordt de eventuele invloed van de onderzoekslocatie volledig verwaarloosbaar vanwege onder meer de vele tussenliggende grote verkeersknooppunten en andere marktgebieden.
Tankstations op meer dan 5 kilometer van de onderzoekslocatie welke buiten het directe marktgebied en buiten het omringende hoofdwegennet van de onderzoekslocatie gelegen zijn, zijn om die reden dan ook buiten beschouwing gelaten omdat deze locaties een relatief klein en/of ander direct verzorgingsgebied hebben (bijvoorbeeld tankstations in de stad Arnhem buiten hoofdwegennet).
4
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
De kaarten 1 t/m 3 geven de ligging van de onderzoekslocatie binnen het onderzochte marktgebied weer. De nummers op de kaarten verwijzen naar de onderzochte tanklocaties in paragraaf 2.2 en 2.3.
Onderzoekslocatie
Kaart 1
Ligging onderzoekslocatie ten opzich
Bron: Google Maps (bewerkt)
9
Onderzoekslocatie
1 10 8
3
11
2
Westervoort
4 5 7 Duiven 6
Direct marktgebied Kaart 2
Ligging onderzoekslocatie ten opzichte van concurrentie binnen direct marktgebied onderzoekslocatie
5
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
A348
12 N338 13 14 15 N325
Onderzoekslocatie
A12
Direct marktgebied Zie kaart 2 Kaart 3
Ligging onderzoekslocatie t.o.v. concurrentie binnen hoofinfrastructuur indirect marktgebied onderzoekslocatie
6
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Tabel 1 laat de pompprijzen en verstrekte kortingen aan de pomp zien, zoals deze op 28 november 2018 binnen het onderzochte marktgebied genoteerd werden, teneinde een indruk van de lokale en regionale prijsconcurrentie te krijgen. De pompprijzen bij de truckdieselpompen (locatie 8 t/m 11 in paragraaf 2.3.2) zijn niet in tabel 1 opgenomen, omdat het hier ten eerste een andere doelgroep dan voor de onderzoekslocatie betreft en ten tweede omdat truckdieselpompen kortingen op de tankpassen verstrekken. Bovenaan in de tabel zijn de landelijke referentieprijzen van Shell d.d. 28 november 2018 weergegeven. Onderaan zijn de landelijke adviesprijzen van Nederland en Duitsland d.d. 2 december 2018 weergegeven.
1,464 1,479 1,569 1,509 1,509 1,529 1,649 1,499 1,539 1,550 1,569 1,635 1,519 nb = prijs is niet bekend; x = product wordt niet verkocht Tabel 1
0,185 0,170 0,080 0,140 0,140 0,120 0,000 0,150 0,110 0,099 0,080
Pompprijzen en kortingen d.d. 28 november 2018 regio Duiven
1,254 1,289 1,369 1,299 1,282 1,319 0,439 1,359 1,349 1,370 1,449 1,423 1,409
0,185 0,150 0,070 0,140 0,157 0,120 0,000 0,080 0,090 0,069 0,000
0,634 x 0,689 0,639 0,629 x nb x 0,889 nb 0,689 0,859 0,629
0,275 x 0,220 0,270 0,280 x nb x 0,02 nb 0,22
Euro per liter
De kortingen binnen het onderzochte marktgebied zijn aan de hoge kant, met name bij Makro Duiven (ad 1) en Tinq Westervoort (ad 2), maar ook in Duiven en Lathum. Vanaf prijsverschil op basis van landelijke adviesprijzen bedraagt tussen Nederland en Duitsland voor benzine op dit moment 11,6 cent ten gunste van Duitsland. Voor diesel is dat slechts nog 1,4 cent ten gunste van Duitsland en voor LPG bedraagt het prijsverschil 23 cent in het voordeel van Duitsland. Binnen het directe marktgebied van de onderzoekslocatie is een onderscheid gemaakt naar de particuliere tankstations en de tankstations welke primair bestemd zijn voor de truckdieselmarkt. Omdat de onderzoeklocatie specifiek gericht is op de particuliere markt, zijn ruckdieselstations apart in het onderzoek vermeld (§ 2.3.2) en verder niet meegewogen in de marktconfrontatie. Binnen het directe marktgebied van de onderzoekslocatie (§ 2.3.1) zijn zeven particuliere tankstations gevestigd, welke gezamenlijk en afhankelijk van de ligging voorzien in de behoefte van de huidige markt voor motorbrandstoffen. De particuliere tankstations buiten het directe marktgebied maar binnen de invloedsfeer van de onderzoekslocatie langs de omringende hoofdinfrastructuur zijn in (§ 2.4 opgenomen). 7
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 1
Makro Duiven
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 2
onbemand, voorterrein Makro, bedrijventerrein benzine, diesel 8 opstelplaatsen Makro, Coffeedrive 24/7 700 meter
Bron: Google Maps
onbemand; bedrijventerrein en nabij hoofdontsluiting Westervoort benzine, diesel 4 opstelplaatsen geen 24/7 1,6 km
Tinq Westervoort
Bron: Google Maps
8
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 3
BP Westervoort
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 4
bemand; bedrijventerrein en nabij hoofdontsluiting Westervoort benzine, diesel, LPG 8 opstelplaatsen, waarvan 2 LPG shop, carwash, autobedrijf ma-vrij: 6-22, zat.:7-22 en zondag 8-22 uur 1,6 km
Bron: Google Maps
bemand, tangent Duiven-west benzine, diesel en LPG 6 opstelplaatsen shop, carwash 24/7 3,4 km.
Shell Duiven
Bron: Google Maps
9
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie: Opmerkingen:
Foto 5
Q8 Oostsingel Duiven
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 6
bemand, tangent Duiven-noord benzine, diesel en LPG 8 opstelplaatsen personenverkeer, 2 truckdiesel shop, parkeerterrein ma-vrij: 6-22, zat.:7-22 en zondag 8-22 uur 4,1 km. locatie ligt gunstig t.o.v. nieuwe oostelijke aansluiting Duiven project ViA15 (zie hoofdstuk 4)
Bron: Google Maps
bemand, wijkstation benzine, diesel 4 opstelplaatsen shop, autobedrijf ma-vrij: 7-21, zat.:8-20 en zondag 9:30-18 uur 4,8 km.
Q8 Kastanjelaan Duiven
Bron: Google Maps
10
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie: Opmerkingen:
Foto 7
bemand, rijkswegstation benzine, diesel, LPG 8 opstelplaatsen, waarvan 2 LPG + 2 Truckdiesel 24/7 5 km. locatie komt te vervallen t.b.v. nieuwe aansluiting A15 op A12 (zie hoofdstuk 4)
BP rijksweg A12
Bron: Google Maps
Type en ligging station: onbemand, bedrijventerrein Brandstoffen: primair (Truck) diesel, benzine Voorterrein: 2 opstelplaatsen Extra voorzieningen: AdBlue Openingstijden: 24/7 Afstand tot onderzoekslocatie: 1,7 km. Opmerkingen: gelet op de ligging, primaire doelgroep (Truckdiesel) en betaalmogelijkheden is aandeel particulier volume verwaarloosbaar
Foto 8
Kuster Olie Duiven
Bron: www.kusterolie.nl
11
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 9
Texaco Duiven
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 10
bedrijventerrein Nieuwgraaf, Duiven (Truck) diesel 5 opstelplaatsen AdBlue, LNG (Engie/Rolande) 24/7 1,5 km.
Bron: Google Maps
bedrijventerrein Centerpoort-noord, Duiven (Truck) diesel 5 opstelplaatsen (TD) Volvo Trucks, truckwash, carwash 24/7 3,5 km.
Shell truckdiesel Duiven
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Bron: Google Maps
bedrijventerrein Centerpoort-noord, Duiven (Truck) diesel 3 opstelplaatsen (TD) AdBlue 24/7 3,4 km. 12
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Foto 11
Q8 IDS Duiven
Bron: Google Maps
Onderzochte tankstations binnen het indirecte verzorgingsgebied betreffen in totaal vier tankstations langs het hoofdwegennet aan de provinciale weg N338 welke ten noorden van de A12 aansluit op A12 ter de N325 ten oosten van de Arnhem Brugweg Zevenaarseweg). Zie toelichting inleiding hoofdstuk 2. Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie:
Foto 12
onbemand, dorp en Provincialeweg N338 benzine, diesel 4 opstelplaatsen, geen 24/7 3,6 km.
Amigo Lathum
Bron: Google Maps
13
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie: Opmerkingen:
Foto 13
Esso N325 Arnhem (op foto nog Texaco)
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie: Opmerkingen:
Foto 14
bemand, tangent Arnhem-oost N325-oostzijde benzine, diesel, LPG, CNG 5 opstelplaatsen benzine & diesel, 2 LPG, 2 CNG, 2 truckdiesel, shop, Spar (nb recent omgekleurd van Texaco naar Esso) niet bekend 3,2 km. onlangs omgekleurd van Texaco naar Esso
Bron: Google Maps
bemand, tangent Arnhem-oost N325-westzijde benzine, diesel, LPG 5 opstelplaatsen benzine & diesel, 1 truckdiesel, shop ma-vrij: 5:30 0:00, zat.: 7-0:00, zondag 8-0:00 uur 4,8 km. smal voorterrein, congestie mogelijk
Total N325 Arnhem
Bron: Google Maps
14
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Type en ligging station: Brandstoffen: Voorterrein: Extra voorzieningen: Openingstijden: Afstand tot onderzoekslocatie: Opmerkingen:
Foto 15
bemand, tangent Arnhem-oost richting N325 en Westervoort benzine, diesel, LPG, CNG 6 opstelplaatsen benzine & diesel, 2 truckdiesel, shop incl. lunchroom, carwash, toekomst waterstof 24/7 4,4 km. plan juni 2019 aanbod waterstof (Pitpoint)
Shell Westervoort Arnhem
Bron: Google Maps
De locaties Esso N325 (ad 13) en Shell Westervoorstedijk (ad 15) zijn ten opzichte van de onderzoekslocatie de dichtstbijzijnde tanklocaties met een aanbod van duurzame motorbrandstoffen ten behoeve van de particuliere en kleine bedrijfswagenmarkt. Beide locaties verkopen CNG en bij Shell Westervoortsedijk ligt tevens de aanleg van een waterstof station in de planning. Arnhem heeft forse ambities als het gaat om duurzaamheid. Met de kennis en kunde die in Arnhem op het gebied van waterstof reeds is opgebouwd is dit station dan ook een logische stap en het laat zien dat de gemeente werk wil aldus de Arnhemse wethouder Cathelijne Bouwkamp van klimaat en energie. De strategische ligging van de onderzoekslocatie onder aan de A12 in Duiven en in de stadsregio Arnhem vormt een welkome aanvulling op de duurzame plannen in de regio. De meest nabij gelegen verkooppunten die groene brandstoffen verkopen liggen thans in geheel andere verkeersstromen en/of bedienen een andere doelgroep (zoals vrachtwagens of lijnbussen) dan de beoogde doelgroepen op de onderzoekslocatie. In bijlage II is als achtergrondinformatie een artikel over de inzet van hernieuwbare motorbrandstoffen naar aanleiding van het Klimaatakkoord opgenomen.
15
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Om de doorzetclaim van de tankstations binnen het verzorgingsgebied te kunnen bepalen, is eerst bepaald in welke mate de onderzochte tankstations binnen de invloedzone van het verzorgingsgebied van de onderzoekslocatie liggen. De mate van invloed van de onderzoekslocatie op de onderzochte tankstations in paragraaf 2.3.1 en 2.4 is per locatie uiteraard verschillend, omdat de ene locatie nu eenmaal verder en langs andere infrastructuur gelegen is ten opzichte van de onderzoekslocatie dan de andere locatie. Daarom is ten behoeve van de marktconfrontatie per concurrerend tankstation bepaald in welke mate deze locatie meegewogen wordt, omdat de invloed van de onderzoekslocatie op een nabijgelegen tankstation naar verwachting mogelijk groter is dan bijvoorbeeld op een verder gelegen tanklocatie elders binnen of buiten de gemeente. Het onderzochte marktgebied is bepaald op basis van de ligging van de onderzoekslocatie en omliggende infrastructuur. Dat betekent dat bijvoorbeeld wijkstations of de tankstations in de kleinere kernen een geheel ander aandeel (veelal kleiner) van het verzorgingsgebied voor hun rekening nemen. Dat wil dus zeggen dat het onderzochte verzorgingsgebied specifiek is afgestemd op de ligging van uitsluitend de onderzoekslocatie.
Ter illustratie: wanneer om iedere tanklocatie een cirkel getrokken wordt met het desbetreffende eigen verzorgingsgebied, dan ontstaat een kaart met grotendeels overlappende grote en kleine cirkels, maar ook gebieden die daarbuiten liggen. In de bepaling van de invloedsfeer van ieder onderzocht tankstation op het marktgebied van de onderzoekslocatie is rekening gehouden met de volgende factoren: - De retail- en bedrijvencluster Centerpoort - Nieuwgraaf ten zuiden van de A12, wordt als sterk verkeersaantrekkende cluster beschouwd met een regionaal en bovenregionaal karakter. Het bedrijventerrein is bruto ca. 100 hectare groot met primair bedrijven gericht op ín-en-om-het-hui vestigingen van onder meer: Ikea, Makro, Hornbach (in aanbouw), Mediamarkt en diverse overige voorzieningen. Het aanwezige particuliere tankstation binnen dit bedrijvencluster (locatie 1 Makro) wordt voor 25% meegewogen, omdat deze locatie net als de onderzoekslocatie - vooral ook gericht is op verkeer van buiten het directe marktgebied (dus primair volume afkomstig van buiten directe marktgebied = toevloeiing); - Het directe marktgebied van de onderzoekslocatie heeft fysiek sterk aanwezige barrières zoals de rijksweg A12, de rivier de IJssel en de spoorlijn Arnhem Zevenaar; - Binnen het directe marktgebied zijn twee rijkswegaansluitingen (A12) aanwezig.
De tankstations die primair gericht zijn op aansluiting maar niet gevestigd zijn op de retail- en bedrijvencluster Centerpoort - Nieuwgraaf (locatie 2 en 3 in Westervoort) zijn voor 100% in de marktconfrontatie meegewogen, omdat deze tankstations van dezelfde ontsluitingsroute als de onderzoekslocatie gebruik maken en vooral gericht zijn op de kern Westervoort.. Tankstations die 5 en 6 in de kern Duiven) zijn voor 75% meegewogen, omdat deze doelgroep naast aansluiting 28 en de kern Duiven ook gebruik maakt van de voorzieningen rondom afrit 27 ;
16
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
-
De rijksweglocatie BP (ad 7) wordt in de marktconfrontatie niet meegewogen omdat deze locatie gaat verdwijnen a.g.v. de aanleg van nieuwe infrastructuur (zie hoofdstuk 4); De truckdiesellocaties binnen het directe marktgebied (locatie 8 t/m 11) worden niet meegewogen in de marktconfrontatie omdat deze tankstations een geheel andere doelgroep bedienen dan de onderzoekslocatie; De onderzochte tankstations binnen het invloedgebied buiten het directe marktgebied liggen weliswaar op minder dan 5 kilometer van de onderzoekslocatie maar bedienen hoofdzakelijk een geheel andere verkeersstroom, met name de locaties in Arnhem. Om die reden zijn de onderzochte locaties in Arnhem (locatie 13, 14 en 15) voor 10% meegewogen en is de locatie Amigo (locatie 12) die via de N338 op de A12 bij afrit Westervoort aansluit, voor 25% meegewogen in het onderzoek. Notabene: het betreft hier procentuele aannames op basis van ligging ten opzichte van de afrit 27 en de onderzoekslocatie, waarbij uitgegaan is van een zo ruim mogelijke weging teneinde maximaal effect te kunnen bepalen. Het feitelijke volume-aandeel zal in de praktijk naar verwachting en op basis van ervaring veel lager liggen.
De omschrijving dat een tankstation niet volledig, doch slechts voor 10% tot 75% wordt meegewogen houdt dus feitelijk in dat het desbetreffende tankstation in meer of mindere mate binnen de invloedsfeer ligt van de onderzoekslocatie en relatief dus ook meer volume en concurrentie van elders buiten het onderzochte marktgebied van de onderzoekslocatie heeft. Het is immers niet reëel te veronderstellen dat ieder onderzocht tankstation binnen het onderzochte marktgebied van de onderzoekslocatie dezelfde claim (in % van het totale bestedingspotentieel) op dit specifieke verzorgingsgebied heeft. Ter illustratie: het Esso station aan de N325 in Arnhem (ad 13) zal zeer aannemelijk vooral volume trekken vanuit de stad Arnhem en van doorgaand verkeer op de N325 tussen de A325 (vanuit A15/Nijmegen) en knooppunt Velperbroek bij de A12, alwaar het verkeer ook weer alle richtingen op kan. Alle overige tankstations in de wijde regio van de onderzoekslocatie zijn niet in het DPO opgenomen omdat deze te ver weg liggen (>5 km) van het onderzochte marktgebied en zelf ruim voldoende direct verzorgingsgebied binnen de eigen omgeving hebben (waaronder omgeving Arnhem).
Er is hier bewust voor een straal van maximaal 5 km gekozen omdat binnen deze straal op korte termijn twee belangrijke grote verkeersknooppunten aanwezig (zullen) zijn, namelijk knooppunt Velperbroek (A12, A348 en N325) en het thans in aanbouw zijnde knooppunt ten oosten van Duiven (A12 en A15, zie verder paragraaf 4.1.2). Een tweede reden waarom overige tankstations in de wijde regio niet opgenomen zijn in het DPO, is dat deze nabij andere voorzieningenniveaus en/of hoofdinfrastructuur gevestigd zijn. Het is dan ook niet aannemelijk te veronderstellen dat de overige tankstations in de wijde regio van de onderzoekslocatie in enige mate nadelig beïnvloed zullen worden door de komst van de onderzoekslocatie.
17
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Een Distributief Planologisch onderzoek (DPO) is juridisch en beleidsmatig gezien geen noodzakelijk onderzoek voor een goede ruimtelijke onderbouwing voor de vestiging van een tankstation, echter om de economische uitvoerbaarheid van een plan te beoordelen wordt in de praktijk doorgaans wel een DPO uitgevoerd. Hiervoor werd in het verleden door overheden veelal een Toolbox (2003) geraadpleegd die het ministerie van Economische Zaken beschikbaar had gesteld. Via de Toolbox werd onder meer de gemiddelde afzet motorbrandstoffen per opstelplaats van verschillende categorieën tankstations weergegeven. Omdat de cijfers van de Toolbox gebaseerd waren op landelijke gemiddelden en de Toolbox niet langer in gebruik is, zijn de gemiddelde doorzetgegevens rtaald en geactualiseerd naar de lokale situatie en aangepast waar nodig, teneinde een zo reëel mogelijk beeld van de onderzochte markt te verkrijgen. Bureau Star Line baseert haar cijfers op ruim 20 jaar praktijkervaring in de retailbranche voor motorbrandstoffen en feitelijke lokale marktcijfers. De gemiddelde doorzet per tankstation varieert per type tankstation. De grotere, goed uitgeruste tankstations langs gebiedsontsluitingswegen (de zogenaamde tangentstations), provinciale wegen en rijkswegen behalen een doorgaans hogere gemiddelde doorzet dan de kleinere wijk- en buurtstations.
Deze laatste groep moet het vooral van persoonlijke service en/of prijs en lokaliteit hebben en hebben doorgaans een veel kleiner verzorgingsgebied dan de grotere tankstations. Daarom is ook de gemiddelde doorzet aan drukke, doorgaande wegen doorgaans hoger dan in wijken en/of op minder zichtbare locaties. Daarbij dient opgemerkt te worden dat ook de onbemande tanklocaties met doorgaans een scherpe prijsstelling aan de pomp, een relatief hogere gemiddelde doorzet per opstelplaats hebben, mits de locatie qua prijsbeleid èn bereikbaarheid voldoende onderscheidend is binnen het marktgebied. Dit zou in principe kunnen gelden voor de Makro locatie in Duiven (ad 1) en Tinq (ad 2) in Westervoort, die beide qua kortingsniveau boven de overige onderzochte tankstations uit springen. De meeste particuliere tanklocaties binnen het onderzochte marktgebied liggen binnen de bebouwde kom of aan de rand daarvan. Binnen de bebouwde kom varieert de gemiddelde doorzet per pomp grofweg van 300.000 liter per opstelplaats op een buurtof wijkstation tot 600.000 liter per opstelplaats bij een groot tangent tankstation of een onbemand tankstation (mits voldoende prijsconcurrerend!). Zon groot en sterk prijsconcurrerend tankstation is in dit onderzoek de Makro, waarvoor gerekend is met een hoge gemiddelde doorzet van 600.000 liter per opstelplaats.
In algemene zin zijn buurtstations gelegen in de wijk of langs wijkontsluitingswegen met een relatief lage verkeersintensiteit. Hierbij dient echter ook rekening gehouden te worden met het aantal tankstations in een woonkern. Grotere tangentstations liggen vooral aan doorgaande wegen met minimaal 10.000 tot 15.000 motorvoertuigen per etmaal, waarbij grootstedelijke stations vooral langs de hoofdontsluitingswegen in stedelijke gebieden als Arnhem gelegen zijn en de kleinere tangentstations langs gebiedsontsluitende wegen in kleinere kernen als Duiven.
18
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Binnen het onderzochte marktgebied zijn bijna alle tankstations gerekend tot kleinere of grotere tangentstations. Tot de kleine(re) tangentstations met een gemiddelde doorzet van 400.000 liter per opstelplaats zijn gerekend: Tinq (ad 2), BP (ad 3), Shell (ad 4), Q8 (ad 5) en Amigo (ad 12). Tot de grote tangentstations met een gemiddelde doorzet van 600.000 liter per opstelplaats zijn de onderzochte tankstations in Arnhem gerekend, zijnde: Esso (ad 13), Total (ad 14) en Shell (ad 15), evenals de Makro locatie (ad 1). De locatie van Q8 (ad 6) is gerekend tot de buurt tankstations met een gemiddelde doorzet per opstelplaats van 300.000 liter. Tabel 2 geeft een overzicht van de gemiddelde doorzet per tankstation binnen het onderzochte marktgebied, berekend op basis van de gemiddelde doorzet motorbrandstoffen per opstelplaats per tanklocatie zoals hierboven omschreven. De ervaring leert echter dat het daadwerkelijk minder aantal liters bij de ene marktpartij wordt gecompenseerd door het hoger aantal liters bij de andere marktpartij, hetzij binnen het verzorgingsgebied, hetzij binnen de regio. Dit heeft alles met marktwerking te maken, zoals prijskortingen, merk, spaarsystemen en vooral ook persoonlijke service en merkkracht.
In de volumeclaimberekening in tabel 2 is zowel gerekend op basis van het voormalige Toolbox model alsmede op basis van praktijkervaring en actuele cijfers in de markt. Voor de onderzoekslocatie is gerekend met 6 opstelplaatsen en een gemiddelde doorzet van 400.000 liter per opstelplaats. Redenen dat voor de onderzoekslocatie gekozen is voor gemiddeld 400.000 liter en niet voor gemiddeld 600.000 liter per opstelplaats zoals bij de Makro, zijn: - De dichtstbijzijnde tankstations van de onderzoekslocatie zijn reeds sterke prijsmerken (ad 1 Makro en ad 2 Tinq); - Er is voor de onderzoekslocatie nog niet bekend welke marktpartij(en) zich met welke formule willen gaan vestigen. Te denken valt aan verschil prijsmerk en Aof B-merk, het aanbod aan brandstoffen (de impact van duurzame motorbrandstoffen thans nog beperkt) en bemand of onbemand; - De onderzoekslocatie ligt op het terrein van Fresh en Fast Duiven en daarmee niet direct aan de doorgaande weg. Verder is voor de onderzoekslocatie net als voor de Makro - gerekend met een 25% volumeclaim op het directe marktgebied. Gelet op de ligging van zowel de Makro locatie als de onderzoekslocatie zullen beide locaties hun volume motorbrandstoffen primair weghalen van de rijksweg A12 en de wijde regio (mogelijk ook Duitsland). In welke mate dat is, is niet exact te bepalen.
Echter het feit dat het omliggende bedrijventerrein nu ekslocatie als de Makro primair op de bezoekers van omliggende bedrijven gericht zijn en in fors mindere mate op de inwoners van het directe verzorgingsgebied. Een volumeclaim van 25% op het directe marktgebied is dan ook zeer ruim genomen en zal naar verwachting in de praktijk lager uitpakken.
19
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Direct marktgebied: Ad 1. Makro 600.000 Ad 2. Tinq 400.000 Ad 3 BP Wvrt. 400.000 Ad 4. Shell 400.000 Ad 5. Q8 Oost 400.000 Ad 6 O8 Kast. 300.000 Ad 7. BP A12 gaat dicht
6 4 6 6 8 4 nvt
3.600.000 1.600.000 2.400.000 2.400.000 3.200.000 1.200.000 nvt
25 % 100 % 100 % 75 % 75 % 75 % nvt
900.000 1.600.000 2.400.000 1.800.000 2.400.000 900.000 nvt
+
Indirect marktgebied: Ad 12. Amigo 400.000 Ad 13. Esso 600.000 Ad 14. Total 600.000 Ad 15. Shell 600.000
4 5 5 6
1.600.000 3.000.000 3.000.000 3.600.000
25% 10% 10% 10%
400.000 300.000 300.000 360.000
+
Onderzoekslocatie 400.000
6
2.400.000
25%**
600.000
Gemiddelde doorzet opstelplaats Effectief aantal opstelplaatsen
= gemiddeld verkocht aantal liters motorbrandstof per opstelplaats = feitelijk aantal opstelplaatsen benzine en diesel dat op het tankstation in gebruik is = bruto aanwezige volumecapaciteit benzine en diesel dat tankstations in marktgebied bieden (= bruto aanbod 2018) = aanwezige volumecapaciteit benzine en diesel tankstations marktgebied voor uitsluitend de tankende klanten uit marktgebied onderzoekslocatie (= netto aanbod 2018)
Bruto volumeclaim tanklocatie Netto volumeclaim tanklocatie
*vzgb = verzorgingsgebied **in de volumeclaim is binnen het onderzochte marktgebied gerekend met 25% volumeclaim voor de onderzoekslocatie en het Makro tankstation. Zie toelichting boven tabel 2. ***Totaal verzorgingsgebied excl./incl. = totale volumeclaim tankstations onderzochte marktgebied (direct en indirect) exclusief en inclusief de onderzoekslocatie. Tabel 2
Gemiddelde doorzet motorbrandstoffen aanbodzijde marktgebied onderzoekslocatie 2018
liters p/jr.
Kort samengevat blijkt uit de berekeningen in tabel 2 dat de huidige (2018) netto volumeclaim motorbrandstoffen voor het onderzochte marktgebied van de onderzoekslocatie in totaal ca. 11,3 miljoen liter op jaarbasis bedraagt. Met de eventuele realisatie van een tankstation op de onderzoekslocatie zal de volumeclaim toenemen naar bijna 12 miljoen liter op jaarbasis.
20
DPO tankstation Duiven 2181226 19-02-19
Het onderzochte directe marktgebied van de onderzoekslocatie bestaat uit de gemeenten Duiven en Westervoort. De onderzoekslocatie is gesitueerd binnen de gemeente Duiven. Duiven is een gemeente in de stadsregio-subregio Arnhem. De gemeente ligt aan de snelweg de A12, ten noorden van het Pannerdens Kanaal en telt 25.438 inwoners in 2018. In de nabije toekomst zal dit aantal naar verwachting afnemen tot 23.928 inwoners in 2025 en 23.147 in 2030. De gemeente Duiven vormt samen met de gemeenten Zevenaar en Westervoort de streek De Liemers die in totaal bijna 84.000 inwoners telt. De gemeente Westervoort, direct ten zuiden van Duiven telt in 2018 in totaal 15.015 inwoners. In de nabije toekomst zal dit aantal naar verwachting afnemen tot 14.715 inwoners in 2025 en 14.583 in 2030. Westervoort ligt ten zuidoosten van Arnhem en maakt eveneens deel uit van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen. De A12 heeft, door middel van afrit 27 , een afslag naar Westervoort. Tabel 3 geeft de bevolkingsprognoses 2025 en 2030 per gemeente in de regio weer. Gemeente