Document · PDF

3d. Bijlage Concept ontwerpprogramma Vitaal landelijk gebied Gelderland (deel C)

Politieke Avond 9 april 2024, gemeente DuivenBij agendapunt: 21.30 – 22.15 - uur - Ruimte voor Defensie - ronde & debattafel10.429 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Ontwerpprogramma Vitaal landelijk gebied Gelderland – 2024-2035 DEEL C Uitvoeringsprogramma Concept, maart 2024

Versie: 240312 – Deel C

Inhoud 13. Uitvoeringsprogramma VLGG ............................................................................... 3 14. Fiches met doelen, opgaven en maatregelen per bestuurlijke regio ....................... 5 15. Kaarten ............................................................................................................... 58

13. Uitvoeringsprogramma VLGG

In hoofdstuk 4 over Realisatiestrategie is toegelicht dat verschillende gebiedsprocessen en maatregelen al in uitvoering zijn. Dit gaat om bestaande beleidsopgaven en no regret-maatregelen voor landbouw, natuur en water waarvoor al financiële middelen beschikbaar zijn. Voorbeelden zijn de beëindigingsregelingen veehouderij, de inzet van SPUK-middelen voor natuurinclusieve landbouw en de verdrogingsaanpak. Direct na vaststelling van dit (ontwerp) programma VLGG willen wij aan de slag met de grootschalige en integrale uitvoering van maatregelen en gebiedsprocessen. Hiervoor stellen wij - als onderdeel van dit VLGGprogramma - de komende maanden samen met de betrokken partijen een uitvoeringsprogramma op per regio. Dit doen wij samen met waterschappen, gemeenten, terreinbeheerders, landbouworganisaties en andere uitvoeringspartners. Wij nemen hiervoor begin 2024 het initiatief, om per regio te komen tot een nadere invulling van de uitvoeringsorganisatie. Daarin wordt duidelijk hoe we het gaan doen, wie de regie heeft in een project of proces en welke gebiedsprocessen en projecten prioriteit krijgen). Ook komen we in samenspraak per regio te komen tot nadere bepaling van maatregelen. Hierdoor ontstaat een uitvoeringsprogramma in de vorm van een tabel.

Daarin staan per regio maatregelpakketten met projecten, maatregelen, instrumenten en gebiedsprocessen, met inzicht in VLGG-doelbereik (prestaties) en kosten. Dit uitvoeringsprogramma is de basis voor de uitvoeringsafspraken die wij voor het VLGG maken, zowel met het rijk als met de uitvoeringspartners. We zien dit als een adaptief uitvoeringsprogramma dat jaarlijks kan worden geactualiseerd en aangevuld (dynamisch programmeren). Het uitvoeringsprogramma geeft in grote lijnen een doorkijk voor de volledige programmaperiode van 12 jaar (2024-2035) zodat zichtbaar is welke maatregelen in welke gebieden zijn voorzien om tot doelbereik te komen. Voor de korte termijn - in ieder geval 4 jaar - nemen wij voor de meest prioritaire en urgente gebieden maatregelenpakketten op waarover wij concrete uitvoeringsafspraken willen maken. Dit betreft zowel afspraken over wie de regie voert, wie welke rol pakt, wie meebepaalt en meebetaalt etc., als afspraken over welke maatregelen prioriteit hebben. De afspraken voor deze prioritaire gebieden willen wij direct na het vaststellen van het (ontwerp)programma in uitvoering nemen. Omdat wij al in 2024 in prioritaire gebieden aan de slag willen, dienen wij begin 2024 bij het Rijk een aanvraag in voor de start van 15 gebiedsprocessen in 2024 (traject NPLG-maatregelenpakketten 2024).

Deze gebiedsprocessen krijgen uiteraard een prioritaire plek in het uitvoeringsprogramma maar worden dus al eerder bij het Rijk ingediend.

14. Fiches met doelen, opgaven en maatregelen per bestuurlijke regio

1. Regio Achterhoek (VLGG deelgebied Achterhoek en Liemers) De doelen, opgaven en maatregelen komen voort uit het programma VLGG en worden daar waar nodig toegelicht en in perspectief geplaatst. DOELEN Thema

Landbouw

Water en bodem

Omschrijving

• •

Vitaal en leefbaar landelijk gebied. Toekomstbestendige landbouw passend in het landschap van de Achterhoek.

• • • • •

Minder verdroging: water langer vasthouden in het gebied Verbetering grond- en oppervlaktewaterkwaliteit conform KRW in 2027 Herstel beken en beekdalen voor waterkwaliteit en kwantiteitdoelen. Beperking risico’s van wateroverlast; adaptatie aan veranderend klimaat Voldoende beschikbaarheid zoetwater voor drinkwater, natuur en landbouw – minder verdroging Bescherming kwaliteit grondwater voor drinkwaterproductie in grondwaterbeschermingsgebieden. Gezonde landbouwbodem: in goede chemische, biologische en fysische conditie. Landbouwbodems duurzaam beheerd in 2030 – Kadernota agrifood.

• • • • Natuur

• •

Gunstige staat van instandhouding; landelijk doel: 75% VHR in 2030 – Omgevingsvisie; bijdrage vanuit de regio Verbetering biodiversiteit. GBDA 10% in 2050; de helft van 10% in 2035 / Versterking kwaliteit landschap

•

74% van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden onder de KDW in 2035 (40% in 2025); bijdrage vanuit de regio

• • •

Vermindering verslechtering van het klimaat Vermindering broeikasgassen vanwege veehouderijen Vastleggen CO2 in bodems en vegetaties

Stikstof

Klimaat

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

DOELEN Thema

Omschrijving

Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

OPGAVEN

Landbouw en natuur

• • • •

Water en bodem

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

Modernisering agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen. Verbetering verdienvermogen agrariërs door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten. Verbetering van de agrarische structuur: verbetering op bedrijfskennis en ondernemerschap, bieden van goede bedrijfslocaties met ontwikkelmogelijkheden en inzet op een sterke agroketen met innovatieve kennisinstellingen. Transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve landbouw, vooral bij de Natura2000-gebieden en bij kwetsbare wateren en watergangen.

•

Agrarische natuur VHR-tabel-grotendeels overlappend met NIL

•

Water langer vasthouden in het gebied en waterafvoer vertragen: verhoging drainagebasis in hogere zandgronden.

•

Vermindering bemesting conform afbouw derogatie: beëindiging bemesting in stroken langs KRW watergangen en andere watergangen Vermindering nutriënten in grond- en oppervlaktewateren.

•

Natuurinclusieve landbouw rond N2000-gebied: indicatief 3.000 ha; niveau 2, 3 of 4. Agrarische natuur en dooradering 1e fase t/m 2030 1.000 ha van de totale opgave 1.950 ha, waarvan 200 ha gras 1.000 ha akkers 750 dooradering – zie ook GBDA 22.841 ha voor water vasthouden in 2050; Waarvan 8.294 ha in 2035 met name rond Natura2000 gebieden 3 - 5 meter

OPGAVEN Thema

Omschrijving

• • •

Natuur

• • • •

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

Vermindering toediening nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden Beekherstel KRW watergangen: Groenlose Slinge, Bovenslinge, Ratumse Beek, Willinkbeek, Baakse Beek, Grote Beek; Bufferzones in kader van beekherstel, waterkwaliteit en waterberging; met meekoppelopgave: ruimte voor waterberging voor opvang weersextremen Overig creëren ruimte voor waterberging voor opvang weersextremen Toename inzijging water op flanken van stuwwal Montferland en hoge zandgronden. Uitvoering N2000 beheerplannen Stelkampsveld, Bekendelle, Korenburgerveen, Willinks Weust, Wooldse Veen Systeemherstel robuuste natuur: verbetering hydrologische en ecologische condities in en rond de N2000 gebieden

•

Voor heel Gelderland 11.200 ha hydrologische maatregelen in agrarische gebied m.n. rond natte landnatuur.

•

Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebieden en tussen N2000 gebieden en andere natuurgebieden ook richting Duitsland, o.a. door verbetering bestaande zones/EVZ’s en groenblauwe dooradering, mede met oog op bescherming specifieke soorten.

•

Extra natuur buiten GNN

• •

Compensatie bos buiten GNN Kwaliteitsverbetering binnen bos en uitbreiding bos.

Nader te bepalen

Nader te bepalen o.b.v. gegevens waterschap Rijn en IJssel

Zie Natura2000-beheerplannen. 7.000 ha rond N2000-gebieden in 2035 – zie ook onder Water en Bodem Extra natuur rond Natura2000 en natte landnatuur: 475 ha Hydrologische herstel natte natuur: indicatief 2.230 ha. Aantal EVZ’s: ca. 15 Extra GBDA: 225 ha. Verbeteren ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen 225 ha. 1e fase t/m 2030 170 ha Daarna in totaal 375 ha 375 ha

OPGAVEN Thema

Klimaat

Stikstof

Ruimtelijke combinatie van opgaven

Omschrijving

•

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

Vermindering emissies broeikasgassen (methaan) vanwege veehouderijen

Reductie 138 kton CO2-eq. in 2030 t.o.v. 2020 (volgens huidige inzichten: 16%). • Vastleggen CO2 in minerale landbouwbodems: 54 kton CO2 eq. Per jaar voor Gelderland. 18,5 kiloton CO2-eq/jaar in landbouwbodems • Vastleggen CO2 door uitbreiding bossen. Zie: opgave Natuur • Reductie stikstofemissies 7,5 kton Gelderland – WUR. Emissiereductie Stikstof vanwege de landbouw 1,87 Kton NH3 (circa 35-42%) in 2030 t.o.v. 2018. Door integrale benadering van de opgaven en deze te combineren worden de effectiviteit en efficiency bevorderd en wordt het ruimtebeslag van de opgaven per saldo minder dan de optelling van de afzonderlijke opgaven – zie VLGG paragraaf 3.7. Ook combinatie met andere opgaven voor onder meer woningbouw en energietransitie.

MAATREGELEN Thema

Landbouw

Omschrijving

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

•

Actieve inzet op voorkomen ondermijning en waar mogelijk functieverandering vrijkomende agrarische gebouwen. • Duurzaam bodembeheer. • …. Instrumenten p.m. • Regelingen voor bedrijfsbeeindiging, verplaatsen, innoveren • Begeleiding stoppende agrarische bedrijven. • Actieve scholing en voorlichting blijvende boeren voor innovatie en omschakeling bedrijfsvoering. • Subsidie- en beheervergoedingsregelingen aanpassing landbouwkundig gebruik • Planologische instrument bescherming blijvend landbouwgebied • Planologisch instrument VAB/functieverandering • Kavelruil en grondinstrumentarium • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) • …. Water en bodem

Maatregelen • Verhoging drainagebasis • Stroken langs watergangen in verband met wegvallen derogatie. • Bufferzones langs KRW-watergangen met aanpassing agrarisch landgebruik; langs de beken • Herinrichting beken: herstel natuurlijk profiel en peildynamiek • Vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen grondwaterbeschermingsgebieden; bemesting in balans • Lage beekdalen benutten voor waterberging Instrumenten • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden voor water vasthouden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap)

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• Natuur

Klimaat

Emissies

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

…

Maatregelen • Uitbreiding landschapselementen en corridors: houtwallen, bosschages, poelen, natuurlijke oevers (groen-blauwe dooradering en EVZ’s). • Aanleg en versterken bossen in en rond beekdalen en in natuurgebieden (programma Bos). • Uitbreiding agrarisch natuur- en landschapsbeheer m.n. rond/nabij N2000 gebieden (overgangszones), waaronder omzetting intensieve graslanden naar kruidige graslanden. • Verhogen organisch gehalte van de bodems. Instrumenten • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) p.m. • Maatregelen • Aanleg bossen – programma Bos. • Hoger aandeel blijvend grasland, telen groenbemesters, extra vaste mest, leeftijd grasland verhogen en mais in strokenteelt. • Inrichting delen agrarisch landschap voor tijdelijke waterberging bij weersextremen. Instrumenten • Subsidies p.m. Maatregelen • Aanpassing bedrijfsvoering Agrarische bedrijven. Instrumenten • Toepassing LBV en LBV+ regelingen.

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • • • • • •

Kwantificering regio Achterhoek Indicatief

Bevordering kennisontwikkeling agrarische ondernemers over vermindering emissies in bedrijfsvoering. Bevordering mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas Bevordering weidegang Waarborg verdienvermogen bij vermindering veebezetting Aanpassing vergunningvoorschriften agrarische en industriële bedrijven Maatregelen gericht op aanpassing bedrijfsvoering en technische maatregelen industriële bedrijven (Rijk). Maatregelen gericht op vermindering emissies voertuigen (Rijk).

2. Regio Stedendriehoek – (VLGG deelgebieden Veluwe en Achterhoek&Liemers) Dit fiche heeft betrekking het gebied van de IJsselvallei: tussen het Veluwemassief en de IJssel (IJsselvallei). Het Veluwemassief en de enclave GEUS vallen buiten dit fiche. Daarnaast heeft het fiche betrekking op de deel van de regio Stedendriehoek ten oosten van de IJssel: de gemeenten Zutphen en Lochem De doelen, opgaven en maatregelen komen voort uit het programma VLGG en worden daar waar nodig toegelicht en in perspectief geplaatst. DOELEN Thema

Landbouw

Natuur

Omschrijving

•

Vitaal en leefbaar landelijk gebied.

• •

Toekomstbestendige landbouw passend in landschap van de Gelderse Vallei. Verduurzaming niet grondgebonden bedrijven en transitie naar meer grondgebonden landbouw in een deel van de sectoren van de Gelderse Vallei.

• • •

Gunstige staat van instandhouding: 75% VHR in 2030 – Omgevingsvisie; Verbetering biodiversiteit. GBDA 10% in 2050; de helft van 10% in 2035 / Landschapsversterking

•

74% van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden onder de KDW in 2035 (40% in 2025); bijdrage vanuit de regio

• • • • • • •

Minder verdroging: water langer vasthouden in het gebied; doelen voor 2050. Verbetering grond- en oppervlaktewaterkwaliteit conform KRW in 2027. Herstel beken en sprengen voor waterkwaliteit en waterkwantiteit. Beperking risico’s van wateroverlast in de IJsselvallei - adaptatie aan veranderende klimaat Voldoende beschikbaarheid zoetwater voor natuur, landbouw en drinkwater. Gezonde landbouwbodem: in goede chemische, biologische en fysische conditie. Landbouwbodems duurzaam beheerd in 2030 – kadernota Agrifood.

•

Vermindering verslechtering van het klimaat.

Stikstof

Water en bodem

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

DOELEN Thema

Klimaat Klimaat

Omschrijving

• •

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Vermindering broeikasgassen vanwege de veehouderijen en glastuinbouw. Vastleggen CO2 in bodems en vegetaties.

OPGAVEN Thema

Uit: Masterplan IJsselvallei Landbouw en natuur

Omschrijving

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Klimaatadaptatie en klimaatmitigatie Landbouw in relatie tot biodiversiteit Cultuurtoerisme en leefbaarheid • Verbetering van de agrarische structuur: verbetering op bedrijfskennis en ondernemerschap, bieden van goede bedrijfslocaties met ontwikkelmogelijkheden en inzet op een sterke agroketen met innovatieve kennisinstellingen. • Modernisering agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen. • Verbetering verdienvermogen agrariërs door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten. •

•

Transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve landbouw (NIL), vooral bij de Natura2000-gebieden, in de uiterwaarden van de IJssel en kwetsbare wateren en waterlopen. Natuurinclusieve landbouw voor heel Gelderland: 25.000 ha. Agrarische natuur VHR-tabel-grotendeels overlappend met NIL

Natuurinclusieve landbouw 7.200 ha; niveau 2, 3 of 4 Agrarische natuur en dooradering 1e fase t/m 2030 830 ha van de totale opgave 2.600 ha, waarvan 800 ha gras 1.300 ha akkers

OPGAVEN Thema

Natuur

Omschrijving

• •

Water en bodem

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Uitvoering N2000 beheerplan en herstelprogramma’s N2000 Veluwe en N2000 beheerplannen Landgoederen Brummen, Rijntakken-IJssel en Stelkampsveld (omgeving gemeente Lochem) Systeemherstel robuuste natuur: verbetering hydrologische en ecologische condities in en rond de N2000 gebieden

•

Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebieden Veluwe, landgoederen Brummen en Rijntakken-IJssel en tussen de N2000 gebieden en andere natuurgebieden, o.a. door verbetering bestaande zones/EVZ’s en groen-blauwe dooradering, mede met oog op bescherming specifieke soorten

•

Extra natuur buiten GNN en uiterwaarden waarvan deel (compensatie-) bos

•

Compensatiebos buiten GNN (naast bos-deel van Extra natuur – zie hierboven.

• • • •

Verzachten overgangen cultuurgrond en natuurgronden en bossen Herstel natuur en landschapswaarden op historische akkers. Ruimte voor water in Uiterwaarden IJssel Waterberging binnendijks

•

Water langer vasthouden in het gebied en waterafvoer vertragen: verhoging drainagebasis in hogere zandgronden

500 dooradering – zie ook onder Natuur GBDA Zie Natura2000-beheerplannen Water vasthouden aangrenzend aan N2000 en natte natuur 4.600 ha Extra natuur aangrenzend aan N2000 585 ha Groen-blauwe dooradering 150 ha uitbreiding Verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen 150 ha 1e fase t/m 2030 250 ha van totaalopgave 525 ha 170 ha

Water vasthouden voor droogtebestrijding 12.600 ha in 2050 waarvan 4.200 in 2035

OPGAVEN Thema

Omschrijving

• •

• • • • • • • Klimaat

Stikstof

• •

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Vermindering bemesting conform afbouw derogatie: beëindiging bemesting in stroken langs KRW watergangen en andere watergangen Vermindering nutriënten in grond- en oppervlaktewateren

Beekherstel KRW watergangen, waaronder Voorster beek; met meekoppelopgave: ruimte voor waterberging voor opvang weersextremen Herstel sprengen Ruimte voor waterberging voor opvang weersextremen. Toename inzijging water op flanken van de Veluwe. Verbetering natte verbinding watergangen met Rijntakken IJssel. Alle landbouwbodem duurzaam beheerd. Verhoging organisch gehalte landbouwbodem Vermindering toediening nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden Ellecom en Wezep. Creëren ruimte voor water voor opvang weersextremen. Vermindering emissies broeikasgassen (methaan) vanwege rundveehouderijen

•

Vastleggen CO2 in minerale landbouwbodems: 54 kton CO2 eq. Per jaar voor Gelderland

•

Reductie stikstofemissies met gemiddeld 42% in 2030 tov 2020 (7,5 kton Gelderland en ton ) – WUR.

3-5 meter weerzijden beken Bufferzones beken Nader te bepalen op basis van gegevens waterschappen Vallei en Veluwe en Rijn en IJssel.

Nader te bepalen

Reductie 138 kton CO2 eq. in 2030 t.o.v. 2020. Volgens huidige inzichen een reductie van 33% in 2030 t.o.v. 2020. 7,4 kiloton CO2-eq/jaar in landbouwbodems

Emissiereductie Stikstof vanwege de landbouw 1,14 kton NH3 (circa 4142%) in 2030 t.o.v. 2018.

OPGAVEN Thema

Ruimtelijke combinatie van opgaven

Omschrijving

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Door integrale benadering van de opgaven en deze te combineren worden de effectiviteit en efficiency bevorderd en wordt het ruimtebeslag van de opgaven per saldo minder dan de optelling van de afzonderlijke opgaven – zie VLGG paragraaf 3.7. Ook combinatie met andere opgaven voor onder meer woningbouw en energietransitie.

MAATREGELEN Thema

Landbouw

Omschrijving

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Maatregelen • Technisch en managementmaatregelen op blijvende agrarische bedrijven ter vermindering van emissies van stikstof en CO2eq. • Omschakeling blijvende landbouwbedrijvigheid naar extensieve landbouw, natuurinclusieve landbouw in zone 500 m rond N2000 gebieden en in uiterwaarden IJssel. • Mogelijkheid van bedrijfsbeëindiging via regeling Piekbelasting (LBV+). • Verbetering van de verkaveling van agrarische gronden op basis van vrijwilligheid o.a. vrijwillige kavelruil • Verruiming mogelijkheden mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas. • Bieden van ruimte voor verbreding van agrarische en niet-agrarische activiteiten. • Waarborg verdienvermogen verbreding naar agrarische en niet agrarische activiteiten. • Actieve inzet op voorkomen ondermijning en mogelijk functieverandering vrijkomende agrarische gebouwen. • Duurzaam bodembeheer. Instrumenten p.m. • Begeleiding stoppende agrarische bedrijven. • Actieve scholing en voorlichting blijvende boeren voor innovatie, omschakeling bedrijfsvoering en duurzaam bodembeheer. • Regelingen voor bedrijfsbeëindiging, verplaatsen, innoveren • Subsidie- en beheervergoedingsregelingen aanpassing landbouwkundig gebruik 17

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • • • •

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Planologische instrument bescherming blijvend landbouwgebied Planologisch instrument VAB/functieverandering Kavelruil en grondinstrumentarium Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) ….

Natuur

Maatregelen • Uitbreiding landschapselementen en corridors: houtwallen, bosschages, poelen, natuurlijke oevers (groen-blauwe dooradering en EVZ’s) • Aanleg en versterken bossen in en rond beekdalen en in natuurgebieden (programma Bos), o.a. aanleg en versterking ooibos binnendijks en buitendijks. • Aanleg ecologische stapstenen. • Uitbreiding agrarisch natuur- en landschapsbeheer m.n. rond/nabij N2000 gebieden (overgangszones), waaronder omzetting intensieve graslanden naar kruidige graslanden. • Omzetting graslanden naar kruidige graslanden. • Verhoging organisch stofgehalte landbouwbodems. Instrumenten p.m. • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) •

Water en bodem

Maatregelen • Verhoging drainagebasis 30-50 cm: met gevolgen voor landbouwkundig gebruik voor xx ha en landbouwkundige functie voor xx ha. • Ruimte voor waterberging aanpassing landbouwkundig gebruik. • Stroken langs watergangen in verband met wegvallen derogatie.

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

•

Klimaat

Emissies

Bufferzones langs xx km KRW-watergangen met aanpassing agrarisch landgebruik; langs de Voorster beek ? • Herinrichting Beken en sprengen: herstel natuurlijk profiel en peildynamiek • Lage beekdalen benutten voor waterberging • … Instrumenten • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden voor water vasthouden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) p.m. Maatregelen • Aanleg bossen. • Hoger aandeel blijvend grasland, telen groenbemesters, extra vaste mest, leeftijd grasland verhogen en mais in strokenteelt. • Inrichting delen agrarisch landschap voor tijdelijke waterberging bij weersextremen. Instrumenten • Subsidie p.m. Maatregelen • Aanpassing bedrijfsvoering agrarische bedrijven. Instrumenten • Toepassing LBV en LBV+ regelingen. • Bevordering kennisontwikkeling agrarische ondernemers over vermindering emissies in bedrijfsvoering. • Bevordering mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas • Bevordering weidegang 19

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • • •

Kwantificering regio Stedendriehoek Indicatief

Waarborg verdienvermogen bij vermindering veebezetting Aanpassing vergunningvoorschriften agrarische en industriële bedrijven Maatregelen gericht op aanpassing bedrijfsvoering en technische maatregelen industriële bedrijven (Rijk). Maatregelen gericht op vermindering emissies voertuigen (Rijk).

• N2000 Veluwe • N2000 Landgoederen Brummen • N2000 Rijntakken IJssel Voorst mogelijk: • Gebiedsprocessen mede voorkomend uit Masterplan IJsselvallei • .. • Sprengenherstel • Beekherstel Voorster beek • Projecten mede voortkomen uit Masterplan IJsselvallei

3. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (VLGG deelgebieden Rivierengebied en Achterhoek en Liemers) – delen: GMR Liemers, GMR Veluwezoom, GMR Middengebied en GMR Rijk van Nijmegen De doelen, opgaven en maatregelen komen voort uit het programma VLGG en worden daar waar nodig toegelicht en in perspectief geplaatst. DOELEN Thema

Landbouw

Water en bodem

Omschrijving

•

Vitaal en leefbaar landelijk gebied door middel van de realisatie van het Groen-blauw raamwerk

•

Toekomstbestendige land- en tuinbouw passend bij kenmerken van het landschap, water en bodem en waarbij de NPLG-doelen en een duurzaam verdienmodel geborgd zijn

•

Hoogwaterveiligheid langs grote rivieren en systeemherstel rivier IRM en herstel riviernatuur PAGW Minder verdroging hogere zandgrondenwater langer vasthouden in het gebied Tegengaan droogte en vergroten waterbeschikbaarheid in komgronden en polders met aanvoerproblemen. Waarborgen waterkwaliteit en voldoende waterbeschikbaarheid voor land- en tuinbouw en voor drinkwaterproductie in drink waterreserveringsgebieden, Verbetering grond- en oppervlaktewaterkwaliteit conform KRW in 2027 Beperking risico’s wateroverlast binnendijks – adaptatie aan klimaatverandering Gezonde landbouwbodem: in goede chemische, biologische en fysische conditie. Landbouwbodems duurzaam beheerd in 2030 – kadernota Agrifood.

• • • • • • • Natuur

Kwantificering regio GMR Indicatief

• • • •

Gunstige staat van instandhouding: 75% VHR in 2030 – Omgevingsvisie; Verbetering biodiversiteit. GBDA 10% in 2050; de helft van 10% in 2035 / Versterking kwaliteit landschap Via het Groenblauw raamwerk in de regio de natuurlijke verbindingen versterken en uitbreiden in en tussen natuur, landschap en stad, om zo ook de recreatieve druk te spreiden en de kwetsbare natuurgebieden te ontlasten 21

DOELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

•

74% van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden onder de KDW in 2035 (40% in 2025)

• • •

Vermindering verslechtering van het klimaat Vermindering broeikasgassen vanwege veehouderijen Vastleggen CO2 in bodems en vegetaties

Stikstof

Klimaat

OPGAVEN Thema

Land- en tuinbouw en natuur

Omschrijving

•

• •

• • •

Gedifferentieerde aanpak verduurzaming landbouw, met enerzijds het mogelijk maken van agrarisch natuurbeheer, extensivering en grondgebonden bedrijfsvoering, en anderzijds het faciliteren ondersteunen van natuurinclusieve initiatieven. Natuurinclusieve landbouw/agrarisch

Kwantificering regio GMR Indicatief

natuurbeheer voor heel Gelderland: 25.000 ha. Voedselproductie binnen de regio via korten ketens verder stimuleren Verbetering van de agrarische structuur: verbetering op bedrijfskennis en ondernemerschap voor duurzaamheid, bieden van goede bedrijfslocaties met ontwikkelmogelijkheden en inzet op een sterke agroketen met innovatieve kennisinstellingen. Modernisering agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen. Verbetering verdienvermogen agrariërs door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten, zonder aantasting van de natuur- en landschappelijke waarden in het buitengebied in het geding te brengen. Transitie naar meer duurzame (glas)tuinbouw en laan- en fruitbomenteelt.

•

Transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve landbouw, vooral bij de Natura2000-gebieden en bij kwetsbare wateren en watergangen.

•

Agrarische natuur VHR-tabel-grotendeels overlappend met NIL

Natuurinclusieve landbouw 3.800 ha; Niveau 2, 3 of 4. Agrarische natuur en dooradering

OPGAVEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

1e fase t/m 2030 3.300 ha van de totale opgave 4.200 ha, waarvan 2.000 ha gras 1.200 ha akkers 1.000 ha dooradering – zie ook onder Natuur GBDA Water en bodem

•

• • • •

Meer ruimte voor water in de uiterwaarden in het kader van het PAGW, IRM en meer veiligheid via dijkversterking in het HWBP . Als voorbeeld systeemherstel riviernatuur in de uiterwaarden en ruimte voor hoogwatersituaties bij extreme weersomstandigheden, bijvoorbeeld in het Rijnstrangengebied Verhoging grondwaterpeil waar mogelijk en daarmee vergroting grondwatervoorraad Vermindering bemesting conform afbouw derogatie: beëindiging bemesting in stroken langs KRW watergangen en andere watergangen Beekherstel gericht op verbetering waterkwaliteit Water langer vasthouden en vertragen afvoer

• • • •

Vermindering nutriënten in grond- en oppervlaktewateren Ruimte voor waterberging binnendijks voor opvang weersextremen Bevordering verbinding natte natuur binnendijks en natuur in de uiterwaarden Verbeteren van de zoetwaterkwaliteit via blauwe dooradering en het tegengaan van droogte • Ruimte voor waterconservering en infiltratie in stuwwal Nijmegen • Herstel beekdalen voor vasthouden water en afvlakken effecten weersextremen bv Renkumse beek, Heelsumse beek, Soerense beek en Groesbeekse beek • Alle landbouwbodems duurzaam beheerd: verhoging organisch gehalte van landbouwbodems • Vermindering toediening nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden Specifiek voor GMR Liemers 23

Laagst gelegen gebieden en klimaatwetering Watervisie 2050 Nader te bepalen. Laags gelegen gebieden

Nader te bepalen

OPGAVEN Thema

Natuur

Omschrijving

• Water langer vasthouden en afvoer vertragen in de komgebieden in het Broek. • Toename inzijging water in Stuwwal Montferland Specifiek voor GMR Rijk van Nijmegen • Toename inzijging en verminderen onttrekkingen water in Stuwwal Rijk van Nijmegen, zodanig dat de grondwaterstand verbetert • Beekherstel l bij Beek-Ubbergen • Water vasthouden en waterberging in weteringen en aangrenzende terreinen in het land van Maas en Waal Specifiek voor GMR Veluwezoom • Beekherstel KRW watergangen, waaronder Renkumse beek Toename inzijging water op flanken van de Veluwe Specifiek voor GMR Middengebied: • Waterberging verhogen langs de Boven-Linge en het weteringenstelsel (pieken) en het watervasthoudend vermogen van de bodem vergroten (droogte) • Uitvoering N2000 beheerplannen Rijntakken (met de deelgebieden Rijntakken Rijn, Nederrijn, Pannerdens Kanaal, IJssel en Waal), N2000 beheerplan de Bruuk en N2000 beheerplan inclusief herstelprogramma’s Veluwe • Natuurontwikkeling in het kader van PAGW Gelderse Poort integraal samenvoegen met opgaven IRM en VLGG • Systeemherstel robuuste natuur: verbetering hydrologische en ecologische condities in en rond N2000 gebied Rijntakken

•

Voor heel Gelderland 11.200 ha hydrologische maatregelen in agrarisch gebied m.n. rond natte natuur

•

Verbetering gradiënten tussen N2000 gebieden Rijntakken ende Bruuk en de Rijntakken en de Veluwe Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebieden Rijntakken, Veluwe en de Bruuk en tussen de N2000 gebieden en andere natuurgebieden (GNN) binnendijks, o.a. door verbetering bestaande zones/EVZ’s en groen-blauwe dooradering, mede met oog op bescherming specifieke soorten Dijken (her-)inrichten als natuurlinten

•

Kwantificering regio GMR Indicatief

Zie Natura2000-beheerplannen

Nader te bepalen op basis van gegevens van waterschappen Rijn en IJssel, Vallei en Veluwe en Rivierenland. Hydrologische herstel rond N2000 en natte natuur: 350 ha

OPGAVEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

• •

Omvorming binnen bestaande natuur (GNN en Vogelrichtlijngebieden), waarvan deel bos Extra natuur buiten GNN en uiterwaarden, w3aarvan deel (compensatie-bos)

• •

Compensatiebos buiten GNN Herstel natuur- en landschapswaarden en aanleg groene uitloopgebieden voor de stedelijke kernen in de regio: vorm te geven in het groen-blauwe raamwerk

Specifiek voor GMR Liemers • Versterking van de weteringen tussen de kernen, samen met het benutten van de lage ligging van het Duivense Broek. • Verbinding tussen Veluwezoom en het Bergherbos en Montferland onder meer door bosaanleg en aanplant bomen. Uit totaal 340 ha binnen GNN en 460 ha buiten GNN van totaal van deelgebied Achterhoek en Liemers Specifiek voor GMR Middengebied • Verbindingszone tussen Park Lingezegen en de Drielse Rijndijk (OverbetuweKAN/uiterwaarden Rijn-Waal); • Noord-zuid verbinding vergroten tussen de Waal en Nederrijn d.m.v. ontwikkeling EVZ's, uitbreiding Park Lingezegen (stapsteen waterrijk)en natuurontwikkeling langs de BovenLinge. Specifiek voor GMR Rijk van Nijmegen • Verbetering connectiviteit tussen gebieden verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen als onderdeel van de groen-blauwe dooradering en uitbreiding landschapselementen (waaronder bos en bosjes) met 4 % van het landelijke gebied tot 2050 in vergelijking met 2023: de verbindingszone tussen Heumen en Horssen, langs de Hatertse en Overasseltse Vennen (Heumen-Horssen/Overasseltse Vennen-Hernen-Noord- Brabant) en MaldenNoord (Teerse Sluispolder); Verbindingszone Bergharen-Fort Sint Andries en Bergharen-uiterwaarden Maas de verbindingszone tussen Malden en Nijmegen die de bossen van Berg en Dal verbindt met de Hatertse vennen; 25

1e fase t/m 2030 250 ha Totale opgave 532 ha 160 ha Groen-blauwe dooradering 300 ha uitbreiding Verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen: 300 ha

OPGAVEN Thema

Omschrijving

verbinding stuwwal Beek en uiterwaarden Waal van de Refter via de Groenlanden en van de Duivelsberg via de Ooijse Graaf de verbindingszone door het Bekken van Groesbeek. Deze loopt langs de Leigraaf en verbindt onder andere De Bruuk met Duitsland Specifiek voor GMR Veluwezoom • Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebied Veluwe, andere natuurgebieden en uiterwaarden IJssel door verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen als onderdeel van de groen-blauwe dooradering en uitbreiding landschapselementen met 3,9 % van het landelijke gebied tot 2050. Het gaat om: verbindingen tussen de Veluwe en de IIssel, de voormalige poorten: het Soerens Beekdal, de verbinding tussen Veluwezoom en het Bergherbos in de Liemers verbinding Veluwezoom-IJssel langs Velp en Rhenen • Uitbreiding bos uit opgave voor deelgebied Veluwe c.a. 520 ha binnen GNN en 300 ha buiten GNN Klimaat

• • • •

Emissies

Ruimtelijke combinatie van opgaven

•

Vermindering emissies broeikasgassen (methaan en CO2) vanwege (glas)tuinbouw en rundveehouderijen. Glastuinbouw in 2040 klimaatneutraal, conform het landelijke Klimaatakkoord. Vastleggen CO2 in minerale landbouwbodems: 54 kton CO2 eq. per jaar voor Gelderland Vastleggen CO2 door uitbreiding en versterking bossen, moerasgebieden en groen-blauwe dooradering binnendijks en buitendijks. Reductie stikstofemissies 2035 t.o.v. 2018 (7,5 kton Gelderland) – WUR.

Kwantificering regio GMR Indicatief

Reductie 105 kton CO2 eq. in 2030 t.o.v. 2020; volgens huidige inzichten: 38% reductie

Emissiereductie Stikstof vanwege de landbouw 0,93 Kton NH3 (circa 42-44%) in 2035 t.o.v. 2018.. Door integrale benadering van de opgaven en deze te combineren worden de effectiviteit en efficiency bevorderd en wordt het ruimtebeslag van de opgaven per saldo minder dan de optelling van de afzonderlijke opgaven – zie VLGG paragraaf 3.7. Ook combinatie met andere opgaven voor onder meer woningbouw en energietransitie.

MAATREGELEN Thema

Landbouw

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

Maatregelen voor verduurzamen bestaande land- en tuinbouw en stimuleren natuurinclusieve landbouwinitiatieven • Technisch en managementmaatregelen op blijvende agrarische bedrijven ter vermindering van emissies van stikstof en CO2eq. • Omschakeling blijvende landbouwbedrijvigheid naar extensieve landbouw, natuurinclusieve landbouw in de uiterwaarden en aansluitend aan de uiterwaarden binnendijks zoals in Park Lingezegen en de aangrenzende landschapszones • Programma en gebiedsspecifieke maatregelen voor aanleg van groen-blauwe dooradering • Mogelijkheid van bedrijfsbeëindiging via regeling Piekbelasting (LBV+). • Verbetering van de verkaveling van agrarische gronden op basis van vrijwilligheid o.a. vrijwillige kavelruil • Verruiming mogelijkheden mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas. • Bieden van ruimte voor verbreding van agrarische en niet-agrarische activiteiten. • Waarborg verdienvermogen en landschappelijke kwaliteiten bij verbreding naar agrarische en niet agrarische activiteiten. • Actieve inzet op voorkomen ondermijning en mogelijk functieverandering vrijkomende agrarische gebouwen. • Duurzaam bodembeheer. • …. Instrumenten p.m. • Begeleiding stoppende agrarische bedrijven. • Actieve scholing en voorlichting blijvende boeren en tuinders voor innovatie en omschakeling bedrijfsvoering.

• Via gebiedsprocessen begeleiding en duurzame vergoeding bij agrarisch natuurbeheer, extensivering en verhogen grondgebondenheid • Subsidieregelingen aanpassing landbouwkundig gebruik • Planologische instrument bescherming blijvend landbouwgebied • Planologisch instrument VAB/functieverandering • Kavelruil en grondinstrumentarium • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) • ….

MAATREGELEN Thema

Water en bodem

Natuur

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

Maatregelen • Versterking dijken en verlaging gronden in uiterwaarden conform HWBP. • Ruimte voor waterberging binnendijks en aanpassing landbouwkundig gebruik. • Aanwijzing stroken langs watergangen in verband met wegvallen derogatie. • Bufferzones langs .. km KRW-watergangen met aanpassing agrarisch landgebruik; langs de watergangen: o.a. Renkumse en Heelsumse beek, Citters-Bloemers, Groesbeek? • Herinrichting beken en sprengen: herstel natuurlijk profiel en peildynamiek • Maatregelen duurzaam bodembeheer • Waterberging creëren langs de Linge, weteringstelsel in de Liemers en in het Rijk van Nijmegen Instrumenten p.m.

• Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden voor water vasthouden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) Maatregelen • Uitbreiding landschapselementen en corridors (groen-blauwe dooradering/raamwerk): houtwallen, bosschages, aanleg poelen, natuurlijke oevers binnendijks: Investeren in de ‘dynamische rivieren’, ‘gradiëntbossen’ en ‘water- en broeklanden’ voor een robuust landschappelijk raamwerk in een stedelijke omgeving • Aanleg en versterking bossen, waaronder buitendijkse ooibossen en aanplant bomen binnendijks • Aanleg en versterking ooibossen buitendijks • Uitbreiding agrarisch natuur- en landschapsbeheer m.n. rond/nabij N2000 gebieden (overgangszones) en EVZ's, waaronder omzetting intensieve graslanden naar kruidige graslanden in combinatie met aanleg landschapselementen • Omzetting graslanden naar kruidenrijke en bloemrijke graslanden. • Meekoppelend aan andere maatregelen is de aanleg van groene uitloopgebieden aansluitend aan stedelijke kernen: aanleg recreatieve paden bij de aanleg van bos en bosschages en landschapselementen 28

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • •

Kwantificering regio GMR Indicatief

Verhoging organisch stofgehalte bodems. Herstellen en vergroten weidevogelgebieden, bijvoorbeeld in het middengebied en in het Broek Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gewasbeschermingsmiddel t.b.v. biodiversiteit en kwaliteit grondwater

Instrumenten p.m. • Subsidies • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) Klimaat

Maatregelen • Aanleg bossen en landschapselementen binnendijks en buitendijks. • Hoger aandeel blijvend grasland, telen groenbemesters, extra vaste mest, leeftijd grasland verhogen en mais en een diversiteit aan teelten in strokenteelt. • Inrichting delen agrarisch landschap voor tijdelijke waterberging bij weersextremen. • Maatregelen voor vermindering risico op bosbranden op droge zandgronden dmv preventief natuurbeheer: verlovingen wateropslag • Inrichting uiterwaarden in het kader van PAGW en HWBP: ruimte voor water en bevordering robuuste natuur. • Extra beheer- en inrichtingsmaatregelen op agrarische gronden op hellinggebieden om afstromend hemelwater en wateroverlast te voorkomen (graften, infiltratievoorzieningen – ook in stedelijk gebied) Instrumenten p.m. • Subsidie

Emissies

Maatregelen • Aanpassing bedrijfsvoering agrarische bedrijven.

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio GMR Indicatief

Instrumenten • Toepassing LBV en LBV+ regelingen. • Vermindering CO2 emissies glastuinbouwbedrijven: 2040 klimaatneutraal; toepassing CO2 van industriële bedrijven in glastuinbouw. • Bevordering kennisontwikkeling agrarische ondernemers over vermindering emissies in bedrijfsvoering. • Bevordering mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas. • Bevordering weidegang binnendijks en buitendijks. • Waarborg verdienvermogen bij vermindering veebezetting. • Waarborg verdienvermogen bij extensiering en natuurinclusieve landbouw in uiterwaarden. • Aanpassing vergunningvoorschriften agrarische en industriële bedrijven aan emissievermindering. • Maatregelen gericht op aanpassing bedrijfsvoering en technische maatregelen industriële bedrijven (Rijk). • Maatregelen gericht op vermindering emissies voertuigen (Rijk).

Het Groenblauw raamwerk GMR

4. Regio Fruitdelta (VLGG deelgebied Rivierengebied) De doelen, opgaven en maatregelen komen voort uit het programma VLGG en worden daar waar nodig toegelicht en in perspectief geplaatst. DOELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Landbouw

• •

Vitaal en leefbaar landelijk gebied Toekomstbestendige land en tuinbouwbouw passend in het landschap

Water en bodem

•

Hoogwaterveiligheid langs grote rivieren en systeemherstel rivier IRM en herstel riviernatuur PAGW

• • • • • • •

Beperking risico’s wateroverlast binnendijks – adaptatie aan veranderend klimaat. Verbetering grond- en oppervlaktewaterkwaliteit conform KRW in 2027 Tegengaan droogte en vergroten waterbeschikbaarheid in komgronden en polders met aanvoerproblemen Waarborg voldoende waterbeschikbaarheid voor drinkwater en tuinbouw Bescherming kwaliteit grondwater voor drinkwaterproductie in grondwaterbeschermingsgebieden Gezonde landbouwbodem: in goede chemische, biologische en fysische conditie. Landbouwbodems duurzaam beheerd in 2030.

• • •

Gunstige staat van instandhouding: 75% VHR in 2035 – Omgevingsvisie Verbetering biodiversiteit. GBDA 10% in 2050; de helft van 10% in 2035 / Versterking kwaliteit landschap

•

74% van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden onder de KDW in 2035 (40% in 2025)

• • •

Vermindering verslechtering van het klimaat Vermindering broeikasgassen vanwege veehouderijen Vastleggen CO2 in bodems en vegetaties

Natuur

Stikstof Klimaat

OPGAVEN Thema

Land- en tuinbouw en natuur

Omschrijving

• • • •

•

Water en bodem

Modernisering agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen. Transitie naar meer duurzame (glas)tuinbouw (fruitteelt, laanbomenteelt). Verbetering verdienvermogen agrariërs door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten. Verbetering van de agrarische structuur: verbetering op bedrijfskennis en ondernemerschap, bieden van goede bedrijfslocaties met ontwikkelmogelijkheden en inzet op een sterke agroketen met innovatieve kennisinstellingen. Transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve landbouw/agrarisch natuurbeheer, vooral in de uiterwaarden van de Rijntakken en aansluitend aan kwetsbare wateren en waterlopen. Natuurinclusieve landbouw voor heel Gelderland: 25.000 ha.

•

Agrarische natuur VHR-tabel-grotendeels overlappend met NIL

•

Meer ruimte voor water in de uiterwaarden en dijkversterking in het kader van HWBP

•

Vermindering bemesting conform afbouw derogatie: beëindiging bemesting in stroken langs KRW watergangen en andere watergangen. Vermindering nutriënten in grond- en oppervlaktewateren

•

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Natuurinclusieve landbouw 1.400 ha; niveau 2, 3 of 4

Agrarische natuur en dooradering 1e fase t/m 2030 1.660 ha van de totale opgave 2.500 ha, waarvan 1.000 ha gras 1.000 ha akkers 500 dooradering – zie ook onder Natuur GBDA Nader te bepalen. Nationale programma’s HWBP, IRM en PAGW

OPGAVEN Thema

Omschrijving

•

Ruimte voor waterberging binnendijks voor opvang weersextremen.

• •

Bevordering verbinding natte natuur binnendijks en natuur in de uiterwaarden Verbeteren van de zoetwaterkwaliteit via blauwe dooradering en het tegengaan van droogte Waarborg voldoende zoetwaterbeschikbaarheid voor drinkwater en teelten Vermindering toediening nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden Uitvoering N2000 beheerplannen Rijntakken, Diefdijk-zuid en Loevestein. Aansluiting bij natuurontwikkeling in de uiterwaarden Extra natuur buiten GNN en uiterwaarden – waarvan een deel (compensatie-) bos

• • Natuur

Klimaat

• • • • •

Compensatiebos buiten GNN (naast bos-deel van extra natuur – zie hierboven) Hydrologische maatregelen in agrarisch gebied m.n. rond natte natuur

•

Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebieden Rijntakken, Loevestein en Diefdijk-zuid en tussen de N2000 gebieden en andere natuurgebieden binnendijks, o.a. door verbetering bestaande zones/EVZ’s en groen-blauwe dooradering, mede met oog op bescherming specifieke soorten.

•

Dijken (her-)inrichten als natuurlinten

• • • • •

Aanleg groene uitloopgebieden stedelijke kernen in de regio Creëren ruimte voor de rivier in de uiterwaarden en versterking dijken Creëren ruimte voor water voor opvang weersextremen binnendijks. Glastuinbouw in 2040 klimaatneutraal, conform het landelijke Klimaatakkoord. Uitbreiding bossen binnendijks en buitendijks.

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Laagst gelegen delen. Nader te bepalen o.b.v. gegevens waterschap Rivierenland

Nader te bepalen. Zie natura2000-beheerplannen 1e fase t/m 2030 85 ha Totale opgave 235 ha 160 ha Hydrologisch herstel rond N2000 en natte natuur 650 ha Groen-blauwe dooradering Extra 150 ha in 2030 Verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen: 150 ha Zie: opgave groen-blauwe dooradering

OPGAVEN Thema

Omschrijving

•

Stikstof

Ruimtelijke combinatie van opgaven

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Vermindering emissies broeikasgassen (methaan en CO2) vanwege (glas)tuinbouw en (rund-)veehouderijen

Reductie 99 kton CO2 eq. in 2030 t.o.v. 2020 – circa 27% reductie. • Vastleggen CO2 in minerale landbouwbodems: 54 kton CO2 eq. per jaar voor 10,4 kiloton CO2-eq in Gelderland landbouwbodems • Reductie stikstofemissies 7,5 kton Gelderland – WUR. Emissiereductie Stikstof vanwege de landbouw 0,90 kton NH3 (circa 36%-42%) in 2030 t.o.v. 2018. Door integrale benadering van de opgaven en deze te combineren worden de effectiviteit en efficiency bevorderd en wordt het ruimtebeslag van de opgaven per saldo minder dan de optelling van de afzonderlijke opgaven – zie VLGG paragraaf 3.7. Ook combinatie met andere opgaven voor onder meer woningbouw en energietransitie. MAATREGELEN

Thema

Landbouw

Omschrijving

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Instrumenten p.m. • Begeleiding stoppende agrarische bedrijven. • Actieve scholing en voorlichting blijvende boeren en tuinders voor innovatie en omschakeling bedrijfsvoering naar meer duurzame vormen van land en tuinbouw. • Subsidie- en beheervergoedingsregelingen aanpassing landbouwkundig gebruik • Planologische instrument bescherming blijvend landbouwgebied • Planologisch instrument VAB/functieverandering • Kavelruil en grondinstrumentarium • …. • Water en bodem

Natuur

Maatregelen • Versterking dijken en verlaging gronden in uiterwaarden conform HWBP. • Ruimte voor waterberging binnendijks xx ha aanpassing landbouwkundig gebruik. • Herinrichting beken: herstel natuurlijk profiel en peildynamiek: De Linge? Instrumenten p.m. • Aanwijzing stroken langs watergangen in verband met wegvallen derogatie. Instrumenten • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer gronden voor water vasthouden • Stimuleren of reguleren vermindering bemesting en gebruik gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden; bemesting in balans • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) … p.m. Maatregelen • Uitbreiding landschapselementen en corridors (groen-blauwe dooradering/raamwerk): houtwallen, bosschages, aanleg poelen, natuurlijke oevers binnendijks: Investeren in de ‘dynamische rivieren’, ‘gradiëntbossen’ en ‘water- en broeklanden’ voor een robuust landschappelijk raamwerk in een stedelijke omgeving 35

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • • • • •

Klimaat

Emissies

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Aanleg kleine landschappelijke bosjes aansluitend op de historische blok- en slagenverkaveling van het polder- en kommenlandschap. Aanleg en versterking bossen, waaronder ooibos en aanplant bomen binnendijks Aanleg en versterking ooibossen buitendijks Uitbreiding agrarisch natuur- en landschapsbeheer m.n. rond/nabij N2000 gebieden (overgangszones), waaronder omzetting intensieve graslanden naar kruidige graslanden. Omzetting graslanden naar kruidige graslanden. Aanleg groene uitloopgebieden aansluitend aan kernen: aanleg bos en bosschages, aanleg recreatieve paden.

• Instrumenten • Subsidie • Compensatieregeling afwaardering gronden • Vergoeding agrarisch natuurbeheer • Inzet van gronden van overheden (rijk, provincie, gemeenten, waterschap) • … Maatregelen • Aanleg bossen binnendijks en buitendijks. • Hoger aandeel blijvend grasland, telen groenbemesters, extra vaste mest, leeftijd grasland verhogen en mais in strokenteelt. • Inrichting delen agrarisch landschap voor tijdelijke waterberging binnendijks bij weersextremen. • Inrichting uiterwaarden in het kader van PAGW en HWBP: ruimte voor water en bevordering robuuste natuur. Instrumenten • Subsidie p.m. Maatregelen • Aanpassing bedrijfsvoering agrarische bedrijven. Instrumenten 36

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

• • • • • • • • • •

Kwantificering regio Fruitdelta Indicatief

Toepassing LBV en LBV+ regelingen. Vermindering CO2 emissies glastuinbouwbedrijven: 2040 klimaatneutraal; toepassing CO2 van industriële bedrijven in glastuinbouw. Bevordering kennisontwikkeling agrarische ondernemers over vermindering emissies in bedrijfsvoering. Bevordering mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas. Bevordering weidegang binnendijks en buitendijks. Waarborg verdienvermogen bij vermindering veebezetting. Waarborg verdienvermogen bij extensiering en natuurinclusieve landbouw in uiterwaarden. Aanpassing vergunningvoorschriften agrarische en industriële bedrijven aan emissievermindering. Maatregelen gericht op aanpassing bedrijfsvoering en technische maatregelen industriële bedrijven (Rijk). Maatregelen gericht op vermindering emissies voertuigen (Rijk).

5. Regio Foodvalley (Gelderse deel) – VLGG deelgebied Veluwe en Valleien Dit fiche heeft betrekking het Gelderse deel van de Gelderse Vallei tussen Nederrijn en Veluwe randmeren. De doelen, opgaven en maatregelen komen voort uit het programma VLGG en worden daar waar nodig toegelicht en in perspectief geplaatst. DOELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Food Valley Indicatief

•

Vitaal en leefbaar landelijk gebied.

Landbouw

• •

Natuur

• • •

Gunstige staat van instandhouding: 75% VHR in 2030 – Omgevingsvisie; Verbetering biodiversiteit. GBDA 10% in 2050; de helft van 10% in 2035 / Versterking kwaliteit landschap

•

74% van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden onder de KDW in 2035 (40% in 2025); bijdrage vanuit de regio

• • • • • • •

Minder verdroging: water langer vasthouden in het gebied; doelen voor 2050. Verbetering grond- en oppervlaktewaterkwaliteit conform KRW in 2027. Herstel beken en sprengen voor waterkwaliteit en waterkwantiteit. Beperking risico’s van wateroverlast in de Gelderse Vallei adaptatie aan veranderend klimaat. Voldoende beschikbaarheid zoetwater voor natuur, landbouw en drinkwater. Gezonde landbouwbodem: in goede chemische, biologische en fysische conditie. Landbouwbodems duurzaam beheerd in 2030 - kadernota Agrifood.

• •

Vermindering verslechtering van het klimaat. Vermindering broeikasgassen vanwege de veehouderijen en glastuinbouw.

Stikstof

Water en bodem

DOELEN Thema

Klimaat

Omschrijving

Kwantificering regio Food Valley Indicatief

Vastleggen CO2 in bodems en vegetaties.

•

OPGAVEN Thema

Landbouw en natuur

Omschrijving

• • • •

Natuur

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

Modernisering agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen. Verbetering verdienvermogen agrariërs door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten binnen de kaders van de doelen voor natuur, water en klimaat. Verbetering van de agrarische structuur: verbetering op bedrijfskennis en ondernemerschap, bieden van goede bedrijfslocaties met ontwikkelmogelijkheden en inzet op een sterke agroketen met innovatieve kennisinstellingen. Transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve landbouw, vooral bij de Natura2000-gebieden en bij kwetsbare wateren en watergangen.

•

Agrarische natuur VHR-tabel-grotendeels overlappend met NIL

•

Uitvoering N2000 beheerplan en herstelprogramma’s N2000 Veluwe en beheerplannen Binnenveld, Arkemheen en Rijntakken-Nederrijn Systeemherstel robuuste natuur: verbetering hydrologische en ecologische condities in en rond de N2000 gebieden in delen van de Gelderse Vallei.

•

Natuurinclusieve landbouw 5.150 ha; Niveau 2, 3 of 4 Agrarische natuur en dooradering 1e fase t/m 2030 830 ha van de totale opgave 1.650 ha, waarvan 200 ha gras 1.200 ha akkers 250 dooradering – zie ook onder Natuur GBDA Zie Natura2000-beheerplannen. Water vasthouden aangrenzend aan N2000 5.400 ha Extra natuur direct aangrenzend aan N2000 317 ha

OPGAVEN Thema

Omschrijving

•

Verbetering connectiviteit tussen N2000 gebieden tussen N2000-gebieden Veluwe en Binnenveld en Veluwe en Veluwe randmeren en tussen Veluwe en Groene Valleilint een Utrechtse Heuvelrug door verbetering ecologische kwaliteit bestaande zones/EVZ’s en groen-blauwe dooradering, mede met het oog op bescherming van specifieke soorten

•

Extra natuur buiten GNN en uiterwaarden waarvan deel (compensatie-) bos •

Water en bodem

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

• • •

Compensatiebos buiten GNN (naast bos-deel van extra natuur – zie hierboven) Verzachten overgangen cultuurgrond en natuurgronden en bossen. Herstel natuur en landschapswaarden op historische akkers. Water langer vasthouden in het gebied en waterafvoer vertragen: verhoging drainagebasis in hogere zandgronden; doelen voor 2050

•

Wettelijk verplichte vermindering bemesting conform afbouw derogatie: beëindiging bemesting in stroken langs KRW watergangen en andere watergangen.

•

KRW : Vermindering nutriënten in grond- en oppervlaktewateren in 2027.

•

Beekherstel KRW watergangen, waaronder Barneveldse beek en Esvelderbeek; met meekoppelopgave: ruimte voor waterberging voor opvang weersextremen Ruimte voor water voor opvang gevolgen weersextremen Toename inzijging water op flanken van de Veluwe

• •

Groen-blauwe dooradering in 2030 Uitbreiding 75 ha Verbetering ecologische kwaliteit bestaande landschapselementen: 75 ha 1e fase t/m 2030 170 ha Totale opgave 317 ha 55 ha Zie natuurinclusieve landbouw. Water vasthouden vanwege droogtebestrijding 7.500 ha in 2050 waarvan 2.500 ha in 2035 vooral rond Natura2000-gebieden en natte natuur Breedte van stroken 3 – 5 meter aan weerszijden van watergangen. Bufferzones Nader te bepalen op basis van gegevens van het in overleg met waterschappen

OPGAVEN Thema

Klimaat

Stikstof

Ruimtelijke combinatie van opgaven

Omschrijving

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

•

Vermindering emissies broeikasgassen (methaan) vanwege veehouderijen

•

Vermindering emissies broeikasgassen veenweidegebied polder Arkemheen.

•

Vastleggen CO2 in minerale landbouwbodems; 54 kton CO2 eq. per jaar voor Gelderland

•

Vastleggen CO2 door uitbreiding bossen

Reductie 138 kton CO2 eq. in 2030 t.o.v. 2020. (Volgens huidige inzichten: 33% reductie) Verhoging oppervlaktewaterpeil naar 20 tot 40 cm onder maaiveld. 4,6 kiloton CO2-eq/jaar in landbouwbodems.

Zie uitbreiding bossen onder Natuur. • Reductie stikstofemissies vanwege de landbouw met 7,511 kton in Gelderland – WUR. Emissiereductie Stikstof NH3 vanwege de landbouw 2,02 kton NH3 (circa 42-53%) in 2035 t.o.v. 2018. Door integrale benadering van de opgaven en deze te combineren worden de effectiviteit en efficiency bevorderd en wordt het ruimtebeslag van de opgaven per saldo minder dan de optelling van de afzonderlijke opgaven – zie VLGG paragraaf 3.7. Ook combinatie met andere opgaven voor onder meer woningbouw en energietransitie.

MAATREGELEN Thema

Landbouw

Omschrijving

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

•

Verbetering van de verkaveling van agrarische gronden op basis van vrijwilligheid o.a. vrijwillige kavelruil • Actieve inzet op voorkomen ondermijning en waar mogelijk functieverandering vrijkomende agrarische gebouwen. • Aanpassing landbouwkundig gebruik en beweiding veenweidegebied polder Arkemheen in verband met water vasthouden. • Duurzaam bodembeheer. • …. Instrumenten p.m. • Begeleiding stoppende agrarische bedrijven. • Actieve scholing en voorlichting blijvende boeren voor innovatie en omschakeling bedrijfsvoering. • Verruiming mogelijkheden mestverwerking op eigen bedrijf en productie groengas. • Subsidies aanpassing landbouwkundig gebruik • Bieden van ruimte voor verbreding van agrarische en niet-agrarische activiteiten. • Waarborg verdienvermogen verbreding naar agrarische en niet agrarische activiteiten. • Actieve inzet en zo nodig functieverandering van vrijkomende agrarische gebouwen. • Planologische instrumenten bescherming blijvend landbouwgebied. • Planologische instrument VAB/functieverandering • Kavelruil en grondinstrumentarium Natuur

MAATREGELEN Thema

Omschrijving

•

Water en bodem

Klimaat

Kwantificering regio Foodvalley Indicatief

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duiven&id=c41e6a42-93fc-40b7-b5aa-9d330e390eb8