CConstaterende datDuiven
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Programmabegroting Duiven 2027-2030 versie 9 nov 2026 (nieuw)

Raadsavond 10 november 2026, gemeente DuivenBij agendapunt: Meerjarenprogrammabegroting Duiven 2027-203071.918 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 9

Daarbij is aandacht voor veilige toegang tot systemen, bewustwording van medewerkers en bestuurders, risicobeheersing en het oefenen met digitale incidenten. De gemeente werkt hierbij samen met de RID en andere partners. Informatiebeveiliging en privacy zijn onderdeel van de dagelijkse werkwijze en van keuzes over nieuwe digitale toepassingen. De maatregelen en investeringen specifiek voor 2027 zijn afzonderlijk uitgewerkt onder 1.3.5 Investeren in cyberveiligheid. Projecten  Digitale veiligheid. De gemeente zorgt ervoor dat zij voldoet aan de nieuwe Cyberbeveiligingswet. Bestuur en medewerkers krijgen training in veilig digitaal werken.  Nieuwe digitale werkplek (CloudReady). Medewerkers gaan werken in een moderne en veilige cloudomgeving. De gegevens blijven in Nederland.  Digitaal leiderschap. Bestuur, leidinggevenden en medewerkers leren goede digitale keuzes maken, ook bij het gebruik van AI.  Informatiebeheer op orde. Op 1 januari 2027 gaat de nieuwe Archiefwet in. De komende jaren wordt stap voor stap gewerkt aan een goed geordend archief. Ook de uitvoering van de Wet open overheid gaat door. Zo is informatie goed vindbaar en betrouwbaar.  Pilot AI bij gespreksverslagen. De gemeente wil testen of AI kan helpen bij het uitschrijven van gesprekken. De medewerker blijft zelf verantwoordelijk voor de inhoud.  Datagedreven werken borgen.

De dashboards worden verder uitgebouwd. De pilot loopt tot en met 2027. Daarna volgt een besluit over hoe dit blijvend wordt georganiseerd. Programmabegroting 2027-2030 110 van 182 Planning & control Beleid Het gemeentelijke beleid wordt in belangrijke mate bepaald door de landelijke voorschriften uit de Gemeentewet, Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV), Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof), Financiële-verhoudingswet (Fvw) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Het gemeentelijke beleid is vast gesteld in:  Controleverordening gemeente Duiven 2025;  Financiële verordening gemeente Duiven 2025;  Treasurystatuut gemeente Duiven 2021. Financiën Op het gebied van financiën en planning & control wordt gewerkt aan het versterken van de financiële functie. In 2026 zijn diverse verbeteringen doorgevoerd, bijvoorbeeld op het gebied van het duidelijk beleggen van rollen, taken en verantwoordelijkheden en het anders inrichten van processen. Onder deze noemer worden ook in 2027 diverse projecten uitgevoerd met als doel de kwaliteit te verbeteren en borgen. Projecten die in 2027 nog doorlopen zijn:  Versterking van belastingen;  Financiële basis op orde en het maandcyclisch werken;  Vereenvoudiging en verbetering van de P&C-processen en producten.

Griffie Gemeentelijk beleid is vastgesteld in de Verordening op de rechtspositie raads- en commissieleden gemeente Duiven 2025 De gemeenteraad richt zich in 2027 op zijn verdere professionalisering door het versterken en ontwikkelen van zijn bestuurskracht. De voorbereiding van de herindeling, zoals het gezamenlijk met andere gemeentes opzetten van de organisatie en inrichting van het vergader- en besluitvormingsproces van de gemeenteraad, gaat veel aandacht vragen. Participatie met inwoners blijft de aandacht houden, onder andere met het project ‘Gast van de raad’, het inloopspreekuur en toegankelijkheid van raadsinformatie op de site van de gemeente. De griffie ondersteunt de raad bij al zijn taken. Conclusie De paragraaf bedrijfsvoering van Duiven is beperkt van omvang door de samenwerking met de gemeente Westervoort in 1Stroom. Aandachtspunten zitten er met name op het gebied van het beheersbaar houden van de kosten en borgen van de kwaliteit. Programmabegroting 2027-2030 111 van 182 4.6 Verbonden partijen Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de partijen waarmee de gemeente een bestuurlijke én een financiële band heeft, en waaraan zij beleidsmatige of publieke taken heeft overgedragen of gemandateerd.

Van een verbonden partij is sprake wanneer de gemeente zowel een bestuurlijk belang heeft (zeggenschap, via stemrecht of vertegenwoordiging in het bestuur) als een financieel belang (de gemeente stelt middelen ter beschikking die zij kwijt is bij faillissement, of kan aansprakelijk worden gesteld indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt). Gemeenten kiezen steeds vaker voor samenwerking met andere overheden of het onderbrengen van taken bij een gemeenschappelijke regeling, stichting of vennootschap. Bijvoorbeeld om kwetsbaarheid te verminderen, kosten te delen of specialistische kennis te bundelen. Deze verbonden partijen voeren daarmee beleid uit dat de gemeente in principe ook zelf zou kunnen uitvoeren, en blijven onderdeel van de beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheid van de gemeente. Tegelijk brengt deze vorm van samenwerking een zekere afstand met zich mee tussen de gemeenteraad en de daadwerkelijke uitvoering, wat vraagt om heldere sturing en een goed zicht op de risico's die deze partijen met zich meebrengen voor de gemeentelijke begroting. Beleid In 2027 stelt de gemeente een nota verbonden partijen op. Hierin leggen wij het beleid omtrent de verbonden partijen vast. Ontwikkelingen Op het gebied van de verbonden partijen zijn de volgende ontwikkelingen relevant: 1.

Versterkte democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen; De kaderstellende en controlerende bevoegdheden van gemeenteraden bij GR's zijn versterkt. Zo bestaat de mogelijkheid tot een gemeenschappelijke adviescommissie van raadsleden en een steviger inzet van zienswijzen. 2. Toenemende financiële druk vanuit gemeenschappelijke regelingen; Onderzoek naar de financiële kaderstelling van gemeenschappelijke regelingen (2026) laat zien dat de gemiddelde beïnvloedbaarheid van GR-begrotingen door de deelnemende gemeenten slechts 17% bedraagt. Het overige deel ligt vast in eerder gemaakte afspraken of wettelijke taken. Tegelijk zijn gemeenten in de zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2025 en 2026 nadrukkelijk gaan oproepen aan GR's om met voorstellen voor kostenbeheersing te komen, vanwege het eigen structurele tekort vanaf 2026. 3. Aanhoudende druk vanuit de jeugdzorg op regionale samenwerkingsverbanden. De tekorten in de jeugdzorg blijven een van de grootste financiële risico's voor gemeenten en de gemeenschappelijke regelingen waarin jeugdzorgtaken zijn ondergebracht (zoals modulaire GR's sociaal domein). Het rapport van de commissie-Van Ark (2025) concludeerde dat eerdere afspraken tussen Rijk en gemeenten amper zijn nagekomen, en dat een structurele oplossing voor de verdeling van verantwoordelijkheden en financiën uitblijft.

Met ingang van 2026 is de Jeugdautoriteit ondergebracht bij de Nederlandse Zorgautoriteit, met verscherpt toezicht op jaarrekeningen van jeugdhulpaanbieders en vroegsignalering van financiële knelpunten. Risico's Als risico's zijn te benoemen:  Onbeperkte aansprakelijkheid bij gemeenschappelijke regelingen; In tegenstelling tot bijvoorbeeld een BV of stichting, zijn deelnemende gemeenten bij een gemeenschappelijke regeling in beginsel onbeperkt aansprakelijk voor eventuele tekorten.  Open-eindekarakter van zorgtaken; Taken zoals jeugdzorg en Wmo die via gemeenschappelijke regelingen of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd, kennen vaak een open-eindefinanciering: Programmabegroting 2027-2030 112 van 182 de kosten volgen de daadwerkelijke zorgvraag, niet een vooraf vastgesteld budget.  Spanning tussen bezuinigingsdruk en beperkte doorzettingsmacht. In zienswijzen roepen gemeenten op tot kostenbeheersing bij GR's, maar ze hebben zelf geen doorzettingsmacht om dit af te dwingen. Het bestuur van de GR (met vertegenwoordigers van alle deelnemers) moet hierover gezamenlijk besluiten.

Overzicht financiën verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling | Eigen vermogen | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Vreemd vermogen | Resultaat 2025 eind 2024 | eind 2025 | eind 2024 | eind 2025 Gemeenschappelijke regelingen 1Stroom | -169 | 905 | 4.284 | 5.311 | 796 Bedrijfsvoeringsorganisatie | 10.121 | 10.316 Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Euregio Rijn-Waal | 2.577 | 2.540 | 29.943 | 39.553 | -37 Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting | 2.425 Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 372 | 358 | 6.599 | 6.568 | 258 Modulaire Gemeenschappelijk Regelingen | 560 | 714 | 4.512 | 5.915 Centraal Gelderland Omgevingsdienst Groene Metropool | 871 | 2.598 | 11.054 | 1.031 Samenwerking De Liemers (SDL) | 100 | 75 | 9.245 | 8.173 | 120 Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg | 81 | 125 (SALD) Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland | 14.331 | 13.506 | 47.664 | 65.247 | 1.152 Midden (VGGM) Deelnemingen Alliander N.V. | 6.038.000 | 6.203.000 | 6.919.000 | 7.960.000 | 289.000 Circulus | 17.439 | 19.640 | 48.612 | 45.481 | 1.235 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) | 4.777.000 | 4.863.000 | 123.164.000 | 110.701.000 | 172.000 Vitens N.V.

| 713.600 | 809.100 | 1.684.800 | 1.846.100 | 90.600 Overzicht per verbonden partij Gemeenschappelijke regelingen 1Stroom Partijen | De gemeenten Duiven en Westervoort vormen samen 1Stroom. Bestuurlijk belang | Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit de colleges van de twee deelnemende gemeenten. Elke gemeente heeft in het bestuur een stem. Financieel belang | De kosten van de fusieorganisatie minus de kosten voor de grondexploitaties en het afvalaanbiedstation van Duiven worden voor 61% ten laste gebracht van Duiven en voor 39% ten laste gebracht van Westervoort. Voor de gemeente Duiven is de bijdrage voor het jaar 2027 vastgesteld op een bedrag van € 22.326.589. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | -169 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 905 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 4.284 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 5.311 Resultaat 2025 | 796 Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Partijen | Alle gemeenten van de regio Arnhem en Nijmegen en Druten. Dit zijn in totaal 19 gemeenten. Bestuurlijk belang | De gemeente Duiven levert een lid in het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De financiële bijdrage voor 2027 bedraagt € 772.995.

Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 10.121 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 10.316 Euregio Rijn-Waal Partijen De Euregio bestaat uit 55 lidorganisaties uit de grensregio Nederland-Duitsland. Dat zijn gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen in het werkgebied Arnhem-Nijmegen, West- Veluwe, Zuid-West-Gelderland, delen van Noordoost-Brabant, het noordelijke deel van de provincie Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen. Bestuurlijk belang | De gemeente Duiven levert twee leden in het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Duiven is € 6.500 en is berekend op basis van het inwoneraantal. Omvang eigen vermogen ultimo 2023 | 2.577 Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 2.540 Omvang vreemd vermogen ultimo 2023 | 29.943 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 39.553 Resultaat 2024 | -37 Risico's | Het risico is beperkt tot de gemeentelijke bijdrage. Programmabegroting 2027-2030 | 114 van 182 Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Partijen | De gemeenten Duiven, Montferland en Zevenaar. Bestuurlijk belang | De gemeente Duiven levert een van de drie leden van het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Duiven is voor het jaar 2027 € 1.081.239.

Dit bedrag is bepaald op basis van het aantal leerlingen van de scholen voor voortgezet onderwijs in De Liemers. Resultaat 2025 | 2.425 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Partijen | De deelnemende gemeenten zijn Arnhem, Beuningen, Berg en Dal, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Bestuurlijk belang | De gemeente Duiven levert een van de 18 leden van het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De bijdrage 2027 € 251.046 is gebaseerd op het inwoneraantal van 24.856. De inwonerbijdrage bestaat uit 3 componenten: bijdrage regiobureau 24.856 à € 2,95 per inwoner) = € 73.325. Bijdrage The Economic Board 24.856 à € 1,11 per inwoner = € 27.590. Bijdrage voor de vijf opgaven verbonden regio (€ 39.272) productieve regio (€ 23.365), circulaire regio (€ 39.024), ontspannen regio (€ 22.619) en groene groei regio (€ 25.850). Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 372 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 358 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 6.599 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 6.568 Resultaat 2025 | 258 Modulaire Gemeenschappelijk Regelingen Centraal Gelderland Partijen | Gemeenten Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar.

Bestuurlijk belang | Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit een collegelid van deelnemende gemeenten. Elke gemeente heeft in het bestuur een stem. Financieel belang | De bijdrage is € 2.404.724 in 2027 voor gemeente Duiven. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 560 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 714 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 4.512 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 5.915 Omgevingsdienst Groene Metropool Partijen | De Provincie Gelderland, 17 gemeenten en Gelderse Omgevingsdiensten. Bestuurlijk belang | De wethouder is lid van het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur. Financieel belang Programmabegroting 2027-2030 | 115 van 182 De bijdrage is € 512.000 gebaseerd op het werkpakket/ werkprogramma dat aan de ODGM is overgedragen. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 871 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 2.598 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 11.054 Resultaat 2025 | 1.031 Ontwikkelingen | Op 1 januari 2026 zijn de voormalige gemeenschappelijke regelingen ODRN en ODRA bestuurlijk en juridisch gefuseerd naar Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM). Risico's | De bovengenoemde ontwikkelingen brengt een aantal financiële onzekerheden met zich mee, die op dit moment nog moeilijk zijn te kwantificeren. Samenwerking De Liemers (SDL) Partijen | De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar.

Bestuurlijk belang | Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit de colleges van de drie deelnemende gemeenten. Elke gemeente heeft in het bestuur een stem. Financieel belang | Op basis van de afgesproken verdeelsleutels worden de kosten van de samenwerkingsorganisatie aan de drie gemeenten doorbelast. Voor de gemeente Duiven is de bijdrage voor het jaar 2027 vastgesteld op een bedrag van € 4.258.904 Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 100 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 75 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 9.245 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 8.173 Resultaat 2025 | 120 Risico's | De exploitatielasten incl. eventueel niet begrote kosten worden volledig door de drie deelnemende gemeenten gedragen. Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld die via twee tussenrapportages wordt gemonitord. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden dan voorgelegd aan het bestuur en aan het bestuur van de deelnemende gemeenten. Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) Partijen | De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar. Daarnaast zijn de RID en RSD ook betrokken bij het Streekarchivariaat. Bestuurlijk belang | Het Streekarchivariaat heeft een Dagelijks Bestuur en een Algemeen Bestuur. Duiven levert een van de vier leden van het Algemeen Bestuur. Financieel belang | De financiële bijdrage voor Duiven 2027 bedraagt € 86.711.

Deze bijdrage wordt bepaald op basis van het inwonersaantal en het aantal werkuren. Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 81 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 125 Risico's | Eventuele tekorten worden verhaald op de deelnemende gemeenten. De financiële omvang van de regeling is echter relatief klein en het risico wordt op nihil geschat. Programmabegroting 2027-2030 | 116 van 182 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Partijen | 15 gemeenten nemen deel in de VGGM: Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede, Lingewaard, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de 15 gemeenten in Gelderland-Midden. Voor de besluiten over jaarrekening en de begroting geldt een gewogen stemrecht: voor gemeenten tot 40.000 inwoners geldt 1 stem, voor gemeenten tussen de 40.000 en 100.000 3 stemmen en gemeenten met meer dan 100.000 inwoners 5 stemmen.Het dagelijks bestuur bestaat uit de burgemeesters van Arnhem, Ede, Overbetuwe en Zevenaar en de wethouder Publieke Gezondheid van Overbetuwe. Financieel belang | De bijdrage van de gemeente Duiven bestaat uit een deel voor de brandweer en een deel voor publieke gezondheidszorg. Voor 2027 is de brandweerbijdrage € 1.622.000 en de bijdrage voor de publieke gezondheidszorg € 1.180.000.

De totale bijdrage in 2027 aan de VGGM is € 2.802.000. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 14.331 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 13.506 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 47.664 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 65.247 Resultaat 2025 | 1.152 Deelnemingen Alliander N.V. Partijen | Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang | Alliander heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Duiven is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Financieel belang | Uitstaande aandelen Alliander gemeente Duiven 151.801. € 107.000 dividend 2027 Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 6.038.000 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 6.203.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 6.919.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 7.960.000 Resultaat 2026 | 289.000 Circulus Partijen | Aandeelhouders gemeenten Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Duiven, Epe, Lochem, Voorst , Westervoort en Zutphen. Bestuurlijk belang | Circulus heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Duiven is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Financieel belang Programmabegroting 2027-2030 | 117 van 182 De bijdrage 2027 is € 2.237.424.

Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 17.439 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 19.640 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 48.612 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 45.481 Resultaat 2026 | 1.235 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Partijen | Aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden, provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen. Bestuurlijk belang | Stemrecht in de Algemene vergadering van aandeelhouders. Vertegenwoordiging door de verantwoordelijke portefeuillehouder binnen het college. Financieel belang | Gemeentelijke aandelenpakket van 3.510 aandelen à € 2,50 nominaal. Dit betekent een belang van € 8.775. Dat is 0,0063% van het totale vermogen. De dividenduitkering over 2025 was € 4.949. Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 4.777.000 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 4.863.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 123.164.000 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 110.701.000 Resultaat 2026 | 172.000 Vitens N.V. Partijen | Provincies en gemeenten. Bestuurlijk belang | Vitens N.V. kent een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. Gemeente Duiven is één van de aandeelhouders. Financieel belang | Gemeentelijke aandelenpakket van 26.705 aandelen. De verkrijgingsprijs van dit pakket bedraagt € 4.538.

Omvang eigen vermogen ultimo 2024 | 713.600 Omvang eigen vermogen ultimo 2025 | 809.100 Omvang vreemd vermogen ultimo 2024 | 1.684.800 Omvang vreemd vermogen ultimo 2025 | 1.846.100 Resultaat 2026 | 90.600 Conclusie Een aanzienlijk deel van de gemeentelijke taken wordt uitgevoerd via verbonden partijen. In 2027 draagt de gemeente Duiven € 34,5 miljoen bij aan gemeenschappelijke regelingen; dat is ruim een derde van de totale lasten. Het grootste deel daarvan, € 22,3 miljoen, betreft 1Stroom, de gezamenlijke ambtelijke organisatie van Duiven en Westervoort. De overige € 12,2 miljoen gaat naar samenwerkingsverbanden in de Liemers en de regio, met Samenwerking De Liemers, de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden en de modulaire gemeenschappelijke regeling Centraal Gelderland als grootste posten. De financiële positie van de verbonden partijen geeft op dit moment geen aanleiding tot zorg: van de gemeenschappelijke regelingen waarvan het resultaat bekend is, sloten alle op één na het jaar 2025 positief af. De risico's liggen vooral in de kostenontwikkeling. Het grootste deel van de begrotingen van regionale gemeenschappelijke regelingen ligt vast in wettelijke taken en eerder gemaakte afspraken, terwijl de gemeente als één van meerdere deelnemers geen eigen doorzettingsmacht heeft en in beginsel onbeperkt aansprakelijk is voor tekorten.

Dat geldt in het bijzonder voor de open-eindetaken in het sociaal domein en de jeugdzorg. Programmabegroting 2027-2030 | 118 van 182 Programmabegroting 2027-2030 119 van 182 De vorming van de nieuwe Liemerse gemeente per 1 januari 2029 heeft directe gevolgen voor het stelsel van verbonden partijen. 1Stroom, Samenwerking De Liemers en het Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg zijn samenwerkingsverbanden tussen gemeenten die allemaal opgaan in de nieuwe gemeente. Hun taken worden vanaf dat moment in de eigen organisatie uitgevoerd; samen gaat het om € 26,7 miljoen aan jaarlijkse bijdragen. De Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers blijft bestaan, met de nieuwe gemeente en Montferland als deelnemers. In de regionale gemeenschappelijke regelingen worden vier deelnemers één. De komende twee jaar staan daarmee in het teken van een zorgvuldige overdracht: het in beeld brengen van lopende verplichtingen, uittredings- en liquidatieafspraken en de verdeling van eventuele reserves en tekorten. Omdat er geen nota Verbonden partijen is, ligt het niet voor de hand deze in de resterende bestuursperiode nog op te stellen. Wel is het van belang dat de sturing op en de risico's van verbonden partijen een expliciete plaats krijgen in het bestuurlijk overdrachtsdocument, zodat de nieuwe gemeente vanaf de start beschikt over een actueel en volledig beeld.

Programmabegroting 2027-2030 120 van 182 4.7 Grondbeleid Inleiding Deze paragraaf bevat een doorkijk in de achtergronden en ontwikkelingen op het gebied van het grondbeleid en de grondexploitaties. De gemeentelijke grondexploitatie is een instrument voor de ontwikkeling en realisatie van ruimtelijke plannen. Het is de financiële vertaling van het ruimtelijke plan en wordt in de initiatieffase gebruikt om de economische haalbaarheid van een plan te kunnen vaststellen. In het vervolg van het traject is de bestuurlijk vastgestelde grondexploitatieberekening het kader voor de uitvoering. Met een gemeentelijke grondexploitatie voert de gemeente een functionele grondpolitiek en heeft daarbij een regierol. Het is een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd door gronduitgifte worden terugverdiend. Aan de actieve grondexploitatie zijn substantiële risico’s verbonden. Beleid Voor het grondbeleid gelden de landelijke richtlijnen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De richtlijnen zijn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)" van de Commissie BBV. Het lokale kader waarbinnen wordt geopereerd is de Nota grondbeleid, vastgesteld bij raadsbesluit van 21 januari 2025.

In de nieuwe Nota Grondbeleid 2025 van de gemeente Duiven kiest de gemeente voor dynamisch grondbeleid. Dit betekent dat de gemeente bij ieder ruimtelijk initiatief een afweging maakt welke houding, rol en inzet van instrumenten het meest geschikt is. Het dynamisch grondbeleid geeft de gemeente de ruimte om waar nodig een actieve houding aan te nemen en de instrumenten van het grondbeleid in te zetten. Deze keuze is onder meer afhankelijk van de ambities en doelstellingen die zijn neergelegd in onder andere de omgevingsvisie. Het grondbeleid is een middel om deze ambities waar te maken. Bij grote woningbouwprojecten en nieuwe bedrijventerreinen heeft de gemeente een actieve houding en voert als het mogelijk is actief grondbeleid. In het coalitieakkoord 2023-2026 is versnelling van de woningbouw één van de drie belangrijke opgaven. De huidige plannen voor woningbouw worden zo snel mogelijk gerealiseerd. Doorpakken is het motto. De plannen voor uitbreidings- en inbreidingslocaties worden gerealiseerd. Van de term reservelocaties wordt afgestapt, indien haalbaar worden er zo snel mogelijk modulaire woningen op de Biezenkampen gerealiseerd. De baten en lasten van de grondexploitatie zijn opgenomen onder programma 3 (taakveld 3.2. bedrijvigheid) en (taakveld 8.2, wonen).

Vanwege het projectmatig karakter van de actieve grondexploitatie wijkt dit af van de gemeentelijke begroting: de baten en lasten worden als vlottende activa geactiveerd en onder “voorraden” opgenomen op de balans. Ontwikkelingen Sinds 2023 is de economie afgekoeld en gematigd gegroeid, na een periode van hoge inflatie en stijgende rente. De Nederlandse economie liet in 2024 een bescheiden groei zien van circa 1,1%, en in het afgelopen jaar 2025 lag de groei rond de verwachtte 1,6-1,7%. Voor 2026 wordt een gematigde groei van 1,2% tot 1,4% voorspeld. De Nederlandsche Bank wijst echter op de aanhoudende onzekerheden, met name door geopolitieke spanningen en handelsbeperkingen en kwetsbaarheden in de wereldhandel. Factoren zoals de toegenomen concurrentie van de Chinese markt en de mogelijke verdere verandering in de Amerikaanse handels- en importtarieven blijven risico’s voor de Europese economische positie vormen. Hoewel de inflatie volgens de Nederlandsche Bank afneemt, blijft deze wel relatief hoog. In 2025 bedroeg de inflatie ongeveer 3,0%. In 2026 wordt een afname verwacht naar 2,4% en een verdere afname in 2027 naar 2,3%. De lonen zijn in 2025 gemiddeld met 5% gestegen, wat een positieve invloed heeft gehad op de koopkracht.

Deze stijging van de koopkracht is echter niet volledig in lijn Programmabegroting 2027-2030 121 van 182 met de afname van de inflatie, wat het proces trager maakt. Het verschil tussen inflatie en loonstijging resulteert in een koopkrachtstijging van circa 2,0%. In 2026 wordt echter een lagere loonstijging verwacht, waardoor de koopkrachtstijging vrijwel stagneert. Geopolitieke onzekerheden kunnen de economische stabiliteit van Nederland en Europa verder onder druk zetten. Binnen de eurozone breed ligt de inflatie rond het ECB-doel van circa 2%. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente gestabiliseerd en niet verlaagd, de economische en financiële ontwikkelingen wijzen op een evenwichtig rente niveau. Tegelijkertijd zijn de risico’s rond inflatie nog aanwezig en blijft er veel onzekerheid rondom Amerikaans economisch beleid. Verdere handelsbeperkingen vanuit de V.S. kunnen de inflatie verder opstuwen en de rentetarieven verhogen. Dit zou de Nederlandse exporteconomie voor uitdagingen stellen, met de nodige economische onzekerheden in het vooruitzicht. Te midden van deze bredere economische context neemt de gemeente Duiven een voorzichtige en behoudende benadering aan ten opzichte van haar grondexploitaties.

Kosten worden reëel begroot en opbrengsten worden conservatief geraamd, met als achterliggende gedachte om niet te optimistisch te zijn over de financiële vooruitzichten. Hierbij sluiten we aan bij de gedragslijn die is vastgelegd in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Als algemeen uitgangspunt voor de toe te rekenen kosten naar de grondexploitatie geldt dat alleen de kosten die tot het project worden gerekend die:  Zijn geautoriseerd op basis van een projectdocument en opdracht;  Vermeld worden in de kostensoortenlijst zoals opgenomen in artikel 8.15 van het Omgevingsbesluit;  Zijn toe te rekenen tot de ontwikkel- en uitvoeringskosten die in geval van een particulier initiatief ook bij deze particulier in rekening zouden gebracht kunnen worden op basis van de Omgevingswet (voormalig grondexploitatiewet) en opgenomen zijn op de zogenaamde limitatieve lijst. Risico's Mogelijke risico's zijn:  Renterisico; De gestegen marktrente (zie paragraaf 4.4) werkt door in de rentetoerekening aan grondexploitaties. Bij langlopende complexen kan dit de eindwaarde van een exploitatie fors beïnvloeden.  Markt- en afzetrisico; Aanhoudende bouwkostenstijgingen en onzekerheid over toekomstig rijksbeleid kunnen leiden tot vertraging in de afzet van kavels of lagere opbrengsten dan geraamd.

 Vennootschapsbelastingrisico; De gemeente kan vpb-plichtig worden, zodra het totaal van de grondexploitaties een positief resultaat laat zien, met een financiële last die niet altijd volledig is voorzien.  Risico op onjuiste (tussentijdse) winstneming; Het te vroeg nemen van winst op een grondexploitatie kan bij tegenvallende ontwikkelingen leiden tot een noodzaak tot terugname, wat de jaarrekening en het weerstandsvermogen kan raken.  Tijdsdruk vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting; De korte deadlines voor het volkshuisvestingsprogramma (2027) en de huisvestingsverordening (2028) vragen om capaciteit die mogelijk niet volledig beschikbaar is, met een risico op het mislopen van rijksmiddelen bij vertraging.  Afhankelijkheid van instructieregels van hogere overheden. Met de nieuwe wet kunnen Rijk en provincie via instructieregels op basis van de Omgevingswet specifieke locaties voor woningbouw aanwijzen, wat de eigen regie van de gemeente op haar grondbeleid kan beperken. Bouwgrondexploitatie De gemeente heeft in 2026 6 actieve grondexploitaties. Waarvan 1 grondexploitatie, Vitaal centrum Duiven is onderverdeeld in 3 deelprojecten. De grondexploitaties zijn onderdeel van het Programma 3 Omgeving van de programmabegroting en zijn administratief verdeeld over twee producten:  | Bouwgrondexploitatie, woningbouw.  | Bouwgrondexploitatie, bedrijventerreinen.

Tot de producten “bouwgrondexploitatie woningbouw” en “bouwgrondexploitatie bedrijventerreinen” worden de in exploitatie genomen complexen gerekend waarin de gemeente de actieve grondexploitatie voert: Woningbouwcomplexen:  | Vitaal Centrum Duiven  | Woonpark  | Woonzorg/WPRI  | Op den Donk  | Biezenkampen Bedrijventerreinencomplexen:  | InnoFase  | Graafstaete II  | De Nieuweling  | Centerpoort Noord II Woningbouw De gemeente wil de omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo aan laten sluiten bij de hedendaagse en toekomstige behoefte. Dit vraagt om een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid. Deze houding heeft met de Woonvisie 2021 vorm gekregen en heeft verder aan belang gewonnen via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de Woondeal 2023 (rijks-, provinciaal- en regioniveau). De middels de Woonvisie ingezette versnelling voor de woningbouw moet met de komst van de Nationale Woon en bouwagenda en de Woondeal 2023 vooral worden doorgezet en waar mogelijk versneld om aan de toenemende woningbehoefte te voldoen. Daarvoor zijn in iedere geval zowel de al bekende inbreidingslocaties als uitbreidingslocaties nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad.

De grootste opgave ligt daarbij in de kern Duiven. We realiseren de nieuwbouw daarom vooral in en bij de kern Duiven. In Loo en Groessen wordt naar behoefte gebouwd. Bedrijventerreinen In de gezamenlijke grondexploitaties is de uitgifteprognose van bedrijventerreinen in de periode 2027 t/m 2030 opgenomen zoals hieronder aangegeven. Tabel geplande uitgifte m² bedrijventerreinen per jaar Complex | Totaal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Nieuweling | 13.191 | 4.991 | 8.200 | - | - Innofase | 45.515 | 45.515 | - | - | - Graafstaete II | 19.934 | - | 5.740 | 7.623 | 6.571 Centerpoort Noord II | 39.238 | 39.238 | - | - Totaal | 117.878 | 89.744 | 13.940 | 7.623 | 6.571 Programmabegroting 2027-2030 | 122 van 182 De uitgifte van de bedrijventerreinen is beperkt stuurbaar. Een evenredige verdeling van de uitgiftes vanaf de middellange termijn is daarom een reëel uitgangspunt voor de grondexploitaties, wanneer er geen concrete interesses, opties en overeenkomsten bekend zijn.

Prognose en te verwachten resultaten Complex (per 1-1- | Einddatum | Boekwaarde Te realiseren | Te realiseren | Eind- | Startwaarde 2026) | 1-1-2026 | kosten | opbrengsten | waarde | 2026 Woningbouw Biezenkampen | 31-12-2032 | 0 | 20,7 | -21,6 | 0,7 | 0,6 Vitaal Centrum Duiven 31-12-2027 | 4,86 | -0,39 | -4,49 | -4,32 (oorspronkelijk): Woonpark | 31-12-2027 | 0,59 | 0,13 | -0,46 | -0,25 | -0,26 Op den Donk | 31-12-2027 | 0,33 | 0,08 | -1,4 | 0,98 | 0,96 WPRI / Woonzorg | 31-12-2027 | 0,25 | 1,74 | -1,93 | -0,05 | -0,05 Subtotaal | 6,03 | 22,65 | -25,78 | -3,11 | -3,07 Bedrijventerreinen De Nieuweling | 31-12-2028 | 1,4 | 0,2 | -2,16 | 0,55 | 0,53 InnoFase | 31-12-2027 | 3,64 | 0,72 | -10,78 | 6,41 | 6,04 Graafstaete II | 31-12-2032 | 0,84 | 3,84 | -6,59 | 1,91 | 1,67 Centerpoort Noord II | 31-12-2031 | 0,29 | 13,25 | -19,4 | 5,9 | 5,2 Subtotaal | 6,17 | 18,01 | -38,93 | 14,77 | 13,44 Totaal | 12,2 | 40,66 | -64,71 | 11,66 | 10,37 Opmerking: Negatieve bedragen moeten bij de boekwaarde, kosten en opbrengsten in de bovenstaand gelezen worden als voordelig en positieve bedragen als nadelig. Bij de eindwaarde en de startwaarde betekent een negatieve waarde een verlies, een positieve waarde houdt een winst in. Conclusie van bovenstaande cijfers is dat de reeds gedane investeringen in de grondexploitatie circa € 12,2 mln. bedragen.

De berekende opbrengst uit gronduitgifte tot en met 2032 is € 64,71 mln. Om deze te realiseren is nog een investering van ruim € 40,66 mln. nodig. In het project VCD is het e.e.a. veranderd. Voorheen waren dit 5 deelprojecten. Hiervan zijn 2 deelprojecten genaamd Liemersplein en Remigiusplein afgesloten en over gegaan naar een investeringskrediet. Deze zijn daarom ze niet meer zichtbaar in bovenstaande tabel. Door deze 2 deelgrexen af te sloten komt er 1,1 mln vrij. Het verlies van VCD wordt hierdoor minder groot dan voorheen. Op den Donk is ook al verkocht dit jaar, Woonzorg wordt voor een deel dit jaar verkocht en de rest wordt volgend jaar over genomen door Woonzorg. Tot slot is er nog Woonpark. Hier zijn de plannen nog niet helemaal duidelijk voor wat er gaat gebeuren. Dit zal binnenkort opnieuw worden voorgelegd aan het bestuur. Daarnaast is Biezenkampen er nieuw bij gekomen. Deze is in januari 2026 vastgesteld. De prognose is dat de eerste jaren geen verkopen zullen plaatst vinden. Dit zal op zijn vroegst 2029 worden. De verkopen van de gronden van de bedrijventerreinen binnen de grondexploitaties verloopt relatief voorspoedig. De verwachting is dat dit het komende jaar nog zo zal blijven. Centerpoort Noord 2 is de laatste geopende grondexploitatie waarvan 6 ha. al is verkocht en de overige 4,5 ha is onder optie. De laatste 0,5 ha is ook een geïnteresseerde voor.

Dat betekend dat het zo goed al uitverkocht is. Graafstaete 2 beginnen begin 2027 de eerste gesprekken voor. De prognose hiervoor is dat er veel animo voor is en dat de verkoop hiervan ook voorspoedig zal verlopen. Programmabegroting 2027-2030 | 123 van 182 Programmabegroting 2027-2030 124 van 182 Innofase heeft nog 1 kavel beschikbaar, er zijn ook al gesprekken voor dit kavel. De verwachting is dat dit volgend jaar zal worden verkocht. De Nieuweling heeft nog een aantal kavels beschikbaar, hiervoor lopen de gesprekken en de verwachting is dat ze in de loop van 2027,2028 zullen worden verkocht. De resultaten van de grondexploitaties komen tot uiting in de laatste 2 kolommen van de bovenstaande tabel (startwaarde en eindwaarde). Let wel, bij de berekening is gebruik gemaakt van ramingen van zowel de te verkopen gronden als van de nog te maken kosten. Het blijft dus een benadering van de resultaten. De omvangrijke financiële belangen en de daaraan verbonden risico’s zijn redenen om jaarlijks de grondexploitatie integraal te actualiseren en te presenteren in het jaarverslag en in de jaarrekening de vereiste financiële maatregelen te nemen: zowel het op niveau brengen van zowel het gemeentelijk weerstandsvermogen voor ingeschatte risico’s, als de voorziening voor nu berekende toekomstige verliezen. Daarmee wordt voldaan aan de BBV-richtlijnen.

De resultaten uit de actieve grondexploitatie zijn onderworpen aan de heffing van de Vennootschapsbelasting. Deze belasting is geen kostenpost binnen de grondexploitatie, maar wordt verantwoord binnen de algemene middelen op concernniveau. Winst en verliesneming Winstuitname In de afgelopen jaren heeft een tussentijdse winstuitname plaatsgevonden bij de winstgevende bedrijfsterreinen. Het BBV schrijft voor dat bij complexen een tussentijdse winst in de grondexploitatie volgens de "percentage of completion-methode" bepaald moet worden. De totale tussentijdse winst over de afgelopen jaren (tot en met 2026) bedraagt ruim € 15,64 mln. Resultaat en resultaatbestemming In de begroting wordt exploitatie-technisch gezien geen rekening gehouden met een (positieve) bijdrage vanuit de grondexploitatie. Dat betekent dat de voor- en nadelen vanuit de grondexploitatie jaarlijks volledig met de Algemene Reserve worden verrekend. Per 31 december 2025 is de voorziening verliesgevende complexen grondexploitatie € 4,9 mln. Dit betekent dat voor de op dat moment berekende verliezen een volledig toereikende voorziening is getroffen. Risico’s De gemeentelijke actieve grondexploitatie kenmerkt zich door lange looptijden, het doen van omvangrijke voorinvesteringen die door latere gronduitgifte moeten worden terugverdiend.

De berekende / voorziene risico’s van de grondexploitatie maken onderdeel uit van het gemeentelijk weerstandsvermogen. Tenminste éénmaal jaarlijks bij de actualisatie van de integrale grondexploitatie worden de risico’s opnieuw bepaald en berekend. In de lijn van de concernbreed toegepaste systematiek worden de risico’s gekwantificeerd en een inschatting gemaakt van de mate waarin risico’s kunnen optreden. Vervolgens worden de uitkomsten verwerkt in het gemeentelijk weerstandsvermogen. Anterieure overeenkomsten Plakse Weide Plakse Weide is een geplande nieuwe woonwijk in het noordoosten van Duiven, gelegen tussen de Rijksweg en de Vergertlaan. Het project omvat de bouw van circa 300 woningen, zowel huur als koop, met aandacht voor betaalbaarheid en variatie in woningtypen. Het bestemmingsplan werd unaniem vastgesteld in september 2024. Dit plan en besluit liggen ter inzage, en er loopt momenteel een procedure bij de Raad van State, waardoor het plan nog niet onherroepelijk is. Programmabegroting 2027-2030 125 van 182 Ploen Noord (klein) Ploen-Noord is een uitbreidingslocatie in Duiven, gelegen ten noorden van de bestaande wijk Ploen-Zuid, dicht bij de Westsingel en grenzend aan het agrarische buitengebied. Het plan voorziet in de bouw van maximaal 130 woningen.

De anterieure overeenkomst is getekend op 21 december 2023 en op 7 oktober 2025 is het bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Naar aanleiding van de inzage in het bestemmingsplan is er een zienswijze ingediend bij de Raad van State, waardoor de uitspraak wordt afgewacht en de ontwikkeling vertraagt. De tijdelijke bouwinrit naar het plan vanaf de Westsingel is reeds gerealiseerd. Ploen Noord Groot De Ploen Noord Groot is in de omgevingsvisie aangemerkt als één van de drie uitbreidingslocaties voor woningbouw. Deze ontwikkeling draagt bij om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen. Voor dit gebied wordt op dit moment een gebiedsvisie opgesteld. Voor deze gebiedsvisie is een uitgebreid proces opgezet om samen met omwonenden en gemeenteraad de ontwerpprincipes te bepalen op basis waarvan de gebiedsvisie nader kan worden vormgegeven. Daarbij wordt gekeken naar de kwaliteiten in en van het gebied en het toevoegen en versterken van deze (landschappelijke) kwaliteiten. Er wordt aangesloten bij de bestaande bebouwing en infrastructuur. Naast woningbouw, komt er ook ruimte voor voorzieningen (sociaal, maatschappelijk en commercieel) en een mogelijke nieuwe extra woonwagenstandplaats voor woonwagens.

Op 4 september 2025 is tijdens een thema-avond met omwonenden en de gemeenteraad gesproken over de opgehaalde informatie in een eerdere fase van dit proces en denkrichtingen om zo gezamenlijk de ontwerpprincipes van de gebiedsvisie te bepalen. Deze ontwerpprincipes worden uitgewerkt in een voorkeursscenario voor de gebiedsvisie. Kassenlocatie Kampschreur Loo Op de locatie van het kassencomplex aan de Loostraat 65 en 61a in Loo wenst ontwikkelaar Hoedemakers 40 woningen te bouwen. Dit zijn woningen in de categorieën sociale huur, betaalbare koopwoningen en woningen in het duurdere segment. Voor deze locatie is een stedenbouwkundige visie vastgesteld. Op 2 juli 2025 is door wethouder Schrijner namens de gemeente een intentieovereenkomst getekend met Hoedemakers Ontwikkeling bv. De gemeente onderzoekt nog of het mogelijk is om hier daadwerkelijk te bouwen. In het voorjaar van 2026 wordt een informatiebijeenkomst georganiseerd. Scheefkelk 2 In het vroegere kantoorpand aan de Scheefkelk 2 dichtbij het station zijn twaalf betaalbare koopappartementen in ontwikkeling. De gemeente heeft hiervoor een overeenkomst ondertekend met de ontwikkelaar en de vergunning voor de verbouwing van het complex is verleend. In april 2025 is er gestart met de bouwwerkzaamheden en de appartementen staan in de verkoop. De oplevering is naar verwachting begin 2026.

Bloessemgaarde Groessen Op de Bloessemgaarde in Groessen worden deels sociale huurwoningen en koopwoningen gerealiseerd. De bouw van de woningen is gestart in mei 2025 en de 12 sociale huur woningen zijn opgeleverd in maart 2026. Lombokweide Het terrein tussen de Lombokstraat/Rijksweg en de Kruisboog in Duiven is aangekocht door de Bunte Vastgoed. De ontwikkelaar wenst hier natuurinclusieve woningbouw mogelijk te maken, passend bij de omgeving. Hiervoor is door de ontwikkelaar een stedenbouwkundig plan opgesteld samen met omwonenden en de vereniging ‘Groen Lombokweide’. De Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) vergunning is ingediend. In 2026 verwacht de gemeente met de plannen naar buiten te treden. Programmabegroting 2027-2030 126 van 182 St. Antoniusstraat Vivare heeft in 2022 een woononderzoek uitgevoerd bij 20 huurwoningen aan de Sloetstraat en de Sint Antoniusstraat in Loo. Meerdere woningen bleken scheuren in de gevel te hebben en verzakt te zijn. De gemeente is met Vivare in gesprek over nieuwe invulling van de Sint Antoniusstraat. Er is voor 35 nieuwe woningen een stedenbouwkundig plan opgesteld waarbij ook de herstructurering van de openbare ruimte betrokken is. Het College heeft het stedenbouwkundig plan vastgesteld (23 september 2025) en hierbij besloten om de benodigde investeringskredieten op te nemen in de voorjaarsnota.

Goudenregenstraat 1 Op de locatie van de oude basisschool de Wereldwijzer aan de Goudenregenstraat 1 gaan woningen gerealiseerd worden. De gemeente onderzoekt samen met woningbouwcorporatie Vivare of er sociale huurappartementen kunnen komen op deze plek. Er is ruimte voor ongeveer 30 sociale huurwoningen. Op 8 mei 2025 is er een informatiebijeenkomst georganiseerd voor belangstellenden waar de uitgangspunten voor ontwikkeling zijn besproken. De omgevingsvergunning verwacht Vivare aan te vragen in 2026 De bouw kan daarna in het derde kwartaal van 2026 starten. Schoolstraat 14 Op de locatie van de oude basisschool aan de Schoolstraat 14 wil de gemeente zeven koopappartementen bouwen, waarbij de bedoeling is dat er ook drie koopwoningen bij komen. Het schoolgebouw blijft bij deze ontwikkeling behouden. Adicus B.V. en Bumé Bouw en Ontwikkelingen ontwikkelen het plan. Met de ontwikkelaars is in 2025 een intentieovereenkomst gesloten. Later volgt nog een samenwerkingsovereenkomst. In het gebouw zit nu een opvang van Oekraïners en deze blijft tot maart 2026. De omgevingsvergunning wordt naar verwachting aangevraagd in 2026, waarna gestart kan worden met de bouw. Reserves en voorzieningen De voorziening Verliesgevende Grondcomplexen is ingesteld om verwachte verliezen op de gemeentelijke grondexploitaties af te dekken.

Dit zorgt ervoor dat toekomstige tekorten direct ten laste van het resultaat worden gelegd en niet drukken op de begroting van de jaren waarin het verlies daadwerkelijk optreedt. De huidige voorziening bedraagt per 1 januari 2027 naar verwachting € 3,8 miljoen, doordat de grondexploitaties van het Remigiusplein en het Liemersplein in 2026 zijn overgebracht van de grondexploitatie naar het materieel vast actief, werden de te verwachten verliezen van de voorziening afgeboekt. Venootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie, vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren tot en met 2024 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen conform de ingediende aangiften. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2025 in de tweede helft van 2026 wordt verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot 1 mei 2027. De resultaten uit de actieve grondexploitatie zijn onderworpen aan de heffing van de Vennootschapsbelasting. Deze belasting is geen kostenpost binnen de grondexploitatie, maar wordt verantwoord binnen de algemene middelen op concernniveau. Programmabegroting 2027-2030 127 van 182 4.8 Openbaarheid Inleiding De gemeente Duiven hecht aan een transparante en toegankelijke overheid.

De Wet open overheid (Woo) ondersteunt dit uitgangspunt door overheidsinformatie actief openbaar te maken en door inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en journalisten de mogelijkheid te bieden om informatie op te vragen. De openbaarheidsparagraaf beschrijft de beleidsvoornemens voor de uitvoering van de Woo. Beleid In de periode 2027-2030 zetten wij de verdere uitvoering van de Woo voort. Daarbij verschuift de aandacht steeds meer van het voldoen aan afzonderlijke wettelijke verplichtingen naar het structureel onderdeel maken van openbaarheid en een goede informatiehuishouding van onze organisatie. Een goede informatiehuishouding is immers een belangrijke voorwaarde om informatie tijdig, betrouwbaar en duurzaam toegankelijk te kunnen maken. De komende jaren richten wij ons op de volgende speerpunten:  Actieve openbaarmaking verder uitbreiden. Wij bereiden ons voor op de gefaseerde inwerkingtreding van de overige informatiecategorieën uit artikel 3.3 van de Woo. De 17 informatiecategorieën worden gefaseerd ingevoerd. Wij volgen deze ontwikkelingen en vertalen nieuwe wettelijke verplichtingen tijdig naar onze werkprocessen.  Informatie beter vindbaar en toegankelijk maken. Openbare informatie moet niet alleen beschikbaar zijn, maar ook eenvoudig te vinden en te begrijpen zijn.

Wij verbeteren daarom de vindbaarheid, doorzoekbaarheid en toegankelijkheid van informatie en sluiten waar mogelijk aan op landelijke voorzieningen voor actieve openbaarmaking. De Woo-index is bedoeld als centrale vindplaats voor informatie die op grond van artikel 3.3 van de Woo actief openbaar wordt gemaakt.  De informatiehuishouding verder op orde brengen. We blijven investeren in het duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk beheren van overheidsinformatie. Dit betekent onder meer aandacht voor goede registratie en metadatering, duidelijke werkafspraken, archivering en het tijdig bewaren en vernietigen van informatie conform de geldende regels. Hiermee versterken we tegelijkertijd de mogelijkheden voor actieve en passieve openbaarmaking.  Woo-verzoeken zorgvuldig en tijdig afhandelen. De bestaande werkwijze voor het behandelen van Woo-verzoeken wordt voortgezet en waar nodig verbeterd. We blijven inzetten op een goede informatievoorziening aan verzoekers, een eenduidige werkwijze en het zoveel mogelijk digitaal beschikbaar stellen van openbaar gemaakte documenten. De gemeente Duiven publiceert Woo-verzoeken en -besluiten en maakt informatie die al openbaar is zoveel mogelijk rechtstreeks toegankelijk.  Openbaarheid onderdeel maken van de organisatie.

We blijven medewerkers bewust maken van het belang van openbaarheid, informatiebeheer en zorgvuldig omgaan met overheidsinformatie. Scholing, kennisdeling en duidelijke verantwoordelijkheden dragen eraan bij dat openbaarheid niet alleen een wettelijke verplichting is, maar onderdeel wordt van de dagelijkse werkwijze.  Monitoren en verantwoorden. De voortgang van de uitvoering van de Woo wordt gevolgd en waar nodig bijgestuurd. In de jaarlijkse begroting beschrijven wij de beleidsvoornemens; in de jaarstukken leggen wij verantwoording af over de uitvoering daarvan. Ontwikkelingen De landelijke ontwikkeling van de Woo en de digitale voorzieningen daaromheen blijft hierbij een belangrijke factor. De invoering van de volgende tranches van actieve openbaarmaking is complex en de landelijke planning is in ontwikkeling. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en passen onze aanpak daarop aan. Programmabegroting 2027-2030 128 van 182 Risico's De uitvoering van de WOO brengt risico’s met zich mee op het gebied van capaciteit, informatiehuishouding, privacy en informatiebeveiliging. De verdere uitbreiding van actieve openbaarmaking vraagt om aanpassing van werkprocessen en voldoende ambtelijke capaciteit. Daarnaast kunnen onvolledige of onvoldoende beheerde informatie en complexe Woo-verzoeken leiden tot vertraging in de afhandeling.

De gemeente beperkt deze risico’s door de uitvoering van de Woo stapsgewijs te organiseren, verantwoordelijkheden duidelijk te beleggen en te investeren in kennis, informatiebeheer en waar nodig externe capaciteit in te huren. 4.9 Duurzaamheid Inleiding Het programma Duurzaamheid draagt bij aan een toekomstbestendige gemeente. De gemeente Duiven en Westervoort werken in een integraal duurzaamheidsprogramma samen aan het besparen van energie, het verduurzamen van de energievoorziening, het omgaan met de gevolgen van klimaatverandering en het beter benutten van grondstoffen. Binnen het Programma Duurzaamheid staan drie programmalijnen centraal: energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Met het programma werken we aan een betrouwbare en betaalbare energie- en grondstoffenvoorziening, het beheersbaar houden van energielasten en het toekomstbestendig maken van woningen, bedrijven en de openbare ruimte. Tegelijkertijd draagt het programma bij aan een sterke lokale economie, een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving en het vergroten van de brede welvaart. De opgaven op het gebied van duurzaamheid zijn langjarig en raken veel beleidsterreinen. De gemeente werkt daarom samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en andere overheden.

De komende jaren ligt de nadruk op het realiseren van concrete maatregelen en het versterken van de samenwerking die daarvoor nodig is. Beleid Het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid is gebaseerd op landelijke en regionale doelstellingen en wordt vertaald naar lokale ambities en uitvoeringsprogramma's. De wettelijke doelstellingen, regionale afspraken en gemeentelijke beleidskaders vormen samen de basis voor het Programma Duurzaamheid. Binnen de programmalijn energietransitie werken we aan energiebesparing, de verduurzaming van de energievoorziening en het toekomstbestendig maken van woningen en bedrijven. Daarbij wordt onder andere ingezet op warmte, duurzame elektriciteitsopwekking, energiebesparing, energie- infrastructuur en het omgaan met netcongestie. Binnen klimaatadaptatie richten we ons op het beperken van de gevolgen van onder andere hitte, droogte en wateroverlast. Dit gebeurt door klimaatadaptatie te verbinden aan de inrichting en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en door inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te stimuleren om zelf maatregelen te nemen. Binnen circulariteit werken we aan het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, het voorkomen van afval en het stimuleren van hergebruik en hoogwaardige verwerking van grondstoffen.

Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om de lokale en regionale economie verder te verduurzamen. Programmabegroting 2027-2030 129 van 182 De benodigde financiële middelen zijn opgenomen bij de verschillende programmalijnen en bij de activiteiten die binnen het programma worden uitgevoerd. Ontwikkelingen De duurzaamheidsopgaven ontwikkelen zich snel. Technologische ontwikkelingen, veranderende energieprijzen, geopolitieke ontwikkelingen, nieuwe wet- en regelgeving en ontwikkelingen op de energiemarkt hebben invloed op de lokale uitvoering. Hierdoor verandert ook de manier waarop inwoners, bedrijven en overheden naar energie, grondstoffen en klimaat kijken. Netcongestie blijft een belangrijke randvoorwaarde voor de energietransitie. De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet kan de realisatie van nieuwe aansluitingen, verduurzaming en elektrificatie vertragen. Dit vraagt om een meer integrale benadering van energiegebruik, opwek, opslag en infrastructuur. Ook op bedrijventerreinen wordt daarom gewerkt aan oplossingen zoals energiemanagement en energy hubs. Daarnaast neemt het belang van klimaatadaptatie toe. Extreem weer en de gevolgen daarvan vragen om een klimaatbestendige inrichting van de gemeente. Dit vraagt zowel om maatregelen in de openbare ruimte als om betrokkenheid van inwoners en bedrijven.

De komende jaren wordt tevens verder gewerkt aan circulariteit en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Daarbij liggen kansen om duurzaamheid te verbinden aan economische ontwikkeling, innovatie en een toekomstbestendig vestigingsklimaat. De planning van het programma wordt mede bepaald door externe ontwikkelingen. Nieuwe wet- en regelgeving, veranderende financiële regelingen en ontwikkelingen in de markt kunnen aanleiding geven om activiteiten en prioriteiten tussentijds bij te stellen. De programmering is daarom adaptief en kent naast een concrete planning voor de komende jaren een ontwikkelrichting richting 2050. Risico's De realisatie van de duurzaamheidsdoelen is afhankelijk van de inzet en samenwerking van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, onderwijs en overheden. Een belangrijk risico is dat deze samenwerking onvoldoende tot stand komt, waardoor maatregelen minder snel worden uitgevoerd en programmadoelen niet worden gerealiseerd. De gemeente zet daarom in op duidelijke en consistente communicatie, participatie en samenwerking. Onder andere via Samen1Nergie, overleg met ondernemersverenigingen en het inzetten van klankbordgroepen worden inwoners en organisaties actief betrokken. Een tweede risico is de snelheid waarmee landelijke en regionale ontwikkelingen elkaar opvolgen.

Veranderingen in wet- en regelgeving, subsidies, energiebeleid en andere randvoorwaarden kunnen leiden tot onzekerheid bij inwoners en bedrijven en daarmee het draagvlak voor maatregelen beïnvloeden. Ook netcongestie vormt een risico voor de uitvoering van de energietransitie. Beperkte transportcapaciteit op het elektriciteitsnet kan duurzame energieprojecten, elektrificatie van bedrijven en woningen en aardgasvrije nieuwbouw vertragen. De gemeente volgt deze ontwikkeling actief en zoekt samen met netbeheerders, bedrijven en andere partners naar oplossingen. Tot slot bestaat het risico dat de beschikbare financiële en personele capaciteit onvoldoende aansluit bij de omvang en snelheid van de duurzaamheidsopgaven. Dit vraagt om heldere prioritering, een realistische programmering en het benutten van regionale, landelijke en Europese financieringsmogelijkheden. Programmabegroting 2027-2030 130 van 182 Deel II - Financiële begroting Hoofdstuk 5 - Financiële begroting Naast de beleidsbegroting, bestaande uit het programmaplan en de paragrafen, verplicht het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in artikel 7 tot het opnemen van een financiële begroting.

Waar de beleidsbegroting de bestuurlijke kaders en beleidsdoelstellingen beschrijft, geeft de financiële begroting het financieel-technisch fundament: zij toont in welke mate de gemeente haar ambities financieel kan dragen en biedt de raad het inzicht dat nodig is om de begroting te autoriseren. De financiële begroting bestaat op grond van het BBV tenminste uit twee onderdelen: 1. Overzicht van baten en lasten en de toelichting (artikel 17-19 BBV) Dit overzicht geeft per programma de geraamde baten en lasten weer, evenals het geraamde saldo van de rekening van baten en lasten voor en na bestemming. De toelichting gaat onder meer in op de beoogde toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma, het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, het bedrag voor onvoorzien, en de raming van de vennootschapsbelasting indien van toepassing. 2. Uiteenzetting van de financiële positie (artikel 20 BBV) Deze uiteenzetting maakt inzichtelijk of de meerjarige ontwikkeling van de gemeentelijke financiën in evenwicht is en welke ruimte er is voor nieuw beleid. Zij bevat onder meer een overzicht van de geraamde jaarlijkse lastenverzwaringen en -verlichtingen voor de jaren volgend op het begrotingsjaar, een raming van de financieringsbehoefte, het verloop van de EMU-schuld en een overzicht van de investeringen.

Programmabegroting 2027-2030 131 van 182 5.1 Algemeen Inleiding De financiële begroting vormt de vertaling van de beleidsmatige ambities en doelstellingen van de gemeente naar de daarvoor beschikbare en benodigde financiële middelen. In dit onderdeel van de begroting wordt inzicht gegeven in de baten en lasten voor de komende begrotingsperiode en de meerjarige financiële ontwikkeling. Het doel is de raad in staat te stellen een weloverwogen oordeel te vormen over de financiële positie van de gemeente en de mate waarin deze aansluit bij de gestelde beleidskaders. De begroting is opgesteld conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en sluit aan op de kaders zoals vastgesteld door uw raad, onder meer in de voorjaarsnota en de financiële verordening. Waar relevant wordt een koppeling gelegd met de programma's uit het beleidsdeel van deze begroting, zodat helder is welke financiële consequenties voortvloeien uit de gemaakte beleidskeuzes. Beleid Het financieel beleid van de gemeente is gericht op een gezonde en duurzame financiële huishouding, waarbij structurele lasten worden gedekt door structurele baten en waarbij weerstandsvermogen en risicobeheersing een vast onderdeel vormen van de afwegingen.

Uitgangspunten hierbij zijn onder meer:  Een sluitende (meerjaren)begroting, zowel structureel als reëel;  Behoud van een toereikend weerstandsvermogen ten opzichte van de geïnventariseerde risico's;  Een verantwoord verloop van de schuldpositie, getoetst aan kengetallen zoals de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio;  Veilige ramingen van inkomsten, waaronder de algemene uitkering uit het Gemeentefonds, lokale heffingen en overige baten;  Een transparante toerekening van kosten via de kostentoerekeningssystematiek, in lijn met het BBV. Deze uitgangspunten zijn nader uitgewerkt in de financiële verordening en worden jaarlijks bij de begroting en de jaarstukken getoetst aan de actuele financiële positie. Ontwikkelingen Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met een aantal relevante financiële en beleidsmatige ontwikkelingen, die van invloed zijn op de baten en lasten in de begrotingsperiode.

Het gaat hierbij onder meer om:  Autonome ontwikkelingen, zoals wijzigingen in de algemene uitkering uit het Gemeentefonds;  Loon- en prijsontwikkelingen (indexering) en de doorwerking hiervan op de exploitatie;  Rijksbeleid en decentralisaties die van invloed zijn op taken en middelen van de gemeente, met name binnen het sociaal domein;  Rentestand en de invloed hiervan op de financieringslasten en de rentetoerekening;  Regionale en lokale ontwikkelingen die van invloed zijn op investeringen en exploitatielasten. Deze ontwikkelingen zijn financieel vertaald en verwerkt in de ramingen van deze begroting. 5.2 Kaders en uitgangspunten Inleiding Voorafgaand aan het opstellen van de begroting 2027 stelt de raad de financiële en beleidsmatige kaders en uitgangspunten vast waarbinnen de begroting wordt opgebouwd. Deze kaders vormen de vertaling van landelijke ontwikkelingen (bijvoorbeeld de meicirculaire Gemeentefonds 2026), eerder door de raad vastgesteld beleid en de financiële spelregels uit de financiële verordening. Deze paragraaf biedt een overzicht van de belangrijkste kaders en uitgangspunten voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030, en vormt de basis voor de verdere uitwerking in de programmabegroting. Financieel-technische uitgangspunten Voor het opstellen van de begroting 2027 gelden de onderstaande financieel-technische uitgangspunten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://duiven.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e63b10ad-f69b-4443-9283-9f30b73a15be?agendaItemId=8893883c-11f9-41f7-9bbc-b8ef9100784d