3. OUD 201629908-Concept-Meerjarenbegroting 2024-2027

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

25

flexwonen en kleinschalige asielopvang. Momenteel vindt voor beide opgaven nader onderzoek plaats, waarbij de prioriteit bij flexwonen ligt. Voor de kleinschalige asielopvang hebben het COA en gemeente Duiven momenteel de huisvesting van alleenreizende minderjarige vreemdelingen (AMV) voor ogen. Tussen december 2021 en mei 2022 hebben we 50 AMV-ers in Regina Pacis aan de Rijksweg kunnen huisvesten. Het benodigde ruimtebeslag voor deze kleinschalige procesopvanglocatie bedraagt tussen de 850m2 en 2.500m2 (inschatting COA). 2.2 Wat gaan we daarvoor doen? Om ons doel te bereiken geven we de opgave uit het coalitieakkoord "transformatie van het sociaal domein" verder vorm. Dat doen we onder de titel Samen Sterk. We hebben drie speerpunten geformuleerd om hier vorm aan te geven: 1. Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort 2. Dorpsgesprekken ten behoeve van de uitvoeringsagenda Samen Sterk 3. Uitvoering op orde Deze drie speerpunten gelden voor alle (eerdergenoemde) 5 lijnen van Samen Sterk. Onder ieder speerpunt geven we aan hoe op elke lijn inhoud wordt gegeven aan het speerpunt. 2.2.1 Speerpunten

2.2.1.A Doel

Toelichting

Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort Ketenpartners en de gemeente hebben hun toegang tot en processen voor maatschappelijke ondersteuning adequaat op elkaar afgestemd, zodat hulpvragen op de juiste plek binnenkomen en snel (binnen de wettelijke termijnen) worden opgepakt. Door de toegang goed te regelen werken we aan de transformatie. Als de verwijzingen bij de eerste hulpvraag goed plaatsvindt, worden meer mensen geholpen in de sociale basis en is verwijzing naar het vangnet minder vaak nodig. De eigen kracht van inwoners wordt vertrekt doordat ze sneller en adequaat ondersteund worden. Daarbij worden de wachtlijsten korter doordat inwoners sneller adequate ondersteuning krijgen.

Risico’s

We werken hieraan door de verschillende toegangen binnen het welzijnswerk, onderwijs, de zorg en de gemeente op elkaar af te stemmen. Hiervoor wordt tijdelijk een procesbegeleider ingezet. We kijken integraal naar de vraag van de inwoner en vinden slimme oplossingen doordat we door verschillende (financiële) schotten van welzijn en zorg heen gaan. De inwoner (zowel kinderen als volwassenen) komt meteen op de juiste plek voor de hulpvraag, en komt niet onnodig op een wachtlijst te staan. We zoeken slimme oplossingen als overbruggingszorg vanwege wachtlijsten. Denk bij verschillende toegangen aan Mikado, Sociaal Loket, rechterlijke macht, medisch specialisten, onderwijs, huisartsen en woningbouwcorporaties. • Personele krapte bij de gemeente en ketenpartners vanwege krapte op de arbeidsmarkt; • Hoge inflatie waardoor aanbod mogelijk onbetaalbaar wordt en de ketenpartners bezuinigen op dat aanbod; • Maatschappelijke ontwikkelingen zoals armoede, woningtekort, toenemende polarisatie waardoor hulpvragen zwaarder/ duurder worden en waardoor individuele voorzieningen toenemen; • Mogelijk staan bij de verschillende netwerkpartners niet alle neuzen dezelfde kant op om de benodigde verbinding tussen voorliggende voorzieningen en het Sociaal Loket te leggen. Dit kan ertoe leiden dat de procesbegeleider een langere periode actief dient te zijn.

26

2.2.1.A Planning

Financiën

Participatie

2.2.1.B Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën Participatie

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort Om de diverse toegangen van ketenpartners en de gemeente optimaal op elkaar aan te laten sluiten wordt een procesbegeleider ingezet. Deze start in 2023 en de planning is om aan het einde van 2024 samenwerkingsafspraken gemaakt te hebben. Via pilots doen we ervaring op en optimaliseren we de samenwerkingsafspraken. Vanaf 2025 wordt deze nieuwe werkwijze definitief. Voor deze werkwijze is een bijdrage aan het preventieplan van Candea en een versterking van de leerplichtfunctie en algemene voorzieningen nodig en opgenomen in de plannen. Procesleider: opgenomen onder speerpunt uitvoering op orde Versterking Leerplicht: 23.734 (jaarlijks van 2024 t/m 2025) Versterking toegangen: 50.000 (jaarlijks van 2024 t/m 2025) Bijdrage aan preventieplan Candea: 50.000 (jaarlijks van 2024 t/m 2025) Ketenpartners zijn betrokken in de plannen in deze begroting en worden betrokken bij de uitvoering. Via verschillende vormen van klankbordgroepen zijn inwoners betrokken bij de plannen en uitvoering. Dorpsgesprekken t.b.v. Uitvoeringsagenda Samen Sterk We stellen participatief de uitvoeringsagenda 2024-2026 Samen Sterk op. We werken hierbij volgens een op te stellen vernieuwde werkwijze (vindplaatsgerichte participatie) met als werktitel dorpsgesprek. De hoofdopgave voor het sociaal domein is verder transformeren (Samen Sterk).

Transformeren is een proces dat wij als gemeente niet alleen vorm willen geven. Omdat we willen inzetten op normaliseren, bevorderen van de eigen kracht en zelfredzaamheid en omdat we inzetten op voorliggende en algemene voorzieningen (de sociale basis), hebben we onze inwoners en partners nodig. Daarom gaan we in 2023 met inwoners en partners in gesprek over de toekomst van het sociaal domein. Dit noemen we ‘het dorpsgesprek’. Het resultaat van strategische keuzes en de uitkomsten van de dorpsgesprekken worden vertaald in een uitvoeringsprogramma. Doel van dit uitvoeringsprogramma is om strategische keuzes te maken waar we als gemeente op in zetten. Hiermee geven we vorm en inhoud aan de transformatie van het sociaal domein. Vanaf 2024 gebruiken we de aanpak dorpsgesprekken om inwoners en partners te betrekken bij het uitvoeren van de uitvoeringsagenda. We vernieuwen met de dorpsgesprekken onze manier van participeren in het sociaal domein. Door het perspectief van inwoners als uitgangspunt te nemen in onze beleidsontwikkeling, werken we aan de transformatie in het sociale domein. Want als mensen regie over hun eigen leven ervaren, kunnen ze van betekenis zijn voor anderen, de wijk of een vereniging. En als we meer naar elkaar omkijken en samenbouwen aan een rijk verenigingsleven, bouwen we samen aan een stevige sociale basis.

• Verwachtingen worden onvoldoende gemanaged aan de voorkant; • Formele participatieorganen zijn onvoldoende in staat om hun rol en positie te vervullen; • Communicatie tussen de gemeente, inwoners en ketenpartners verloopt niet goed; • Onvoldoende kennis, kunde en capaciteit van ambtenaren. In het najaar van 2023 voeren we dorpsgesprekken om de uitvoeringsagenda Samen Sterk op te stellen die begin 2024 af is. In 2023 en 2024 experimenteren we met de methode dorpsgesprekken, ontwikkelen deze door, leiden medewerkers op en verankeren deze in werkprocessen. Voor deze aanpak is eenmalig een impuls van € 17.000 nodig in 2024. Deze kosten worden gedekt uit het Strategisch Opleidingsplan (programma 1). Inwoners en ketenpartners worden via de dorpsgesprekken betrokken bij het opstellen en het uitvoeren van de uitvoeringsagenda Samen Sterk.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

2.2.1.C Doel

Toelichting

27

Uitvoering op orde De afdeling sociaal domein heeft haar capaciteit op orde, wachtlijsten onder controle of kan meebewegen met de fluctuaties in hulpvragen en het personeel handelt eenduidig volgens de missie en kernwaarden van Samen Sterk. Maatschappelijke organisaties, buurten en verenigingen vormen met elkaar de Sociale Basis in de gemeente. Ze richten zich breed op de positieve gezondheid van alle inwoners. Wij richten de gemeentelijke uitvoering in het sociaal domein op de meest kwetsbare inwoners die een specifiek vangnet nodig hebben om zelfstandig deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Denk hierbij aan jeugdhulp, leerlingenvervoer, doelgroepenvervoer, woningaanpassingen, maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo, schulphulpverlening of een uitkering. Om deze kwetsbare inwoners goed te kunnen ondersteunen en het gesprek goed te kunnen voeren, hebben wij als gemeente de uitvoering op orde. Voor het goed organiseren (uitzoeken wat nodig is en medewerkers in hun kracht zetten zodat ze hun professionele rol pakken) van de ‘uitvoering op orde’ en ‘poort voor de poort’ wordt een procesbegeleider ingezet. Daarnaast wordt de capaciteit van consulenten uitgebreid om wachtlijsten te beperken.

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Middels bijeenkomsten, werkbezoeken, scholing en trainingen stellen we medewerkers in staat om volgens de visie van onze transformatieagenda Samen Sterk te handelen. • Krapte op de arbeidsmarkt: wellicht kunnen we onvoldoende geschikt personeel vinden. Dat geldt ook voor ketenpartners; • Door capaciteitsproblemen bij de gemeente en de ketenpartners lukt het mogelijk niet om af te stemmen en aan de wettelijke termijnen te voldoen; • Als de tendens van steeds zwaardere zorgvrager toeneemt, zijn de interventies mogelijk niet voldoende. In 2024 brengen we de capaciteit consulenten op orde. De formatie consulenten wordt uitgebreid. In 2023 start de procesbegeleider die ook in 2024 zal werken aan het optimaliseren van werkprocessen, zowel binnen de gemeente als in de afstemming met de ketenpartners (poort voor de poort). Ook na 2024 continueren we het ondersteunen van medewerkers bij getransformeerd werken. Procesbegeleider: € 50.000 (2024) Jeugdconsulent: € 66.000 (jaarlijks van 2024 t/m 2026) Toegang beschermd wonen: € 60.000 (jaarlijks van 2024 t/m 2026) Consulent leerlingenvervoer: € 40.000 (jaarlijks van 2024 t/m 2026) Personeel wordt betrokken bij het op orde brengen van de uitvoering. Het college en de gemeenteraad worden meerder malen per jaar geïnformeerd over voortgang bij de presentaties sociaal domein. De ervaringen van inwoners worden via klankbordgroepen meegenomen.

Bestuursopdracht Regionale Sociale Dienst ‘de Liemers 2024-2026 Sinds 2018 geven de gemeenteraden van Duiven, Westervoort en Zevenaar eens in de drie jaar een opdracht met duidelijke geformuleerde doelstellingen en vooraf afgesproken resultaatafspraken mee. Dit in samenhang met de steeds actuele (maatschappelijke) ontwikkelingen op lokale economie en arbeidsmarkt. Hierdoor wordt door de gemeenteraden focus aangebracht in de dienstverlening van de RSD, is de RSD wendbaar en verder geprofessionaliseerd. De RSD heeft gemiddeld genomen zo’n 2.000 inwoners waarvoor zij een traject naar werk, meedoen naar vermogen en/of inkomen verzorgt.

28

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

De huidige opdracht, gestart op 1 juli 2021 en loopt tot 1 januari 2024. Nu de huidige opdracht ten einde loopt, wordt een nieuwe opdracht voorbereid. Deze opdracht zal in het 2e halfjaar van 2023 in de gemeenteraad worden behandeld. De nieuwe bestuurlijke opdracht “investeer in onbenut arbeidspotentieel” start op 1 januari 2024 en loopt door tot en met 31 december 2026. De huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, waarbij krapte meer regel dan uitzondering is, biedt kansen voor inwoners die al langer in de uitkering zitten en in de vorige twee opdrachten minder prioriteit hebben gekregen. Juist deze tijd vraagt dat iedereen meedoet. De RSD zal daarom, in de nieuwe opdracht, volop investeren op het arbeidspotentieel dat (op den duur) de stap naar werk kan maken. Het is van belang, bij deze krappe arbeidsmarkt, om de lokale economie en arbeidsmarkt draaiende te houden en werkgevers met personeelstekorten te helpen waar de RSD dat kan. Nieuw Registratiesysteem In 2023 is gestart met de implementatie van het nieuwe registratiesysteem ZorgNed voor het sociaal domein. Dit systeem voorziet in de verwerking van de WMO en jeugdvragen. De verwerking van de aanvragen Bijzondere bijstand en Schuldhulpverlening zullen in andere systemen plaats gaan vinden. De verwachting is dat de systemen in januari 2024 operationeel zijn.

2.3 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Maatschappij

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2022 40.118 8.304 - 31.814 671 - 31.143 -1.238 - 32.381

Begroting 2023 38.805 7.596 - 31.209 591 - 30.618 -217 - 30.835

Begroting 2024 41.972 8.125 - 33.847 703 - 33.144 125 - 33.019

Meerjarenraming 2025 2026 2027 41.432 40.946 39.816 8.127 8.046 7.242 - 33.305 - 32.900 - 32.574 398 303 0 - 32.907 - 32.597 - 32.574 65 45 0 - 32.842 - 32.552 - 32.574

Bedragen x € 1.000 2024 Reeds verwerkt in de Voorjaarsnota: Fietsenplan via st. Leergeld Dekking Algemene Reserve Plusbus Gelrepas Beschutte huiskamer Dekking Algemene Reserve Inzet MEE Dekking Algemene Reserve Projectleider Blijfwijk Dekking Algemene Reserve Hondenlosloopterrein Kemmelaan Strategis beheerplan spelen Dekking Algemene Reserve Gevolgen speerpunten:

10.000 -10.000 5.000 34.000 25.000 -25.000 13.000 -13.000 25.000 -25.000 1.400 30.000 -30.000

2025

2026

10.000 -10.000 5.000 34.000 25.000 -25.000 13.000 -13.000

10.000 -10.000 5.000 34.000 25.000 -25.000 13.000 -13.000

1.400

1.400

2027

5.000 34.000

1.400

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

Versterken en afstemmen van de toegangen Dekking Algemene Reserve Leerplichtambtenaren Dekking Algemene Reserve Gezond en veilig opgroeien Dekking Algemene Reserve Gezond en veilig opgroeien/jeugdconsulent Dekking Algemene Reserve Toegang beschermd wonen Dekking Algemene Reserve Procesbegeleider Dekking Algemene Reserve Amendement maatwerk Leerlingenvervoer Dekking Algemene Reserve Verwerkt in het saldo

29

2024 50.000

2025 50.000

2026 50.000

-50.000 23.734 -23.734 50.000 -50.000 66.000

-50.000 23.734 -23.734 50.000 -50.000 66.000

-50.000 23.734 -23.734 50.000 -50.000 66.000

-66.000 60.000 -60.000 50.000 -50.000 30.000

-66.000

-66.000

30.000

30.000

-30.000 40.400

-30.000 40.400

-30.000 40.400

2027

40.400

Bedragen in €

2.4 Welke verbonden partijen zijn betrokken?

Doel Taak Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

Doel

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

Gemeenschappelijke regeling huisvesting voortgezet onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Het adequaat en doelmatig inrichten van het voortgezet onderwijs in de Liemers en de kosten beheersbaar te houden. Het zorgdragen voor een gevarieerd aanbod voortgezet onderwijs. De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlijkheid en kan geen eigen besluiten nemen. Het risico is daarom nihil. Het bewaken van een stabiele financiering van het voortgezet onderwijs in De Liemers. Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nijmegen Gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. BVO DRAN dient al aanvullend vervoer, de Plusbus Liemers is voorliggend. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Op financieel gebied: onvoorziene kostenstijgingen door inflatie, loonkosten en verhoogde NEA-indexatie. Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende doelgroepen in combinatie met een groene, duurzame blik op de toekomst. Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland

30

Doel

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's: 1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang taken uitvoeren. 2. Onderwijszaken: het vormgeven van een intergemeentelijke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en RMC (Regionale Melden Coördinatiefunctie).

Taak

3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bij hun personeelsvoorziening. In het bijzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals dat is gedefinieerd in de regeling vorm geven voor de ruim 2.000 SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bij de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. 2. Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie.

Beleidsrisico's

3. Het plaatsen bij werkgevers van werkzoekenden uit omschreven doelgroepen. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. 1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen. Daardoor kan de gemeente achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente.

Onze inzet in 2024

VGGM Zie programma 1

3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de bijdrage aan deze module. Onlangs is het nieuwe Toezicht- en handhavingskader opgesteld, deze zal ten uitvoer worden gebracht en de processen eromheen worden ingericht. De rol van contractmanagers en handhavers binnen de Inkoopdsg/toezichthouders zullen beter worden neergezet. Hierdoor verbetert de controle op de kwaliteit van de ingekochte zorg en zo kunnen we inwoners nog beter kwaliteit van zorg bieden.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

31

Programma 3 Omgeving Programmadoel In Duiven is het goed leven, wonen en werken. De gemeente wil werken aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. De thema’s uit de omgevingsvisie sluiten aan bij dit programmadoel. Toelichting De aanwezigheid van werkgelegenheid, de kwaliteit van de werk-, woon- en leefomgeving, de mogelijkheid tot ontmoeting en het creëren van verbondenheid in de buurt, het realiseren en behouden van maatschappelijke voorzieningen, hebben uiteindelijk effect op de positieve gezondheid van de inwoners. De gemeente zet hier steeds meer op in bij de werkwijze en aanpak en de belangrijke keuzes die gemaakt worden. De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken op zowel de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. Zo is de gemeente in staat om te zorgen voor behoud en uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Het is daarbij belangrijk om de regionale vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en het beroepsonderwijs op elkaar af te stemmen. Ook is het streven om potenties in de vrijetijdseconomie verder te benutten. Voor een goed ondernemings- en vestigingsklimaat zijn duurzaamheid en bereikbaarheid van Duiven belangrijke randvoorwaarden.

De gemeente wil bijdragen aan een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving in Duiven, Groessen, Loo en het buitengebied. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbij passende voorzieningenniveau, het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod dat is gericht op maatschappelijke ontwikkelingen en behoefte. De gemeente stimuleert en faciliteert en is hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrijven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Duiven. Hierbij heeft de gemeente een verbindende rol. Hoofddoelen De hoofddoelen van programma 3 hebben samenhang in de Omgevingswet. De Omgevingswet is als het ware de kapstok. Het proces rondom de omgevingswet is weergegeven in het eerste speerpunt. De thema’s uit de omgevingsvisie vormen de basis voor de overige speerpunten. Deze thema’s zijn: A. Een Duurzaam thuis; B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving; C. Vitale economie; D. Bereikbaarheid; E. Klaar voor de toekomst. 3.1 Wat willen we bereiken? De gemeente Duiven streeft naar het behouden en versterken van een gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelijke leefomgeving. Voor nu én voor de toekomst.

Om dit te bereiken heeft de gemeente een omgevingsvisie opgesteld als stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Duiven, Groessen en Loo in 2040.

32

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

De omgevingsvisie sluit aan bij nationaal, regionaal en lokaal beleid. De inhoudelijke basis voor deze omgevingsvisie bestaat uit vier onderdelen: • Historie: de gemeente Duiven heeft een rijke geschiedenis waar we op voortbouwen. • Richtinggevende waarden: belangrijk zijn onder andere de vitale, sterk onderling verbonden inclusieve gemeenschap, de aantrekkelijke leefomgeving en de uitstekende voorzieningen van de gemeente Duiven • Ruimtelijke kwaliteiten: de kenmerken van het landschap, het erfgoed en de manier van wonen in Duiven, Groessen en Loo dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de gemeente. • Ontwikkelingen & toekomstperspectief: leidraad voor de toekomst is dat we ruimte willen bieden aan ontwikkelingen, recht doen aan ruimtelijke kwaliteiten, maatwerk leveren op basis van de leefomgevingskwaliteiten en zorg dragen voor natuur en milieu. Dit doen we samen met alle gebruikers van de leefomgeving. Deze onderdelen zijn vertaald in een vijftal ambities met bijbehorende doelen 2030-2040. Deze thema’s zijn: • Een Duurzaam thuis; • Gezonde, sociale en veilige leefomgeving • Vitale economie • Bereikbaarheid • Klaar voor de toekomst.

Een duurzaam thuis De lokale woonvraag en bovenlokale vraag uit de regionale woningmarkt Arnhem, waar Duiven onderdeel van uitmaakt, leiden tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. In de eerste plaats streven we naar inbreiding. Gelet op de grote woonbehoefte zijn inbreidingslocaties echter niet meer

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

33

voldoende. Naast het benutten van de inbreidingslocaties is het noodzakelijk om op korte termijn woningen op uitbreidingslocaties te ontwikkelen. Een duurzaam woningaanbod dat aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van de gemeente vraagt om een ander type woningen dan er op dit moment beschikbaar zijn in Duiven, Groessen en Loo. De verduurzaming van de woonomgeving zal door het Klimaatakkoord verder gestalte krijgen. Concreet betekent dit het terugdringen van de energiebehoefte en het benutten van duurzame warmtebronnen. Ook klimaatadaptatie zal invloed hebben op de woningen en de openbare ruimte. Dit vraagt om rekening houden met droogte, piekbuien en de behoefte aan koelte. Dit is lokaal gekoppeld aan het programma duurzaamheid met daarin de drie programmalijnen Klimaat adaptatie, Circulariteit, Energie transitie.

Gezonde, sociale en veilige leefomgeving Gezondheid is een randvoorwaarde voor het handelen, de ontwikkelingen en de plannen in de fysieke leefomgeving. We willen in het fysieke domein de gezondheid en veiligheid van inwoners beschermen, bewaken en waar mogelijk bevorderen en versterken. Ons uitgangspunt is dat een ieder die wil maximaal gezond kan leven en wonen in de gemeente Duiven. We streven naar een aantrekkelijke leef omgeving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen. Dit doen we samen met inwoners en andere maatschappelijke partners. Daarnaast vinden we het belangrijk dat er aandacht is voor de medemens. Voor het fysieke domein gaat het dan om thema’s als toegankelijkheid van gebouwen, openbare ruimte en bereikbaarheid. Door de groene leefomgeving te verbinden aan andere maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaatadaptatie en het vergroten van biodiversiteit, is het mogelijk om een win-winsituatie te creëren.

Vitale Economie Duiven heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een vitaal-economische gemeente die veel bijdraagt aan de lokale en regionale werkgelegenheid. Kwaliteiten dienen behouden te blijven. Dit vereist permanente aandacht voor uitstraling en bereikbaarheid. Het versterken van de lokale economie en voorzieningen houdt de gemeente Duiven vitaal. Zo blijft de herontwikkeling van het centrum van Duiven, de spoorzone en de locaties voor de combinatie van wonen en werken ook de komende jaren op de agenda staan om de vitaliteit van de gemeenschap en voorzieningen verder

34

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

te versterken. Hierbij leggen we verbindingen met de ontwikkelingen in de agrarische sector, vrijetijdseconomie, natuur, biodiversiteit en klimaat.

Bereikbaarheid Op lokaal niveau zetten we in op duurzaamheid door te richten op meer lopen, fietsen en gebruik van het openbaar vervoer. Verbeteringen kunnen onder andere worden gezocht op het gebied van verkeersveiligheid, weginrichting, maar ook herkenbaarheid van routes en de bereikbaarheid van het buitengebied. Daarnaast hebben we aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor verkeersdeelnemers met een beperking. We houden als gemeente ook de doorstroming van het verkeer in de gaten. Op de doorgaande wegen in Duiven en Westervoort is het druk (intensiteiten zijn hoog). Bij de ontwikkeling van inbreidings- en uitbreidingslocaties voor bijvoorbeeld woningen en bedrijven hebben we aandacht voor de impact op de bereikbaarheid en de benodigde ruimte voor aanpassing of uitbreiding van de infrastructuur. Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie willen wij ontwikkelingen stimuleren. Voor de langere termijn volgen we de nationale plannen voor transitie naar duurzame mobiliteit. Op deze wijze behouden we een kwalitatieve, schone, duurzame en gezonde leefomgeving.

Klaar voor de toekomst Als gemeente staan we voor tal van uitdagingen. We moeten CO2-uitstoot vergaand reduceren, ons aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, er is een grondstoffentransitie nodig naar een circulaire economie en de biodiversiteit staat onder druk. Met andere woorden: we staan voor complexe opgaven die bij voorkeur integraal en in samenhang aangepakt moeten worden. Onze inzet is dat de gemeente in 2050 energieneutraal is in aansluiting op regionaal en nationaal beleid en wetgeving (Klimaatakkoord/Klimaatwet). Dat vraagt enerzijds om vergaande energiebesparing en anderzijds meer opwek van duurzame (hernieuwbare) energie. Ook in onze gemeente merken we al de gevolgen van klimaatverandering. Denk alleen maar aan de toename van hoosbuien, periodes van stijgende temperaturen en toenemende droogte. Hoewel onze bijdrage als gemeente aan de klimaatcrisis maar relatief bescheiden is, willen we onze ogen niet sluiten voor onze verantwoordelijkheid en de gevolgen voor ons landschap en onze samenleving. Onze aanpak is gericht op het realiseren van een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur, - en bodemsysteem. Een belangrijke waarde van onze inzet is om daarbij de biodiversiteit te behouden. Als gemeente geven we het goede voorbeeld door steeds natuur-inclusief te denken

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

35

bij alle beslissingen en investeringen. Naast de energietransitie en klimaatadaptatie hebben we een grote opgave in het realiseren van een circulaire economie en het sluiten van de kringlopen. We streven naar minder afval, meer recycling en hergebruik. Gezien integrale ruimtelijke ordening steeds belangrijker wordt, dienen er in relatie tot bodem en ondergrond verschillende disciplines bij projecten betrokken te zijn. Daarnaast moeten beheer en uitvoering van de openbare ruimte veel meer met het beleid van het fysiek domein verbonden worden. Kansen en risico’s in de ondergrond worden zo eerder benut en/of gesignaleerd en betrokken worden bij de plan- of beleidsvorming. Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Liemerse Ambassade werkt de gemeente met de andere Liemerse gemeenten samen op terreinen als economie, arbeidsmarkt en onderwijs. En wordt er verder uitvoering gegeven aan de thema’s logistiek, maakindustrie, vrijetijdseconomie en regionale ontwikkelagenda in de Liemerse Economische Visie. De laatste kavels op bedrijventerrein De Nieuweling en Synergiepark InnoFase worden uitgegeven.

Op InnoFase werkt de gemeente, samen met 16 andere partijen, aan een Smart Energy Hub als oplossing voor het volle elektriciteitsnetwerk. Op bedrijventerrein ’t Holland wordt gekeken hoe de samenwerking tussen gemeente, ondernemers, provincie en Groene Allianties de Liemers kan worden voortgezet. De gemeenteraad heeft in 2022 ingestemd met de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord met circa 15 hectare bruto oppervlakte en Graafstaete met circa 5,5 hectare bruto oppervlakte. De gemeente werkt aan de realisatie van deze uitbreidingen. Daarbij is veel aandacht voor ruimtelijke inpassing, bereikbaarheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid. De gemeente zet daarnaast in op het verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen. De woningmarkt Voor veel mensen is het lastig om een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en (financiële) mogelijkheden. Ook groeit het aantal huishoudens de komende jaren fors. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Daarnaast staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien.

Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Ook in de Liemers en in Duiven blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt. In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Landelijk heeft deze opgave sindsdien steeds meer aandacht en prioriteit gekregen. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Om dat te realiseren neemt het Rijk de regie op de volkshuisvesting en de woningbouw met de Nationale Woon en Bouwagenda en het programma een thuis voor iedereen. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met provincies en corporaties er zijn nieuwe woondeals afgesloten met de regio’s. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de verder stijgende bouwkosten, een blijvend

36

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maakt het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging. Vermindering Legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging Op 14 mei 2019 is in de Eerste Kamer de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen aangenomen. De bedoeling is dat deze wet gelijktijdig met de Omgevingswet (Ow) in werking treedt, nl op 1 januari 2024. Recentelijk zijn hierover kanttekeningen geplaatst of deze datum haalbaar is. In de Ow wordt geregeld dat er een knip gemaakt wordt in de huidige omgevingsvergunning voor bouwen: ruimtelijke regels en technische regels. Onder de Ow worden meer bouwwerken vergunningvrij voor de technische bouwactiviteit. Of dit ook gaat gelden voor de ruimtelijke regels, dat is aan de gemeenten zelf, dit kunnen zij bepalen in het Omgevingsplan. De Wkb regelt dat de aanvrager van een omgevingsvergunning primair verantwoordelijk is om aan te tonen dat een bouwwerk voldoet aan de eisen uit het Bouwbesluit 2012. Dit betekent dat gemeenten niet meer het bevoegde gezag zijn om te toetsen en toe te zien op de naleving van de bouwtechnische voorschriften in de vergunning- en realisatiefase bij bepaalde bouwwerken. Hiervoor in de plaats komt een stelsel van private kwaliteitsborging.

Met de inwerkingtreding van de Ow en Wkb zullen de taken van de gemeenten onder gevolgklasse 1 gedeeltelijk veranderen. Tevens zal het invloed hebben op de legesinkomsten (immers, meer vergunningvrije bouwwerken en op een bepaald deel van de technische bouwwerken kunnen geen leges in rekening gebracht worden terwijl er wel inspanning vanuit zowel vergunningverlening en handhaving wordt vereist). Uit een reeds eerder uitgevoerde scan op de effecten van de inwerkingtreding Wkb is voor Duiven een afname van € 84.000 aan derving van legesinkomsten te verwachten vanwege deze invoering. Deze afname aan legesinkomsten komt met name voort uit vermindering in te zetten uren vergunningverlening en toezicht op deze taken. Echter, de invoering brengt weer een nieuwe taak met zich mee zoals het beoordelen van de meldingen die bij de gemeente ingediend worden voor de gevolgklasse 1 bouwwerken en handhaving op afwijkingen in de uitvoering. Voor deze werkzaamheden kunnen echter geen leges in rekening gebracht worden. Met het opstellen van de nieuwe legesverordening is de intentie om de derving op de leges zoveel mogelijk te compenseren door een nivellering in de gehele legesverordening. Dit kan tot gevolg hebben dat bepaalde tarieven bijgesteld moeten worden. Deze nieuwe legesverordening zal met de raad (voordat deze ter besluitvorming voorgelegd wordt) besproken worden.

Doortrekking A15 en verbreding A12 Het project “ViA15” is een ontwikkeling die de komende jaren de grootste impact heeft op de leefomgevingskwaliteit van Duiven, Groessen en Loo. Op 7 september 2021 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat het Tracébesluit uit 2017 en 2019 gewijzigd vastgesteld. Het dossier ligt na de tweede tussenuitspraak van 5 april 2023 nog steeds bij de Raad van State. Naar verwachting volgt in Q3 2023 de definitieve einduitspraak. In 2022-2023 is relatief weinig gemeentelijke inzet geweest. Wijziging inkomsten zwerfafval door einde Raamovereenkomst verpakkingen 2013-2022 Financiële bijdrage opruimkosten zwerfafval Sinds 1 januari 2023 zijn de producenten van bepaalde typen zwerfafval verplicht om bij de dragen aan de opruimkosten van zwerfafval die gemeenten en andere gebiedsbeheerders maken. De Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV) op wegwerpplastic komt voort uit de Europese richtlijn voor “Single-Use Plastics” (SUP). Ook kosten voor bewustwording en gedragsbeïnvloeding voor bijv. sigarettenfilters vallen onder de regeling. Gemeenten ontvangen

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

37

vanaf 2024 een bijdrage in de kosten die zij maken, voor het eerst in het derde kwartaal van 2024. De systematiek werkt zo dat de bijdrage bedoeld is voor het voorgaande jaar. Op basis van onderzoeken naar de samenstelling van het zwerfafval en de opruimkosten en de gebiedskenmerken van de gemeente wordt de bijdrage bepaald. Vanaf 2013 ontving de gemeente Duiven voor de extra aanpak van zwerfafval jaarlijks een vergoeding op basis van de Raamovereenkomst verpakkingen 2013-2022. Deze werd besteed aan o.a.: ondersteuning GoClean, het Rijnjutten, Landelijke Opschoondag, vuurwerkactie, monitoring, afvallessen op basisscholen en het ondersteunen van schoonwandelaars. De resterende middelen van de zwerfafvalvergoeding worden uitgekeerd aan de gemeenten in 2023. Nieuwe regels voor wegwerpplastic Vanaf 1 juli 2023 mogen drank- en voedselverpakkingen die plastic bevatten niet langer gratis worden verstrekt. Voor consumptie ter plaatse zijn deze verpakkingen per 1 januari 2024 verboden. Deze regels gelden zowel in de horeca, als op evenementen, op kantoren, bedrijven en instellingen, in de detailhandel en bij verenigingen. De nieuwe maatregelen komen voort uit de Europese Single Use Plastics (SUP) dat als doel heeft: de impact van wegwerpplastic op het milieu verminderen en meer plastic hergebruiken en recyclen.

Elke dag gooien we in Nederland 19 miljoen wegwerpbekers- en bakjes weg die plastic bevatten. Na eenmalig gebruik. Een daarvan komt als zwerfafval in het milieu terecht. Daarom wordt hergebruik de nieuwe norm. Doel is dat het gebruik van wegwerpbekers en-bakjes die plastic bevatten in Nederland in 2026 met 40% is verminderd. Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Gelders Programma Landelijk Gebied (GPLG) Het Rijk wil eind 2023 met alle provincies afspraken maken over hoe wij opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur, goed ruimtelijk kunnen inpassen. Het Rijk vraagt hiervoor een ruimtelijk voorstel van de provincie. De provincie Gelderland heeft besloten haar ruimtelijk voorstel vanuit haar zeven regio’s op te bouwen op basis van een Regio Arrangement per regio. Een van de regio’s is onze Groene Metropoolregio. In het Regio Arrangement worden door provincie, regio’s, gemeenten en waterschappen afspraken gemaakt over het gezamenlijk perspectief voor hoe we al deze opgaven in samenhang aanpakken voor de komende 20 tot 30 jaar. Verder heeft het Rijk per provincie doelen gesteld voor natuur, stikstof, water en klimaat in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De opdracht van het Rijk aan de provincies is om voor 1 juli 2023 te komen met een plan over hoe deze doelen bereikt gaan worden.

De Provincie Gelderland gaat dit doen via het gebiedsprogramma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). In dit Gelderse gebiedsprogramma (VLGG) zijn naast de NPLG-thema’s een vitale en duurzame landbouw en duurzame verstedelijking van essentieel belang, denk aan economie (bedrijvigheid), bouwen, wonen en mobiliteit. Hier ligt voor de Groene Metropoolregio (de GMR) dan ook de verbinding met de Verstedelijkingsstrategie en het Regio Arrangement. De verstedelijkingsstrategie, verstedelijkingsconcept en verstedelijkingsafspraken zijn een belangrijke basis voor het Regio Arrangement. Het Regio Arrangement kent echter drie belangrijke verdiepingen op de Verstedelijkingsstrategie, het Programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland, Energie-infrastructuur en -transitie en Circulaire economie. De verstedelijkingsstrategie wordt in 2023 uitgewerkt richting gebiedsprogramma’s. Het Regio Arrangement, VLGG en de gebiedsprogramma’s Verstedelijkingsstrategie moeten vervolgens aangevuld met de Regionale Energie Strategie (RES) en de Gelderse Energie Infra Structuur (GEIS) leiden in 2024 tot een Verstedelijkingsprogramma en ontwikkelperspectief voor de Groene Metropoolregio waarin ook afspraken zijn gemaakt met Rijk en Provincie over het realiseren van dit verstedelijkingsprogramma (NOVEX).

Dit gebeurt via Regio-arrangementen met de Provincie en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL en Meerjaren Infrastruur (BO-MIRT) met het Rijk.

38

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Implementatie nieuwe Omgevingswet Doorontwikkeling van de verdere implementatie van de Omgevingswet. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet inwerking. Tegelijkertijd zal de Wet Kwaliteitsborging Bouwen inwerking treden. Na diverse besluiten tot uitstel met name in verband met knelpunten in het DSO (Digitale Stelsel Omgevingswet) acht de eerste kamer de voorbereiding van de wet voldoende robuust om tot invoering over te gaan. Alle decentrale overheden draaien mee in de diverse integrale testrondes die georganiseerd worden. Binnen onze organisatie ligt de focus op: • het werken met een tijdelijk omgevingsplan • het oefenen met onderdelen die de basis vormen voor een definitief omgevingsplan (moet klaar zijn in 2029) • het werken met een Omgevingstafel • het toepassen van het participatiebeleid specifiek voor de Omgevingswet en het voorbereiden en implementeren van de werkprocessen • Het opleiden van de medewerkers Het risico van onvoldoende voorbereiding op met name het terrein van de DSO blijft groot. Na de invoering zal blijken hoe groot de knelpunten zijn die nog moeten worden opgelost. Dit kan een grote impact hebben op het werken met de Omgevingswet voor inwoners/ initiatiefnemers/de organisatie. In 2024 zal de belangrijkste focus liggen op de doorontwikkeling van het DSO en het werken aan het definitieve omgevingsplan.

Ook zal vanaf de datum van de inwerkingtreding van de wet het werken met een Omgevingstafel definitieve vorm krijgen. • Het budget in de meerjarenbegroting voor 2024 is: € 126.630. • De bedragen die de gemeente ontvangt vanuit Rijkswege worden voor de komende jaren opgenomen in de meerjarenbegroting. Het in 2023 vast te stellen participatiebeleid specifiek voor de Omgevingswet vormt de basis voor het participatief werken onder de vigeur van de Omgevingswet.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

3.A.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

39

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven sluiten aan bij de hedendaagse behoefte en initiatieven en ontwikkelingen vanuit de samenleving. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de nieuwe Woondeals ook op rijks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen, zoals huisvesting Rijkskader woonwagenstandplaatsen. De voor woningbouw ingezette versnelling moet dus worden doorgezet om aan de behoefte te voldoen. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als uitbreidingslocaties nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. De grootste opgave ligt in de kern Duiven.

De nieuwbouw wordt daarom vooral in en bij de kern van Duiven gerealiseerd. In Loo en Groessen wordt naar behoefte gebouwd met extra aandacht voor lokale kenmerken als woonmilieus en sociale binding. De gemeente stelt voor nieuwe woningen eisen op het gebied van betaalbaarheid en betaalbaar houden, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio nog een grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende locaties. Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten en andere woningbouwinitiatieven. Het beleid of de woningbouwprojecten zijn daardoor onvoldoende effectief of de realisatie van de woningbouw en de woonagenda schuiven daardoor in de tijd op. Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda 2023-2024 en de Woondeal 2023, waaronder de woningbouwversnelling (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen.

Voor de middellange termijn start deze raadsperiode de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers. Voor de uitvoering van dit speerpunt is met de voorjaarsnota 2021 gelet op de ambities uit de nieuwe Woonvisie, de Woonagenda en de Woondeal meerjarig extra middelen aan extern advies-, onderzoek, ondersteuning of facilitering van initiatieven structureel € 50.000 per jaar opgenomen. Dit bedrag wordt met ingang van 2024 structureel verhoogd met € 10.000 tot € 60.000. Voor de uitvoering urgentie, bezwaar en beroep van onze Huisvestingsverordening wordt met ingang van 2025 een andere kostenverdeling tussen corporaties en gemeenten. Zodat deze wat meer in balans is. Dit leidt tot een verhoging van het benodigde budget van € 10.000. Voor de woningbouwversnelling van de Ploen-Noord, Plakse Weide en de inbreidingslocaties zijn de bestaande (extra) middelen vooralsnog voldoende (vanuit de huidige ambtelijke formatie, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten). Voor de verdere uitwerking en uitvoering is aanvullende ambtelijke capaciteit nodig. Met de programmabegroting 2022-2026 is voor de realisatie van de plannen tot 1 oktober 2026 aanvullend budget vastgelegd. In 2023, 2024 en 2025 ieder jaar € 300.000 en in 2026 tot 1 oktober 2026 nog eens € 200.000. Deze middelen worden gedekt uit de Algemene Reserve.

40

3.A.1 Participatie

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw Afhankelijk van het onderwerp, de situatie en de ontwikkeling bepaalt de gemeente hoe en in welke mate participatie wordt ingezet.

B: Gezonde, sociale en veilige leefomgeving Speerpunten en acties behorende tot dit thema zijn zowel in programma 1, programma 2 en programma 3 opgenomen. In deze voorjaarsnota 2023 is nog geen specifieke koppeling gemaakt tussen dit thema en een speerpunt vanuit programma 3. In de aanloop naar de begroting 2024-2027 zal, in samenhang met programma 1 en 2, het thema gezonde, sociale en veilige leefomgeving integraal binnen dit programma benaderd worden.

C: Vitale Economie 3.C.1 Doel Toelichting

Risico’s

Planning Financiën Participatie

Herontwikkeling Centrum Het realiseren van een aantrekkelijk "Vitaal Centrum Duiven (VCD)" In 2023 worden de plannen van Woonzorg Nederland (WZN) en WP Retail Invest (WPRI) uitgewerkt. Naar verwachting kan na de zomer een integraal plan voor woningbouw, winkels en buitenruimte aan het Remigiusplein worden gepresenteerd. Als de gemeenteraad instemt met dit plan kan het woningbouwplan van Woonzorg worden uitgewerkt zodat start bouw begin 2024 kan plaatsvinden. Aansluitend hierop wordt het ontwerp van het plein ter hand genomen De gedeeltelijke vervreemding van het opstal fase 2 maakt onderdeel uit van deze opgave. In vervolg op de besluitvorming over fase 2 wordt een tender in de markt gezet om een nieuwe exploitant voor het zwembad te vinden. Het bestemmingsplan voor IKC Remigius is inmiddels door de Raad vastgesteld. Voor het Droopad en het IKC Remigius vormt de planologische procedure een risico voor de termijn waarop ontwikkeling kan plaatsvinden. Voor de plannen van WPRI en WZN bestaat nog geen overeenstemming tussen partijen en naar verwachting zal ook de gemeenteraad zich hier nog over moeten uitspreken. De planning voor het vitaal centrum loopt door tot en met 2028. De laatste plannen voor de diverse deellocaties zijn verwerkt in de grondexploitatie VCD welke in februari 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld.

In 2023 wordt een participatie en communicatieplan opgesteld waarin per deelplan wordt beschreven hoe geparticipeerd wordt. Uitgangspunt is het collegebesluit waarin is vastgelegd dat voor alle deellocaties op trede 1 en 2 wordt geparticipeerd (informeren en raadplegen), behoudens het Remigiusplein waarvoor trede 3 (adviseren) geldt.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

3.C.2 Doel

41

Uitbreiding bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Twee (wijzigingen van de tijdelijke) omgevingsplannen opstellen, in procedure brengen en laten vaststellen door college en gemeenteraad. Het gaat om de omgevingsplannen voor de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete met respectievelijk Centerpoort-Noord 2 en Graafstaete 2. Verdere duurzaamheidsuitgangspunten en -doelstellingen bepalen en in uitvoering brengen. En een uitgiftestrategie ontwikkelen en uitvoeren. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. Derhalve wordt voor Graafstaete 2 niet langer gewerkt aan een omgevingsplan, maar wordt hiervoor een (ontwerp van een) bestemmingsplan voorbereid.

Toelichting

Risico’s Planning

Voor Centerpoort-Noord 2 wordt een omgevingsplan opgesteld. Door de economische groei van de afgelopen jaren zijn er in Duiven nagenoeg geen bedrijfskavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het ontwikkelen van bedrijventerreinen is voor Duiven een belangrijk onderdeel van het economisch vestigingsbeleid. Met name vanwege de uitstekende ligging langs de economisch aantrekkelijke A12-as, om combinatie met de mogelijke doortrekking van de A15. Hierdoor is Duiven een gewilde vestigingsplaats voor bedrijven. De bedrijventerreinen zijn van groot belang voor verdere economische ontwikkeling en leveren veel banen op voor Duiven en de regio. Risicomanagement is een dynamisch proces dat per projectfase verschilt. De risico’s worden per fase benoemd en waar nodig worden beheersmaatregelen getroffen. Centerpoort-Noord 2 Tender aanbesteding – Q2 en Q3 2023 Participatie Q3 - Q4 2023 Opstellen omgevingsplan of bestemmingsplan Q 2023- Q1 2024 Start procedure omgevingsplan / bestemmingsplan eind Q4 2023 of Q1 2024 Vaststelling omgevingsplan / bestemmingsplan door gemeenteraad - Q2 2024 Graafstaete 2 Participatie - 12 december 2022 - Q2 2023 Opstellen bestemmingsplan Q2 - Q3 2023 Start procedure omgevingsplan - Q4 2023

Financiën

Vaststelling omgevingsplan door gemeenteraad - Q1 - Q2 2024 De gemeenteraad heeft op 10 maart 2022 een krediet van € 5.760.000 beschikbaar gesteld voor de aankoop van gronden voor Centerpoort-Noord 2. Daarnaast is er een voorbereidingskrediet van € 150.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een omgevingsplan voor Centerpoort-Noord 2. Tevens is een voorbereidingskrediet van € 150.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een bestemmingsplan voor Graafstaete 2.

42

3.C.2 Participatie

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

Uitbreiding bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Met participatie bedoelt de Omgevingswet ‘het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) bij het proces van de besluitvorming over een project of activiteit om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen’. Er wordt gewerkt aan de hand van een participatieplan.

(1)De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024 3.C.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Liemerse ambassade Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwijs en ondernemers. De Liemerse Ambassade geeft onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie met als speerpunten vrijetijdseconomie, logistiek en maakindustrie. Deze visie is opgesteld door de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en Doesburg. Daarnaast is de Liemerse Ambassade indiener van de LEADER-aanvraag 2023-2027 voor de vijf Liemerse gemeenten. In het najaar volgt hierover besluitvorming door de provincie. De meerwaarde van de Liemerse Ambassade moet door alle betrokkenen gezien blijven worden en door de Liemerse Ambassade worden aangetoond. De Liemerse Ambassade bestaat naast vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers formeel uit de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar en per 1 januari 2023 ook uit de gemeente Montferland. De Liemerse Ambassade is opgericht in september 2020 en geeft sindsdien onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie, één van hun belangrijkste taken. In 2023 dient de bestaande visie te worden geëvalueerd en zal er gewerkt worden naar een nieuw uitvoeringsprogramma voor 2024-2026. In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2024 en verder een bedrag van jaarlijks € 25.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlijks € 31.000.

Bijstelling is wellicht nodig wanneer het uitvoeringsprogramma voor 2024-2026 bekend is. Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de samenleving en er wordt in gezamenlijkheid uitvoering aan gegeven. Zoals het promoten van de logistiek en de vrijetijdseconomie, het Techniekpact en Perspectief in Zorg en Techniek.

D: Bereikbaarheid 3.D.1 Doel

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Een zo goed mogelijke inpassing van de doortrekking van de A15 en verbreding van de A12 voor de gemeenschap van de gemeente Duiven

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

3.D.1 Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

43

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 In 2024 is het Tracébesluit ViA15 naar verwachting onherroepelijk en is de (fysieke) voorbereiding van de realisatie van het project ViA15 weer opgepakt. De gemeente blijft inzetten op een pro-actieve en constructieve grondhouding. Samen met de regiopartners en de Stichting BOG A15 met Rijkswaterstaat, aannemersconsortium GelreGroen en andere opdrachtnemers blijft de gemeente zich hard maken voor meekoppelkansen en maatwerkoplossingen. Maatwerk kan ook betekenen dat afgeweken kan worden van bestaande gemeentelijke (planologische) beleidskaders. De definitieve uitkomst van de beroepsprocedure tegen het Tracébesluit volgt naar verwachting Q3 2023. De uitslag kan gevolgen hebben voor de planning van Rijkswaterstaat en GelreGroen. Wanneer de planning en/of realisatie van het infraproject uitloopt dan heeft dit ook gevolgen voor onze planning en inzet van middelen. De inzet loopt minimaal totdat de A15/A12 wordt opgeleverd. De planning voor de openstelling loopt steeds verder uit. Naar verwachting blijft de komende vier jaar ambtelijke inzet nodig in het kader van de nazorg en afronding van het Project ViA15 richting de gemeente over bijvoorbeeld het onderliggende wegennet. Zodra het Tracébesluit onherroepelijk is moet dit door de gemeente binnen één jaar vertaald worden in een Omgevingsplan.

In 2024 wordt gestreefd om het afstemmingstraject tussen de verschillende landschapsplannen af te hebben. Dit traject houdt een gebiedsproces met de verschillende stakeholders waaronder bewoners en de aanplant van extra omgevingsmaatregelen in. Voor de meest actuele stand van zaken zie de meest recente Jaarrekening. Een extra krediet aanvraag ten behoeve van vervangende inhuur bij onder andere de afdeling Realisatie & Beheer kan niet worden uitgesloten mocht blijken dat de gelden uit de voorziening en bestemmingsreserve onvoldoende zijn. Er volgen regelmatige overleggen met de Stichting Bewonersoverleg Groessen A15, hierin zijn alle kernen en buurtschappen langs het tracé verenigd. De participatieladder wordt naar gelang de situatie ingezet.

E: Klaar voor de toekomst 3.E.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Natuur inclusieve gebiedsontwikkeling Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbij een ‘groenblauw raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkel mogelijkheden voor landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de gemeente Westervoort. In de programmabegroting/jaarschijf 2023 is budget toegekend voor het opstellen van een zogenaamd koers document. Dat behelst een ruimtelijk kwaliteitskader dat richting geeft aan de gewenste ontwikkeling voor het gehele gebied in het licht van de opgaven. Het biedt ook een ontwikkel perspectief voor concrete en kansrijke uitwerkingen. Het betreffende gebied bevat ook potentiële locaties voor de bouw van flexwoningen. Hierover loopt in 2023 een parallel project.

44

3.E.1 Planning Financiën

Participatie

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

Natuur inclusieve gebiedsontwikkeling De finale besluitvorming door de raad over het koers document is voorzien in Q1 2024. De verdere plan uitwerking en realisatie zal zich daarna over meerdere jaren uitstrekken. Na genoemde besluitvorming door de raad is er zicht op de ambities en vervolgacties en daarmee gepaard gaande gemeentelijke kosten. Gelet op de bestaande strategische grondposities van de gemeente in het gebied zijn er ook mogelijkheden voor het starten van een (sluitende) grondexploitatie. Het opstellen van het koersdocument vindt plaats in gezamenlijk opdrachtgeverschap met het college van Westervoort. Bij het gebiedsproces zullen de relevante stakeholders en belanghebbenden worden geconsulteerd, onder andere d.m.v. workshops. Bij de vaststelling van het koersdocument komt de wijze van participatie tijdens het vervolg van het gebiedsproces aan de orde.

3.E.2 Doel

Toelichting

Risico’s

Duurzaamheid Doelstellingen per programmalijn zijn: • Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050 Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen). Ondanks gemeentelijke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo heeft de gemeente de afgelopen jaren gezien dat met name landelijke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Inhoudelijk is E-netcongestie een groot risico. Als gevolg hiervan is het wellicht niet mogelijk om tijdig gewenste ontwikkelingen te implementeren, zoals bijv. het aansluiting van zonneweides, realisatie zon op dak van bedrijventerreinen maar ook het aardgasvrij maken van wijken.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 3 Omgeving

3.E.2 Planning

45

Duurzaamheid De planning is meerjarig. Het speerpunt blijft de komende jaren in toenemende mate, stevige aandacht vragen. Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering. Belangrijke actiepunten voor 2024 en verder:

Financiën

• Herijken programmering ‘energietransitie’ • In uitvoering brengen van de uitvoeringsagenda’s ‘Circulariteit/grondstoffentransitie’ en ‘Klimaatadaptatie’ • Opstellen beleidskader- en uitvoeringsagenda ‘biodiversiteit’ • Ontwerpen monitoringsdashboard voor het programma • Wijkuitvoeringsplan de Vergert door ontwikkelen • Ruimtelijke inpassing zonneparken rondom InnoFase • Vestigen juridische entiteit Smart Energy Hub InnoFase en het ontwerpen van het virtueel netwerk • Verduurzamingsaanpak ’t Holland evalueren en door vertalen naar een kostenefficiënte aanpak voor de verduurzamingsopgave op de bedrijventerreinen in de A-12 zone. • Vervolg aanpak energie armoede Voor het de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft de gemeente in totaal en structureel ca € 140.000/jaar procesgeld beschikbaar gesteld (excl. Bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit heeft de gemeente ca € 28.000/jaar procesgeld beschikbaar gesteld tot en met 2025 (excl. Bedrijfsvoeringskosten).

Participatie

Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 1.042.510 ter beschikking gesteld t/m 2027. De gemeente kan de ambities voor alle drie programmalijnen alleen realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van het programma geplaatst. Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werkt de gemeente met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak richting bedrijven(terreinen), bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt nieuwe ideeën op en zijn er stappen gezet richting verenigingen en maatschappelijke organisaties.

Aanvullende wens 3.3 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Omgeving

Lasten Baten Saldo voor bestemming

Rekening 2022 16.333 12.431 -3.902