3. OUD 201629908-Concept-Meerjarenbegroting 2024-2027

Programmabegroting Duiven 2024-2027

2

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inleiding Begroting in een notendop Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Algemene Dekkingsmiddelen Beleidsbegroting - Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Openbaarheid Paragraaf 9 Duurzaamheid Financiële begroting - Baten en Lasten Baten en lasten per programma 2024 Mutaties reserves per programma Voorcalculaties in meerjarenperspectief Financiële begroting - Financiële positie Begrotingsrichtlijnen Begrotingsresultaten en maatregelen Financiële begroting - Conclusie Bijlagen Kerngegevens Berekening tarieven afvalstoffenheffing Berekening tarieven rioolrecht Overzicht van reserves en voorzieningen Vervangingsinvesteringen EMU-saldo Baten en Lasten per Taakveld Overheadkosten Indicatoren Model E

3 6 7 20 31 48 53 53 60 72 78 82 84 93 97 97 98 98 98 98 100 100 101 110 112 112 113 114 115 133 135 136 137 138 140

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Inleiding

3

Inleiding Werken aan een kleurrijke toekomst van de gemeente Duiven Hierbij biedt het college u de meerjarenbegroting 2024-2027 aan. In deze meerjarenbegroting zijn de voorstellen verwerkt zoals die aan u zijn voorgelegd met de Voorjaarsnota 2023. Het coalitieakkoord ‘Met elkaar Kleuren we de gemeente Duiven’ vormt in 2024 voor het college de basis van deze begroting en de daarin opgenomen keuzes. Maar we worden ook geconfronteerd met een aantal belangrijke ontwikkelingen met voor onze gemeente ingrijpende gevolgen. De samenleving in Nederland, dus ook Duiven, heeft te maken met grote uitdagingen. Diverse opgaven spelen een belangrijke rol voor gemeenten om de toekomst van Duiven het hoofd te kunnen bieden. Onze inwoners nemen hierin een belangrijke plek in. Vanuit maatschappelijk perspectief zien we nog steeds de gevolgen van Corona. De oorlog in Oekraïne heeft effect op de economie. Door gestegen energiekosten neemt de inflatie toe, maar ook zien we schaarste in materiaal waardoor bijvoorbeeld de woningbouw onder druk komt te staan. Regionaal ervaren we de gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt. Een ander belangrijk dossier is de Stikstof problematiek die ook een invloed heeft op de ontwikkeling van het woningbouwprogramma maar ook direct op het doortrekken van de A15. Als het gaat om de A15 zal 2024 en belangrijk jaar gaan worden.

Het is daarom, bij het opstellen van deze meerjarenbegroting, ook een blik naar de toekomst van Duiven. Niet alleen voor 2024; we moeten ook verder kijken. Drie opgaven, zoals die eerder met u gedeeld zijn, blijven voor het college leidend. In 2024 gaan we dus ook door met het werken aan en realiseren van de doelen zoals we die opgenomen hebben bij deze drie opgaven. Dit doen we door op flexibele wijze met ruime voor inbreng uit de samenleving waar nodig verscherpen, verdiepen versmallen of verbreden van onze acties en doelen maar vasthoudend aan de ambitie. De drie opgaven zijn: De opgave: Verdere transformatie van het sociaal domein. We investeren in de positieve gezondheid van onze inwoners en gaan uit van wat iemand wel kan en denken in mogelijkheden. Iedereen die dat wil moet mee kunnen doen met werk, onderwijs, sport, cultuur en aan ons verenigingsleven. We hebben aandacht voor achterstanden en de tweedeling in onze gemeenschap. We bedenken simpele en passende oplossingen in en met de directe leefomgeving. Zorg die nodig is, wordt tijdig en integraal ingezet. We kijken naar heel de mens achter de zorgvraag. Via 5 ontwikkellijnen werken we verder aan de transformatie. Daar komen diverse uitdagingen bij naar voren waar we zo goed mogelijk op inspelen.

De gevolgen die de coronajaren hebben gehad voor de jeugd, de wachtlijsten bij zowel de jeugd als de volwassenenondersteuning, de krapte op de arbeidsmarkt en het huisvesten en integreren van statushouders en Oekraïners. We gaan in gesprek met inwoners en partners in dorpen en wijken. De uitkomsten daarvan gebruiken we om de uitvoeringsagenda voor de komende jaren aan te vullen, in te kleuren en bij te stellen. De opgave: Versnelling woningbouw. De huidige plannen voor woningbouw gaan we zo snel mogelijk realiseren. We bouwen voor doelgroepen die een binding hebben met Duiven, Groessen of Loo. De ontsluiting van alle locaties moet goed geregeld zijn.

4

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Inleiding

We schenken aandacht aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wijken. Veranderingen in de behoefte aan woningen houden we goed in de gaten en we stellen zo nodig onze koers bij. We werken verder aan deze opgave met een realistische houding, vanuit de houding “wat is nodig en wat kunnen we waarmaken”. Een visie op de verbinding tussen wonen en zorg wordt opgesteld met aandacht voor specifieke doelgroepen. Rondom het Eilandplein bouwen we verder aan een inclusieve “Blijfwijk”. Flexwonen wordt gerealiseerd. De stikstofproblematiek maar ook mogelijke tegenwind op juridisch vlak zal de snelheid waarmee we nieuwe woningen en projecten kunnen realiseren blijven beïnvloeden. De opgave: Duurzaamheid. De energie die nodig is in de gemeente Duiven willen we zo duurzaam mogelijk opwekken. Woningen en ander vastgoed moeten duurzaam worden verwarmd. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat extreme hitte, droogte of regenval geen problemen veroorzaken. We investeren in biodiversiteit. We willen naar een duurzame gemeente Duiven zonder afval. We werken met energie en succes verder aan deze opgave. Waar nodig herijken we de doelstellingen en stellen we het tempo bij. Stikstofproblematiek en recent de waterkwaliteit vragen om een actieve houding, in Liemerse samenwerking gaan we werken aan natuurbehoud en landelijk vitaal gebied.

Bij het realiseren van deze drie opgaven gaan we voor maximale inbreng vanuit de samenleving, we zijn transparant over de rol van de samenleving en de rol van onszelf en zorgen voor heldere communicatie. Participatie maakt een belangrijk deel uit van besluitvorming door de gemeente. De keuzes en ontwikkelingen zoals die zijn opgenomen in deze begroting sluiten inhoudelijk goed aan op de drie opgaven. Met het verder vormgeven van opgavegericht werken willen we een directere en meer integrale sturing op de voortgang van deze opgaven realiseren. Ook deze ambitie vraagt om de juiste balans. Hoe verbinden we bestaande structuren en doelstellingen aan deze andere manier van sturen en werken? Dat op dit moment een aantal vragen die we hierboven stellen nu nog niet te beantwoorden zijn is in onze ogen niet te vermijden. Daar zullen we op passende wijze mee om moeten gaan. Financieel beeld De Voorjaarsnota 2023 liet al zien dat het financieel meerjarenperspectief 2024-2027 negatief is. Dit wordt vooral veroorzaakt door de loon- en prijsstijgingen in de afgelopen periode, doordat in 2024 alle ambities en wensen zijn verwerkt en het Rijk vanaf 2026 de financieringssystematiek wijzigt en bovendien ook de opschalingskorting doorvoert. Mede op advies van de VNG worden er nog geen maatregelen genomen om de jaren 2026 en 2027 sluitend te maken.

De gemeenteraad heeft het sluitend maken van het begrotingsjaar 2024 bij de behandeling van de Voorjaarsnota als prioriteit aangegeven. Hiervoor worden in dit voorstel een aantal keuzes voorgelegd. Bij de begrotingsbehandeling door de gemeenteraad wordt alleen het begrotingsjaar 2024 vastgesteld. De jaren 2025-2027 geven een structureel inzicht in de beleidskeuzes. De financiële gevolgen van de septembercirculaire zijn van groot belang voor deze begroting. Deze is op 19 september gepubliceerd en zal aansluitend financieel worden vertaald. Via een kennisgeving zal de gemeenteraad op de hoogte worden gesteld van de financiële gevolgen. Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkelingen van de voorjaarsnota naar de meerjarenbegroting.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Inleiding

Omschrijving Saldo na Voorjaarsnota Begrotingswijzigingen na eerdere raadsbesluiten: Led verlichting sportverenigingen IKC Remigius aanvulling voorbereidingskrediet Meicirculaire 2023 Saldo voor Begroting Aanpassingen voorcalculaties Saldo na inbrengen cijfers Oplossingen: Herijken (vervangings-)investeringen OZB inflatiestijging Stelpost BCF plafond Gevolgen septembercirculaire Begrotingssaldo

5

2024 -788.554

2025 1.556.714

2026 -1.228.050

2027 -3.183.901

-8.775

-8.775 - 78.461 97.293 1.566.771 -202.575 1.364.196

-8.775 - 78.461 -101.580 -1.416.866 -373.439 -1.790.305

-8.775 - 78.461 988.691 -2.282.446 -507.425 -2.789.871

305.000 270.284 200.000

549.284

798.284

1.030.284

158.165

1.913.480

-992.021

-1.759.587

356.528 -440.801 -176.318 -617.119

Het advies is om het overschot in 2024 van € 158.165 te storten in de Algemene Reserve en de intentie uit te spreken om het overschot in 2025 in de Algemene Reserve te storten. In de jaren daarna zal er dan onttrokken moeten worden uit de Algemene Reserve. 1-1-2023 1-1-2024 1-1-2025 1-1-2026 1-1-2027 1-1-2028

€ 14.685.189 € 17.138.902 € 15.297.660 € 17.211.140 € 16.219.119 € 14.459.532

De stijging van de stand van de Algemene Reserve in 2023 wordt verklaard door onttrekkingen voor de dekking van de kosten voor de incidentele zaken uit de Voorjaarsnota 2023 verrekend met het jaarrekeningresultaat 2022. Het college gaat uit van een stabiel beeld in meerjarig perspectief. Extreme schommelingen willen we voorkomen maar tegelijk willen we de lastendruk voor onze inwoners en bedrijven in deze lastige tijd zo laag mogelijk houden. De keuzes die we met deze begroting aan u voorleggen zijn gebaseerd op deze uitgangspunten. Voor 2024 is er geen mogelijkheid om de lasten van onze inwoners te verlagen en is het noodzakelijk de inflatiecorrectie toe te passen op de tarieven voor OZB, rioolrecht en afvalstoffenheffing. Met deze begroting geven we voor het komende jaar kleur aan de gemeente Duiven met het besef dat de onzekerheid die op veel vlakken speelt voor ons als gemeente gevolgen heeft en dat dat soms zal vragen om bij- of inkleuring of extra kleur. Duiven, 03 oktober 2023.

6

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Begroting in een notendop

Begroting in een notendop Highlights per programma BESTUUR

MAATSCHAPPIJ

De gemeente wil bijdragen aan de positieve gezondheid van de inwoners.

De gemeente draagt bij aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving. Waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk Vertrouwen in de overheid een betekenisvol en veerkrachtig draagt bij aan de positieve leven kunnen leiden. Waar gezondheid van inwoners. De nodig reiken handvatten aan gemeente wil inwoners het voor zelfredzaamheid, elkaar gevoel geven welkom te zijn. ondersteunen en participatie. We zorgen voor laagdrempelige, De leefwereld en omgeving vlotte en servicegerichte van inwoners staan hierbij dienstverlening, laagdrempelige centraal. Zodat de gemeente en vlotte contacten en heldere - waar nodig - de juiste en communicatie. En we komen passende ondersteuning biedt. afspraken na. Door inwoners De systematiek van positieve actief te betrekken bij het gezondheid is daarbij leidend. vormgeven van hun eigen We gaan uit van wat iemand (veilige) leefomgeving, wordt wel kan en belangrijk vindt en de onderlinge verbinding en denken in mogelijkheden. We leefbaarheid in wijk en dorp bedenken oplossingen bedenken versterkt. Ook deze betrokkenheid die meedoen makkelijker maken en verbinding dragen bij en aansluiten bij de leefwereld van aan de positieve gezondheid de inwoner. van inwoners. Speerpunten: Speerpunten: Uitvoering en borging Participatiebeleid

Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort

Integraal werken Implementatie Wet Open Overheid

Dorpsgesprekken t.b.v. Uitvoeringsagenda Samen Sterk

OMGEVING In Duiven is het goed leven, wonen en werken. De gemeente wil werken aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. De aanwezigheid van werkgelegenheid, de kwaliteit van de werk-, woon- en leefomgeving, de mogelijkheid tot ontmoeting en het creëren van verbondenheid in de buurt, het realiseren en behouden van maatschappelijke voorzieningen, hebben uiteindelijk effect op het geluksgevoel van de inwoners. De gemeente zet hier steeds meer op in bij de werkwijze en aanpak en de belangrijke keuzes die gemaakt worden.

Speerpunten: Implementatie nieuwe Omgevingswet Uitvoeren Woonvisie/ versnellen woningbouw Herontwikkeling Centrum

Uitvoering op orde Digitale veiligheid

Uitbreiding bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete

Verbeteren van de dienstverlening Liemerse Ambassade Cyberveiligheid eigen organisatie Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Natuur inclusieve gebiedsontwikkeling Duurzaamheid

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

7

Programma 1 Bestuur 1.1 Wat willen we bereiken? De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Het is belangrijk dat inwoners kunnen vertrouwen op de lokale overheid. Dit vertrouwen willen we versterken door meer transparant en participatief te zijn. Dit betekent dat de gemeente inwoners actief betrekt bij het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving, waarmee de onderlinge verbinding tussen inwoners en de leefbaarheid in de wijk en het dorp wordt versterkt. En dat het bestuur benaderbaar is en samen met partners en de samenleving naar ideeën en constructieve oplossingen zoekt. De gemeente zorgt voor goede en tijdige communicatie en transparantie van informatie. Dit draagt bij aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelijk stukken en beraadslagingen zijn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelijk is, wordt geheimhouding opgelegd. De Visie op dienstverlening 2022-2026 geeft richting aan de ontwikkeling van de dienstverlening van de gemeente aan individuele inwoners en ondernemers. De missie daarbij is dat elk contact met de gemeente bijdraagt aan het welzijn van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid.

Dit betekent dat de inwoner centraal staat in het contact met de gemeente, bij de inrichting van processen en bij het maken van (beleids)keuzes. De inwoner kan rekenen op goede service, duidelijkheid en juiste en volledige informatie. De manier waarop het contact met de inwoner verloopt en de beleving van dat contact door de inwoner is daarbij minstens zo belangrijk als het resultaat van dat contact. Dit geldt voor alle takken van sport van de gemeente. Van het sociaal domein tot de fysieke leefomgeving en het klantcontactcentrum. Veiligheid is één van de belangrijkste basisbehoeften van de mens. Daarom is het van belang dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Duiven zich veilig voelen. Op lokaal niveau voert de gemeente de regie op veiligheid. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid delen we echter met vele partners, waarvan de inwoners de belangrijkste zijn. Als regisseur brengt de gemeente deze partners samen en stimuleren we een actieve rol van onze inwoners. We geven onze eigen rol als overheid goed en actief vorm: we zetten waar nodig de veiligheidsinstrumenten in waarover wij beschikken, met de intensiteit die past bij de problematiek. Externe ontwikkelingen Dienstverlening In de periode 2024-2028 zal er een piek zijn in het aantal aanvragen voor reisdocumenten.

De oorzaak hiervoor is de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten vanaf 2014 van 5 naar 10 jaar. Om de piek op te kunnen vangen is een formatie-uitbreiding nodig van in totaal 1 fte. De kosten hiervoor staan opgenomen in het financieel overzicht in paragraaf 1.3. Lokale democratie Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden. Zo zijn steeds meer gemeenten met de burgerparticipatie aan het experimenteren. Het experimenteren komt voort uit de wens om te komen tot een grotere burgerbetrokkenheid bij de lokale politiek. Informatisering en de digitale samenleving

8

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. De gemeente is in steeds grotere mate afhankelijk van ICT. De ICT omgeving is volop in beweging. Software zal steeds meer als een service geleverd worden (Software As A Service of SAAS). Deze te voorziene verandering in de ICT-architectuur heeft gevolgen voor de manier waarop de gemeente zich op dit vlak moet organiseren. De RID is naar aanleiding van de strategische sessies in 2022 en het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 een verbetertraject gestart om klaar te zijn voor deze toekomst. In het vervolgtraject zal ook gekeken worden naar de invulling van de opdrachtgevende rol van de gemeente en de digitale volwassenheid van de verbonden partijen. De digitale volwassenheid van de gemeente zal verhoogd moeten worden. In het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023 is digitale volwassenheid benoemd. De uitwerking op welke wijze de digitale volwassenheid vergroot zal gaan worden, is echter nog niet concreet uitgewerkt.

De toename van de importantie van informatie(veiligheid) en ICT leidt hier op termijn waarschijnlijk tot hogere kosten. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren van de gemeente. Het bekendste voorbeeld van ‘Hof van Twente’ toont aan dat een gemeente kwetsbaar is. In de periode na dit voorbeeld zijn er vele andere voorbeelden bij gekomen. Verschillende maatregelen worden in verband met de toegenomen risico’s rondom met name ransomware genoemd. Gezien de toenemende mate van afhankelijkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zijn in de komende periode. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2024 zal de implementatie van de Woo voortgang hebben, waarbij ook het op orde brengen van de informatiehuishouding en training en bewustwording van de medewerkers en bestuurders belangrijke doelstellingen zijn. 1.2 Wat gaan we daarvoor doen? A.

“Krachtige overheid”: Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is. Dit zijn de speerpunten: 1.A.1 Doel

Uitvoering en borging Participatiebeleid De implementatie van het in Q3 2023 vast te stellen beleidskader participatie uit te voeren en te borgen in de organisatie en de samenleving.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

1.A.1 Toelichting

9

Uitvoering en borging Participatiebeleid Als het beleidskader na de zomer is vastgesteld wordt een begin gemaakt met een structureel implementatie- en borgingstraject van het participatiebeleid voor de medewerkers, managers en bestuurders van 1Stroom. Het traject is gericht op het versterken van de participatie manier van denken in de organisatie. De implementatie en borging van het beleid heeft tot gevolg dat er meer tijd, capaciteit en financiële middelen nodig zijn voor het ontwikkelen van medewerkers, het begeleiden en ondersteunen van medewerkers en het opzetten en uitwerken van werkwijzen en -processen. Daarnaast is de verwachting dat de organisatie intensiever te maken gaat krijgen met initiatieven uit de samenleving (overheidsparticipatie), dat hiervoor een initiatievenloket zal moeten worden ontwikkeld en dat het inzetten van participatie ook vanuit deze insteek een investering vooraf zal vragen in tijd en geld.

Risico’s

Planning

Uitvoering en borging van het beleidskader vraag om aan de voorkant bij elk werkproces altijd goed na te denken in hoeverre bewoners en externe partijen betrokken zijn of moeten worden. De ontwikkeling en uitvoering van een goed participatieplan is de volgende stap. Dit impliceert dat de besluitvormings- en uitvoeringsprocessen meer tijd vragen en dat daarvoor capaciteit en middelen beschikbaar moeten zijn. Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging hoe dan ook begeleiding vraagt van meerdere afdelingen en daarmee de druk op de organisatie opvoert. In september is het algemene Beleidskader Participatie vastgesteld door de raad. Daarna zullen we uitvoeringsrichtlijnen voor uitvoering en borging opstellen voor de organisatie. De uitvoering en borging van het participatiebeleid start na vaststelling van het beleidskader en loopt door naar volgende jaren.

10

1.A.1 Financiën

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Uitvoering en borging Participatiebeleid Omdat het beleidskader en de richtlijnen voor de uitvoering op het moment van dit schrijven nog niet zijn vastgesteld door beide gemeenteraden, kunnen we alleen nog een zeer grove inschatting maken van de benodigde middelen en fte’s. Reden dat we hier toch al e.e.a. willen opnemen, is dat het beleidskader voor béide gemeenten is en we daarom besluitvorming over de financiën graag zoveel mogelijk in onderlinge stemming zouden willen laten plaatsvinden. 2023 Voor de uitvoering en borging vragen we de tot en met 2025 toegekende 1 fte senior participatiemedewerker toe te kennen voor de duur van deze coalitieperiode. Verder zullen we voor Q4 van 2023/ Q1 2024 naar verwachting € 25.000 projectbudget nodig hebben voor beide gemeenten samen (dus dat is € 15.750 voor Duiven) om een pilot uit te voeren met een digitale participatie tool die organisatie-breed gebruikt kan worden. Tenslotte vragen we specifiek voor Duiven t.b.v. de pilot participatieve aanpak VJN 2024 nog € 20.000 om hier de juiste expertise voor in te huren. Inwoners en partners worden actief betrokken bij de transformatie van het sociaal domein (programma 2). Dit doen we onder de werktitel Dorpsgesprekken. Dit betekent een omslag in werken. Om verdergaand participatief te werken is tijd, training en coaching nodig.

Tijd om samen met partners en sleutel-inwoners vormen van participatief werken te ontdekken, uit te proberen en de geleerde lessen mee te nemen. Training en coaching, omdat de basis van de nieuwe route weer opnieuw gelegd moet worden in een team met bijna allemaal nieuwe medewerkers. De kosten hiervan zullen worden gedekt door het gereserveerde budget voor het Strategisch Opleidingsplan. 2024 (en verder tot einde van deze coalitieperiode) Als het beleidskader wordt vastgesteld zal er mogelijk extra capaciteit nodig zijn binnen de verschillende afdelingen (naar verwachting bij RSO, R&B, Sociaal Domein). Voor de implementatie van het Beleidskader Participatie in de ambtelijke organisatie vragen we eind 2023/begin 2024 via een raadsvoorstel een budget aan (door middel van het voorleggen van implementatiescenario’s met bijbehorend kostenplaatje per scenario aan de raad).

Participatie

Bij het vaststellen van het Beleidskader Participatie is door de raad ingestemd met het oprichten van een Initiatievenloket. De benodigde capaciteit en werkbudget hiervoor zullen ook onderdeel zijn van de genoemde aanvraag op basis van implementatiescenario’s. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van participatieve trajecten. De participatieverordening beoogt de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en bewoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling.

1.A.2 Doel

Integraal werken Samenhang en afstemming op alle niveaus.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

1.A.2 Toelichting

11

Integraal werken Iedereen speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Met integrale adviezen wordt de kwaliteit en samenhang vergroot. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er wordt rust en stabiliteit ingebouwd in de processen.

Risico’s

Planning Financiën Participatie 1.A.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door. Zonder goede afstemming tussen betrokken ambtenaren en bestuurders worden onderwerpen niet in de volle omvang behandeld. Dit kan leiden tot misverstanden en omissies in de besluitvorming. Doorlopend. Beschikbare capaciteit voor de verbeteringen worden met bestaande capaciteit opgepakt. Op onderwerpen die betrekking hebben op derden, zullen zij betrokken worden. Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Een transparante organisatie en gemeente, die zijn informatiehuishouding op orde heeft. De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De WOO vervangt de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Het grote verschil tussen de WOO en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie (11 informatiecategorieën). Een belangrijk onderdeel van de WOO is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeente en 1Stroom. Beide zullen tot en met 2027 gefaseerd moeten gaan plaatsvinden. De Gemeenschappelijke Regelingen waarmee onze gemeente verbonden is moeten zich ook houden aan de Wet Open Overheid. GR’s krijgen echter geen budget vanuit het Rijk.

Uiteraard wordt de WOO bij de GR 1Stroom wel geïmplementeerd, gelijktijdig met de gemeente. Op het moment van schrijven wordt echter nog uitgezocht wat de precieze verdeling van verantwoordelijkheden en taken zou moeten zijn tussen de gemeente en de andere verbonden GR’s. Risico is dat deze GR’s ook in bepaalde mate aanspraak willen maken op ons vanuit het Rijk verkregen budget. De planning is dat hier uiterlijk in Q2 2023 meer helderheid over komt. De implementatie van de WOO duurt nog tot en met 2027.

12

1.A.3 Financiën

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Het op orde brengen van onze informatiehuishouding en het organiseren van actieve openbaarmaking van informatie hebben ervoor gezorgd dat er nieuwe applicaties en software aangeschaft moest worden. Door de installatie, implementatie en het beheer van deze nieuwe applicaties en het optimaliseren van onze huidige applicaties en systemen ligt er steeds meer werk bij de functioneel beheerders. Omdat dit naar de toekomst toe alleen maar zal groeien, is er structureel extra formatie (0,8fte) nodig als het gaat om functioneel beheer. Dit kan voorlopig (naar verwachting tot en met 2027) vanuit de middelen die vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld voor de WOO. Ook de formatieruimte die voor de WOO-contactfunctionarissen vrij is gemaakt (0,2fte per gemeente) wordt betaald vanuit de van het Rijk verkregen middelen voor de WOO.

Participatie

Coördinatie en afhandeling van WOO-verzoeken door Juridische Zaken is structureel, ook nu de WOO-contactfunctionarissen zijn gestart. Zij vervullen wel een rol in het proces van het afhandelen van WOO-verzoeken, maar die rol is gericht op de dienstverlenende kant (ervoor zorgen dat de WOO-verzoeken naar tevredenheid geholpen wordt) en niet op de juridische kant. Ondersteuning bij afhandelen WOO-verzoeken is structureel. In 2022 zijn in totaal 10 WOO-verzoeken ontvangen. Gelet op het aantal verzoeken dat tot op heden is ingediend moet worden aangenomen dat dit aantal in 2023 (nog) hoger zal uitkomen. De WOO-verzoeken hangen veelal samen met ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente en omvatten nagenoeg altijd een groot aantal documenten dat geanonimiseerd moet worden. Ondanks dat inmiddels beschikt wordt over de daarvoor benodigde software, ontbreekt het aan formatie om de documenten te anonimiseren zodat deze taak (structureel) moet worden uitbesteed (ofwel aan een externe partij ofwel door inhuur van extra capaciteit). Hiervoor wordt een budget gevraagd van € 30.000. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners. Daarnaast zullen inwoners ook actief bevraagd gaan worden over hoe zij de informatievoorziening van de gemeenten ervaren, bijvoorbeeld via een klankbordgroep.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dit zijn de speerpunten: 1.B.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Digitale veiligheid Inwoners en bedrijven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zij dat tijdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krijgen en zich ertegen kunnen wapenen. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

1.B.1 Planning

Financiën

Participatie

13

Digitale veiligheid In het nieuwe integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen. In het plan is op hoofdlijnen aangegeven wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren. Cyberveiligheid is een betrekkelijk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaamaan komen er projecten en initiatieven op dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zijn op voorhand niet aan te geven. Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet tot stand komen zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording bij inwoners en bedrijven over de gevolgen van cybercrime is een belangrijke eerste stap. Samenwerking met bijvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum zal daarbij worden gezocht.

C. Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. Dit zijn de speerpunten: 1.C.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Verbeteren van de dienstverlening Verankeren van de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening in de gemeentelijke organisatie: “inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelijk’ en ‘kennis van zaken”. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zij in alles dat zij centraal staan in het contact met de gemeente. Het is belangrijk dat de gemeentelijke organisatie werkt vanuit gemeenschappelijke waarden en uitgangspunten. Dit geeft duidelijkheid aan inwoners over wat zij van de gemeente kunnen verwachten. Dit komt tot uitdrukking in concrete normen en prestatieafspraken die de komende periode uitgewerkt zullen worden, op basis van input vanuit de samenleving en vanuit de ambtelijke organisatie. Er zijn technische, procedurele, culturele en financiële uitdagingen om in lijn met de Visie op dienstverlening te kunnen werken. De gewenste ontwikkelingen kunnen omvangrijk zijn en de nodige tijd kosten. Er zullen slimme keuzes gemaakt moeten worden.

14

1.C.1 Planning

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Verbeteren van de dienstverlening De Visie op dienstverlening schetst de stip op de horizon. Het is een ambitie. Deze ambitie is niet van vandaag op morgen te realiseren. De implementatie van deze ambitie is ook dermate complex dat het niet mogelijk is om op voorhand een detailplanning te maken en concrete resultaten te benoemen. Het verbeteren van de dienstverlening heeft continu aandacht nodig en vraagt veel doorzettingsvermogen. Ook is het nodig om alert te zijn op (maatschappelijke) ontwikkelingen en deze steeds te vertalen naar de gemeentelijke dienstverlening. In Jaarplannen wordt per kalenderjaar de focus voor het betreffende jaar uitgewerkt. In 2023 ligt de focus op 3 onderdelen: 1. Het ontwikkelen van methoden om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, eisen en kanaalgebruik van inwoners. Een van de signalen die hierbij al duidelijk en herhaald naar voren is gekomen, is de wens tot het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis. Dit is daarom in deze voorjaarsnota al als wens opgenomen. 2. Het ontwikkelen van instrumenten die nodig zijn om uitvoering te geven aan dienstverlening zoals beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026. 3. Opstellen van een opleidingsplan om brede vaardigheden te ontwikkelen bij medewerkers om uitvoering te kunnen geven aan dienstverlening als beschreven in de Visie op dienstverlening 2022-2026.

In het Jaarplan 2024 zal hierop worden voortgebouwd en zullen nadere acties worden opgenomen om de dienstverlening verder te verbeteren. Het Jaarplan 2024 zal worden gebaseerd op de resultaten van de acties in 2023 en wordt begin 2024 ter kennisgeving aan de gemeenteraad voorgelegd.

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

1.C.1

15

Verbeteren van de dienstverlening Een van de signalen die al langer duidelijk en herhaald naar voren komt, is de wens tot het verruimen van de openingstijden van het gemeentehuis. Sinds medio 2020 is het gemeentehuis op maandag-, dinsdag- en donderdagmiddag gesloten in het kader van een bezuinigingsmaatregel. Dit geeft veel onvrede en onduidelijkheid bij inwoners en bezoekers. Daarnaast bestaat met de huidige openingstijden het risico dat door de reisdocumentenpiek vanaf 2024 en de grotere toestroom van bezoekers in een beperkt tijdvak wachtrijen ontstaan voor het afhalen van reisdocumenten. Concreet wordt voorgesteld het gemeentehuis weer op de “oude” 4 middagen te openen voor bezoekers met en zonder afspraak, met uitzondering van de tijd tussen 12.00-13.00 uur in verband met de noodzakelijke pauze tussen twee diensten die door het werken op 2 locaties wordt bemoeilijkt. Dit betekent dat het gemeentehuis tijdens kantoortijden dan open is op: - maandag – vrijdag: 8.00 – 12.00 - maandag – donderdag: 13.00 – 16.00 Tijdens de sluiting tussen 12.00 – 13.00 uur worden bezoekers via de medio 2023 in gebruik genomen intercom te woord worden gestaan door het KCC (vanuit de telefooncentrale), van waaruit hun vragen kunnen worden beantwoord of collega’s met wie men een afspraak heeft, kunnen worden opgeroepen hun bezoek op te halen. Zo wordt de inwoner ook bij een dichte deur goed geholpen.

Ter uitvoering van het bij de Voorjaarsnota aangenomen amendement van DOED en Lokaal Alternatief wordt verder voorgesteld de maandagavondopenstelling (van 18.00-20.00 uur), welke op dit moment alleen in de zogenaamde even weken plaatsvindt, voor 2024 bij wijze van pilot te verruimen naar een wekelijkse frequentie. In de Voorjaarsnota van 2024 zal een eerste terugkoppeling van de pilot worden opgenomen met een doorkijk naar 2025.

Financiën

Met het verruimen van de openingstijden wordt tegemoetgekomen aan de uitgangspunten “inwoner centraal”, “servicegericht” en “duidelijk” uit de Visie op dienstverlening. Om de voorgestelde verruiming van der openingstijden mogelijk te maken, is extra personele capaciteit nodig. De verruiming van de middagopenstelling geldt voor zowel Duiven als Westervoort en vraagt in totaal 0,6111 fte extra. De jaarlijkse personeelskosten hiervoor ten laste van de begroting van Duiven bedragen op basis van de verdeelsleutel € 25.235. De verruiming van de maandagavondopenstelling naar een wekelijkse frequentie geldt alleen voor Duiven. De kosten hiervoor bedragen € 19.885 voor een jaar. Voorgesteld wordt deze kosten voor het pilotjaar 2024 te dekken vanuit de bestemmingsreserve. De meeste overige investeringen voor dienstverlening zitten in bewustwording, training van vaardigheden en aandacht voor houding & gedrag van medewerkers. De kosten voor trainingen, bewustwording, onderzoeken en materiaal kunnen worden gedekt vanuit bestaande budgetten binnen 1Stroom. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een apart voorstel worden voorgelegd.

16

1.C.1 Participatie

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Verbeteren van de dienstverlening Er is een klantpanel voor de gemeentelijke hoofdwebsite die fungeert als klankbordgroep bij de verbetering van de digitale dienstverlening. Zo heeft het klantpanel input geleverd bij de vernieuwing van de gemeentelijke hoofdwebsite medio 2022. Ook wordt klantgedrag gemonitord via web-statistieken en vanuit de data die vanuit de verschillende backofficeapplicaties beschikbaar is. Verder is in het Jaarplan dienstverlening 2023 de actie opgenomen om een methode te ontwikkelen om structureel inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, eisen en kanaalgebruik van inwoners en hen hiermee een podium te geven om mee te denken over de verbetering van de dienstverlening. Op verschillende momenten en via diverse methoden zullen inwoners en ondernemers worden bevraagd over hun wensen en ideeën in het contact met de gemeente op basis waarvan verbeteracties worden voorgesteld.

1.C.2 Doel Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten. Het is voor de gemeente en de gemeentelijke organisatie van belang om een goede weerbaarheid tegen cybercriminelen te hebben. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q. stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is belangrijk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt. De RID en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelijke ICTsystemen. De RID voert de benodigde technische wijzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzijn informatieveiligheid en de digitale vaardigheden van de organisatie door middel van opleidingen en cyberveiligheidsoefening. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelijke systemen zijn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzijn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zijn gedekt vanuit de bestaande middelen.

Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

1.3 Wat gaat het kosten? Kosten bestaand beleid programma Bestuur

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo Bedragen x € 1.000

Rekening 2022 17.107 58.368 41.261 -167 41.094 -806 40.288

Begroting 2023 16.423 52.728 36.305 -18 36.287 -12 36.275

Begroting 2024 18.600 56.170 37.570 301 37.871 -55 37.816

Meerjarenraming 2025 2026 2027 18.851 19.612 20.057 57.935 55.038 54.740 39.084 35.426 34.683 215 233 0 39.299 35.659 34.683 25 20 18 39.324 35.679 34.701

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Nieuwe activiteiten Reeds verwerkt in de Voorjaarsnota: 1fte dienstverlening Dekking Algemene Reserve Kostenstijging SDL Proceskostenvergoeding WOZ Dekking Algemene Reserve VGGM Groene Metropool Regio Communicatie grote projecten Dekking Algemene Reserve Werkbudget kinderburgemeester Speerpunten: Uitvoering en borging Participatiebeleid Dekking Algemene Reserve Implementatie WOO 1,2 fte Rijksgelden uitvoering WOO Verbeteren van de dienstverlening Amendement openingstijden gemeentehuis Dekking Algemene Reserve Verwerkt in het saldo

17

2024

2025

2026

2027

41.265 -41.265 165.000 20.000 -20.000 194.000 13.000 85.000 -85.000 5.000

41.265 -41.265 165.000

41.265 -41.265 165.000

165.000

194.000 13.000 85.000 -85.000 5.000

194.000 13.000 85.000 -85.000 5.000

93.000 -93.000 25.235

63.000 -63.000 93.000 -93.000 25.235

93.000 -93.000 25.235

402.235

402.235

402.235

35.750 -35.750 93.000 -93.000 25.235 19.885 -19.885 402.235

194.000 13.000

5.000

Bedragen in €

1.4 Welke verbonden partijen zijn betrokken?

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

Samenwerking de Liemers Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ict en inkoop. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Via periodieke overleggen op verschillende niveaus wordt afstemming met elkaar gezocht. In 2024 wordt het vervolg op het rapport Toekomstvisie RID van M&I verder uitgevoerd. 1Stroom

18

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

Doel

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2024

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • Robuuster wordt (minder kwetsbaar). • Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). • Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven, aan de raden en colleges (kwaliteit). • Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). • Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten). Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlijk niveau zoeken de partijen afstemming met elkaar. Een evaluatie van de directie- en organisatiestructuur zal uitwijzen hoe de topstructuur van 1Stroom eruit zal zien in de toekomst. In 2024 zullen de punten die uit de evaluatie volgen opgepakt worden. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer.

• In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrijding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Samen met VGGM zorgen we ervoor dat de brandweer- en gezondheidstaken goed worden uitgevoerd in onze gemeente en dat we voorbereid zijn op mogelijke crisissituaties. Voor 2024 betekent dat onder andere dat de interne bedrijfsvoering bij VGGM wordt versterkt, wat de gehele organisatie ten goede komt. Bij de GGD wordt onderzocht hoe de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. In 2024 worden daar incidentele middelen voor beschikbaar gesteld. Streekarchief

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 1 Bestuur

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2024

19

Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de bij het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefbescheiden. Niet van toepassing. Voorbereiding van het project voor aansluiting bij het e-depot van het ECAL, voor het mogelijk maken van de wettelijk verplichting om permanent te bewaren digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren. Euregio Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. Grensoverschrijdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit. Zij vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden. Zij adviseert de deelnemers bij grensoverschrijdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelijks eigen beleid. We blijven lid van deze GR en waar mogelijk doet de gemeente mee in projecten en benutten we subsidiekansen.

20

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

Programma 2 Maatschappij 2.1 Wat willen we bereiken? Hoofddoelen Inwoners van Duiven, Loo en Groessen kunnen een gezond, betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Er wordt genoeg ruimte geboden om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Om dit te bereiken stelt gemeente Duiven zich open en aandachtig op richting haar inwoners. We willen middels dialoog én inspelend op de veranderingen in de maatschappij, komen tot beleid waarin de kansen en mogelijkheden van de burgers altijd het uitgangspunt vormen. Participatie, buurtbetrokkenheid en een positieve leefwereld staan hierin centraal. Het programma maatschappij omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, de jeugd en participatie gaat het ook om verantwoordelijkheid op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en ontmoeting. Begin 2023 heeft u als gemeenteraad kennisgenomen van het vervolg op de transformatie in het sociale domein. Daarbij zullen we op basis van 5 ontwikkellijnen de transformatie van alle beleidsvelden en gemeentelijke taken die onder dit programma vallen, verder vormgeven. Met transformeren bedoelen we dat we in ons beleid sturen op normaliseren, het bevorderen van de eigen kracht en zelfredzaamheid en wordt er ingezet op voorliggende en algemene voorzieningen.

Dat zijn de informele netwerken en goedkopere vormen van ondersteuning die voor inwoners zonder indicatie beschikbaar zijn. Door die voorzieningen te versterken zal de verwijzing naar duurdere geïndiceerde zorg naar verwachting afnemen. Het doel van de transformatie is een toekomstbestendig sociaal domein dat bijdraagt aan de positieve gezondheid van inwoners. De benaderingswijze vanuit positieve gezondheid is daarbij leidend. Het is een integrale benadering die alle facetten (en partners) van gezondheid verbindt. Denk aan gezond en fit voelen, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en meedoen. En de benadering gaat uit van de mogelijkheden die inwoners en samenleving hebben om hun leven vorm te geven in plaats van uit te gaan van de beperkingen die er zijn. We gaan werken met een doorlopende agenda (Samen Sterk) om deze transformatie verder in gang te zetten. Dat gaan we doen op basis van de volgende 5 lijnen: 1) Vitaal deelnemen Deze lijn betreft de ondersteuning die geboden wordt aan volwassen inwoners om energiek en volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Doel van deze lijn is: inwoners van de gemeente voelen zich goed omdat ze volwaardig de koers van hun eigen leven bepalen, eventueel ondersteund door de kracht van de samenleving, laagdrempelige zorg en (welzijns-)voorzieningen.

Wettelijk kader voor deze lijn: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet publieke gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet. 2) Gezond en veilig opgroeien Deze lijn beslaat de ondersteuning die aan alle gezinnen, kinderen en jongeren geboden wordt om veilig en gezond op te groeien. Doel van deze lijn is: gezinnen, kinderen en jongeren ondersteunen bij het lichamelijk- en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als het kan en zo zwaar als nodig is. Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten binnen een dekkend zorgnetwerk. Wettelijk kader van deze lijn : Jeugdwet, Wet Passend Onderwijs, Leerplichtwet, Wet publieke gezondheid (Wpg). 3) Beschermd Thuis/Beschermd Wonen

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

21

Deze lijn gaat over de ondersteuning die geboden wordt aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en psychosociale problemen. Doel van deze lijn is: mensen met psychische of sociaal-maatschappelijke problemen zijn volwaardig onderdeel van de samenleving. Dit draagt bij aan voorspoedig herstel en het afnemen van problemen. Voorwaarden hiervoor zijn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bij de eigen woonplek, passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. Ofwel: een beschermd thuis. Wettelijk kader van deze lijn: Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo. 4) Integratie en vluchtelingen Deze lijn beslaat de ondersteuning die geboden wordt aan mensen die in de gemeente integreren. Doel van deze lijn is: nieuwkomers zijn zelfredzaam. Dit stimuleren we door hen mee te laten doen in de maatschappij. Door het begrijpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, te participeren op werkgebied en op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappij. Hierbij creëren we draagvlak bij de nieuwkomer en zijn omgeving, op deze manier vindt snelle juiste integratie plaats. Wettelijk kader van deze lijn: Wmo, Wet Inburgering en toekomstige spreidingswet.

5) De dagelijkse basis op orde Deze lijn beslaat de (financiële) ondersteuning die geboden wordt aan inwoners om het dagelijks leven op orde te hebben of te krijgen. Doel van deze lijn is: het vergroten van de (financiële) weerbaarheid van inwoners, zodat iedereen in staat wordt gesteld volop mee te doen in de samenleving. Wettelijk kader van deze lijn: Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Wat hierbij zijn onze uitgangspunten?

22

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

Inwoners van Duiven, Loo en Groessen kunnen een gezond, betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Gemeente Duiven faciliteert mogelijkheden om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Om dit te bereiken stelt de gemeente zich open en aandachtig op richting haar burgers. We willen middels dialoog én inspelend op de veranderingen in de maatschappij, komen tot beleid waarin de kansen en mogelijkheden van de burgers altijd het uitgangspunt vormen. Participatie, buurtbetrokkenheid en een positieve gezondheid staan hierin centraal. Externe ontwikkelingen Arbeidsmarktproblematiek Door natuurlijk verloop, de bewegingen binnen, en de krapte op de arbeidsmarkt, kunnen niet alle vacatures worden vervuld in het sociaal domein. Dit geldt zowel voor aanbieders, als ook voor de gemeente. Dat heeft een negatief effect op de aanwezige kennis, continuïteit, de hoeveelheid inzet en ruimte voor visievorming om getransformeerd te werken. Het gevolg hiervan is dat er wachtlijsten ontstaan voor hulp en ondersteuning. maar ook wachttijden bij de gemeente nadat een melding door een inwoner is gedaan. Prijsstijgingen door inflatie Hoewel de inflatie minder sterk zal zijn dan in 2023, is de verwachting dat de prijsstijging in het sociaal domein nog verder doorzet. Dit heeft te maken met de loonontwikkeling van personeel in de zorg en het welzijnswerk.

Woonzorgvisie Woningnood, vergrijzing en de trend ‘langer thuiswonen’ vraagt om gerichte en op elkaar afgestemde acties op het gebied van wonen, zorg én welzijn. In de Nationale Woon- en Bouwagenda noemt minister de Jonge de noodzaak om de huisvestingsvraagstukken integraal

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

23

(wonen, zorg en welzijn) en regionaal op te pakken. En om de afspraken vast te leggen in lokale woonzorgvisies. Hierin staan de gezamenlijke lokale opgaven voor wonen en zorg. Woningnood Het landelijk beeld van woningschaarste speelt ook in deze gemeente. Het vinden van geschikte woningen voor doelgroepen zoals mensen die uitstromen uit bijvoorbeeld beschermd wonen en maatschappelijke opvang, voor statushouders en jongeren. Er is een zeer beperkt aanbod, of woningen zijn ongeschikt omdat de benodigde zorg er niet geleverd kan worden, de omgeving onvoldoende voorzieningen biedt en/of omdat het gedrag van deze inwoners op weerstand van de buurt stuit. Vergrijzing Nederland staat voor de uitdaging om de groeiende groep ouderen te faciliteren in hun woon-, zorg- en welzijnsbehoeften. Naar schatting zijn er in 2040 ongeveer twee keer zoveel 75plussers dan nu. Het aantal mantelzorgers en vrijwilligers groeit niet evenredig mee. In combinatie met het krapte op de woningmarkt en personeelstekort staan gemeenten voor een enorme uitdaging om de toekomstige ouderen in een veilige omgeving zo vitaal mogelijk deel te laten nemen aan de maatschappij. Huisvesting statushouders en Wet inburgering In 2023 is de taakstelling voor de huisvesting verdubbeld t.o.v. 2022. Ook voor 2024 geldt een hogere taakstelling, landelijk gaat het om 70.000-77.000 mensen. Hiervoor is meer capaciteit nodig in de uitvoering.

Ook stijgen hiermee de inburgeringskosten omdat een groter aantal statushouders een inburgeringstraject zal (gaan) volgen. Met de Wet inburgering is een uitgebreider takenpakket bij de gemeente belegd. Inburgering onder de nieuwe wet vraagt om een andere aanpak dan inburgering onder de oude wetgeving. Op dit moment lopen deze 2 stromen naast elkaar, waardoor het inburgeringsproces in de uitvoering bewerkelijker is. Decentralisatie en extramuralisering zorg De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de Geestelijke Gezondheids Zorg (GGZ) en de ouderenzorg wordt verder doorgevoerd. Dit heeft tot gevolg dat jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer zelfstandig thuis wonen. Vanuit inwoners en partners krijgen we signalen dat de problematiek van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds verder toeneemt in aantal, maar ook complexer wordt. Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis De decentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld van 2023 naar 2025. Doel van de decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Vanaf 2025 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen.

In 10 jaar tijd wordt het budget dat nu toegekend wordt aan centrumgemeente Arnhem op basis van een objectief verdeelmodel overgeheveld naar alle gemeenten. De toegang tot beschermd wonen wordt lokaal georganiseerd, en er worden verbindingen gelegd met voorliggende veld en de maatwerkvoorzieningen beschermd wonen. Hervormingsagenda jeugd Vanuit de Hervormingsagenda jeugd wordt ingezet op het zo dichtbij mogelijk organiseren van de zorg en ondersteuning voor jeugdigen. Het doel hiervan is jeugdigen zo lang mogelijk in de eigen omgeving te ondersteunen. Op gemeentelijk niveau zijn 4 basisfuncties benoemd voor de lokale uitvoering: oog houden voor een veilige leefomgeving, tijdig signaleren van de vraag, handelen vanuit een brede blik, en het vinden van bereikbare en toegankelijke hulp. Dit vraagt een integrale aanpak op lokaal niveau, waarbij een koppeling gelegd wordt tussen voorliggende voorzieningen

24

Programmabegroting Duiven 2024-2027 - Programma 2 Maatschappij

zoals schoolmaatschappelijk werk en het consultatiebureau, het sociaal loket en geïndiceerde jeugdhulp. De VNG en het rijk hebben na 1,5 jaar onderhandelen een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda jeugd. Het rijk erkent de noodzaak van het aanpassen van het ingroeipad. De eerder ingeboekte bezuiniging van € 380 miljoen wordt met ingang van 2023 tot en met 2025 bevroren. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van de ministeries van Justitie & Veiligheid (J&V) en Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) en de VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners in het veld. De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. De planning hiervoor is 5-10 jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang. Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling. De kern is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbij wordt toegewerkt naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp verleent aan een gezin. Indien nodig betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam. In dat veiligheidsteam zijn de functies van de Gecertificeerde Instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) samengebracht.

Mentale gezondheid In de afgelopen jaren zien we een toenemende prestatiedruk bij de jeugd wat leidt tot vergroting van mentale klachten. We zien ook een hoger schoolverzuim en toename van de zorgvragen op school. Deze stijging houdt volgens onderzoek niet direct verband met Covid-19. De mentale gezondheid van jeugdigen heeft langdurig aandacht nodig binnen het beleid. Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda van het Rijk en bevat maatregelen om de arbeidsmarktkansen voor mensen me een arbeidsbeperking te vergroten. Met het breed offensief worden maatregelen voorgesteld om mensen met een beperking aan een baan te helpen en aan het werk te houden. Concreet bevat het breed offensief maatregelen om: • De loonkostensubsidie voor werkgevers makkelijker te krijgen; • Hulp op maat aan te vragen voor de werknemer; • Meer duidelijkheid over welke re-integratiemiddelen een werkgever kan krijgen en gebruiken; • Het voor jongeren met een arbeidsbeperking mogelijk maken te maken dat een aanvraag voor er bijstandsuitkering meteen wordt behandeld en dat zij arbeidsondersteuning krijgen; • Mogelijk maken dat het inkomen uit deeltijdwerk niet meer volledig af gaat van de bijstandsuitkering van de werknemer die werkt met loonkostensubsidie; • De kostendelersnorm is gewijzigd zodat jongeren tot 27 jaar niet meetellen als kostendeler voor hun huisgenoten (al ingevoerd per 1 januari 2023).

Om deze wijzigingen door te voeren wordt de participatiewet gewijzigd. Aangezien de genoemde wijzigingen van invloed zijn op het lokaal beleid, wordt de re-integratieverordening aangepast en ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Opvang Oekraïners De oorlog in Oekraïne brengt een ongekende hoeveelheid leed met zich mee. Sinds april 2022 is de opvang van ontheemden een wettelijke taak van de gemeente. In 2022 zijn veel inwoners van Oekraïne het geweld ontvlucht en de verwachting is dat de stroom in 2023 aanhoudt. Dit betekent dat de beide noodopvangen in samenwerking met de KerkvoorNu de komende jaren noodzakelijk blijven. Om aan de landelijke afspraken per 1 juli 2023 te voldoen moeten nog circa 60 opvangplekken gerealiseerd worden, boven op de 24 plekken in de Boomgaard en de 58 plekken in de Groene Ring. Dit vereist aanvullende ambtelijke inzet. Komst Procesopvanglocatie COA (40-100 bedden) In de begroting voor 2023 werd nog uitgegaan van een mogelijk AZC+ voor de huisvesting van 200 reguliere asielzoekers en 100 lokale spoedzoekers. Eind 2022 is deze opgave gesplitst in