3. Jaarstukken Duiven 2023 - Nieuwe versie met kleine aanpassingen nav politieke avond

We zien deze ontwikkeling ook bij andere gemeenten en in landelijke onderzoeken. In 2023 houdt de stijging verband met de nasleep van de coronaperiode waarbij jongeren veel hulp hebben moeten zoeken bij problemen op het gebied van eenzaamheid, spanningen en depressies. Vanwege de kleine aantallen jeugdigen in de zware verblijfsvoorzieningen is nog niet duidelijk te zien wat dit in 2023 betekent ten opzichte van eerdere jaren. De opbouw van andere en lichtere verblijfsvormen in combinatie met ambulante voorzieningen is sterk in ontwikkeling als gevolg van landelijke wetgeving en regionaal ontwikkelde beleidskeuzes. Dit is een ontwikkeling die meerdere jaren in beslag neemt en verband houdt met de voorziene inkoop van nieuwe producten op dit gebied. Wat betreft de IZA gelden hebben we meegewerkt aan het opstellen van een regionaal plan Centraal Gelderland, waardoor we de financiering voor projecten die hiermee gefinancierd kunnen worden voor de komende jaren hebben veiliggesteld. Het kunnen oplossen van wachtlijsten bij de gemeente en bij aanbieders behoeft voortdurend en blijvend aandacht. Dit is te wijten aan de toename van de complexiteit van e zorgvragen en van de beschikbaarheid van personeel.

2.A.2 Doel

Vervolg op Samen Sterk In 2023 start een proces om te komen tot een beleidskader Sociaal domein (Samen Sterk versie 2.0). Na de evaluatie van Samen Sterk in 2022 start een proces met onze partners om te komen tot een gezamenlijke richting. Met een gezamenlijk beeld van de opgave en ons toekomstige zorglandschap.

24

2.A.2 Toelichting

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

Vervolg op Samen Sterk In 2020 is het beleidskader Samen Sterk opgesteld. Dit vormde de basis voor een programmatische aanpak voor op het op orde brengen van een aantal zaken in het sociaal domein en grip op de uitgaven. Hiervoor zijn diverse acties ingezet. Veel van deze acties zijn, of worden, in 2022 afgerond. In 2022 volgt een evaluatie van het programma en aanscherping op basis van het coalitieakkoord. De transformatie in het sociaal domein vraagt blijvend de aandacht. De beweging loopt nog minstens de komende 10-15 jaar. De transformatie speelt zich af in een dynamische omgeving, die steeds opnieuw vraagt om bijstelling, aanpassing en hernieuwde koersbepaling. Het is noodzakelijk om met elkaar te bepalen of de ingeslagen richting nog de juiste is of dat deze moet worden bijgesteld. Daarvoor hebben we onze inwoners nodig, net als de partijen in het voorliggende veld en de zorgaanbieders. Maar ook de samenhang met andere gemeentelijke taakvelden zoals sport en woningbouw. Het is noodzakelijk om een beeld te hebben van onze toekomstige samenleving: • • • • •

Wat vinden inwoners belangrijk? Wat kunnen inwoners zelf? Waar zijn al goede initiatieven Waarvoor staat ons maatschappelijk veld aan de lat? Welke sociale basis is in de toekomst nodig?

Deze richting is nodig om ons zorglandschap bij te kunnen kleuren en hernieuwde prioriteiten te stellen. Een voorbeeld: de ‘beweging van nul’ (geen kinderen uit huis plaatsen) en ‘beschermd thuis’ stelt ons voor een opgave in de nodige voorzieningen, maar behelst ook een woningvraagstuk. De veranderingen kunnen alleen in partnerschap vormgegeven worden. De richting is nodig om te sturen en samen door te ontwikkelen. De uitgangspunten uit het huidige kader zullen blijven gelden, maar scherpen we samen aan. Panelgesprekken In maart 2021 zijn de toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein vastgesteld met de titel ‘Samen sterk’. Op basis van het amendement ‘Samen sterk’ heeft het college raadsleden uitgenodigd om mee te doen bij het uitwerken van kwalitatieve prestatie indicatoren. Doel was om de verhouding kwalitatieve en kwantitatieve prestatie indicatoren aan te passen. Raadsleden en leden van de Raad voor het sociaal domein Duiven namen deel aan werksessies. De focus is meer komen te liggen op een verdieping van clienttevredenheid en wat daarvan geleerd kan worden. In 2022 zijn panelgesprekken gevoerd over Jeugdzorg. In 2023 en 2024 voeren we panelgesprekken over GGZ en eenzaamheid. Zorgbelang ondersteunt en voert als onafhankelijke partij de gesprekken met inwoners.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

2.A.2 Bereikt/nietbereikt

25

Vervolg op Samen Sterk We hebben in het najaar dorpsgesprekken gevoerd met onze inwoners. Met als thema’s wonen en zorg, gezond en veilig opgroeien en bestaanszekerheid. In 2023 doorliepen we het proces om te komen tot een strategisch document Sociaal Domein (de doorontwikkeling van Samen Sterk). Dit was een proces om te komen tot een gezamenlijke richting, een gezamenlijk beeld van de opgave. Dit is een participatief proces dat doorloopt in 2024. In 2023 is met stakehouders gesprekken gevoerd over de overgang beschermd wonen, beschermd thuis. Dit heeft resulteert het uitvoering plan beschermd wonen, beschermd thuis waar de acties voor 2024 en 2025 zijn opgenomen. Met Santé als grootste partner op het gebied van welzijn, zijn afspraken gemaakt over hun rol en hun activiteiten bij voorliggende voorzieningen. Deze afspraken worden in 2024 verder verfijnd richting resultaatafspraken. In aanvulling op de eerder gevoerde panelgesprekken en werksessies door raadsleden en leden van de Raad voor het Sociaal Domein is in 2022 een kwalitatieve inwonersraadpleging op het gebied van Jeugd uitgevoerd. Dit heeft begin 2023 een rapport opgeleverd met als titel “Beleving van Duivense jongeren over de hulp van de gemeente”. Deze raadpleging heeft kwalitatieve input gegeven voor het speerpunt De transformatie van het sociaal domein.

2.3 Wat heeft het ons gekost? Hieronder een tabel waarin de cijfers worden vergeleken van de jaarrekening 2022, de begroting voor wijziging, de begroting na wijziging, de werkelijke cijfers 2023 en het verschil tussen de begroting na wijziging met de werkelijke uitgaven. Resultaat programma Maatschappij

Lasten Baten Gerealiseerde totaal saldo Resultaatbestemming Gerealiseerde resultaat

Rekening 2022 40.118 8.304 - 31.814 671 - 31.143

Begroting 2023 v.w. 38.821 7.596 - 31.224 592 - 30.632

Begroting 2023 n.w. 47.025 12.224 - 34.801 -287 - 35.088

Rekening 2023 45.778 12.627 - 33.151 - 687 - 33.838

Saldo 2023 1.247 403 1.650 - 400 1.250

(Bedragen x € 1.000)

Verklaring van het saldo Het resultaat op het programma Maatschappij bedraagt vóór bestemming € 1.650.000 voordelig. Voor een verklaring van de grote verschillen verwijzen we naar de verschillenanalyse op pagina 104 en verder. Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuur

7.000 31.000 67.000 226.000 7.000 32.000

26

Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening Wmo Hulp bij het huishouden (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Doorbelasting 1Stroom Doorbelasting kapitaallasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

12.000 - 12.000 - 2.000 109.000 1.874.000 98.000 - 1.506.000 117.000 877.000 120.000 82.000 - 32.000 - 4.000 101.000 -16.000 74.000 - 5.000 249.000 - 11.000 - 540.000 7.000 - 226.000 95.000 - 30.000 22.000 - 19.000 188.000 - 351.000 6.000 1.650.000

Bedragen in €

Directe kosten (€ 1.995.000) Op het taakveld Openbaar basisonderwijs zit een klein voordeel vanwege lagere onderhoudskosten en minder vandalismeschade. Op het taakveld onderwijshuisvesting zijn meer lasten geboekt doordat de inrichtingskosten van de noodlokalen hoger waren en de verzekeringspremie hoger was. Het taakveld onderwijsbeleid geeft een nadeel. Op leerlingenvervoer zit een voordeel omdat het gebruik lager uit is gevallen dan verwacht. En onderwijsbegeleiding laat een voordeel zien doordat 1 van de stichtingen geen subsidie heeft aangevraagd. Op het taakveld sportbeleid is een voordeel ontstaan doordat een deel van de voor sportstimulering ontvangen uitkering niet is uitgegeven. Dat heeft te maken met aangepaste BTW regelingen waardoor er betaalde BTW is terugontvangen. Ook voor de contributies aan sportstichtingen zijn minder kosten gemaakt. Het taakveld sportaccommodaties laat per saldo een klein voordeel zien doordat er minder kosten waren voor onderhoud en de kosten vanwege uitwijk door het wegvallen van de blaashal meevielen. Daartegenover stond wel een overschrijding vanwege de energiekosten. Het taakveld Cultuur geeft een voordeel doordat niet alle kosten zijn gemaakt omdat een aantal activiteiten niet zijn georganiseerd. Op het taakveld Musea ontstaat een voordeel doordat de kosten van het streekarchivariaat lager uitvielen.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

27

Op het taakveld Cultureel Erfgoed zijn geen kosten gemaakt voor het uitvoeringsprogramma erfgoed waardoor hier een voordeel ontstond. Op het taakveld Media ontstond een nadeel omdat de bijdrage aan de Liemerse omroep stichting Liemers hoger uitviel. Op het taakveld groenonderhoud zijn de kosten voor de fonteininstallaties lager vanwege meevallende energieprijzen. De kosten voor onderhoud openbaar groen vielen lager uit omdat door capaciteitsgebrek minder is toegekomen aan renovaties. Ook voor speeltuinen en -weiden werden minder kosten gemaakt dan geraamd. De voordelen ontstaan omdat het opstellen van het beheerplan spelen goedkoper uitviel. Het voordeel op taakveld Samenkracht en burgerparticipatie bestaat voor het grootste deel uit overgebleven gelden voor de opvang van Oekraïners. Andere voordelen ontstaan op de kosten voor overheidsparticipatie, de kosten voor het VN verdrag, bestrijden eenzaamheid, aanpak laaggeletterdheid, wijkgericht werken, regionale kosten, internationale samenwerking, ouderen en maatjesprojecten, jeugd en jongerenwerk, mantelzorg en vrijwilligerswerk, kinderopvang, het Wijkhuis van Droo en het innovatiebudget Sociaal Domein. Er is een nadeel op subsidie voor maatschappelijke ondersteuning. Op het taakveld Toegang en eerstelijnsvoorzieningen ontstaat een voordeel omdat er minder kosten zijn gemaakt voor de toegang van jeugd en voor clientondersteuning.

Op het taakveld Inkomensregelingen ontstaat een nadeel doordat de rijksbijdrage voor de BBZ/Buig lager uitviel. Verder zijn hier de kosten geboekt inzake de energietoeslag ook dat leverde een nadeel op. Bij minimabeleid was een voordeel doordat er minder verstrekkingen zijn gedaan. Ook schuldhulpverlening liet een voordeel zien doordat de gevolgen van de vroege signalering merkbaar worden. Het noodfonds energietoeslag liet een nadeel zien vanwege de hogere inhuurkosten. Het taakveld Begeleide participatie laat een voordeel zien omdat de eindafrekening van de MGR lager was. Ook de plaatsingskosten waren lager en er werd een bijdrage ontvangen van de VNG voor de POK-vouchers. Het is ieder jaar lastig de juiste aantallen nieuwkomers in te schatten. Doordat het aantal nieuwkomers lager was dan verwacht zijn de uitvoeringskosten lager uitgevallen. Op het onderdeel re-integratie valt de afrekening van de RSD lager uit. Er is meer uitgegeven voor arbeidsmatige dagbesteding. Op het taakveld arbeidsparticipatie ontstaat hierdoor een voordeel. Bij het taakveld maatwerkvoorzieningen (Wmo) zijn de meeste kosten voor het doelgroepenvervoer ondergebracht. De kosten voor het doelgroepenvervoer zijn lager geweest doordat er na corona minder ritten zijn. Op dit taakveld zijn de kosten voor de verstrekkingen van rolstoelen tegen gevallen. De kosten voor vervoersvoorzieningen zijn mee gevallen.

De kosten voor woonvoorzieningen vielen tegen vanwege een paar dure woningaanpassingen. Door het hogere aantal aanvragen viel de eigen bijdrage hoger uit. Het betreft hier open einde regelingen die vooraf lastig zijn te ramen. Op het taakveld Hulp bij het huishouden (Wmo) valt is het aantal PersoonsGebondenBudget (PGB) cliënten lager dan geraamd waardoor er een voordeel ontstaat. Het budget voor zorg in natura laat een klein nadeel zien. Er zijn meer huishoudelijke toelagen uitgekeerd en dat zorgt ook voor een nadeel. Voor eigen bijdrage Wmo ontvingen we een hoger bedrag. Ook op het taakveld Begeleiding (Wmo) is er een voordeel op het PGB-budget. Op dit taakveld is er echter een nadeel op de zorg in natura. Bij het taakveld Dagbesteding (Wmo) zitten kleine voordelen op vervoerskosten en zorg in natura. De eigen bijdrage viel hier iets lager uit. Op het taakveld Jeugdhulp begeleiding ontstaan de voordelen vooral door de lagere uitgaven voor de PGB-budgetten en de laatste maand iets teruglopende vraag naar zorg in natura. De hogere vraag naar zorg in natura in het laatste kwartaal zorgt voor een nadeel op het taakveld Jeugdhulp behandeling. Bij het taakveld Jeugdhulp dagbesteding ontstaat een voordeel op de vervoerskosten. Ook hier viel de vraag in het laatste kwartaal lager uit waardoor er een voordeel op zorg in natura ontstaat.

Op het taakveld Jeugdhulp zonder verblijf overig ontstaat een klein nadeel op de zorg in natura.

28

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

De kosten voor zorg in natura op het taakveld Pleegzorg vielen veel lager uit. Bij de ombouw naar de nieuwe taakvelden is hier teveel budget naar toe geboekt. De vraag naar gezinsgerichte zorg in natura was in het laatste kwartaal hoger dan geraamd waardoor een nadeel ontstaat op het taakveld Gezinsgericht. Bij de ombouw naar de nieuwe taakvelden is op het taakveld Jeugdhulp met verblijf overig een veel te laag budget geraamd. Hierdoor ontstaat op dit taakveld een groot nadeel. De jeugdhulp behandelingen GGZ vielen in het laatste kwartaal wat lager uit waardoor er een voordeel ontstaat op het taakveld Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf. Voor crisishulp in de jeugdzorg is het afgelopen jaar meer uitgegeven dan vooraf werd ingeschat. Daardoor ontstaat een nadeel op het taakveld Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf. De kosten voor gesloten plaatsing in de jeugdzorg waren in het afgelopen jaar lager omdat zich minder situaties hebben voorgedaan dan ingeschat. Dat levert een voordeel op bij het taakveld Gesloten plaatsing. De kosten voor Bemoeizorg waren niet in de ramingen opgenomen en leveren daarom een nadeel op. De kosten voor de WVGGZ vielen lager uit omdat de afrekening van 2022 lager uitviel en de kosten in 2023 nog niet allemaal gemaakt zijn. Hierdoor ontstaat een nadeel op het taakveld Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo).

Op het taakveld Jeugdbescherming vielen de kosten uiteindelijk lager uit waardoor er een voordeel ontstaat. Op het taakveld Jeugdreclassering vielen de kosten uiteindelijk hoger uit waardoor er een nadeel ontstaat. Niet alle uitgaven inzake de SPUK-uitkering Brede regeling zijn in 2023 gedaan. Dat levert tezamen met lagere uitvoeringskosten en een lagere bijdrage aan de VGGM een voordeel op bij het taakveld volksgezondheid. Doorbelasting (-€ 345.000) De werkelijke lasten van 1stroom zijn volgens de in de begroting gehanteerde procentuele verdeling aan de taakvelden in Duiven en Westervoort doorbelast. In programma 2 zijn meer personeelskosten terecht gekomen dan geraamd doordat er meer uren aan jeugdzorg en Wmo zijn doorbelast. Er zijn iets minder kapitaallasten op dit programma geboekt vanwege de lage rentestand. Saldo resultaatbestemming (mutaties reserves) Het saldo op de resultaatbestemming op dit programma is € 400.000 negatief. Dat betekent dat er minder aan de reserves is onttrokken dan geraamd. En dat is nadelig. Er zijn geen onttrekkingen gedaan voor activerend werk, de procesbegeleider, het fietsenplan van stichting Leergeld en voor kunst op recept. Er is € 19.000 minder onttrokken ter dekking van kosten van het strategisch beheerplan spelen in 2023. Voor de verlenging van de dienstverlening van Scalabor is € 34.000 minder onttrokken dan geraamd was.

Voor de intensivering van zelfbeheer is € 74.000 minder onttrokken. Er is € 46.000 minder onttrokken voor dekking van kosten voor het uitwijken vanwege het wegvallen van de blaashal. Omdat de kosten voor de structurele aanpak van jeugd/ jeugdgroepen veel lager waren is er € 110.000 minder onttrokken uit de reserve ter dekking. Voor de dekking van de kosten voor het strategisch beheerplan sport is € 3.000 minder onttrokken. Er was een voordeel omdat er werd onttrokken aan de bestemmingsreserve Combinatiefuncties (€ 42.000). Tenslotte werd voor de begeleiding van statushouders € 24.000 minder onttrokken vanwege de beperkte instroom en capaciteit voor dit onderwerp. Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Activerend werk Procesbegeleider Fietsenplan Verlenging Scalabor Intensivering zelfbeheer Structurele aanpak jeugd/jeugdgroepen

1.650.000 -90.000 -25.000 -10.000 -34.000 -74.000 -110.000

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

Kunst op recept Statushouders Strategisch beheerplan spelen Blaashal uitwijk kosten Strategisch beheerplan sport BR Combinatiefuncties Gerealiseerde resultaat

29

-6.000 -24.000 - 19.000 - 46.000 - 3.000 42.000 1.250.000

Bedragen in €

2.4 Welke verbonden partijen waren betrokken?

Doel Taak

Beleidsrisico’s

Resultaat in 2023

Doel

Taak

Beleidsrisico’s

Gemeenschappelijke regeling huisvesting voortgezet onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Gezamenlijke verantwoordelijkheid voorzieningen in het Voortgezet Onderwijs binnen de gemeenten Duiven, Zevenaar en Montferland (de Liemers). Verdeling van de kosten voor huisvesting van het voortgezet onderwijs in de Liemers, om het voortgezet onderwijs op adequate wijze in te richten en de kosten beheersbaar te houden voor de deelnemende gemeenten. De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlijkheid en kan geen besluiten nemen, wat het risico nihil maakt. Niet de gemeente zelf maar de gemeenschappelijke regeling gaat over huisvesting gerelateerde investeringsvoorstellen aangaande voortgezet onderwijs binnen de 3 gemeenten. In Zevenaar heeft het Quadraam een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren naar nieuwbouw en renovatie van het Liemers College locatie Heerenmäten. Dit in combinatie met het afstoten van de locatie Zonegge. Binnen de GRHVOL is er enerzijds steun voor de onderwijskundige visie en zijn er anderzijds verdiepende vragen gesteld. De GRHVOL hoopt in 2024 een gedragen plan te kunnen voorleggen voor realisatie van een onderwijskundige voorziening die de behoefte binnen de Liemerse gemeenten dekt. Vanaf 2022 is de egalisatiereserve GRHVOL leeg en zal deze enkel worden gebruikt voor de definitieve afrekening aan het einde van het jaar.

Gezien het feit dat de verwachte kosten lager zijn dan de verschuldigde bijdrage voor 2023, de bijdrage per leerling is verhoogd, dient er incidenteel een bedrag van € 141.041 te worden bijgeraamd. Vanaf 2023 zal de jaarlijkse bijdrage per leerling structureel verhoogd worden om de egalisatiereserve op ‘nul’ te houden en niet in de negatieve cijfers te belanden. Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nijmegen (BVO DRAN) Gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. BVO DRAN dient als aanvullend vervoer, de Plusbus Liemers is voorliggend. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Het risico is van financiële aard. Bijvoorbeeld als de beoogde efficiencyvoordelen niet worden behaald. Of als meerdere gemeenten uit deze regio vervoersstromen gaan onttrekken aan deze regeling.

30

Resultaat in 2023

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

Vanaf medio maart 2020 heeft de Coronacrisis forse impact gehad op het feitelijk gebruik van het vervoer. Aansluitend aan de Coronacrisis zien we een herstel van de vervoersvolumes en naar de huidige inschatting is er momenteel geen sprake meer van zogenaamde Coronaeffecten op het vervoer. Het chauffeurstekort heeft nog steeds effect op het doelgroepenvervoer en zal blijvende impact hebben. Er is nog steeds sprake van gestegen kosten voor brandstof en Cao-lonen. Het voorgenomen besluit van zero-emissie in het doelgroepenvervoer zal ook hogere kosten met zich meebrengen in de toekomst. De transformatie van het Sociaal Domein wordt zichtbaar. Er wordt meer ingezet op de Plusbus als voorliggende voorziening. Het stimuleren van ‘eigen kracht’ en ‘zelfredzaamheid’ vormen de basis. Om de capaciteit en diensttijden te vergroten is er regionaal geïnvesteerd in een extra bus. Voor leerlingenvervoer geldt dat er sinds dit jaar gebruik wordt gemaakt van opstapplaatsen volgens het ingroeimodel.

Doel

Taak

Beleidsrisico's

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's: 1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang taken uitvoeren. 2. Onderwijszaken: het vormgeven van een intergemeentelijke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en RMC (Regionale Melden Coördinatiefunctie). 3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bij hun personeelsvoorziening. In het bijzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals dat is gedefinieerd in de regeling vorm geven voor de ruim 2.000 SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bij de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. 2. Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie. 3. Het plaatsen bij werkgevers van werkzoekenden uit omschreven doelgroepen. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. 1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen. Daardoor kan de gemeente achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente. 3.

Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de bijdrage aan deze module.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

Resultaat in 2023

31

In de loop van dit jaar werd steeds duidelijker wat Covid-19 voor mentale gevolgen bij jeugdigen en effecten op de arbeidsmarkt heeft gehad. 2023 kenmerkt zich ook door gestegen energiekosten en hoge inflatie. Dit leverde zorgen op bij inwoners en specifiek bij onze SW-medewerkers. Dit was voor de MGR reden om in 2023 de begroting te wijzigen en daarmee sluitend te krijgen bij de stijging van de CAO-lonen. De MGR heeft op diverse manieren een bijdrage geleverd aan het leven van de Oekraïense vluchteling in onze regio. Het Werk Service Punt (WSP) heeft zich ingezet voor het vinden van werk via het organiseren van banenmarkten en andere manieren om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) kreeg te maken met een passende plek en leerplicht voor Oekraïense leerlingen in het regulier onderwijs. De regeling van de MGR is aangepast aan de nieuwe regelgeving. Dit gold voor alle gemeenschappelijke regelingen. Als slot stond 2023 ook in het teken van het goed borgen van een nieuwe module: Regionale Facilitering Zorg. De MGR blijft beleidsarm, maar kunnen de regionale beleidsontwikkelingen wel faciliteren.

VGGM Zie programma 1. Programma 3 Omgeving 3.1 Wat hebben we bereikt? Programmadoel In Duiven is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. Het bovenliggende doel is een bijdrage leveren aan 'een brede welvaart en een welzijnseconomie en geluksbeleving voor onze inwoners. Of mensen zich gelukkig voelen, hangt af van veel factoren. Onder andere werkgelegenheid, de kwaliteit van de werk-, woon- en leefomgeving, de mogelijkheid om anderen te ontmoeten, verbondenheid in de buurt en maatschappelijke voorzieningen. In werkwijze, aanpak en keuzes zet de gemeente hier steeds meer op in. Toelichting De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken. Zowel op de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. Zo is de gemeente in staat om te zorgen voor behoud en uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Het is daarbij belangrijk om de regionale vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en het beroepsonderwijs op elkaar af te stemmen. Ook is het streven om potenties in de vrijetijdseconomie verder te benutten. Voor een goed ondernemings- en vestigingsklimaat zijn duurzaamheid en bereikbaarheid van Duiven belangrijke randvoorwaarden.

De gemeente wil bijdragen aan een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving in Duiven, Groessen, Loo en het buitengebied. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbij passende voorzieningenniveau. En op het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod dat zich richt op maatschappelijke ontwikkelingen en behoefte.

32

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

De gemeente stimuleert en faciliteert en is hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrijven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Duiven. Hoofddoelen Daarom zet de gemeente in op: • Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. • Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. • Het implementeren van nieuwe wetgeving. Externe ontwikkelingen De woningmarkt Voor veel mensen is het lastig om een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en (financiële) mogelijkheden. Ook groeit het aantal huishoudens de komende jaren fors. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Daarnaast staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Duiven blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt.

In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Landelijk heeft deze opgave sindsdien steeds meer aandacht en prioriteit gekregen. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Om dat te realiseren neemt het Rijk de regie op de volkshuisvesting en de woningbouw met de Nationale Woon en Bouwagenda en het programma een thuis voor iedereen. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met provincies en corporaties er is een nieuwe Woondeal 2.0 afgesloten met de GMR en is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de in 2022 en 2023 gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maakt het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging. Economische groei – grote verschillen in sectoren De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen.

Daarom wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. De gemeente is ambtelijk en bestuurlijk vertegenwoordigd binnen de Productieve Regio en werkt onder meer aan de Economie van de Toekomst 2040. De Liemerse gemeenten evalueren momenteel, met vertegenwoordigers van het onderwijs en de ondernemers, de Liemerse Economische Visie 2020-2023 en komen op basis daarvan met een uitvoeringsprogramma voor de jaren 2024 tot en met 2026. De laatste kavels op de bedrijventerreinen De Nieuweling en InnoFase worden uitgegeven, mede op basis van de tenders die zijn afgerond. Begin 2024 zal blijken of er op deze terreinen nog kavels uit te geven zijn en hoe deze in de markt te zetten. Aan een Smart Energy Hub wordt op en rondom InnoFase door betrokkenen nog altijd gewerkt, als oplossing voor het overvolle elektriciteitsnetwerk. Het project om ’t Holland CO2-neutraal te maken is inmiddels afgerond. Het heeft onder meer geleid tot een lager energieverbruik van het bedrijventerrein als geheel.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

33

Het college werkt aan de realisatie van de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete. Voor Centerpoort-Noord 2 wordt een omgevingsplan opgesteld, voor Graafstaete 2 een bestemmingsplan (zie ook onder speerpunten). Duurzaamheid Externe ontwikkelingen die een bedreiging vormen voor het behalen van doelstellingen: • De zgn CDOKE-gelden (Klimaatgelden) zijn door het Rijk voor de periode 2023 t/ 2025 toegekend, met een doorkijk/toezegging naar 2025. In hoeverre een nieuw kabinet de toezegging 2025 e.v. zal nakomen is de vraag • Netcongestie: vrijwel heel Nederland ervaart de gevolgen van netcongestie, dat dit ook ontwikkelingen rondom duurzame opwek en ‘van het gas af’ belemmeren staat buiten kijf. • Laadinfra: De laadinfra behoefte op de bedrijventerreinen zal de komende jaren hand over hand toenemen. Dit heeft uiteraard een sterke relatie met netcongestie. Als gemeente zullen we een regierol moeten oppakken om te voorkomen dat problemen groter worden dan ze al zijn. Nieuwe ontwikkelingen 'Naar een nieuwe Omgevingswet' In 2023 is duidelijkheid ontstaan over de invoeringsdatum van de Omgevingswet. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De belangrijkste zorg was de kwaliteit van de landelijke ICT-ontwikkeling (DSO). DSO staat voor Digitaal Stelsel Omgevingswet.

In 2023 zijn belangrijke verbeterslagen gerealiseerd waardoor het verantwoord was om de inwerkingtreding te stellen op 1 januari 2024.Gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging (Wkb) ingevoerd. Deze wet heeft ook invloed op de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Uiteindelijk is het onderdeel ‘verbouw’ nog niet in werking getreden. Hierover wordt op 1 juli 2024 de beslissing genomen. Het doel van de Omgevingswet is: • de wetgeving inzichtelijker maken; • een samenhangende benadering van beleid en regelgeving mogelijk maken; • besluitvorming versnellen; • meer ruimte voor bestuurlijke afweging. Vermindering Legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging In 2023 is de Wet Kwaliteitsborging nog niet in werking getreden. Dit betekent dat in 2023 ook geen sprake is van derving leges inkomsten vanwege deze wet. De wet treedt is per 1-1-2024 in werking getreden. In 2023 is in de raad van december een nieuwe legesverordening omgevingsvergunning waarin de financiële gevolgen van de WKB verdisconteerd zijn. De impact van de inwerkingtreding van deze wet zal zoveel mogelijk geminimaliseerd worden. In 2023 is zo’n € 180.000 minder aan leges geïnd dan in de begroting 2023 is opgenomen. Dit is te verklaren uit het feit dat er minder grotere bouwwerken zijn vergund dan voorzien.

Dit is mede te wijten aan de stikstofproblematiek die bouwplannen frustreert, maar ook aan de grote stijging van kosten van bouwwerken, waardoor initiatiefnemers deze plannen on hold hebben gezet. Doortrekking A15 en verbreding A12 Het project “ViA15” is een ontwikkeling die de komende jaren enorme impact heeft op de leefomgevingskwaliteit van Duiven, Groessen en Loo. Op 7 september 2021 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat het Tracébesluit uit 2017 en 2019 gewijzigd vastgesteld. Het beroepsdossier ligt bij de Raad van State. Inmiddels zijn er al drie tussenuitspraken geweest (januari 2021, april 2023, maart 2024). Naar verwachting volgt Q4 2025 de langverwachte einduitspraak. Hierom is er in 2023 wederom weinig gemeentelijke inzet geweest. Prijsstijgingen Vanaf eind 2021 zijn de prijzen van grondstoffen en loonkosten fors gestegen. De aannemer heeft contractueel recht op bijbetaling indien de omstandigheden niet voorzien hadden kunnen worden op het moment van aanbesteden. Bij sommige contracten is dit van toepassing.

34

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

Hoewel de aannemers aangeven dat de rek er uit is en dat indexatie noodzakelijk is om het werk goed uit te kunnen blijven voeren, is een prijsstijging in 2023 maar minimaal doorgevoerd in de lopende contracten. Hierdoor zijn er geen noemenswaardige overschrijdingen in het budget ontstaan. Wel zijn er afspraken gemaakt over een noodzakelijke indexatie voor 2024. Bij nieuwe aanbestedingen zijn de prijzen fors gestegen ten opzichte van het ‘oude’ prijspeil. Deze aanbestedingen zijn eind 2023/begin 2024 afgerond. De prijsstijging zal worden meegenomen in de Voorjaarsnota 2024. 3.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? De wensen en de speerpunten in dit programma sluiten goed aan bij de opgaven uit het collegeakkoord. De opgave: Versnelling woningbouw. De huidige plannen voor woningbouw gaan we zo snel mogelijk realiseren. We bouwen voor doelgroepen die een binding hebben met Duiven, Groessen of Loo. De ontsluiting van alle locaties moet goed geregeld zijn. We schenken aandacht aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wijken. Veranderingen in de behoefte aan woningen houden we goed in de gaten. Zo nodig stellen we onze koers bij. De opgave: Duurzaamheid. De energie die nodig is in de gemeente Duiven wil de gemeente zo duurzaam mogelijk opwekken. Woningen en ander vastgoed moeten duurzaam worden verwarmd.

De openbare ruimte wordt zo ingericht dat extreme hitte, droogte of regenval geen problemen veroorzaken. We investeren in biodiversiteit. We willen naar een duurzame gemeente Duiven zonder afval. A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. Dit zijn de speerpunten: 3.A.1 Doel

Toelichting

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo sluiten aan bij de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en wijken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor met name jongeren, ouderen en één -, en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende aanbod van betaalbare woningen. Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijke woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021-2030 vorm gekregen. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd. Deze zijn na de evaluatie van de Woonagenda 2021-2022 voor de jaren 2023-2024 concreet gemaakt in de Woonagenda 2023-2024. De Woonagenda 2023-2024 met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

3.A.1 Bereikt/nietbereikt

35

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw In 2023 is de Woonagenda 2021-2022 geëvalueerd en met de gemeenteraad gedeeld. Tegelijkertijd is een nieuwe Woonagenda 2023-2024 opgesteld. In november 2023 is de voortgang van de Woonagenda 2023-2024 en de voortgang woningbouw nog met de gemeenteraad gedeeld. In 2023 is onder meer een beleidsregel zelfbewoning en antispeculatie opgesteld en wordt bij woningbouwprojecten actief toegepast. Is het traject richting een Woonzorgvisie opgestart. Is een onderzoek naar flexwoningen in Duiven uitgevoerd. Er zijn met de woningcorporaties meerjaren prestatieafspraken gemaakt. Er is een nieuwe Huisvestingsverordening 2024 vastgesteld. Het onderzoek naar het beter benutten van de bestaande woningvoorraad is opgestart, zodat dit in 2024 kan leiden tot een aangepaste beleidsregel. Verder is gestart met de bouw van de woningen op de locaties Regina Pacis, Rijksweg 62, Walcherenstraat (de Timp) en ‘Onder de Toren. De bestemmingsplannen voor Plakse Weide en Ploen-noord (1e fase) zijn ter inzage gelegd. De laatste informatie over de woningbouwprojecten is te vinden https:// www.duiven.nl/projecten-in-duiven

3.A.2 Doel Toelichting

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Een zo goed mogelijke inpassing van de doortrekking van de A15 en verbreding van de A12 voor de gemeente Duiven. In 2023 is het Tracébesluit ViA15 naar verwachting onherroepelijk en gaat de realisatie van ViA15 weer verder. Ons uitgangspunt blijft een pro-actieve en constructieve grondhouding. De gemeente maakt zich richting Rijkswaterstaat, aannemersconsortium GelreGroen en andere opdrachtnemers hard voor meekoppelkansen en maatwerkoplossingen. Dit gebeurt samen met de regiopartners en de Stichting BOG A15. Maatwerk kan ook betekenen: afwijken van bestaande gemeentelijke (planologische) beleidskaders.

36

3.A.2 Bereikt/nietbereikt

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Tracébesluit en planning: De beroepsprocedure bij de Raad van State duurt veel langer dan gedacht. De uitspraak wordt nu Q4 2025 verwacht. Bij een positief besluit moeten Rijkswaterstaat en GelreGroen hun werkzaamheden weer opstarten en voor wat betreft de logistiek helemaal opnieuw inplannen. Al met al verwachten wij de openstelling van het A15-tracé hierom niet eerder dan in 2030. Ontwerp en vergunningverlening: Gelet op de beroepsprocedure hebben Rijkswaterstaat en GelreGroen al in 2022 hun projectorganisaties afgeschaald. Dit heeft ook op gemeentelijk niveau tot een rustige periode geleid. Bestemmingsreserve A15: De hoogte van de Bestemmingsreserve A15 bedroeg per 31 december 2023 € 983.267. Mede op basis van eerdere raadsbesluitvorming bedraagt de totale hoogte van de geoormerkte budgetten binnen deze reserve € 973.795.

Voorziening A15: De hoogte van de voorziening voor vergunningverlening en toezicht bedroeg per 31 december 2023 € 532.699. Zoals voorgaande jaren gemeld wordt deze voorziening gevuld met de vier bijdragen vanuit RWS voor het gehele vergunningentraject. Er zijn drie (geïndexeerde) bijdragen voldaan en de laatste volgt afhankelijk van de start bouw. In 2023 is voor € 9.633 aan de voorziening onttrokken voor leges omgevingsvergunningen en kosten externe inhuur. Jaarbudgetten: Tijdens de besluitvorming over de Tussenrapportage 2020 is bepaald dat de eerder ontvangen jaarbudgetten niet meer uit de algemene middelen maar uit de Bestemmingsreserve A15 worden gedekt. Gelet op de verdere vertraging van het Project ViA15 doen we een extra kredietaanvraag indien blijkt dat de gelden uit de bestemmingsreserve en/of de voorziening onvoldoende blijken te zijn.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

3.A.2

37

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Landschap: Eind 2020 hebben we Stichting Landschapsbeheer Gelderland opdracht gegeven om via een gebiedsproces het afstemmingstraject tussen de verschillende landschapsplannen tot een goed einde te brengen. Mede door Corona is dit proces vertraagd. Eind 2021 zijn we gestart met het participatieproces. In de jaren 2022 en 2023 hebben we de eerste resultaten tot uitvoering kunnen brengen. Ook is de uitkijktoren ‘’Fibula’’ nabij Loo deels hiervan bekostigd.

B. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. Dit zijn de speerpunten: 3.B.1 Doel

Toelichting

Bereikt/nietbereikt

Uitbreiding bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Twee (wijzigingen van het tijdelijke) omgevingsplannen opstellen, in procedure brengen en laten vaststellen door college en gemeenteraad. Het gaat om de omgevingsplannen voor de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord 2 en Graafstaete 2. Verder duurzaamheidsuitgangspunten en -doelstellingen bepalen en in uitvoering brengen. En en uitgiftestrategie te ontwikkelen en uitvoeren. Door de economische groei van de afgelopen jaren zijn er in Duiven nagenoeg geen bedrijfskavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het ontwikkelen van bedrijventerreinen is voor Duiven een belangrijk onderdeel van het economisch vestigingsbeleid. Met name vanwege de uitstekende ligging langs de economisch aantrekkelijke A12/A15-as. Hierdoor is Duiven een gewilde vestigingsplaats voor bedrijven. De bedrijventerreinen zijn van groot belang voor verdere economische ontwikkeling en leveren veel banen op. Centerpoort-Noord 2: Het uitvoeringsplan duurzaamheid is gereed en de marktconsultatie en de tender/ aanbesteding zijn afgerond. Aan twee bedrijven kon een kavel worden toegewezen en daarmee is de 3 ha bestemd voor logistiek ingevuld. Het participatietraject loopt en aan het ontwerp-omgevingsplan wordt gewerkt.

Het streven is vaststelling van het ontwerp door het college in Q2 2024, waarna de procedure kan worden opgestart, gevolgd door vaststelling van het omgevingsplan door de gemeenteraad naar verwachting in Q4 2024. Graafstaete 2: Voor Graafstaete 2 wordt geen omgevingsplan opgesteld, maar een bestemmingsplan. Het doel is vaststelling van het ontwerp-bestemmingsplan door het college in Q4 2023. Daarna kan het in procedure worden gebracht en naar verwachting in Q1 of Q2 2024 door de gemeenteraad worden vastgesteld.

3.B.2 Doel

Toelichting

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) Doelstellingen per programmalijn zijn: • Energietransitie: 95% CO2-reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2-neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050. Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen).

38

3.B.2 Bereikt/nietbereikt

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) • Ontwerpen monitoringsdashboard voor het programma. Hier hebben we een flinke slag in gemaakt, het heeft wel flink wat discussie opgeleverd m.b.t. o.a. causaliteit en correlatie in het proces van ‘actie => output => outcome’ door deze discussie heeft het monitoringsdashboard wat vertraging op gelopen. We verwachten e.e.a. in Q1 2024 op te kunnen leveren • In uitvoering brengen van de uitvoeringsagenda’s ‘Circulariteit/grondstoffentransitie’ en ‘Klimaatadaptatie’ Rondom de uitvoeringsagenda Circulaire Economie zijn in 2023 flinke stappen gemaakt o.a. voor wat betreft: voorlichten organisatoren evenementen regelgeving (single use plastics richtlijn); inspiratie/informatie bijeenkomst georganiseerd voor organisatoren evenementen over verduurzamen van hun evenement; plan van aanpak gemaakt voor verduurzamen verenigingen, opdrachtomschrijving gemaakt en pitch gehouden voor informatieavond Verduurzamen verenigingen; intentieverklaring Conceptueel en Circulair bouwen ondertekend, circulariteitseisen -ambities en regionale afspraken m.b.t.

woningbouw in kaart gebracht, verkennende gesprekken gevoerd intern en in GMR-verband wat betreft het opnemen MVOI/Circulair inkopen in het gemeentelijk inkoopbeleid: in samenwerking met HAN is gewerkt aan stappenplan verduurzamen bedrijventerreinen, samenwerking/kennisdeling met ODRA op het gebied van de circulaire economie is opgestart en wordt verder vorm gegeven, deelname aan speerpunt Grondstoffen & Ketens van GMR. Ook de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie is verder gebracht, hier zijn o.a. de volgende stappen gezet: -

Aanstelling en inwerken projectleider Kwartier maken intern en afstemming gemeente Zevenaar Ambtelijke vertegenwoordiging geregeld in Speerpuntenoverleg GMR Input geleverd voor regio-arrangement/-deal en Woonvisie/-deal Diverse samenwerkingen met onderwijs en studieprojecten Organisatie bezoek Deltacommissaris 6 april 2023 Diverse subsidies aangevraagd Voorstel opgesteld voor organisatie capaciteit communicatiemedewerker Verschillende uitvoeringsprojecten voorbereidt en opgestart Thema Klimaatadaptatie geborgd binnen lopende ruimtelijke ontwikkelingsprojecten

• Opstellen beleidskader- en uitvoeringsagenda ‘biodiversiteit’ -

Thema Biodiversiteit opgenomen binnen programmalijn Klimaatadaptatie Projectplan opgesteld en projectteam geformeerd Adviesbureau gecontracteerd De voorbereiding voor de kick off in Q1 2024 zijn getroffen

• Wijkuitvoeringsplan de Vergert door ontwikkelen Ook in de Vergert zijn grote stappen gezet. De werkgroep Techniek heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om aardgas te vervangen, welke technieken het beste passen bij de wijk en hebben uiteindelijk een keuze gemaakt in drie mogelijkheden om verder te onderzoeken in fase 2. Deze zijn beschreven in de warmtevisie De Vergert aardgasvrij. De wijk steunt het voorstel van de werkgroep. Er zijn in 2023 2 bijeenkomsten voor alle bewoners van de wijk De Vergert georganiseerd en daarnaast is ingezet op de verspreiding van een aantal nieuwsbrieven.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

3.B.2

39

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) • Ruimtelijke inpassing zonneparken rondom InnoFase In 2023 is bestuurlijke overeenstemming bereikt met initiatiefnemers IXZon en Rijn en IJssel Energie coöperatie/ Energie de Liemers over het te ontwikkelen zonnepark Zonnig Duiven in het geschikte RES-zoekgebied, nabij InnoFase. Hiervoor loopt nu de procedure voor de omgevingsvergunning. Beleidsmatig heeft de raad op verzoek van deze initiatiefnemers ingestemd om de maximaal te vergunnen periode te verlengen tot 30 jaar. • Vestigen juridische entiteit Smart Energy Hub InnoFase (SEH) en het ontwerpen van het virtueel netwerk (VLES) In 2023 is een intentie overeenkomst tussen alle betrokken partijen gesloten, met als doel de SEH gezamenlijk verder te brengen. Alle voorbereidingen voor het stichten van een energie-coöperatie zijn inmiddels genomen. Ook zijn alle voorbereidingen genomen om de VLES te kunnen ontwikkelen. We zijn nu in afwachting van de toekenning van een Europese subsidie om verder te kunnen. • Verduurzamingsaanpak ’t Holland evalueren en door vertalen naar een kostenefficiënte aanpak voor de verduurzamingsopgave op de bedrijventerreinen in de A-12 zone. De evaluatie van ’t Holland heeft inmiddels plaatsgevonden, dit heeft geleid tot onderzoeksvragen die samen met de Hogeschool Arnhem Nijmegen en de STECgroep zullen worden opgepakt.

Hierbij zal eerste stap een gebiedsanalyse van de bedrijventerreinen worden gedaan. Vervolgens wordt een kansenkaart gemaakt en een plan van aanpak opgesteld. • Vervolg aanpak energie armoede In samenwerking met Winst uit je woning is een programma opgesteld voor de aanpak van de energiearmoede. Huishoudens die een energietoeslag aanvroegen ontvingen een persoonlijke brief met de mogelijk een afspraak te maken met een energieklusser. Ook via sociale media en kranten is hier ruchtbaarheid aan gegeven. Bijna 90% van de aanvragers van de energietoeslag heeft bezoek gehad van een energieklusser die niet alleen advies gaf maar ook meteen kleine besparende maatregelen zoals lampen, folies, tochtstrips of waterbesparende douchekoppen plaatste. Resterend budget geven we in 2024 uit aan een ruimere regeling voor het vervangen van witgoed.

C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op ons afkomt. Dit is het speerpunt: 3.C.1 Doel Toelichting

Implementatie nieuwe Omgevingswet Zorgen voor een goede doorontwikkeling van de Omgevingswet. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt een hele lijst bestaande wetten en regelingen voor het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Daar vallen beleidsthema’s onder zoals wonen, economie, mobiliteit, natuur/biodiversiteit, milieu, ruimtelijke ordening en water. De wet werkt met een landelijk Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). De uitwerking vindt plaats met gebruikmaking van verschillende instrumenten zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Participatie is een belangrijke pijler. Inmiddels is er specifiek participatiebeleid vastgesteld voor de Omgevingswet. De transitie duurt tot uiterlijk 2032. Zolang er geen definitief omgevingsplan is geldt een tijdelijk omgevingsplan. De komende jaren zal er veel inzet gepleegd worden op de transitie naar een definitief omgevingsplan.

40

3.C.1 Bereikt/nietbereikt

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

Implementatie nieuwe Omgevingswet De verordeningen/besluiten die noodzakelijk zijn voor het werken met de Omgevingswet zijn grotendeels vastgesteld door de Raad. In verband met het uitstel tot 1 januari 2024 zijn in 2023 de volgende onderwerpen afgerond: Over deze onderwerpen heeft in 2023 besluitvorming plaatsgevonden. In 2023 is een start gemaakt met het definitieve Omgevingsplan. Vanaf 1 januari 2024 zal gewerkt worden met het tijdelijke Omgevingsplan (huidige ruimtelijke kaders). Het definitieve Omgevingsplan dient in 2023 afgerond te zijn. Het is de bedoeling om in 2024 en de jaren daarna zoveel mogelijk onderdelen al definitief te maken.

Aanvullende wensen Vervolgproces Natuurinclusieve ontwikkeling gebied tussen Duiven en Westervoort Op 18 april 2023 heeft de raad van Duiven de Startnotitie Natuurinclusieve ontwikkeling Tussengebied Duiven-Westervoort vastgesteld. Ook de raad van Westervoort heeft deze vastgesteld. Ook is er projectgeld door Westervoort aan het budget toegevoegd. Daardoor treden beide gemeenten nu gezamenlijk op als opdrachtgever. In de Startnotitie zijn de algemene en specifieke opgaven voor het gebied bepaald. Voor het gehele gebied dienen de kansen in beeld gebracht voor de ontwikkeling van een groenblauw raamwerk. Daarnaast ook de kansen voor sport en recreatie van het gebied. Zowel voor reeds aanwezige behoefte aan het verplaatsen van sportvelden vanuit Westervoort, alsmede voor eventuele behoeften voor sport en recreatie vanuit Duiven. Tenslotte zou een ondergeschikte, kleinschalige woonfunctie in het gebied kunnen landen. In de Voorjaarsnota 2023 heeft de raad van Duiven besloten een bestemmingsreserve voor realisatie van het groenblauwe raamwerk in te stellen. Vervolgens zijn individuele gesprekken gevoerd met grondeigenaren in het gebied. Ook met sportverenigingen is gesproken. De uitkomsten daarvan zijn vermeld in een Kennisgeving aan de raad.

Op basis van deze uitkomsten is opdracht verleend aan Landschapsbureau Strootman om een Koersdocument op te stellen, waarin de kaders voor verdere ontwikkeling worden aangegeven. Inmiddels zijn de eerste schetsen gedeeld met de klankbordgroep. Ook zijn ze gepresenteerd en besproken tijdens een brede participatie avond op 29 februari 2024. De volgende concept-uitwerking zal medio 2024 met beide raden worden gedeeld, waarna in het derde en vierde kwartaal 2024 de besluitvorming kan plaatsvinden. 3.3 Wat heeft het ons gekost? Hieronder een tabel waarin de cijfers worden vergeleken van de jaarrekening 2022, de begroting voor wijziging, de begroting na wijziging, de werkelijke cijfers 2023 en het verschil tussen de begroting na wijziging met de werkelijke uitgaven. Resultaat programma Omgeving

Lasten Baten Gerealiseerde totaal saldo

Rekening 2022 16.333 12.431 - 3.902

Begroting 2023 v.w. 15.352 10.128 - 5.224

Begroting 2023 n.w. 16.588 9.787 - 6.801

Rekening 2023 15.915 10.915 - 5.000

Saldo 2023 673 1.128 1.801

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

Resultaatbestemming Gerealiseerde resultaat

Rekening 2022 604 - 3.298

41

Begroting 2023 v.w. 942 - 4.282

Begroting 2023 n.w. 1.570 - 5.231

Rekening 2023 75 - 4.925

Saldo 2023 - 1.495 306

(Bedragen x € 1.000)

Verklaring van het saldo Het positieve resultaat op het programma Omgeving bedraagt vóór bestemming € 1.801.000. Voor een verklaring van de grote verschillen verwijzen we naar de verschillenanalyse op pagina 104 en verder. Verkeer en vervoer Parkeren Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Doorbelasting 1Stroom Doorbelasting kapitaallasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bedragen in €

747.000 8.000 1.127.000 - 1.000 255.000 - 114.000 - 13.000 13.000 14.000 524.000 -215.000 436.000 - 1.042.000 61.000 1.801.000

Directe kosten (€ 2.781.000) Er was minder noodzakelijk onderhoud bij de civiele kunstwerken. Door het matige winterseizoen vielen de kosten voor de gladheidsbestrijding mee. Omdat we recent een groot deel van de lichtmasten hebben vervangen zijn er voordelen op de onderhoudskosten voor die lichtmasten en op de energiekosten van de openbare verlichting. De kosten voor de aanpassing van de Rijksweg vielen tot dusver mee. Een deel van het project is doorgeschoven naar 2024. Het project infrastructurele verbetering Nieuwgraaf is in het eerste kwartaal 2024 afgerond. Het digitale handboek voor de Openbare Ruimte is nog niet gerealiseerd en de voetpaden aan de Heilweg en in Loo worden pas later gerealiseerd. Er was een aanbestedingsvoordeel op het maaien van bermen en sloten. Per saldo ontstaat een voordeel op taakveld verkeer en vervoer. Op het taakveld Parkeren ontstaat een voordeel vanwege meer ontvangsten van leges invalidenparkeerplaatsen. Het resultaat op taakveld fysieke bedrijfsinfrastructuur ontstaat voornamelijk door winstnemingen op de bedrijventerreinen Seingraaf, de Nieuweling en Innofase. Op het taakveld bedrijvenloket en bedrijfsregelingen is een nadeel doordat de opbrengst marktgelden tegenviel vanwege de matige bezetting.

Op het taakveld economische promotie ontstaat het voordeel doordat er weinig gebruik is gemaakt van het herstelfonds voor ondernemers en ook het centrumherstelplan minder kosten had. Er was een nadeel op de opbrengst toeristenbelasting vanwege de lagere bezetting van de hotels. De verplaatsing van de ijsbaan leverde meerkosten op vanwege de aanpassing van de parkeerplaats. Er is een bijdrage gedaan aan het wandelnetwerk. De kosten voor circulaire economie waren lager doordat een aantal projecten nog in de startfase zijn. Er zijn minder kosten gemaakt voor onderhoud van riolen. Voor IBA's en rioolgemalen zijn meer kosten voor onderhoud gemaakt. Er is ook een hogere storting in de voorziening riolering omdat het verschil tussen gemaakte kosten voor riolering en de ontvangen rioolheffing daarin wordt

42

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

opgespaard om de verwachte toekomstige grote onderhoudsgolf voor rioleringen op te kunnen vangen zonder dan een extreme verhoging van de rioolheffing nodig te hebben. De opbrengst voor de rioolheffing viel tegen vanwege het lagere verbruik. Hierdoor ontstaat op het taakveld riool een nadeel. Door minder aanbod van het gft en restafval dan verwacht zijn de verwerkingskosten lager. In verband met een nieuw contract zijn de kosten voor het containerbeheer gestegen. De opbrengst voor het oud papier is sterk gedaald ten opzichte van 2022. Daarnaast zijn de kosten voor de inzameling van het oud papier en de kosten voor het inzamelen van het PMD door het nieuwe contract sterk gestegen. Van St Afvalfonds is een hogere eindafrekening van de vergoeding voor de inzameling van PMD, papier en glas over 2021 ontvangen. De verwerkingskosten op het afvalaanbiedstation zijn gedaald door het afsluiten van nieuwe contracten.De inkomsten voor metaal zijn licht gestegen door een hogere vergoeding. Per saldo was er een nadeel op het taakveld afval. Het voordeel op het taakveld milieubeheer ontstaat doordat de bijdrage aan de ODRA lager was dan geraamd omdat de ODRA niet alle opdrachten heeft kunnen uitvoeren. Bovendien werd er meer provinciale subsidie ontvangen voor de overdracht van bodemtaken De leges voor de lijkbezorging vielen in 2023 hoger uit.

Hierdoor ontstaat een voordeel op het taakveld begraafplaatsen en crematoria. Er zijn in 2023 uren doorbelast aan derden voor te ontwikkelen plannen waar via een anterieure overeenkomst vergoedingen voor werden ontvangen. Veel kosten voor de aanleg van de A15 zijn doorgeschoven naar volgende jaren. Bij de implementatie van de Omgevingswet is een voordeel omdat er meer geld vanuit het Rijk werd ontvangen. Dit alles levert een voordeel op bij het taakveld ruimtelijke ontwikkeling. We hebben een extra bedrag op moeten nemen in de verliesvoorziening voor het complex Vitaal Centrum Duiven. Op de complexen Werkterp de Ploen en De Timp zijn winsten genomen. Per saldo ontstaat een nadeel op het taakveld grondexploitatie. Er waren minder legesinkomsten voor omgevingsvergunningen als gevolg van minder aanvragen in het afgelopen jaar. Verder was er een voordeel doordat niet het hele budget voor inhuur personeel voor het versnellen van de woningbouw is gebruikt. En het voorbereidingskrediet voor flexwonen is door alle ontwikkelingen ook niet volledig uitgegeven. Ook voor de LEADER zijn geen uitgaven gedaan. Daardoor ontstond een voordeel op het taakveld wonen en bouwen. Doorbelasting (-€ 980.000) De werkelijke lasten van 1stroom zijn volgens de in de begroting gehanteerde procentuele verdeling aan de taakvelden in Duiven en Westervoort doorbelast.

In programma 3 zijn meer kosten terecht gekomen dan geraamd vanwege de extra inspanningen inzake de woningbouwplannen. Doordat er minder investeringen in wegen en riolering zijn gedaan en doordat er vanwege de lagere boekwaarden op de grondexploitatie minder rentekosten worden toegerekend werden er minder kapitaallasten op dit programma geboekt. Saldo resultaatbestemming (mutaties reserves) Het saldo op de resultaatbestemming op dit programma is -€ 1.495.000. Dat betekent dat er minder uit de reserves is onttrokken dan geraamd. En dat is nadelig. Er is een storting in de BR Stimuleringsfonds gedaan voor de SVN inzake startersleningen (-€ 4.000) die niet was geraamd. Er is € 1.000 meer gestort in de Bestemmingsreserve Groenfonds vanuit de bijdrage aan het windpark. Er was een lagere onttrekking voor landschapsontwikkeling (-€ 12.000). Voor de kosten A15 werd vanwege de stilliggende activiteiten € 296.000 minder onttrokken. Voor het uitvoeren van de woonvisie is minder onttrokken (-€ 90.000) omdat we met minder inhuur uit konden. Vanwege het uitstel van de invoering waren er al veel voorbereidingen getroffen waardoor er ook minder onttrokken is voor de implementatie van de Omgevingswet (-€ 159.000). De geraamde onttrekking voor democratische vernieuwingen (Uitdaagrecht) heeft niet plaatsgevonden omdat er geen uitgaven waren (-€ 15.000).

Er is geen geld onttrokken uit de reserves ter dekking omdat de kosten in 2023 niet gemaakt zijn voor voetpad Loo en voetpad Heilweg. In totaal een nadeel van € 22.000. Ook voor het centrumherstelplan is minder onttrokken (-€ 27.000) dan geraamd omdat hier minder aanspraak op werd gemaakt. In verband met de afwikkeling van de gebiedsgerichte

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 3 Omgeving

43

aanpak Rijksweg in 2024 is hiervoor in 2023 nog geen geld onttrokken (-€ 410.000). Voor het ondersteunen ondernemers is het herstelfonds ondernemers opgezet en hier is minder gebruik van gemaakt (-€ 41.000). Omdat er de voorbereidingskredieten voor de Goudenregenstraat 1 en de Schoolstraat 14 zijn geraamd ontstaat een voordeel (€ 120.000). Er is minder onttrokken uit de BR Circulaire Economie (-€ 121.000). Voor de infrastructurele verbetering van Nieuwgraaf werd € 123.000 minder onttrokken. Er is geen onttrekking meer geweest vanwege dekking voor kosten van sloop van de Wiekslag (-€ 4.000). Voor versnellen woningbouw is € 17.000 minder onttrokken dan geraamd. Er is geen onttrekking geweest voor de beleidsvisie buitengebied (-€ 75.000) omdat er nog geen activiteiten zijn geweest. Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Startersleningen SVN Bijdrage windpark Landschapsontwikkeling A15 Uitvoeren Woonvisie Implementatie Omgevingswet Democratische vernieuwingen Voetpad Loo Voetpad Heilweg Centrumherstelplan Gebiedsgerichte aanpak Rijksweg Ondersteunen ondernemers Voorbereidingskrediet Goudenregenstraat 1 Voorbereidingskrediet Schoolstraat 14 Circulaire Economie Infrastructurele verbetering Nieuwgraaf Sloop Wiekslag Versnelling woningbouw Beleidsvisie buitengebied Gerealiseerde resultaat