3. Jaarstukken Duiven 2023 - Nieuwe versie met kleine aanpassingen nav politieke avond

Jaarstukken Duiven 2023

2

Jaarstukken Duiven 2023 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inleiding Jaarverslag - Programmaverantwoording Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Algemene Dekkingsmiddelen Onvoorzien Verplichte Indicatoren Jaarverslag - Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Wet Open Overheid Jaarrekening - Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Overzicht van baten en lasten per programma Toelichting overzicht van baten en lasten Inkomsten Financiële positie Rechtmatigheidsverantwoording Jaarrekening - Balans Activa Passiva Bijlagen behorende bij de jaarrekening SISA Baten en Lasten per Taakveld Bijlagen niet behorende tot de jaarrekening Kerngegevens Beleidsnota's per programma Producten per programma Geactiveerde kredieten Controleverklaring en besluiten Controleverklaring Besluit tot vaststelling van de jaarrekening

3 4 4 16 31 45 49 49 51 51 59 66 71 77 81 89 98 100 100 104 116 118 122 123 129 135 164 164 170 173 173 174 176 178 182 183 185

Jaarstukken Duiven 2023 - Inleiding

3

Inleiding Met deze jaarrekening en het jaarverslag blikken we terug op 2023 en leggen we verantwoording af over het afgelopen jaar. Een jaar waarin veel is gebeurd en een jaar waarin veel bereikt is. Woningbouw, duurzaamheid en sociaal domein waren daarbij de belangrijkste aandachtsgebieden. Voor wat betreft woningbouw zijn we trots dat gestart is met de bouw van woningen in Regina Pacis, in ’t Hoge Velt, op locatie De Timp en Onder de Toren. De plannen voor Plakse Weide en Ploen Noord zijn een stap verder gebracht en er is onderzoek verricht naar flexwonen. Belangrijke stappen waardoor we komende tijd kunnen doorpakken. Bij wonen gaat het niet alleen om de aantallen en de stenen, maar ook om buurten te maken. Omzien naar elkaar is daarbij belangrijk; dat zijn we aan het uitwerken door onder andere een woonzorgvisie op te stellen. In het sociaal domein is gewerkt aan het vormgeven van wat we noemen de transformatie: het toekomstbestendig maken van de zorg. We voerden hierover dorpsgesprekken met inwoners en maatschappelijke organisaties. We boekten mooie resultaten door in te zetten op lokale laagdrempelige vormen van ondersteuning. Door meer jongerenwerk, ook op straat, in te zetten, gaven we een impuls aan fijn en veilig opgroeien en samenleven in onze dorpen. Door het opbouwwerk uit te breiden werken we aan veerkrachtige buurten die omzien naar elkaar.

Daarnaast maakten we een strategie voor de zorg van de toekomst, stelden we een uitvoeringsplan beschermd thuis op en maakten we een start met extra investeren in preventie en positieve gezondheid door gelden vanuit de landelijke regelingen GALA en IZA aan te vragen. Op het gebied van duurzaamheid zijn stappen gezet rondom klimaatadaptatie, duurzame energie opwekken en distribueren en circulariteit. In de Vergert is door de werkgroep Techniek onderzocht welke technieken het meest geschikt zijn om de wijk aardgasvrij te kunnen maken. Een grote stap vooruit die op ruim draagvlak in de wijk kan rekenen. Participatie is zo integraal onderdeel geworden van de ambities van het college. Duurzaamheid en sociaal beleid hebben we pragmatisch integraal opgepakt door energiearmoede terug te dringen met advies over besparing van energie en het verstrekken van energiebesparende middelen zoals lampen en tochtstrips. We hebben de nodige wijzigingen in het college gehad afgelopen jaar. Twee wethouders namen afscheid en na een coalitiebreuk werd een nieuw college gevormd. Met het nieuwe college hebben we als vervolg op het nieuwe coalitieakkoord een collegeprogramma opgesteld. Met het motto ‘omzien naar elkaar in Duuve’ is het college voortvarend aan de slag gegaan om door te pakken op woningbouw, duurzaamheid pragmatisch vorm te geven en om het sociaal domein te herijken.

Financieel zien we, in tegenstelling tot de verwachting bij de begroting en de najaarsnota, dat we 2023 met een positief resultaat afsluiten, onder andere vanwege grondexploitaties en incidentele gelden vanuit het Rijk. Dat is mooi, want dit levert een bijdrage aan Duiven financieel gezond doorgeven aan volgende generaties. Tegelijk zien we dat we als gemeente Duiven komende jaren fors minder geld van het Rijk krijgen. Dat betekent dat we behoedzaam moeten omgaan met de gemeentebegroting. Er liggen nog volop plannen en ideeën die we tot besluitvorming en tot uitvoer willen brengen. Daarbij werken we vanuit onze visie omzien naar elkaar. Samenwerken, integraal werken, verbinding met elkaar, verantwoordelijkheid nemen en vertrouwen zijn daarbij belangrijke waarden. En dat in in een financieel uitdagende periode die veel van ons zal vergen. En daarom: handen ineen, handen uit de mouwen en met uitgestoken hand verder aan de slag!

4

Jaarstukken Duiven 2023 - Jaarverslag - Programmaverantwoording

Jaarverslag - Programmaverantwoording Programma 1 Programma 2 Programma 3

Bestuur Maatschappij Omgeving Algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Verplichte indicatoren

Programma 1 Bestuur 1.1 Wat hebben we bereikt? Hoger doel: bijdragen aan de positieve gezondheid van de inwoners Gemeente Duiven wil een bijdrage leveren aan de positieve gezondheid van de inwoners van de gemeente. Vertrouwen in de overheid draagt bij aan de positieve gezondheid van inwoners. De gemeente wil dit vertrouwen vergroten door inwoners het gevoel te geven welkom te zijn. Door laagdrempelige en vlotte dienstverlening vanuit servicegerichtheid, via heldere communicatie en door het nakomen van afspraken. Inwoners actief betrekken bij het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving versterkt de onderlinge verbinding en leefbaarheid in wijk en dorp. Dit draagt in belangrijke mate bij aan de positieve gezondheid van inwoners. Programmadoel Gemeente Duiven is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Externe ontwikkelingen • Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet Open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. We haken zoveel mogelijk aan bij landelijke ontwikkelingen en mogelijkheden.

• Rijksoverheid en provincie stimuleren het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie. Ze bieden bijvoorbeeld ondersteuningsprogramma's aan. Zo experimenteren steeds meer gemeenten met de burgerbegroting. Ook het Right to Challenge zie je steeds meer. Het experimenteren komt voort uit de wens om inwoners meer te betrekken bij de lokale politiek. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen De jaarlijkse bijdrage aan de GMR is € 89.273. De Groene Metropoolregio (GMR) is een samenwerking met meerdere gemeenten in Gelderland. In 2021 zijn vijf regionale opgaven vastgesteld. • Verbonden regio • Productieve regio • Circulaire regio • Ontspannen regio • Groene groeiregio Vanuit deze bestuurlijke opgaven wordt er jaarlijks een opgaveagenda en een bijbehorende investeringsagenda vastgesteld. De GMR heeft relaties met vele beleidsterreinen die in de gemeente spelen, zoals woningbouw, economie en circulaire economie. De opgaven zijn onderling ook sterk verbonden.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

5

Het aansluiten bij deze regionale opgaven vergt ambtelijke capaciteit en bestuurlijke inzet. Als bestuurlijke opgave met de hoogste prioriteit wordt de Groene Groeiregio aangemerkt. De inzet voor de verschillende opgaven werkt ook door in programma 3. Informatie en ICT De gemeente is steeds meer afhankelijk van ICT. De ICT omgeving is volop in beweging. Software zal steeds meer als een service geleverd worden (SAAS). Dit heeft gevolgen voor de manier waarop de gemeente zich op dit vlak moet organiseren. Voor de uitvoerende RID zijn strategische sessies gehouden met als centrale vraag hoe deze organisatie zich moet ontwikkelen. Deze strategische sessies krijgen een weerslag in verschillende toekomstscenario’s. In 2024 werkt de RID het gekozen scenario verder uit. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren van de gemeente. Verschillende maatregelen worden in verband met de toegenomen risico’s rondom met name ransomware genoemd. Gezien de toenemende mate van afhankelijkheid van ICT-middelen zijn structureel beduidend meer financiële middelen nodig in de komende periode. In de begroting van de SDL is daartoe voor informatiebeveiliging een structurele verhoging opgenomen. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken.

De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil met de Wob: de Woo verplicht het actief openbaar maken van documenten in elf informatiecategorieën. Dit gebeurt gefaseerd in 5 jaar tijd. 1.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? A. “Krachtige overheid”: Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is. Dit zijn de speerpunten: 1.A.1 Doel

Uitvoeringsprogramma Participatiebeleid De uitvoering van het eind 2022 vast te stellen Participatiebeleid (inclusief Participatieverordening) te borgen in de organisatie en de samenleving.

6

1.A.1 Toelichting

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Uitvoeringsprogramma Participatiebeleid Zowel bestuurlijk als ambtelijk leeft er een sterke en dringende behoefte aan praktische handreikingen voor participatie. Wanneer start een participatietraject en wanneer niet? Wat houdt het in en wat niet? Daarnaast zijn er formele redenen (de Omgevingswet, uitdaagrecht en de burgerparticipatie) om participatie tot een speerpunt te benoemen. Eind 2022 leggen we een participatievisie inclusief participatieverordening aan de raad voor en wordt in het kader van de Omgevingswet een handreiking met een afwegingskader vastgesteld. Uitwerking: In 2023 start de uitvoering van de participatievisie. Dat betekent o.a.: -Kennis delen: het creëren van meer bewustwording van de rol van de ambtelijke en bestuurlijke organisatie in de verdere ontwikkeling van de participatie-processen (groeimodel). Om hiermee ook een cultuur omslag te maken met alle betrokkenen. -Verder bouwen aan de implementatie van participatie binnen bestaande werkprocessen. Dit varieert van informeren tot en met mee-beslissen (participatieladder). -Borging in de samenleving: met de samenleving het gesprek aangaan over de uitgangspunten van de participatievisie.

Bereikt/nietbereikt

1.A.2 Doel Toelichting

-Borging van al deze nieuwe taken legt een extra claim op de organisatie. Binnen de huidige middelen en formatie kunnen we deze niet opvangen. Voorstel is daarom middelen vrij te maken voor één extra formatieplaats en een uitvoeringsbudget. In 2023 is een beleidskader participatie opgesteld dat in september 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Bij het opstellen van dit beleidskader is met de samenleving het gesprek aangegaan over de uitgangspunten van participatie. Eind 2023 is een start gemaakt met het implementeren van het beleidskader participatie. Daarbij gaat het onder andere om het opstellen van een praktische handreiking. Er zijn diverse cursussen op het gebied van participatie gevolgd door medewerkers die veel te maken hebben met participatietrajecten. Participatieadviseurs geven collega’s advies over het afwegen om wel of niet een participatieproces te starten en over het inrichten daarvan. In 2024 volgt een voorstel aan de gemeenteraad waarin keuzes worden voorgelegd over ambitieniveau en de daarvoor benodigde ambtelijke inzet. Integraal werken Samenhang en afstemming op alle niveau's Ieder speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten.

De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Integrale adviezen vergroten de kwaliteit en samenhang. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er komt rust en stabiliteit in de processen. De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.A.2 Bereikt/nietbereikt

Integraal werken Integraal werken bij gemeenten is een benadering waarbij verschillende afdelingen en disciplines binnen de gemeente samenwerken om complexe problemen aan te pakken en verkokering tegengaan. Door integraal te werken kunnen gemeenten efficiënter reageren op de behoeften van hun inwoners en kunnen ze meer samenhangende en holistische diensten leveren. Dit bevordert niet alleen een betere kwaliteit van leven en welzijn voor onze inwoners, maar kan ook leiden tot kostenbesparingen en een effectiever gebruik van middelen binnen de gemeente. 1Stroom heeft ervoor gekozen om verkokering tegen te gaan en het integraal werken en denken te versterken op strategisch en operationeel niveau. Strategisch niveau Op strategisch niveau hebben we de organisatorische bedrijfsvoering in 2023 versterkt door meer aandacht te geven aan onze dienstverlening. Met de vaststelling van de Visie op dienstverlening zijn een aantal centrale normen vastgesteld. Deze Visie geeft richting aan de ontwikkeling van de dienstverlening van de gehele organisatie aan individuele inwoners en ondernemers. De uitgevoerde activiteiten in 2023 hebben het collectieve denken hierover versterkt binnen de organisatie.

Een andere ontwikkeling van het integraal werken op strategisch niveau is het in kaart brengen van het geheel van de opgaven, projecten en programma’s waar de organisatie voor aan de lat staat en het aanbrengen van een prioritering daarin. Door dit in onderlinge samenhang te bezien zorgen we ervoor dat we meer en betere bewuste keuzes maken in de activiteiten we als organisatie aan kunnen.

7

8

1.A.2

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Integraal werken Operationeel niveau Op operationeel niveau hebben we ons in 2023 gericht op het inzichtelijk maken en verbeteren van een flink aantal uitvoeringsprocessen. Ook daarbij vormt het integraal werken een toetssteen door de verschillende activiteiten meer met elkaar te harmoniseren. Een aantal van dergelijke processen waaraan gewerkt is in 2023 zijn: 1. Het behandelen van Fixi meldingen. O.m. door onze inwoners betere keuzes te geven bij het aanmaken van een melding, door het instellen van servicenormen, het bouwen van een dashboard met bedrijfsinformatie (BI) en het versnellen van de doorstroming van een melding door de organisatie naar de juiste behandelaar. 2. Het behandelen van meldingen Jeugd en Wmo. O.m. door het verbeteren van de uitvraag aan de telefoon (triage) en het versterken van de samenwerking tussen de telefonie en de consulenten. 3. Het behandelen van Woo-verzoeken. O.m. door het evalueren en verbeteren van de behandeling van met name complexe, omvangrijke, Woo-verzoeken. 4. Het onboarden van nieuwe medewerkers. Door het verbeteren van de onboarding op organisatieniveau, zodat nieuwe medewerkers een goede start maken en zich verbinden aan 1Stroom. 5. Het inkopen van goederen en diensten: het verbeteren van het centraal opslaan van inhuur- en inkoopcontracten. 6. Het voorkomen van woonoverlast.

Door het in kaart brengen van de verschillende vormen van overlast en de wijze waarop deze door de organisatie wordt opgepakt. 7. Toezicht op heling. Door het in kaart brengen van de betrokkenen in dit proces en hun onderlinge afhankelijkheden daarbij. Tot slot Zowel op strategisch niveau als operationeel niveau geldt dat het integraal werken nog in de kinderschoenen staan. De in 2023 behaalde resultaten geven echter voldoende aanleiding geven om hieraan verder te werken en de samenhang blijvend te versterken binnen onze organisatie.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. Dit zijn de speerpunten: 1.B.1 Doel Toelichting

Zorg en Veiligheid Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur. Sinds de decentralisatie in het sociaal domein is de gemeente verantwoordelijk voor de zorg. Hiermee is een goede verbinding tussen zorg en veiligheid steeds belangrijker. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd komen er steeds nieuwe knelpunten en doelgroepen. In 2021 zijn de eerste belangrijke stappen gezet om zorg en veiligheid beter op elkaar aan te laten sluiten. Het verder uitwerken en versterken van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur gaat de komende jaren door en blijft daarom een speerpunt.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.B.1 Bereikt/nietbereikt

Zorg en Veiligheid De meldingen over personen met verward gedrag dalen. Dat is best bijzonder, want tegen de landelijke trend in. Bovendien liggen de cijfers ruim onder het landelijk gemiddelde. De steeds beter verlopende samenwerking tussen de politie en de teams Zorg en Veiligheid van de gemeenten, op basis van het in 2022 jaar gesloten convenant, lijkt zijn vruchten af te werpen. De meldingen jeugdoverlast zijn na de coronajaren aan het stabiliseren op het niveau van voor corona. De extra jongerenwerker, jeugdboa en ingestelde weegtafel hebben even tijd nodig gehad om op te starten, maar functioneerden in 2023 naar tevredenheid. Eind 2023 waren er geen overlastgevende jeugdgroepen in de gemeente.

1.B.2 Doel Toelichting

Bereikt/nietbereikt

Cyberveiligheid Cyberveiligheid binnen de gemeente vergroten. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Onder andere voorlichting vergroot de bewustwording. Daarom is cybercrime een nieuwe prioriteit geworden in het integraal veiligheidsplan 2023-2026. Naast de gerichtheid op onze inwoners en bedrijven is het voor de gemeente zelf van belang om een goede weerbaarheid tegen cybercriminelen te hebben. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook werken we veel met privacygevoelige informatie. Het gijzelen of stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties.

Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is daarom erg belangrijk. De politie heeft informatie verzameld over de slachtoffers van cybercrime. Uit die beelden komt onder meer naar voren dat mannen over het algemeen vaker slachtoffer zijn dan vrouwen. Het vaakst bij fraude bankgegevens/ internetbankieren gevolgd door hulpvraagfraude. Slachtoffers van “Aan- en Verkoopfraude” zijn merendeel vertegenwoordigd in de leeftijdsgroepen tot 50 jaar. Slachtoffers van vriend-in-nood-fraude en fraude bankgegevens/internetbankieren zijn over het algemeen 55 jaar en ouder. Deze informatie wordt gebruikt ten behoeve van de preventiecampagnes die we willen gaan doen. In 2023 is gewerkt aan een crisisplan voor cybercalamiteiten. Welke structuur tuigen we op als bijvoorbeeld de systemen worden gegijzeld of gehackt met gevolgen voor de dienstverlening? Het plan is begin 2024 door het management goedgekeurd. In de loop van 2024 wordt ermee geoefend.

C. Het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Dit zijn de speerpunten:

9

10

1.C.1 Doel

Toelichting

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Moderniseren van de dienstverlening Zoveel mogelijk uitbreiden van de digitale dienstverlening en optimaliseren van de digitale toegankelijkheid van gemeentelijke producten en diensten. De wensen en behoeften, mogelijkheden en beperkingen van onze inwoners, bedrijven en instellingen staan daarbij centraal. Bij alle nieuwe keuzes worden de volgende vragen gesteld: • Is digitaliseren zinvol: wordt het er makkelijker op? • Hoe wordt de toegankelijkheid gewaarborgd: is alles makkelijk te vinden en te gebruiken, en welke oplossingen zijn er voor mensen die niet goed kunnen meekomen? • Zijn er mogelijkheden om samen te werken met anderen: zorg voor integrale oplossingen die elkaar aanvullen en die kunnen aansluiten op landelijke of regionale ontwikkelingen? • Hoe wordt de flexibiliteit gewaarborgd: sluit de oplossing voldoende aan op de leefwereld van inwoners en op veranderingen in de samenleving? • Is de informatie transparant en betrouwbaar en is de privacy van onze inwoners gewaarborgd? Er zijn veel verschillende ICT-oplossingen beschikbaar. Dat vraagt om strategische keuzes. De Liemerse i-Visie en i-Strategie bieden handvatten om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. Er wordt zoveel mogelijk samengewerkt in de Liemers. Er is ook volop aandacht voor inwoners die niet of minder zelfredzaam zijn. Mensen met een beperking en de groep digibeten en laaggeletterden.

Ook voor deze doelgroepen zijn de gemeentelijke producten en diensten toegankelijk, zowel digitaal als analoog. De gemeente blijft dan ook investeren in de kwaliteit van het persoonlijk klantcontact. Gemeente Duiven wil op alle fronten de dienstverlening naar een hoger niveau tillen. Dienstverlening die toegankelijk, betrouwbaar, uitnodigend en servicegericht is. Oplossingsgericht, professioneel, integraal en met empathie en een persoonlijke benadering. Voor 2023 is de wens om scherp te krijgen hoe de visie op dienstverlening, met als motto "aandacht voor wat nodig is", verder kan worden uitgewerkt en een dienstverleningsstrategie kan worden ontwikkeld met -voor zover mogelijk- een vertaling naar concrete doelen en toezeggingen aan inwoners, instellingen en bedrijven over wat zij van de gemeente mogen verwachten. De kosten voor het ontwikkelen van een dienstverleningsstrategie kunnen worden gedekt vanuit bestaand budget binnen de 1Stroom-begroting. Wanneer de dienstverleningsstrategie leidt tot wezenlijk andere keuzes in de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening, waarvoor nieuwe investeringen nodig zijn, dan volgt daarvoor een separaat voorstel.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.C.1 Bereikt/nietbereikt

11

Moderniseren van de dienstverlening In 2023 zijn op verschillende gebieden acties ingezet en resultaten geboekt: 1. Digitale toegankelijkheid: De hoofdwebsite www.duiven.nl is bijna volledig digitaal toegankelijk. Niet-toegankelijke pdf-documenten of tekeningen worden niet meer geplaatst tenzij deze documenten vanuit de WOO wel actief openbaar gemaakt moeten worden. Vanwege beperkt budget en capaciteit lukt het niet om naast de hoofdwebsite ook diverse subwebsites volledig digitaal toegankelijk te maken. 2. Digitale producten en diensten: In 2023 zijn alle e-diensten onder de loep genomen en waar mogelijk verbeterd. E-formulieren zijn aangepast of samengevoegd om het digitaal aanvragen van producten en diensten voor inwoners te vereenvoudigen. 3. Fixi: de app voor meldingen openbare ruimte is sterk verbeterd, waardoor het contact met inwoners via de app sneller en beter verloopt. 4. Verbeteren persoonlijk klantcontact en bereikbaarheid: Er zijn diverse trainingen ontwikkeld en verzorgd op het gebied van direct klantcontact, zoals de training gesprekstechnieken voor het KCC en de workshop dienstverlening voor alle medewerkers van 1Stroom. Deze laatste workshop is ook als vast onderdeel aan het on-boarding-proces toegevoegd.

1.C.2 Doel

Toelichting

Bereikt/nietbereikt

Begrijpelijk schrijven via alle communicatie-uitingen Een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening is de wijze van communicatie met inwoners, bedrijven, instellingen en andere klanten. Wie een (nieuws)brief, een e-mail of ander bericht krijgt van de gemeente, moet begrijpen waarom, waar de tekst over gaat, wat de boodschap is en wat er van hem wordt verwacht. Communicatie vanuit de gemeente moet uitnodigend en servicegericht zijn, geschreven vanuit de belevingswereld van de ontvanger. Schriftelijke communicatie moet gericht zijn op de lezers. Met heldere, foutloze teksten met een goede opbouw, een heldere boodschap, een neutrale toon en op een passend taalniveau. In de meeste gevallen is dat B1. Dit taalniveau is voor de meeste mensen begrijpelijk. Dit wordt al toegepast bij de webteksten. Gemeentelijke brieven, mails en andere uitingen worden nog niet altijd geschreven in taalniveau B1. De ontvanger begrijpt hierdoor vaak niet goed de bedoeling of wat er van de lezer wordt verwacht. Daarom is het belangrijk een verbeterslag te maken in de schriftelijke communicatie. Er komt een leer- en ontwikkeltraject voor het schrijven van lezersgerichte en begrijpelijke teksten. Onderdeel hiervan is het inzetten van de tool Klinkende Taal. Met deze tool leren de medewerkers continu en verbeteren ze hun schrijfvaardigheid. Zo worden teksten steeds duidelijker.

Het management-dashboard van Klinkende Taal maakt monitoring mogelijk van het gebruik van de tool en (de ontwikkeling van) het taalniveau van de teksten. Een training voor het eenvoudiger schrijven van juridische teksten heeft geleid tot duidelijker / beter leesbare beslissingen op bezwaar. Verder is een start gemaakt met het herschrijven van sjablonen en is een pilot gedraaid met de tool Klinkende Taal, welke in 2024 een vervolg zal krijgen. Met deze tool kunnen teksten eenvoudig omgezet worden naar taalniveau B1, dat is eenvoudig Nederlands dat door de meeste mensen wordt begrepen. De teksten op de website zijn geschreven op taalniveau B1. Verder zijn er contacten gelegd met inwoners die als ervaringsdeskundige beschikbaar zijn om steekproefsgewijs de begrijpelijkheid van de brieven en teksten te toetsen.

12

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

1.3 Wat heeft het ons gekost? Hieronder een tabel waarin de cijfers worden vergeleken van de jaarrekening 2022, de begroting voor wijziging, de begroting na wijziging, de werkelijke cijfers 2023 en het verschil tussen de begroting na wijziging met de werkelijke uitgaven. Resultaat programma Bestuur

Lasten Baten Gerealiseerde totaal saldo Resultaatbestemming Gerealiseerde resultaat

Rekening 2022 17.107 58.368 41.261 -167 41.094

Begroting 2023 v.w. 18.118 52.728 34.610 1.677 36.287

Begroting 2023 n.w. 20.302 55.708 35.407 1.641 37.048

Rekening 2023 19.606 57.757 38.151 1.685 39.836

Saldo 2023 695 2.049 2.744 44 2.788

(Bedragen x € 1.000)

Verklaring van het saldo Het positief resultaat op het programma Bestuur bedraagt vóór bestemming € 2.744.000. Voor een verklaring van de grote verschillen verwijzen we naar de verschillenanalyse op pagina 104 en verder. Bestuur Burgerzaken Beheer overige gronden en gebouwen Overhead OZB niet-woningen Overige belastingen Algemene Uitkering Overige baten en lasten Crisisbeheer en brandweer Openbare orde en veiligheid OZB woningen Treasury Doorbelasting 1Stroom Doorbelasting kapitaallasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bedragen in €

- 128.000 61.000 358.000 344.000 31.000 - 2.000 850.000 38.000 43.000 - 2.000 68.000 55.000 1.404.000 -378.000 2.744.000

Directe kosten (€ 1.718.000) Het nadeel op het taakveld bestuur is ontstaan doordat er vanwege de nieuwe berekeningen door het ABP voor een nieuw collegelid moet worden gestort in de voorziening voor pensioenen wethouders. Verder was er een fout gemaakt in een berekening voor een van de voormalige wethouders waardoor daar ook een extra bedrag moet worden gestort en valt er een bedrag vrij uit de voorziening vanwege de hogere rekenrente. De uitgaven inzake de Wet open overheid (Woo) vielen mee door minder aanvragen en er was een voordeel op participatie omdat de formatie niet voor het hele jaar ingevuld kon worden. Op het taakveld burgerzaken was er een voordeel vanwege het hogere aantal uitgegeven paspoorten en rijbewijzen omdat vanwege corona veel mensen hun verlenging uitstelden. Op verkiezingen een voordeel vanwege de goedkopere distributie van stempassen. Op het taakveld beheer overige gronden en gebouwen is een voordeel ontstaan. Dit wordt veroorzaakt door de verkoop van de benedenverdieping van het pand in het Vitaal Centrum. Het afboeken van de vordering op Akwaak leverde een nadeel op. De energiekosten van het pand aan

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

13

het Eilandplein en Regina Pacis vielen mee en er kon pacht voor de ruilgronden worden gevraagd omdat die niet voor het flexwonen werden gebruikt. Het taakveld Overhead levert een voordeel op omdat het resultaat op 1stroom beter was dan de raming, de kosten voor automatisering vanuit de RID lager uitvielen en de kosten voor de grondexploitatie lager waren doordat hier minder activiteit is geweest dan geraamd. Door de gunstige liquiditeitspositie ontvangen we in het kader van het schatkistbankieren een rentevergoeding die hoger is dan geraamd. Samen met een klein nadeel op de beleggingen vanwege lager dividend van Alliander zorgt dit voor een voordeel op het taakveld Treasury. Op de taakvelden OZB voor woningen en niet woningen ontstaat een voordeel doordat er minder leegstand was en enkele uitbreidingen. Bovendien zijn de kosten van herwaardering en voor beroep en bezwaar vorig jaar lager geweest. Op het taakveld overige belastingen ontstaat een klein nadeel doordat er iets minder opbrengsten reclamebelasting zijn geweest. Het saldo op het taakveld Algemene Uitkering komt door de gevolgen van de decembercirculaire hoger uit. Verder zijn er ook een aantal maatstaven aangepast die voordelig uitwerken. Tenslotte zijn er nog afrekeningen van de jaren 2021 en 2022 geweest.

Het voordelige verschil op het taakveld Overige baten en lasten ontstaat door een aantal suppletie-aangiften inzake de BTW die voor een teruggaaf zorgen en de vrijval uit de voorziening dubieuze debiteuren. Op het taakveld crisisbeheer en brandweer is een voordeel ontstaan omdat de eindafrekening van de VGGM gunstiger uit viel. Op het taakveld openbare orde en veiligheid hebben we een klein nadeel. Op dit taakveld worden onder andere de legesopbrengsten APV, de opbrengst van de reclameborden aan de lichtmasten en de uitvoeringskosten in het kader van de integrale veiligheid verantwoord. Doorbelasting (€ 1.027.000) De werkelijke lasten van 1Stroom zijn volgens de in de begroting gehanteerde procentuele verdeling aan de taakvelden in Duiven en Westervoort doorbelast. In dit programma 1 zijn minder kosten terecht gekomen dan geraamd. Op de kapitaallasten ontstaat een nadeel doordat de afschrijving van het gebouw in het Vitaal Centrum hoger was omdat de boekwaarde van de verkochte delen moest worden afgeschreven. Saldo resultaatbestemming (mutaties reserves) Het saldo op de resultaatbestemming op dit programma is € 43.000. In totaal is er dus minder in de reserves gestort dan geraamd. Aan de Bestemmingsreserve Vastgoed is in totaal € 124.000 meer onttrokken dan de raming. In de Bestemmingsreserve Combinatiefuncties is € 42.000 gestort.

En in de Bestemmingsreserve Wet Open Overheid (WOO). Deze stortingen waren niet geraamd. De onttrekking van € 16.000 voor de uitvoering en borging van het participatiebeleid is niet gedaan. Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Saldo Combinatiefuncties Storting WOO Saldo vastgoed centrum Uitvoering en borging participatiebeleid Gerealiseerde resultaat Bedragen in €

1.4 Welke verbonden partijen waren betrokken?

Samenwerking de Liemers

2.744.000 - 42.000 - 22.000 124.000 - 16.000 2.788.000

14

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Resultaat in 2023

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ict en inkoop. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Via periodieke overleggen op verschillende niveaus wordt afstemming met elkaar gezocht. De SDL (Samenwerking de Liemers) is voor de gemeente Duiven (Westervoort en Zevenaar) een uitvoeringsorganisatie. Hieronder zijn een aantal onderdelen weergegeven waaraan de SDL heeft gewerkt. De gemeente Duiven (via 1Stroom) speelt hierin voor een ondersteunende en faciliterende rol als het gaat om de ambtelijke ondersteuning. De Samenwerking de Liemers kent een eigen verantwoording in een jaarrekening. 2023 heeft in het teken gestaan van de noodzakelijke wijziging van de gemeenschappelijke regeling Samenwerking de Liemers. Besluitvorming wordt echter voor 1 juli 2024 verwacht. Daarnaast is ook in 2023 verdere uitvoering gegeven aan de bestuurlijke opdracht van de RSD. Extra inzet is gepleegd op de opvang en leefgeldregeling Oekraïners. De gemeenten hebben de SDL een bezuinigingsopdracht opgelegd.

In de bedrijfsvoering wordt elke keer beoordeeld hoe en waar een bezuiniging kan plaatsvinden. Deze maatregelen alsmede de uitvoering van de inhoudelijke werkzaamheden van de SdL vindt separaat plaats. Hierbij nemen de leden van de colleges van de deelnemende gemeenten binnen de SdL, hun rol in het algemeen- en dagelijks bestuur. Inhoudelijk wordt verwezen naar de jaarstukken van de GR Samenwerking de Liemers.

Doel

Taak Beleidsrisico’s

1Stroom De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • Robuuster wordt (minder kwetsbaar). • Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). • Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven, aan de raden en colleges (kwaliteit). • Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). • Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten). Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlijk niveau zoeken de partijen afstemming met elkaar.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Resultaat in 2023

Doel

Taak

Beleidsrisico’s

Resultaat in 2023

Het resultaat 2023 van 1Stroom was -€ 225.000. De gemeenten Duiven en Westervoort dragen hierdoor extra bij..

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundigehulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer. • In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrijding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Na een uitgebreid proces opende in maart 2023 de nieuwe meldkamer Oost-Nederland in Apeldoorn. De meldkamer in Arnhem is daarmee komen te vervallen. De VGGM is gestart met de versterking van haar bedrijfsvoering. Een bestuurlijke begeleidingsgroep monitort het proces. Ook is een traject gestart om te komen tot een toekomstbestendige GGD.

De organisatiestructuur van de brandweer is vernieuwd. Dat heeft onder meer geleid tot een afdeling crisisbeheersing.

Doel Taak

Beleidsrisico’s Resultaat in 2023

Doel

15

Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers bij het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefbescheiden. Niet van toepassing. Naast de reguliere werkzaamheden is er voortgang geboekt op het project Aansluiting e-depot ECAL. Er is een concreet Plan van Aanpak opgesteld door de externe partij DOCFactory voor het project en is er een projectleider aangenomen zodat het begin 2024 kan starten. Euregio Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen.

16

Taak

Beleidsrisico’s Resultaat in 2023

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 1 Bestuur

Grensoverschrijdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit. Zij vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden. Zij adviseert de deelnemers bij grensoverschrijdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelijks eigen beleid. Waar nodig wordt de Euregio ingeschakeld bij de uitvoering van beleid.

Programma 2 Maatschappij 2.1 Wat hebben we bereikt? Programmadoel De gemeente levert een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Duiven een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Waar nodig worden handvatten aangereikt gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staan hierbij centraal, zodat de gemeente – waar nodig – de juiste en passende ondersteuning biedt. Toelichting De gemeente streeft naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen bijdraagt en kan meedoen; jong en oud, genderneutraal, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Iedereen draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, is nuttig en krijgt waardering. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Waar nodig helpt de gemeente deze mogelijkheden te vergroten met passende zorg en ondersteuning. Niet iedereen kan zelf de regie over het leven voeren en volwaardig meedoen in de samenleving. Samen deze kwetsbare inwoners zoekt de gemeente naar oplossingen op maat. Hierbij worden vooral de vrij toegankelijke voorzieningen optimaal benut en versterkt. Waar nodig wordt specialistische ondersteuning ingezet.

Via het stimuleringsbeleid en de innovatiewerkplaats, werkt de gemeente samen met maatschappelijke instellingen, verenigingen en inwoners. Zij kennen hun verantwoordelijkheden en vormen het fundament van de samenleving. Om deze fundering verder te versterken en benutten, stimuleert en faciliteert de gemeente de samenwerking tussen deze partijen. Ook worden initiatieven ondersteunt. Dit vraagt een doorlopende dialoog en afstemming. Want niet alle partners volgen de ingeslagen weg met hetzelfde “vervoermiddel” en dezelfde ”snelheid”. Het beoogd resultaat is, dat alle partners gelijkwaardig een nog sterker maatschappelijk fundament vormgeven. Zo worden samen (eenvoudige en) duurzame oplossingen mogelijk gemaakt. Hoofddoelen Wij hebben ingezet op: 1. De basis op orde. Externe ontwikkelingen Wet maatschappelijke ondersteuning Wmo Het abonnementstarief voor de huishoudelijke ondersteuning staat landelijk ter discussie. De invoering van dit tarief heeft een aanzuigende werking. Het kabinet heeft zich in april 2023 voorgenomen om vanaf 1 januari 2026 de eigen bijdrage voor de hele Wmo aan te passen naar een eigen bijdrage waarbij meer rekening wordt gehouden met het inkomen en het vermogen. Dit is nog een plan. De Eerste en de Tweede Kamer moeten nog akkoord gaan

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

17

De uitstroom van inwoners die beschermd wonen naar beschermd thuis vraagt veel tijd en aandacht. Extra voorzieningen zijn nodig wanneer deze groep inwoners zelfstandig gaat wonen. Oplossingen hiervoor worden met name in het voorliggende veld gezocht. Van belang is dat de sociale spankracht van wijken worden meegenomen. Hierover worden ook met de woningbouwverenigingen gesprekken gevoerd. Datzelfde geldt voor de opvang van statushouders en de komst van de vluchtelingen vanuit Oekraïne. Ook dit zal de komende jaren van onze gemeente inspanning vragen. De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld. Het is onduidelijk wanneer de invoering nu doorgang zal vinden. Ondertussen maken we afspraken in de regio om de decentralisatie verder voor te bereiden. We zien een toename bij de GGZ zorg. Deze is zorgelijk, mede door de gespannen arbeidsmarkt. Dit heeft eerder al geleid tot een opnamestop voor de GGZ. Er is van twee kanten grote druk; te veel mensen die een beroep doen op zorg en te weinig mensen om die zorg te leveren. Datzelfde zien we ook bij de aanbieders van Maaltijdondersteuning. De gemeente is in overleg met deze organisaties om de zorg voor de toekomst te kunnen garanderen. Alle mogelijke oplossingen, ook “out of the box” worden hier verkend. Hiervoor werken we in de Liemers samen in het project naar een samenhangende aanpak voor de GGz in de Liemers.

We werken samen met Liemerse gemeenten, zorgverzekeraar, GGnet, huisartsen, Welzijnsorganisaties, voor een integrale aanpak van de GGZ (staat ook bij de speerpunten). Ook prijsstijgingen van de maatwerk voorzieningen als gevolg van salarisontwikkelingen hebben gevolgen. De gemeente heeft geen invloed op deze factoren, maar moet er wel voor betalen. Steeds vaker komt naar voren dat de tweedeling in onze maatschappij groter toeneemt: kansrijk versus kansarm, welvarend versus armoede, digitaal vaardig versus digitaal onbekwaam. De afgelopen twee coronajaren hebben deze tweedeling vergroot. Zeker voor de jeugd is de vraag of de soms opgelopen achterstanden kunnen worden ingehaald de komende jaren en of dat leidt tot een vraag om extra hulp vanuit de gemeente. Jeugd Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 beschrijft de aanpak van een grote transitie die we de komende jaren met elkaar moeten maken. De doelstelling van de Hervormingsagenda is tweeledig: 1. Betere en tijdige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. 2. Hulp en ondersteuning wordt aangeboden binnen een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel.

In het Regionale Uitvoeringsplan Jeugd van de regio Centraal Gelderland is de vertaling gemaakt van de regiovisie ‘Samenwerking en Opdrachtgeverschap Jeugd, Wmo, Beschermd Wonen’ uit 2021 naar uitvoering voor 2024 en verder. In het Uitvoeringsplan wordt beschreven hoe de gemeenten de drie thema’s: Kind- en Gezinsbescherming, Versterken Lokale Toegang en Complexe Hulpvragen, gezamenlijk willen uitvoeren. De thema’s staan onderling met elkaar in verbinding en kunnen dus niet los van elkaar worden gezien. De belangrijkste opgaven voor de gemeenten zijn de verbinding naar het sociale domein (domein overstijgende aanpak), terugdringen administratieve lasten, regionalisering en landelijke inkoop. Toekomstscenario Jeugdbescherming

18

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

Het Toekomstscenario is een meerjarig programma en schetst een toekomstbeeld en een langdurig traject (5 tot 10 jaar), maar is nog geen uitgewerkt plan. Het beoogt een fundamenteel andere manier van werken in de kind- en gezinsbescherming zodat gezinnen en kinderen waar onveiligheid speelt of wanneer een ontwikkelingsbedreiging van een kind aan de orde is, eerder en beter geholpen worden. Binnen het Toekomstscenario staan vier basisprincipes centraal: gezinsgericht, rechtsbeschermend & transparant, eenvoudig en lerend. Deze basisprincipes omvatten een programmatische aanpak met een aantal actielijnen om de gestelde doelen te behalen. De afgelopen periode is in onze regio met vertegenwoordigers vanuit de gemeenten, Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en (jeugd)hulpaanbieders veelvuldig gesproken over hoe we in deze regio ons willen voorbereiden op het Toekomstscenario. Ieder heeft hierin vanuit de wet een verantwoordelijkheid. Het doel is om de partijen samen op te laten trekken. Overleg met Veilig thuis heeft ertoe geleid dat vanaf 2024 medewerkers van Veilig thuis wekelijks meewerken met onze consulenten in het Sociaal Loket. Voorkomen van uithuisplaatsingen Het voorkomen dat hulpvragen complex worden moet bijdragen aan het doel dat minder kinderen uit huis worden geplaatst.

In 2023 is de herziene Richtlijn uithuisplaatsing en terugplaatsing gepubliceerd. Deze richtlijn is opgesteld voor professionals die te maken krijgen met complexe hulpvragen. Het vraagt van Lokale Teams en Gecertificeerde Instellingen om hun medewerkers hierin bij te scholen. Regionaal willen we dit ondersteunen, via het Regionaal Expert Team Centraal Gelderland (RET) en met gecontracteerde zorgaanbieders, zodat ze elkaar sneller op zoeken om kennis en ervaringen uit te kunnen wisselen en om te voorkomen dat situaties in gezinnen escaleren en leiden tot spoed of crisis. Regionale Samenwerking arbeidsmarkt Beleidsontwikkeling vindt steeds meer plaats vanuit de arbeidsmarktregio Midden Gelderland. Ambtelijk worden beleidsinhoudelijke zaken voorbereid, op management niveau wordt getoetst op uitvoerbaarheid en bestuurlijk worden vervolgens de zaken besloten. Hierna wordt lokaal geïmplementeerd. Goede voorbeelden hiervan zijn onder meer; • Het opstellen van een gezamenlijke uniforme reïntegratieverordening voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland. De eerste versie daarvan wordt in de eerste week van maart 2024 verwacht. • de uniforme invoering van beleid en uitvoering op Nieuw Beschut Werk is in 2023 afgerond en verder geïntensiveerd en voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland geüniformeerd.

• de collectieve handelswijze voor de verstrekking van Loonkostensubsidie, voorsorterend op het Breed Offensief vanuit het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZW). Voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland dezelfde werkwijze en regels. Door steeds meer afspraken voor de hele arbeidsmarktregio Midden Gelderland uniform te maken, wordt het voor werkgevers en aanvragers makkelijker om een beroep te doen op de voorzieningen, zoals onder andere hierboven genoemd, die wij als regio te bieden hebben. Deze ontwikkelingen leiden er op hun beurt toe dat er steeds meer geld- en budgetstromen via de arbeidsmarktregio lopen, ofwel via de centrumgemeente Arnhem. Deze stromen worden periodiek gemonitord en ter verantwoording voorgelegd aan het Regionaal Portefeuille Overleg (RPO) en het Regionaal Werkbedrijf (RWB). Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Doelen van de maatregelen uit het breed offensief zijn: • het makkelijker maken voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen; • mensen met een arbeidsbeperking voor langere tijd aan het werk krijgen;

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

19

• werk voor mensen met een arbeidsbeperking aantrekkelijker maken (bijvoorbeeld door meer inkomen); • De ontwikkelingen binnen de arbeidsmarktregio Midden Gelderland zorgen ervoor dat deze agenda wordt uitgevoerd. Daarnaast is er in 2023 een nieuwe Bestuurlijke Opdracht Regionale Sociale Dienst de Liemers opgesteld waarbij de focus ligt op mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De inzet van loonkostensubsidie, coaching en maatwerktrajecten geeft deze inwoners een betere kans binnen participatie en de reguliere arbeidsmarkt, maar ook beschut werk zorgen dat werkgevers en werkzoekenden elkaar makkelijker vinden. Coronagelden Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) heeft de gemeente middelen ontvangen. Deze middelen zijn bedoeld om onderwijsvertragingen en problemen ten gevolge van de coronapandemie te verminderen. Specifiek gaat het over problemen op cognitief vlak (het vermogen om te leren), executief vlak (hersenfuncties voor doelgericht gedrag zoals planning en werkgeheugen) en sociaal en emotioneel vlak. In 2023 zijn de middelen grotendeels uitgegeven aan de uitbreiding van het vindplaatsgericht werken door maatschappelijk werkers op scholen en aan de uitbreiding van de Voorleestrein en Sterk door Taal. Daarnaast zijn de middelen besteed aan extra inzet van een verzuimcoach en begeleiding bij het mentaal welbevinden en huiswerkbegeleiding in het voortgezet onderwijs.

Onderwijsachterstanden 2023-2026 In 2023 is de nieuwe beleidsperiode Onderwijsachterstanden gestart. Aan de hand van een Onderwijskansenbeleidsplan zijn in 2023 speerpunten opgesteld voor het uitgeven van de middelen gedurende deze beleidsperiode. In 2023 zijn de middelen grotendeels uitgegeven aan het aanbod Voorschoolse Educatie voor peuters met een risico op ontwikkelings- of onderwijsachterstanden. Hiernaast zijn de middelen besteed aan extra groepsondersteuning op de kinderopvang en aan initiatieven en methodes die gericht zijn op het verbeteren van de (taal)ontwikkeling van kinderen, zoals Thuis in Taal, LOGO3000 en de Zomerschool. Tot slot is een deel van het geld besteed aan de ‘Peutermonitor’. Dit registratiesysteem voor voorschoolse educatie geeft inzicht in het bereik van peuters met een risico op ontwikkelings- of onderwijsachterstanden en geeft hiermee relevante informatie voor ons Onderwijskansenbeleidsplan. Prijsstijgingen In 2023 werd duidelijk dat de gemiddelde loonstijgingen door de afgesloten CAO’s in de zorg en welzijnssector, ver uitstijgen boven de reguliere compensatie die de gemeente ontvangt vanuit het gemeentefonds voor het opvangen van de inflatie. Hierdoor zijn de toegekende subsidies en de gemaakte prijsafspraken over de ingekochte producten onder druk komen te staan. Personeelskrapte In 2023 speelde de krapte op de arbeidsmarkt een grote rol in het sociale domein.

Aanbieders zijn regelmatig niet in staat gebleken om tijdig zorg te kunnen leveren vanwege het personeelsgebrek. Of de kwaliteit van de zorg- en dienstverlening staat onder druk door een groot verloop onder het personeel. 2.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? We werkten aan de opgave: Verdere transformatie van het sociaal domein. Door te investeren in de positieve gezondheid van onze inwoners en uit te gaan van wat iemand wel kan en door te denken in mogelijkheden. Iedereen die dat wil moet mee kunnen doen met werk, onderwijs, sport, cultuur en aan ons verenigingsleven. We hebben aandacht voor achterstanden en de tweedeling in onze gemeenschap. We bedenken simpele en passende

20

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

oplossingen in en met de directe leefomgeving. Zorg die nodig is, wordt tijdig en integraal ingezet. We kijken naar heel de mens achter de zorgvraag. Dit waren de speerpunten: 2.A.1 Doel

De transformatie van het Sociaal Domein Het verder versterken van basisvoorzieningen voor sport, cultuur en ontmoeten. Het verder ontwikkelen van vrij toegankelijke voorzieningen om hulpvragen van inwoners sneller, passend en dichtbij op te lossen. Eind 2023: • is het aantal inwoners dat gebruik maakt van de maatwerkvoorziening begeleiding en groepsbegeleiding Wmo en de individuele voorziening behandeling en begeleiding vanuit de jeugdwet gelijk of afgenomen. • Is er een afname van het aantal jeugdigen in de zware verblijfsvoorzieningen en de opbouw van andere en lichtere verblijfsvormen in combinatie met ambulante voorzieningen (van zwaar naar licht).

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

2.A.1 Toelichting

21

De transformatie van het Sociaal Domein Om gezond leven in de breedste zin van het woord te stimuleren, zijn goede basisvoorzieningen nodig. Bijvoorbeeld om te kunnen sporten. Een sterke basis voorkomt gezondheidsproblemen en heeft in die zin een preventieve werking. Om het niveau van deze basisvoorzieningen hoog te houden, is blijvend aandacht nodig. Na de basisvoorzieningen volgen de vrij toegankelijke voorzieningen. Samen vormen ze een keten van mogelijkheden voor inwoners die daar behoefte aan hebben. In de afgelopen jaren is er actief en met succes ingezet op de ontwikkeling van voorliggende voorzieningen. Deze zijn vrij toegankelijk zonder beschikking van de gemeente. Zoals het jongerenwerk of het algemeen maatschappelijk werk. We zien bij een toename van het gebruik een afname van de relatief duurdere maatwerkvoorzieningen. In de komende jaren blijft dit aandacht nodig hebben. We gaan het jongerenwerk uitbreiden. En we koppelen het met een meer ambulant gerichte werkwijze aan de functie van de jeugdboa. Hiermee versterken we het contact met jongeren en kunnen we beter inspelen op signalen. Natuurlijk veranderen de vragen van inwoners me de ontwikkelingen in de samenleving. Het college wil hierop blijven inspelen en meebewegen. Ontwikkeling van voorliggende voorzieningen is nooit af.

Door vragen van inwoners vroegtijdig te signaleren en hierop in te spelen, wordt mogelijk voorkomen dat problemen te groot worden. Dit vormt de preventieve werking van deze voorzieningen. Daarnaast wordt de druk op voorliggende voorzieningen steeds groter. De wachtlijsten in de GGZ en in de jeugdzorg maken problemen complexer. Net als bijvoorbeeld de wens dat mensen langer zelfstandig thuis blijven wonen. Mede als gevolg van corona is de problematiek bij sommige inwoners sterk verergerd. Problemen die eerder met maatwerk of individuele voorziening werden opgelost, worden nu meegenomen naar de welzijnswerkers, jongerenwerkers en jongerencoaches. Ook door beleidswijzigingen verandert de doelgroep. Denk aan de uitstroom uit Beschermd Wonen en de nieuwe wet inburgering die de gemeente meer verantwoordelijkheid geeft. Of aan ouderen en dementerenden die niet meer in een verpleeghuis terecht kunnen. In de wijk Duiven Zuidoost neemt de vergrijzing snel toe. Samen met Vivare, de Liemerije wil het college verder bouwen aan een inclusieve wijk waar mensen kunnen blijven wonen. Ook als ze zorg en ondersteuning nodig hebben. Een zogenaamde Blijfwijk dus. Het college gaat partners betrekken om deze inclusieve woonomgeving vorm te geven. Zoals zorgaanbieders, buurtbewoners, Mikado, de Wijkern, Woonzorg Nederland en de zorgverzekeraars.

Dit zal vragen om extra investeringen vooraf in gebouwen en de openbare ruimte. Maar ook om personele inzet van de gemeente en van onze partners. De toegankelijkheid van flexibele zorg vraagt daarnaast om een helder aanspreekpunt. Het college onderzoekt of de gemeente subsidies kan krijgen voor het realiseren van de inclusieve wijk. De opgedane ervaringen zijn elders in de Liemers bruikbaar om oplossingen te vinden voor de groeiende zorgvraag. We zien een ontwikkeling naar andere en nieuwe vormen van jeugdhulp. Met inzet op het terugdringen van verblijf en de afbouw van de gesloten jeugdzorg, de maatregelen in de Jeugdbescherming als de uitkomst van de Gelderse Verbeteragenda. Het is de wens om zoveel als mogelijk te voorkomen dat jeugdigen uit huis geplaatst worden. Noodzakelijk hiervoor zijn een versterkt ambulant voorzieningenniveau en het aanbod van vernieuwende voorzieningen. Dit vergt een voortgaande transformatie van het zorgaanbod en hiermee van het zorglandschap. Samen met de zorgaanbieders wordt geïnvesteerd op deze beweging van zwaar naar licht. Er wordt ingezet op versterking van de huidige partners, het betrekken van nieuwe partners en het samen slim organiseren van activiteiten. Een voorbeeld zijn activiteiten rondom laaggeletterdheid en cursussen digi-vaardigheid. Her vinden en versterken welzijnspartners en de bibliotheek elkaar.

22

2.A.1 Bereikt/nietbereikt

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

De transformatie van het Sociaal Domein Het platform DOEMEEINDUIVEN is opgezet. Verenigingen en maatschappelijke organisaties kunnen het activiteitenaanbod centraal aanbieden. De cultuurcoaches sport en cultuur stimuleren verenigingen en maatschappelijke organisaties in het voorliggende veld om activiteiten aan te jagen. Binnen de bibliotheek weten inwoners van Duiven het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) steeds beter te vinden. In de Blijfwijk is gestart met community building. Opbouwwerk is actief in de kwetsbare wijken om samen met inwoners en partners zoals Vivare oplossingen te ontwikkelen die bijdrage aan de leefbaarheid van de wijk. In de Gladiolenstraat heeft Vivare samen met de gemeente en opbouwwerk een tijdelijk steunpunt in de wijk ontwikkeld. Hierdoor is het mogelijk om dichtbij zorg en ondersteuning te bieden en samen met inwoners te zoeken naar oplossingen. Er is een team zorg en overlast opgezet binnen de gemeente dat nauwe verbindingen heeft met politie, woningbouwvereniging, Veilig thuis, huisartsen en welzijnsstichting, en zorgbemiddeling/ bemoeizorg. Dit team is verbonden met het landelijke meldpunt mensen met onbegrepen gedrag. Door deze aanpak kunnen partners snel hun signalen doorgeven en kan er snel ondersteuning ingezet wordt als dit nodig is en kan escalatie voorkomen worden.

In de Liemers werken we met andere Liemerse gemeenten samen in de pilot GGZ ter voorkoming van wachtlijsten. Welzijn op recept is ingevoerd, waardoor er een korte lijn ontstaat tussen huisartsen en voorliggende voorzieningen. Begin 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. Deze regeling stelt ons als gemeente in staat om meer te doen aan preventie in het sociaal domein en dus om te werken aan de transformatie van het sociaal domein. Als gemeente hebben wij een plan van aanpak laten opstellen om lokaal invulling te geven aan het GALA. Eén van de geldstromen binnen met GALA is het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Wat betreft de IZA gelden hebben wij, als gemeente, meegewerkt aan het opstellen van een regionaal plan centraal Gelderland, waardoor we de financiering voor projecten die hiermee gefinancierd kunnen worden voor de komende jaren hebben veiliggesteld.

Jaarstukken Duiven 2023 - Programma 2 Maatschappij

2.A.1

23

De transformatie van het Sociaal Domein In 2023 is de Week van de Positieve Gezondheid georganiseerd voor inwoners, raadsleden en ambtenaren. Door in te zetten op voorliggende voorzieningen zoals Ontmoetingplus, is het aantal inwoners dat gebruik maakt van groepsbegeleiding WMO gedaald. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen is licht toegenomen. In de regio Centraal-Gelderland worden afspraken gemaakt om de decentralisatie beschermd wonen, beschermd thuis goed voor te bereiden. Dit heeft geresulteerd in goede financiële afspraken tussen centrum gemeente Arnhem en de regio gemeenten In 2023 is er vorm en inhoud gegeven aan de ‘outreachend’ jongerenwerker. Sante heeft in 2023 het team jeugd en jongerenwerk verder vorm gegeven waardoor jongerenwerk en jongerencoach beter geborgd is in de uitvoering. Maatschappelijk werk op school is tijdelijk uitgebreid met incidentele middelen vanuit NPO gelden. Deze uitbreiding voldoet aan de vraag. In 2023 is een aantal interventies vanuit het programma Kansrijke Start voortgezet die bijdragen aan een zo goed mogelijke start van kinderen in hun eerste 1000 dagen. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van de individuele voorziening behandeling vanuit de jeugdwet is fors toegenomen, en het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van de individuele voorziening begeleiding vanuit de jeugdwet is gelijk gebleven.