3. 201594065-Beleid huisvesting internationale werknemers.pdf
Tekst van het document
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers gemeente Duiven
Definitief d.d. februari 2023
1
Inhoudsopgave 1. Huisvestingsbeleid gemeente Duiven
3
1.1
HUIDIG BELEID GEMEENTE DUIVEN
3
1.2
REGIONAAL EN PROVINCIAAL BELEID
3
1.3
DOELSTELLINGEN VAN HET NIEUWE HUISVESTINGSBELEID
3
1.4
BEHOEFTE 5
1.5
BEGRIPSBEPALING EN WIJZE VAN METEN Begripsbepaling Wijze van meten HUISVESTINGSMOGELIJKHEDEN IN DUIVEN
5 5 6 6
UNIFORME EISEN VAN NIEUWE HUISVESTINGSINITIATIEVEN INTERNATIONALE WERKNEMERS 6 Uniforme kwaliteitseisen Uniforme beheereisen Uniforme locatie-eisen AANVULLENDE KWALITEITSEISEN Aanvullende eisen: huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever Aanvullende eisen: huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen Aanvullende eisen: huisvesting van minimaal 100 personen HARDHEIDSCLAUSULE
7 9 10 11 11 12 13 13
1.6 1.7
1.8
1.9
2. Communicatie en participatie
14
2.1
COMMUNICATIE- EN PARTICIPATIEPLAN
14
2.2
CONTACTPUNT GEMEENTE
15
2.3
BEHEERSOVERLEG NA REALISATIE
15
3. Registratie en informatie
16
3.1
INFORMATIEFLYER
16
3.2
AFSPRAKEN MET WERKGEVERS
16
3.3
DIGITAAL NACHTREGISTER
16
3.4
VAST FORMULIER VOOR UITSCHRIJVING
17
4. Controle en handhaving
18
4.1
UITBREIDEN EXPLOITATIEVERGUNNING
18
4.2
VERHUURDERSVERGUNNING
18
4.3
PERIODIEKE CONTROLE DOOR STICHTING NORMERING FLEXWONEN
18
4.4
HANDHAVING
18
5. Samenwerking met andere partijen
19
5.1
SAMENWERKING MET STAKEHOLDERS IN DE GEMEENTE
19
5.2
SAMENWERKING MET DE REGIO
20
6. Monitoring en evaluatie 6.1
MONITORING
21
21
6.2 EVALUATIE 22 Bijlage 1: Relatie notitie van uitgangspunten en huisvestingsbeleid Bijlage 2 Huidige situatie 30 Bijlage 3: samenvatting aanbevelingen Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
23 25 31
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Bijlage 4 Regionale handreiking huisvesting internationale werknemers Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen
34
2
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
1.
Huisvestingsbeleid gemeente Duiven
1.1 Huidig beleid gemeente Duiven Momenteel beschikt de gemeente niet over duidelijke kaders waarbinnen het realiseren van huisvesting van internationale werknemers mogelijk is. We verstaan onder internationale werknemers alle werknemers in Nederland zonder Nederlandse nationaliteit en in dienst van een in Nederland gevestigde werkgever, die binnen twee maanden na de eerste komst naar Nederland aan het werk zijn. Via de bestemmingsplannen is kamerbewoning in woningen niet toegestaan. De gemeente gaat nog onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om kamerbewoning onder voorwaarden toe te staan om de krapte op de woningmarkt terug te dringen. Ondanks dat Duiven zelf geen recreatieparken binnen de gemeentegrenzen kent, kent het wel regels omtrent permanente bewoning van recreatiewoningen, dat is verboden. Voor logiesverstrekkers geldt dat zij een exploitatievergunning moeten aanvragen voor het verstrekken van nachtverblijf. 1.2 Regionaal en provinciaal beleid Provincie De provincie Gelderland richt zich op het ondersteunen en stimuleren van huisvestingsprojecten in de gemeenten en het verbinden van de gemeenten op dit terrein. Hiervoor is een procesregisseur huisvesting arbeidsmigranten aangesteld. De provincie stimuleert met name de ontwikkeling van grotere huisvestingsvormen (200 personen of meer) in of aan de rand van de bebouwing.
Daar waar initiatiefnemers nieuwe huisvestingslocaties in het buitengebied willen realiseren, is overleg met de provincie aan de orde. Regio Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen In het kader van de Woondeal Arnhem – Nijmegen heeft de regio een regionale handreiking (zie bijlage 4) huisvesting internationale werknemers opgesteld dat gemeenten concrete handvatten geeft om het lokale beleid in te richten en de stip op de horizon zet waar regiogemeenten op eigen tempo naartoe kunnen werken. Deze regionale handreiking is nog niet door alle regiogemeenten vastgesteld of door vertaald in eigen beleid. Het lokale beleid van Duiven heeft aansluiting bij de regionale handreiking zodat de negatieve effecten van het waterbed maximaal beheerst kunnen worden. Hiermee wordt bedoeld dat de huisvesting dat in de éne gemeente goed is geregeld ervoor zorgt dat het probleem verplaatst naar omliggende gemeenten. 1.3 Doelstellingen van het nieuwe huisvestingsbeleid De hoofddoelstelling van het huisvestingsbeleid internationale werknemers is dat we in Duiven zorgen voor goede woon- en leefomstandigheden voor alle internationale werknemers naar rato van het aantal dat in onze gemeente werkt. Het gaat daarbij om de internationale werknemers die hier nu al wonen, maar ook om internationale werknemers die hier wel al werken, maar nu nog niet wonen.
Door een deel van hen hier te huisvesten (waaronder seizoenarbeiders die hier enkele maanden per jaar werken) kunnen we de dagelijkse pendel, met alle negatieve gevolgen van dien (verkeersbewegingen, milieubelasting, gezond- en veiligheidsrisico’s van de Internationale werknemers) beperken. Tot slot moeten we rekening houden met de huisvestingsopgave vanwege een toekomstige groei van het aantal internationale werknemers. De gemeente Duiven wil internationale werknemers die in de gemeente of in de regio werken goed en veilig huisvesten zodat onze bedrijven nu en in de toekomst voldoende gekwalificeerde tijdelijke internationale arbeidskrachten kunnen aantrekken. Door internationale werknemers goed te huisvesten, houden wij onze lokale economie op pijl en behouden wij de leefbaarheid in onze gemeente. De gemeente realiseert zelf geen huisvesting, maar faciliteert marktpartijen in de realisatie van huisvestingslocaties door het stellen van duidelijke kaders. In dit hoofdstuk wordt het huisvestingsbeleid van de gemeente Duiven uiteengezet en wordt het toetsingskader beschreven waar eventuele nieuwe initiatieven voor huisvesting internationale werknemers aan moeten voldoen.
3
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Het huisvestingsbeleid is gebaseerd op de notitie van uitgangspunten die in januari 2022 door het college aan de raad is aangeboden en besproken en de regionale handleiding. Een overzicht van de uitgangspunten en hun plek in het huisvestingsbeleid, is te vinden in bijlage 1. Doelstellingen: Voldoende huisvesting van goede kwaliteit • Om te komen tot voldoende goede, veilige en legale huisvesting stellen we expliciete kwaliteitseisen aan de huisvesting. Daarmee ontstaat een helder en eenduidig toetsingskader en speelveld voor alle partijen die met initiatieven komen voor de huisvesting van internationale werknemers. Voldoende huisvesting dicht bij het werk • Het uitgangspunt van huisvesting internationale werknemers is dat in de gemeente Duiven internationale werknemers worden gehuisvest die in Duiven of in de nabijgelegen gemeenten werken. De huisvesting moet zich binnen een straal van 15 kilometer van de werklocatie bevinden. Dit om (onnodige) vervoersbewegingen te voorkomen, overlast te beperken en het draagvlak voor huisvesting te vergroten doordat we alleen huisvesting bieden aan de internationale werknemers die in de gemeente of binnen een straal van 15 kilometer werken en daardoor een bijdrage leveren aan onze welvaart.
De registratie op orde • Om zicht te hebben op hoe tijdelijke internationale werknemers hier wonen, moeten we weten waar ze wonen. We stimuleren daarom dat zij zoveel mogelijk staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) en dat ook de uitschrijving uit de BRP op orde is wanneer men de gemeente verlaat. Inschrijving in de BRP versterkt ook de sociale zekerheid van tijdelijke internationale werknemers zelf. Waar het gaat om huisvesting voor minder dan 4 maanden (internationale werknemers die staan ingeschreven in de Registratie Niet-Ingezetenen in Nijmegen1) zetten wij in op een goede registratie via een (digitaal) nachtregister. Een goede woon- en leefomgeving voor alle inwoners • We zetten in op voldoende controle en indien nodig handhaving om internationale werknemers goed, veilig en legaal te laten wonen. Daarnaast richten controle en handhaving zich op het voorkomen van overlast gevende situaties. Waar nodig werken we met andere instanties samen om misstanden in de woon- en werksituatie tegen te gaan. Uitgangspunt hierbij is dat we een goede woon- en leefomgeving creëren voor alle inwoners, ook degenen die hier maar tijdelijk (tot 3 jaar) zijn.
Focus op short- en midstay, kansen voor integratie voor long stay • Zeker voor de langdurig of permanent verblijvende internationale werknemers (naar schatting zo’n 19% van deze werknemers) creëren we kansen om hen te kunnen laten integreren in onze samenleving. De gemeente kan daar, samen met anderen (maatschappelijke organisaties, inwoners), een bijdrage aan leveren. Voor deze internationale werknemers is specifieke huisvesting zoals beschreven in par. 3.2 geen optimale situatie. Zij zouden moeten doorstromen naar een reguliere huur- of koopwoning, wat in de huidige woningmarkt niet eenvoudig is. Het woonbeleid2 van de gemeente dient hier een antwoord op te geven. Goede communicatie en participatie van internationale werknemers én omwonenden • Om bovenstaande doelstellingen te bereiken zorgen we voor goede informatie en communicatie. Dat gaat in de eerste plaats om de internationale werknemers zelf (in de vorm van onder andere een informatieflyer), maar daarnaast ook om met onze stakeholders (werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en maatschappelijke organisaties) en onze andere inwoners in contact te blijven (door onder andere een contactpunt en een communicatie- en participatieplan). Ook kan er een rol voor partners in de veiligheidsregio (politie, brandweer en GGD) zijn weggelegd.
1 2
In Nijmagen zit de dichtstbijzijnde RNI-registratie. Woonvisie Duiven 2021-2030.
4
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Juridisch houd- en uitvoerbaar • Het opstellen van beleid is geen doel op zich, maar moet juridisch houdbaar en uitvoerbaar zijn. Het beleid is daarom mede gestoeld op de praktijkervaring van ondernemers en sluit zo goed mogelijk aan op de wensen en behoeften die spelen in het veld. 1.4 Behoefte Het uitgangspunt voor de huisvesting van internationale werknemers is dat Duiven huisvesting wil faciliteren in de orde van grootte voor het aantal internationale werknemers dat in de gemeente werkzaam is. Op basis van de (incomplete) cijfers die voorhanden zijn, komt dit uit op een beredeneerde inschatting van de behoefte van 675 personen (het verschil in het aantal internationale werknemers dat hier (stand 2020) werkt en woont). Voor een nadere beschouwing van de aantallen internationale werknemers zie bijlage 2. Daarnaast is de verblijfsduur medebepalend voor de locatiecriteria die de gemeente stelt aan de huisvesting (bijvoorbeeld in relatie tot de afstand tot voorzieningen). Dit geldt nadrukkelijk alleen voor de locatiecriteria, omdat de gemeente van mening is dat alle tijdelijke internationale werknemers goed in Duiven moeten worden gehuisvest.
Voor internationale werknemers die zich langer dan 3 jaar of permanent in onze gemeente vestigen, dient deze behoefte specifiek onderdeel te worden van het regulier woonbeleid en is de bouw van (sociale) huurwoningen en (betaalbare) koopwoningen nodig. Samen met marktpartijen bevorderen we de realisatie van de huisvestings- en integratiebehoefte van long-stay internationale werknemers. Tabel 1: Huidige en toekomstige behoefte huisvesting internationale werknemers gemeente Duiven
Behoefte 2020 Behoefte 2030 (laag) Behoefte 2030 (hoog)
Tot 1 jaar 29% 232 343 416
Verblijfsduur 1 tot 5 jaar 52% 416 616 745
Totaal Langer dan 5 jaar 19% 152 225 272
800 1.184 1.433
Vanwege het feit dat de toekomstige behoefte zeer lastig te voorspellen is, is het aan te raden om ten minste huisvesting te faciliteren voor de huidige behoefte en het aantal werkende en wonende internationale werknemers in de gemeente goed te monitoren zodat er tijdig bijgestuurd kan worden. Daarnaast hanteert de gemeente het uitgangspunt dat de gemeente maximaal 5% op het huidige bevolkingsaantal aan internationale werknemers3 wil huisvesten. Met een bevolkingsaantal van circa 25.000 personen (stand 1 januari 2022), komt dit neer op 1.250 internationale werknemers. Dit aantal biedt genoeg ruimte om de huidige behoefte op te vangen. Dit uitgangspunt is onderdeel van de beleidsevaluatie en de monitoring. Naarmate het aantal internationale werknemers dat in de gemeente Duiven wordt gehuisvest, het uitgangspunt van 5% op de totale bevolking nadert, wordt het gesprek nader gevoerd.
1.5 Begripsbepaling en wijze van meten Begripsbepaling In deze beleidsregels worden de volgende begrippen gehanteerd: a) Internationale werknemers: alle werknemers in Nederland zonder Nederlandse nationaliteit en in dienst van een in Nederland gevestigde werkgever, die binnen twee maanden na de eerste komst naar Nederland aan het werk zijn; b) Short-stay: een verblijfsduur tot één jaar; c) Midstay: een verblijfsduur van één jaar tot drie jaar; d) Longstay: een verblijfsduur van langer dan drie jaar; e) Huishouden: een alleenstaande dan wel twee of meer personen die een duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren waarbij sprake is van continuïteit in samenstelling en onderlinge verbondenheid; 3
Het gaat hier om short- en midstay internationale werknemers.
5
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers f)
Eengezinswoning: een woning die is bedoeld voor bewoning door één huishouden.
Deze beleidsregels hebben betrekking op internationale werknemers als hiervoor bedoeld onder a. Voor internationale kenniswerkers en internationale werknemers die langer dan drie jaar in de gemeente verblijven (longstay), zijn deze beleidsregels niet van toepassing. Wijze van meten In deze beleidsregel zijn afstanden opgenomen tussen huisvestingslocaties en huisvestinglocatie en voorzieningen. De afstanden worden hemelsbreed gemeten. 1.6 Huisvestingsmogelijkheden in Duiven De gemeente Duiven staat de volgende huisvestingsmogelijkheden onder voorwaarden toe: • Huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever; • Huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen4; • Huisvesting in leegstaande (kantoor/bedrijfs)panden; • Huisvesting in kleinschalige voorzieningen (tot 100 personen); • Huisvesting in voorzieningen van minimaal 100 personen. Huisvesting van internationale werknemers in eengezinswoningen 5 en in recreatieve voorzieningen, zoals recreatieparken en reguliere hotels 6, behoort niet tot de mogelijkheid. Aan dit soort initiatieven verleent de gemeente Duiven dan ook geen medewerking. 1.7 Uniforme eisen van nieuwe huisvestingsinitiatieven internationale werknemers In Duiven moet elke internationale werknemer, ongeacht hoe lang iemand in onze gemeente of regio werkt, goed worden gehuisvest.
De gemeente Duiven hanteert daarom uniforme eisen aan 1) de kwaliteit van huisvesting; 2) de kwaliteit van het beheer van de huisvesting; en 3) de eisen van de locatie. Deze uniforme eisen vormen de basiseisen waar alle nieuwe huisvestingsinitiatieven internationale werknemers aan moeten voldoen. Afhankelijk van het soort huisvesting of de locatie, kunnen er aanvullende kwaliteitseisen, beheereisen en locatie-eisen worden gesteld. Voor bestaande locaties, die voor inwerkingtreding van het beleid in strijd zijn met de geldende weten regelgeving en na inwerkingtreding niet aan de kwaliteit- en beheereisen voldoen, geldt dat de gemeente in beginsel overgaat tot handhaving en onderzoekt of het mogelijk is geconstateerde overtredingen te legaliseren. De gemeente gaat uit van de kwaliteitseisen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Roemernorm), waarbij het beschikken over een Stichting Normering Flexwonen (SNF)-certificering een voorwaarde is. Deze kwaliteitsnorm ligt op onderdelen weliswaar op een lager niveau, maar zal naar verwachting worden geharmoniseerd met de Roemernorm en wordt periodiek door de stichting zelf gecontroleerd. In onderstaande tabel zijn de (detail)verschillen tussen SNF en Roemer weergegeven.
Daarbij is het zaak te vermelden dat de aanbevelingen van de commissie Roemer verder gaan dan het stellen van een hoger aantal vierkante meters als het gaat om het gebruiks- en slaapoppervlak. Ook deze aanbevelingen zijn in deze beleidsnotitie meegenomen. Zo stelt de gemeente Duiven de eis dat alle internationale werknemers beschikken over een eigen slaapkamer en vragen we huisvesters een huurcontract, los van het arbeidscontract op te stellen. Voor een overzicht van de belangrijkste aanbevelingen van de commissie Roemer, zie bijlage 2. Tabel 2: Overeenkomsten en verschillen kwaliteitseisen SNF en aanbevelingen commissie Roemer
4
Bedrijventerreinen met een milieucategorie van 4 of hoger zijn niet geschikt voor huisvesting. Kamerbewoning is conform de bestemmingsplannen niet toegestaan. Afhankelijk van het nog op te stellen beleidskader kamerbewoning wordt de keuze gemaakt of kamerbewoning alsnog mogelijk wordt gemaakt. Als internationale werknemers een huishouden vormen is huisvesting in reguliere woningen uiteraard wel toegestaan. 6 Het beleid ziet er niet op dat internationale werknemers niet meer in hotels mogen overnachten, mits het niet de intentie is dat ze daar gaan ‘wonen’. 5
6
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Onderwerp Gebruiksoppervlak per persoon Grootte slaapkamer Aantal personen per slaapkamer Contracten
SNF 12 m2 (woningen) 10 m2 (overige huisvestingsvormen) 3,5 m2 per persoon Geen limiet N.v.t.
Roemer 15 m2 5,5 m2 per persoon Op verzoek een eigen slaapkamer Stelletjes kunnen een kamer delen Zelfstandige contracten Opzegtermijn van één maand
Onderstaande kwaliteitseisen zijn van toepassing op nieuwe huisvestingsinitiatieven in de gemeente Duiven. De kwaliteitseisen worden gekoppeld aan een (tijdelijke) omgevingsvergunning. Wanneer er bedrijfsmatig kamers worden verhuurd of 3 of meer kamers worden verhuurd moet een exploitatievergunning aangevraagd worden. Zie ook afdeling 6A van de Algemene plaatselijke verordening Duiven 2022 (APV). Uniforme kwaliteitseisen De volgende uniforme kwaliteitseisen gelden voor nieuwe huisvestingsinitiatieven in de gemeente Duiven: Uniforme kwaliteitseisen nieuwe huisvestingsinitiatieven gemeente Duiven •
Huisvesting internationale werknemers is alleen toegestaan in bestaande bouw of waar bebouwing is toegestaan op basis van het vigerende bestemmingsplan (na inwerkingtreding Omgevingswet: lokaal omgevingsplan). In het geval dat er strijdigheid met het bestemmingsplan optreedt, is een omgevingsvergunning of een bestemmingsplanherziening nodig.
•
Huisvesting waar bedrijfsmatig kamers worden verhuurd of huisvesting met 3 of meer kamers beschikt over een exploitatievergunning.
•
Huisvesting beschikt over een vergunning brandveilig gebruik (bij meer dan 10 personen) dan wel melding brandveilig gebruik (bij 5 tot 10 personen)
•
Huisvesting voldoet aan de eisen die het Bouwbesluit stelt (Besluit bouwwerken leefomgeving).
•
Huisvesting voldoet minimaal aan de eisen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Roemernorm) en beschikt over het keurmerk van SNF (Stichting Normering Flexwonen) tot het moment dat het keurmerk de eisen van Roemer integreert.
•
Elke internationale werknemer beschikt over een eigen slaapkamer met een gebruiksoppervlak van minimaal 5,5 m2. In het geval een internationale werknemer een duurzame relatie onderhoudt met een andere internationale werknemer, kan een slaapkamer gedeeld worden.
•
Slaapplaatsen mogen niet per etmaal aan 2 verschillende internationale werknemers worden aangeboden (dag-nachtploeg).
•
Elke internationale werknemer beschikt minimaal over 15 m2 gebruiksoppervlak (GBO).
•
Het bedrijf én de locatie dienen te zijn aangesloten bij- en gecertificeerd door SNF.
•
Huisvesting beschikt over ruimte ter ontspanning, sport en spel passend bij omvang huisvestingsvoorziening.
•
Huisvesting beschikt over voldoende ruimte voor de opslag van fietsen, tuinmeubilair, e.a.
7
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
7
•
Huisvesting beschikt over voldoende capaciteit voor verzamelen van afval, waarbij wordt voldaan aan de in de gemeente geldende eisen voor het scheiden en aanbieden van afval.
•
De huurprijs is gebaseerd op de maximale huurprijs volgens het woningwaarderingsstelsel voor kamerverhuur van het Rijk.
•
Internationale werknemers beschikken over een schriftelijk huurcontract met een opzegtermijn van minimaal één maand. Indien de verwachting is dat het verblijf korter dan vier maanden zal zijn, volstaat een huurcontract ‘naar aard van korte duur’ met een opzegtermijn van minimaal 2 weken.
•
Huisvesting mag alleen worden gebruikt voor huisvesting van internationale werknemers 7. De huisvesting is daarbij qua aard en inrichting niet geschikt voor kinderen of gezinnen. Het is dan ook niet toegestaan personen onder de 18 jaar in de voorziening te huisvesten.
•
Het huisvestingsinitiatief voldoet aan de vigerende parkeernormen (Parkeernormennota 2018 of diens rechtsopvolger);
•
Wanneer het uitzendbureau huisvesting aanbiedt, dient de uitzender aangesloten te zijn bij Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABBU) of Nederlandse Bond van Bemiddelingsen Uitzendondernemingen (NBBU).
•
De huisvester is verplicht per complex een (digitaal) nachtregister bij te houden voor internationale werknemers die niet staan ingeschreven als bewoner in de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente. Minimaal 1 keer per kwartaal wordt het overzicht overhandigd aan de gemeente wanneer het overzicht niet digitaal beschikbaar is. Tevens wordt een actueel nachtregister verstrekt op verzoek van de gemeente.
•
De gehuisveste internationale werknemers zijn werkzaam binnen een straal van 15 kilometer van de huisvestingslocatie. Hierover worden afspraken gemaakt met de huisvester.
•
Hoewel er geen maximum wordt gesteld aan het aantal internationale werknemers dat op een locatie mag worden gehuisvest, kan het aantal te huisvesten internationale werknemers op een locatie wel worden beperkt. Redenen kunnen onder meer zijn: het waarborgen van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat, de kwaliteit van de huisvesting, ruimtelijke- en stedenbouwkundige voorwaarden (ruimte op het perceel, aansluiten van bebouwing bij omgeving) en landschappelijke inpassing.
•
Naar behoeve legt de gemeente aanvullende afspraken met de huisvester vast in een beheersovereenkomst (publiek-private samenwerkingsovereenkomst).
Waarbij ook artikel 1.8.3 van toepassing is.
8
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Uniforme beheereisen De volgende uniforme beheereisen gelden voor nieuwe huisvestingsinitiatieven in de gemeente Duiven: Uniforme beheereisen nieuwe huisvestingsinitiatieven gemeente Duiven •
Huisvesting beschikt over huis- en gedragsreglement in de taal van de aanwezige bewoners. Het huis- en gedragsreglement bevat informatie over hoe het beheer en toezicht is georganiseerd, het bevat belangrijke telefoonnummers en stelt de maatregelen vast wanneer – in ieder geval, maar niet uitsluitend – het volgende wordt geconstateerd: - Het gebruik van hard- en/of softdrugs; - Structureel overmatig alcoholgebruik; - Foutief parkeren van voertuigen in het openbaar gebied in de directe nabijheid van de huisvestingslocatie; - Het veroorzaken van geluidsoverlast; - Schuldig maken aan openbare geweldpleging.
•
Huisvesting beschikt over een beheerplan dat informatie bevat over hoe het beheer en toezicht op de locatie is georganiseerd, en hoe het contact met omwonenden is ingevuld. Dit beheerplan wordt desgewenst in samenwerking met omwonenden opgesteld.
•
Op huisvestingslocaties is 24/7 beheer dat te allen tijde bereik- en inzetbaar is, het uitgangspunt8. Bij huisvestingslocaties met meer dan 100 personen, is 24/7 een fysieke beheerder aanwezig. Bij kleinere locaties volstaat (digitaal) toezicht op afstand.
•
Huisvesting beschikt over een vast aanspreekpunt voor de bewoners, gemeente, hulpdiensten en omwonenden. Deze persoon is 24/7 bereikbaar.
•
De locatie beschikt over een klachtenreglement waarin o.a. opgenomen: aanwezigheid, bereikbaarheid en beschikbaarheid (ook in vakantieperiode etc.) van een vast aanspreekpunt/beheerder en een registratie van klachten en meldingen.
•
Afhankelijk van omvang huisvesting en locatie kan de gemeente vragen om een aanvullend vervoersplan.
•
Er vindt regulier beheeroverleg plaatst tussen huisvester, gemeente, politie en desgewenst deelnemers van de klankbordgroep (zie hoofdstuk 2).9
•
Waar nodig maakt de gemeente aanvullende afspraken met de huisvester over beheer.
8
24/7 beheer betekent niet dat de beheerder 24 uur per dag aanwezig en aan het werk hoeft te zijn, maar wel dat deze persoon/personen 24/7 bereikbaar zijn en indien nodig snel op locatie aanwezig kunnen zijn. 9 Bij nieuwe huisvestingsinitiatieven wordt er een klankbordgroep samengesteld met omwonenden om mee te denken in de planontwikkeling. Deze klankbordgroep is na realisatie desgewenst betrokken bij het beheeroverleg om eventuele knelpunten in de exploitatie te ondervangen. Voor meer informatie, zie hoofdstuk 2.
9
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Uniforme locatie-eisen De volgende uniforme locatie-eisen gelden voor nieuwe huisvestingsinitiatieven in de gemeente Duiven: Uniforme locatie-eisen nieuwe huisvestingsinitiatieven gemeente Duiven •
De huisvestingsvoorziening is vrij toegankelijk vanaf de openbare weg (bijvoorbeeld zonder hek voorzien van sloten en/of codes). Dit is onder meer van belang voor de bereikbaarheid van hulpdiensten.
•
Huisvestingsvoorzieningen in het buitengebied zijn zodanig in de omgeving (landschappelijk) ingepast dat de omgeving geen onevenredige hinder ondervindt van de bebouwing/ het complex en dat de bebouwing het complex geen afbreuk doet aan de landschappelijke kwaliteiten van het gebied.
•
De huisvesting heeft geen onevenredige aantasting tot gevolg van in de omgeving aanwezige functies en waarden.
•
De huisvesting heeft geen onevenredige aantasting tot gevolg van de belangen van eigenaren en gebruikers van omliggende gronden.
•
De huisvestingslocatie biedt genoeg ruimte voor het realiseren van parkeergelegenheid op eigen terrein. De volgende parkeernormen gelden op basis van Parkeernormennota 2018 of diens rechtsopvolger.
•
De huisvestingsvoorziening bevindt zich bij voorkeur op fietsafstand van voorzieningen in de kernen. Bij locaties in de woonkernen van onze gemeente verdient, vanwege de nabijheid van voorzieningen, het verblijf van midstay internationale werknemers de voorkeur. De indicatieve maximale afstand tot basisvoorzieningen zoals levensmiddelenwinkels (supermarkt, bakker, slager etc.) bedraagt 2,5 kilometer. Voor huisvesting bij agrariërs in het buitengebied geldt de maximale afstand niet.
•
De huisvestingsvoorziening is goed bereikbaar met het Openbaar Vervoer en ligt bij voorkeur op maximaal 500 meter afstand van een bushalte 10. In het buitengebied ligt de afstand tot een bushalte bij voorkeur op maximaal 1 kilometer.
•
De huisvestingsvoorziening ligt in de woonkern op minimaal 500 meter afstand1112 van een andere huisvestingsvoorziening voor internationale werknemers. Wanneer het gaat om huisvestingsvoorzieningen in de woonkern waar meer dan 100 mensen worden gehuisvest, bedraagt de minimale afstand 1 kilometer. Deze voorwaarde is niet van toepassing op huisvesting op het terrein van een (agrarische) werkgever.
10 11 12
Onder bushaltes behoren ook de haltes van haltetaxi RRReis. Eventuele andere grootschalige (100 personen of meer) woonvoorzieningen voor specifieke doelgroepen worden ook meegenomen. Tenzij er een natuurlijke grens (zoals de spoorlijn) is die al zorgt voor feitelijke afstand tussen voorzieningen.
10
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers 1.8 Aanvullende kwaliteitseisen Naast de uniforme eisen voor kwaliteit, beheer en locatie, gelden er in een drietal gevallen aanvullende eisen. Het gaat om aanvullende eisen voor de volgende huisvestingsvormen of locatie: • Huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever • Huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen (aanvullende eisen) • Huisvesting van minimaal 100 personen
Aanvullende eisen: huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever Onder onderstaande aanvullende voorwaarden is huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever mogelijk: Aanvullende eisen huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever •
De huisvestingsbehoefte wordt door de initiatiefnemer onderbouwd. De behoefte moet worden ontleend aan de bedrijfsvoering van het bedrijf ter plaatse dan wel de direct omliggende (agrarische) bedrijven.
•
In de huisvestingsvoorzieningen mogen uitsluitend werknemers worden gehuisvest die bij het (agrarisch) bedrijf of direct omliggende (agrarische) bedrijven werkzaam zijn.
•
De huisvestingsvoorzieningen worden zoveel mogelijk geplaatst binnen of aansluitend aan het (agrarisch) bouwvlak.
•
Internationale werknemers mogen worden gehuisvest in de bij het bedrijf horende bedrijfswoning of in een bedrijfsgebouw. Dat kan door hergebruik van een bestaand bedrijfsgebouw of eventueel door nieuwbouw.
•
Een bedrijfswoning mag voor het huisvesten van internationale werknemers niet worden omgevormd naar een burgerwoning omdat dit naburige agrarische bedrijven in hun bedrijfsvoering kan belemmeren.
•
De verschijningsvorm van de bedrijfsbebouwing moet aansluiten bij de bebouwing in de omgeving. Bebouwing die permanent (jaarrond) blijft staan, heeft een permanent karakter (geen barakken, chalets of units).
•
De minimale afstand van de bedrijfsbebouwing (zoals de kas) tot de huisvestingslocatie moet tien meter zijn. Voor functies die meer milieuhinder veroorzaken, kan een grotere afstand gelden.
•
Bebouwing die wordt ingezet voor het huisvesten van internationale werknemers ten behoeve van het pluk- of oogstseizoen, heeft een tijdelijk karakter, ofwel bestaat uit chalets, woonunits, containerwoningen of andere vormen met een inherent tijdelijk karakter die buiten het oogst- of plukseizoen verwijderd worden13.
13
Tijdelijke huisvesting ten behoeve van het pluk- en oogstseizoen bedraagt een termijn van maximaal zes maanden.
11
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers •
Het maximaal aantal te huisvesten internationale werknemers op eigen terrein is maatwerk (dit kan op verschillende locaties, behorende bij het bedrijf plaatsvinden) en is afhankelijk van de aard van de activiteiten en de omvang van het bedrijf. Daarnaast kan het college in uitzonderlijke gevallen besluiten een hoger aantal te huisvesten tijdelijke internationale werknemers toe te staan. Hiervoor gelden de volgende indicaties wanneer het gaat om huisvesting op agrarisch terrein (maximaal aantal personen) 14: - Glastuinbouw (algemeen) 9 per ha - Rozen 15,5 per ha - Troschrysanten 5 per ha - Pluischrysanten/santini 9,5 per ha - Gerbera 8 per ha - Alstroemeria 12,8 per ha - Overige bloemen 11 per ha - Fruit- en groenteteelt 6,5 per ha - Aardbeien 15 per ha (in de piek 20) - Framboos/braam/bes 5 per ha (in de piek 25) - Paprika 5 per ha - Tomaat 7,6 per ha - Komkommer 5,3 per ha - Champignons 7,2 per 1.000m2
Aanvullende eisen: huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen Onder onderstaande aanvullende voorwaarden is huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen (tot milieucategorie 4) mogelijk: Aanvullende eisen huisvesting op (randen van) bedrijventerreinen •
Huisvesting internationale werknemers vormt geen belemmering in de bedrijfsvoering voor omliggende bedrijven.
•
Het huisvestingsinitiatief krijgt de bestemming ‘logies’.
•
Huisvesting beschikt over een exploitatievergunning.
De normen zijn overgenomen uit de nota ‘Beleid huisvesting tijdelijke internationale werknemers 2019’ van de gemeente Zaltbommel. Deze nomen zijn eerder toegepast in Maasdriel en tot stand gekomen in samenspraak met de brancheorganisaties ZLTO en LTO. In gevallen van niet genoemde activiteiten ligt de bevoegdheid bij het college om het aantal werknemers vast te stellen. 14
12
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Aanvullende eisen: huisvesting van minimaal 100 personen Onder onderstaande aanvullende voorwaarden is van minimaal 100 personen mogelijk. De gemeente hanteert geen algemeen maximum voor het aantal te huisvesten internationale werknemers in een voorziening van minimaal 100 personen, dat is maatwerk. Aanvullende eisen huisvesting van minimaal 100 personen •
Bij de realisatie van locaties met minimaal 100 personen dienen mogelijkheden te worden verkend voor het realiseren van flexibele huisvesting voor aanvullende doelgroepen zoals spoedzoekers, studenten, etc.
•
In voorzieningen met minimaal 100 personen waar meer dan 200 personen worden gehuisvest, is 5% van het maximumaantal huisvestingsplekken gereserveerd voor het tijdelijk opvangen van spoedzoekers. Deze plekken moeten op verzoek van de gemeente direct beschikbaar zijn.
•
De huisvester stelt een klankbordgroep in die naar behoeve bij elkaar komt om eventuele knelpunten zoals overlast te bespreken. In de klankbordgroep neemt de eigenaar van het complex, de beheerder, een vertegenwoordiger van de gemeente, een vertegenwoordiger van de politie (zoals de wijkagent) en een vertegenwoordiger van omwonenden plaats.
•
Ondersteunende detailhandel en/of sportaccommodaties op een huisvestingslocatie van minimaal 100 personen is mogelijk.
1.9 Uitvoering Per kalenderjaar worden maximaal 2 concrete initiatieven in behandeling genomen. Dit wordt herzien bij de evaluatie. Een concreet initiatief is een plan die is gestart met de eerste ronde van de omgevingstafel, zie paragraaf 2.1. De keuze voor maximaal 2 initiatieven per jaar is om te zorgen voor een evenwichtige prioritering van alle ruimtelijke ontwikkelingen. 1.10 Hardheidsclausule Het college van burgemeester en wethouders blijft bevoegd om af te wijken van deze beleidsnotitie wanneer die voor een of meer belanghebbenden gevolgen heeft die wegen bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen. In een dergelijk geval zal een aparte gemotiveerde beoordeling plaatsvinden. In het algemeen kan een beroep op de hardheidsclausule worden gedaan indien er bijzondere omstandigheden worden aangevoerd die tot medewerking in afwijking van het beleid noodzaken en er geen redelijke alternatieven bestaan om hierin te voorzien, mits de ruimtelijke consequenties beperkt blijven en er geen sprake is van (ongewenste) precedentwerking. Indien de hardheidsclausule wordt toegepast of in afwijking van de in de beleidsregels opgenomen criteria geen medewerking aan een aanvraag wordt verleend, wordt de aanvraag aan het college voorgelegd.
13
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
2.
Communicatie en participatie
Uit onderzoek van Greenport Nederland blijkt dat slechts 10% tot 15% van de initiatieven voor het huisvesten van internationale werknemers succesvol wordt gerealiseerd. Een groot deel van de plannen in andere gemeenten sneuvelt door verzet van omwonenden en/of de gemeenteraad. Om inwoners, gemeenteraadsleden en andere belanghebbenden in onze gemeente zo goed mogelijk te betrekken bij eventuele initiatieven voor het huisvesten van internationale werknemers, gaat de gemeente sterk inzetten op een goed communicatie- en participatietraject bij nieuwe initiatieven huisvesting internationale werknemers. Wanneer mensen zich overvallen voelen door nieuwe huisvestingsplannen en het gevoel hebben hier geen inspraak in te hebben, organiseert de initiatiefnemer zijn eigen teleurstelling. Daarom is het van belang dat geïnteresseerden van het begin actief mee kunnen denken met de planvorming en eventuele zorgen van omwonenden zo snel mogelijk weggenomen worden. Dit wordt het beste bereikt door hen een actieve rol te geven in de planontwikkeling én zodra huisvesting succesvol gerealiseerd is. 2.1 Communicatie- en participatieplan De gemeente Duiven maakt gebruik van de intake- en omgevingstafel15 voor initiatieven waaronder initiatieven voor nieuwe huisvesting voor internationale werknemers. Onderstaand stappenplan is hier een onderdeel van.
Het goed doorlopen van het communicatie- en participatieproces is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente en de initiatiefnemer. 1.
Startgesprek
Wanneer een initiatiefnemer huisvesting voor internationale werknemers wil realiseren, wordt er contact opgenomen met het contactpunt van de gemeente. De gemeente voert vervolgens een startgesprek waarin dieper wordt ingegaan op de wens om nieuwe huisvesting te realiseren: hoeveel personen wil men huisvesten? Aan welke vorm van huisvesting denkt men? Op welke mogelijke locatie wil men huisvesting realiseren etc. Indien de wens tot huisvesting al in eerste instantie niet voldoet aan de locatie-criteria of de toegestane huisvestingsmogelijkheden wordt het proces gestaakt. Tijdens het startgesprek wordt ook de participatie en communicatie aanpak besproken en of en hoe een klankbordgroep wordt ingesteld. 2.
Informeren betrokkenen
Na het startgesprek wordt het communicatieproces richting inwoners gestart waarin door de gemeente actief richting omwonenden en omliggende bedrijven actief wordt gecommuniceerd over het nieuwe initiatief tot huisvesting. Bij de communicatie wordt ook duidelijkheid gegeven over de participatieaanpak en of er een klankbordgroep moet worden ingesteld. Naast het informeren van omwonenden en (waar van toepassing) omliggende bedrijven, is het zaak dat de gemeente de regie houdt op het narratief dat door de media gedeeld wordt. Daarom stelt de gemeente een persbericht op waarin het initiatief bekend wordt gemaakt.
Pas zodra bovengenoemde stappen en de intake- en omgevingstafel zijn doorlopen door de gemeente en de initiatiefnemer, kan er een vergunningsaanvraag worden gedaan.
15
Ten tijde van vaststelling van dit beleidsdocument is de gemeente nog bezig met het opzetten van de intake- en omgevingstafel. Deze werkwijze voor initiatieven wordt in 2023 gestart.
14
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers 2.2 Contactpunt gemeente De gemeente stelt een contactpunt beschikbaar waar partijen zich kunnen melden met de wens om huisvesting internationale werknemers te realiseren. Dit contactpunt kan een contactpersoon zijn of een algemeen emailadres waar partijen hun wens kenbaar kunnen maken. Nadat partijen zich melden, wordt er een startgesprek gepland en begint het communicatie- en participatieproces. 2.3 Beheersoverleg na realisatie De eventuele klankbordgroep die in het proces van planontwikkeling bij nieuwe huisvestingsinitiatieven betrokken is, blijft desgewenst ook na een eventuele realisatie actief door het voeren van een periodiek beheersoverleg. Na realisatie komen de gemeente, de huisvester, de politie en omwonenden periodiek (en naar behoefte) bij elkaar om eventuele knelpunten in de exploitatie van de huisvesting te bespreken en samen op te lossen.
15
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
3.
Registratie en informatie
Veel internationale werknemers zijn onzichtbaar in onze samenleving, zeker als ze niet staan ingeschreven in de BRP. Voor internationale werknemers die hier langer dan 4 maanden verblijven, is inschrijving niet alleen een wettelijke verplichting maar ook een maatschappelijke noodzaak. Alleen op deze wijze zijn woonadressen bekend en kan er gecontroleerd worden of er sprake is van goede, veilige en legale huisvesting. Bovendien kunnen internationale werknemers pas na inschrijving een zorgpas regelen en hebben zij recht op maatschappelijke voorzieningen mocht dat nodig zijn. 3.1 Informatieflyer De gemeente verwacht van initiatiefnemers van huisvesting voor internationale werknemers dat zij hun internationale werknemers actief wijzen op de rechten en plichten van inschrijving in de RNI/BRP. Daarvoor kan gebruik gemaakt worden van: https://www.rvig.nl/documenten/brochures/2021/02/11/brochure-basisregistratie-personen-voor-deoverheid-en-voor-jou. Verder verwacht de gemeente dat huisvesters informatie over de (gedrags)regels in de gemeente Duiven en praktische informatie (zoals adressen van openbare voorzieningen als de bibliotheek en het zwembad, informatie over het gebruik van het OV) en belangrijke (e-mail)adressen en telefoonnummers actief communiceren aan hun huurders. De informatie wordt gecommuniceerd in de volgende talen: Engels, Pools, Roemeens en Bulgaars16.
De informatie heeft als doel om 1) internationale werknemers te stimuleren zich in te schrijven; 2) grip te houden op de informatie over de gemeente die werkgevers kunnen delen. 3.2 Afspraken met werkgevers De gemeente Duiven maakt afspraken met uitzenders, werkgevers en andere huisvesters over hoe inschrijving in de BRP op een zo efficiënt mogelijke wijze kan plaatsvinden. Zo kunnen werkgevers op vaste of op maat gemaakte openingstijden van de gemeentelijke balie langskomen om hun internationale arbeidskrachten in te laten schrijven. 3.3 Digitaal nachtregister Internationale werknemers die korter dan vier maanden in Nederland verblijven, dienen zich in te schrijven in het RNI. Echter worden momenteel veel internationale werknemers niet ingeschreven, waardoor de gemeente geen zicht heeft op het actuele aantal internationale werknemers dat in de gemeente verblijft. Mogelijke oorzaken kunnen zijn dat internationale werknemers fysiek naar het RNIloket in Nijmegen moeten om zich in te schrijven; dat sommige internationale werknemers niet weten dat ze zich moeten inschrijven of dat sommige internationale werknemers actief door malafide partijen worden gehinderd om zich in te schrijven. De gemeente gaat een digitaal nachtregister faciliteren om het aantal tijdelijke verblijvers die niet (of nog niet) ingeschreven hoeven te worden in het BRP, inzichtelijk te maken.
De gemeente stelt een nachtregister al verplicht dat driemaandelijks op papier aan de gemeente moet worden aangeleverd. Het digitaal nachtregister is een digitale tool dat registratie faciliteert door naast het reguliere nachtregister, een digitale versie toegankelijk te maken waardoor het bijhouden van het nachtregister vergemakkelijkt wordt17. Het digitaal nachtregister kan ook voor toeristische overnachtingen worden gebruikt. Voor het verplicht stellen van het bijhouden van het nachtregister wordt de APV van de gemeente aangepast.
16
Dit zijn volgens ABU/NBBU de meest gesproken talen onder internationale werknemers. ABU/NBBU (juni 2021). Internationale werknemers in Nederland: de cijfers. Factsheet. https://www.abu.nl/app/uploads/2021/06/HR_ABU_NBBU_Factsheet_Internationale werknemers_A3_juni2021_DEF.pdf. 17 Bepaalde grote recreatieondernemers zoals hotel(ketens) of recreatieparken of commerciële huisvesters werken met een eigen digitaal nachtregister. Voor hen kan de verplichting om het digitaal nachtregister van de gemeente te gebruiken vervallen als zij de volgende zaken kunnen aantonen: 1) het systeem is gekoppeld aan een slagboom of een online reserveringssysteem; 2) het systeem registreert de gegevens die de gemeente in de APV verplicht stelt; en 3) het systeem kan voor de gemeente inzichtelijk gemaakt worden door bijvoorbeeld de gemeente toegang tot het systeem te verlenen. Op deze manier kunnen de ondernemers met een eigen digitaal nachtregister hun eigen systemen blijven gebruiken én kan de gemeenten deze gegevens inzien.
16
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers 3.4 Vast formulier voor uitschrijving Naast inschrijving is het ook belangrijk dat internationale werknemers zich uitschrijven als zij terugkeren naar het land van herkomst. De gemeente faciliteert daarom een (digitaal) uitschrijfformulier dat kan worden ingevuld, getekend en naar de gemeente kan worden gestuurd als internationale werknemers verhuizen, maar dit niet zelf doorgeven. Bij inschrijving wordt de internationale werknemer alvast gevraagd het formulier voor de uitschrijving te ondertekenen zodat, mocht de internationale werknemer plots vertrekken, de uitschrijving gemakkelijk geregeld kan worden.
17
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
4.
Controle en handhaving
De druk op de woningmarkt en de afhankelijkheid van internationale werknemers geven ruimte aan malafide verhuurders die internationale werknemers in woningen van slechte kwaliteit huisvesten. Hierdoor komen zij regelmatig te wonen in ondermaatse onderkomens. Met het stellen van uniforme basiskwaliteits- en beheereisen wil de gemeente de leefbaarheid van alle inwoners in Duiven verbeteren. Daarvoor is het ook nodig dat de kwaliteits- en beheereisen kunnen worden gecontroleerd en dat in het geval van misstanden, er ingegrepen kan worden. 4.1 Uitbreiden exploitatievergunning De uniforme kwaliteits- en beheereisen worden juridisch verankerd in een exploitatievergunning. De huidige exploitatievergunning in de APV is uitgebreid naar kamerverhuur: iedereen die bedrijfsmatig of 3 of meer kamers aan internationale werknemers verhuurd, moet in het vervolg een exploitatievergunning aanvragen en daarmee voldoen aan de uniforme basiskwaliteits-en beheereisen18. Voor een dergelijke vergunning worden leges geheven. Een exploitatievergunning is gekoppeld aan de persoon wat inhoudt dat als de uitbater verandert, de nieuwe exploitant een nieuwe exploitatievergunning moet aanvragen. Hiermee wordt voorkomen dat de kwaliteit van de huisvesting afneemt wanneer het pand van exploitant wisselt. Wanneer de kwaliteit van huisvesting en beheer niet op orde is, wordt de exploitatievergunning ingetrokken.
4.2 Verhuurdersvergunning De gemeente stelt daarnaast een verhuurdersvergunning in. Voor een dergelijke vergunning worden leges geheven. Met een verhuurdersvergunning is de gemeente in staat om de kwaliteit van bestaande verhuurde woningen te reguleren en controleren. Wanneer de verhuurder, na een waarschuwing, de misstanden niet heeft opgelost kan de gemeente het pand aanwijzen en moet de verhuurder een verhuurdersvergunning aanvragen. Wordt de vergunning verleend, dan kan de gemeente controleren op de voorwaarden die zijn gesteld. Wordt een vergunning niet verleend, dan mag de woning niet langer verhuurd worden. De verhuurdersvergunning is daarmee een middel om misstanden op de particuliere verhuurmarkt aan te pakken en is breder toepasbaar dan alleen op locaties waar internationale werknemers wonen. Voor het instellen van een verhuurdersvergunning, wordt de APV aangepast. 4.3 Periodieke controle door Stichting Normering Flexwonen Huisvestingslocaties voor internationale werknemers die beschikken over het SNF-certificaat worden jaarlijks door de stichting zelf gecontroleerd. Wanneer huisvesting niet voldoet aan de eisen, verliest de locatie het certificaat. Een groot deel van de controle op de kwaliteit van huisvesting is daarmee belegd bij Stichting Normering Flexwonen.
4.4 Handhaving Het stellen van kwaliteits- en beheereisen heeft weinig zin als deze niet gecontroleerd en gehandhaafd kunnen worden. Op dit moment is de controle en handhaving (deels) belegd bij de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) voor wat betreft milieu gerelateerde aspecten. Bouw- en woningtoezicht ligt bij de gemeente. De gemeente wil in samenwerking met andere gemeenten in de regio, vanuit de lokale beleidsnotitie en de regionale handreiking, onderzoeken hoe we samen efficiënt en effectief de handhaving kunnen oppakken en vormgeven met alle benodigde expertise (ODRA, politie, brandweer, milieutoezicht, BRP, veiligheid, handhaving). Hierover openen we binnenkort het overleg. Wat dit gaat betekenen voor de organisatie is op dit moment nog niet bekend.
18
Omdat de uniforme kwaliteitseisen stellen dat elke internationale werknemer een eigen slaapkamer krijgt, betekent dit de facto dat wanneer er meer dan 5 personen worden gehuisvest, er een exploitatievergunning kamerverhuur moet worden aangevraagd.
18
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
5.
Samenwerking met andere partijen
De gemeente vervult een belangrijke rol in het verbeteren van de woon- en leefomstandigheden van internationale werknemers, maar kan dat niet alleen: het is een integraal en daarmee ook interactief beleidsterrein waarin veel partijen een rol spelen. Bij de beleidsvoorbereiding hebben we stakeholders als werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters, inwoners en maatschappelijke organisaties betrokken bij de ontwikkeling. Diezelfde partijen hebben we ook hard nodig bij de uitvoering van het beleid. Maar ook regionale samenwerking en afstemming met de provincie zijn belangrijk bij de uitvoering van de beleidsnotitie, zoals de ontwikkeling van huisvestingslocaties. Door anderen te betrekken bij ons beleid verkrijgen we niet alleen zelf nieuwe inzichten waarmee we het beleid kunnen aanscherpen, het vergroot ook het draagvlak voor nieuwe initiatieven en vergroot de relatie met inwoners en bedrijven. 5.1 Samenwerking met stakeholders in de gemeente De beleidsnotitie is tot stand gekomen in samenspraak met werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en andere stakeholders middels een interviewronde en een focusgroep. De interviewronde vond in april/mei 2022 plaats en had als doel inzicht te krijgen in de knelpunten, behoeften en wensen die bij onze ondernemers spelen.
Tijdens de focusgroep, waar 8 mensen aan deelnamen, is een eerste uitwerking van de beleidsnotitie gepresenteerd dat op basis van de notitie van uitgangspunten geschreven is. Met ondernemers die niet bij de focusgroep aanwezig konden zijn, is middels een aanvullend interview input opgehaald. De input die tijdens deze gesprekken is meegenomen is in deze beleidsnotitie opgenomen, met uitzondering van de bed-voor-bed regeling. Voor een dergelijke regeling is gepleit door een uitzendbureau. Het is in feite een overgangsregeling waardoor huisvesting die niet voldoet kan blijven bestaan totdat er vervangende huisvesting voor zittende bewoner is georganiseerd die wel voldoet. Het college is van mening dat huisvesters die niet aan de regelgeving voldoen niet “beloont” zouden mogen worden. Daarom is deze overgangsregeling geen onderdeel van het beleid. Het ontwerp beleidsnotitie lag daarnaast van 3 augustus 2022 tot 7 september 2022 ter inzage. De input die in deze periode is geleverd, wordt verwerkt in de definitieve versie van de beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers gemeente Duiven. Het proces rondom het initiatief op de Visserlaan 1 heeft het belang van een goed communicatieproces met omwonenden nog eens benadrukt. Het communicatie- en participatieplan dat rondom initiatieven voor huisvesting internationale werknemers wordt gehanteerd speelt hierin een cruciale rol.
Bij elk initiatief (ongeacht de grootte) gaat de gemeente samen met de initiatiefnemer actief in gesprek met omwonenden en andere betrokkenen, zodat zij niet alleen tijdig op de hoogte zijn van de huisvestingswens, maar ook middels een klankbordgroep actief input kunnen leveren voor het huisvestingsplan. Daarnaast vindt er periodiek een beheersoverleg plaats tussen de huisvester, gemeente, politie, omwonenden en andere betrokkenen om eventuele knelpunten in de exploitatie snel op te lossen. Desgewenst maakt de gemeente aanvullende afspraken met de huisvester in de vorm van een beheersovereenkomst (publiek-private samenwerkingsovereenkomst)19.
Het regionale convenant dat de regio Arnhem – Nijmegen te zijner tijd wil faciliteren kan hier een rol in spelen. In het regionale convenant wordt afspraken met marktpartijen gemaakt over de kwaliteits- en beheereisen. Deze regionale handvatten komen overeen met de kwaliteits- en beheereisen uit dit beleidskader. 19
19
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers 5.2 Samenwerking met de regio Duiven vormt samen met de andere gemeenten in de regio een waterbed: waar de huisvesting in de éne gemeente goed is geregeld zorgt dit voor een verplaatsing van het probleem naar omliggende gemeente. Regionale samenwerking voorkomt dat malafide partijen of tijdelijke internationale werknemers die nergens welkom zijn zich in Duiven vestigen waardoor de leefbaarheid onder druk komt te staan. Daarnaast leert de ervaring dat welwillende werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters eenduidig regionaal beleid op prijs stellen. Vanuit de Woondeal Arnhem – Nijmegen is er de afgelopen tijd parallel gewerkt aan een regionale handreiking dat gemeenten handvatten geeft om het lokaal beleid (nader) vorm te geven. De lokale beleidsnotitie zoals het er nu voorligt, sluit goed aan op de regionale handvatten die geboden worden (zie de regionale handreiking in bijlage 4). Zodra de regionale handreiking door de regiogemeenten wordt vastgesteld of omliggende gemeenten lokaal beleid vaststellen, zoekt de gemeente Duiven de samenwerking met andere gemeenten op waar dit gewenst is. Zo zou er met andere gemeenten gekeken kunnen worden hoe we kennis en kunde op het dossier huisvesting internationale werknemers het beste kunnen delen zodat individuele gemeenten het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden.
Ook kan met regiogemeenten het gesprek gevoerd worden over de behoefte en de ambitie om het aantal internationale werknemers te huisvesten die in de desbetreffende gemeente werkt. Dit voorkomt vervoersbewegingen, verlaagt de druk op de infrastructuur en is in het belang van de werknemers zelf. Ook kan regionaal gewerkt worden aan een gezamenlijk controle- en handhavingsteam (kostenbesparing) en aan gezamenlijke communicatie zoals een website met regionale informatie (efficiency en gezamenlijke belangen).
20
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
6.
Monitoring en evaluatie
Nadat het beleid is vastgesteld, is het zaak de uitvoering goed te monitoren en te evalueren zodat er tijdig kan worden bijgestuurd. 6.1 Monitoring Een goede monitoring zorgt ervoor dat de inhoud van de beleidsnotitie actueel, bekend en gedragen blijft. Om de gemeenteraad en bewoners op de hoogte te houden van deze ontwikkelingen en initiatieven, wordt tenminste eenmaal per jaar een notitie gepubliceerd met daarin een overzicht. De jaarlijkse monitor helpt daarnaast om tijdig te kunnen bijsturen mocht dat nodig zijn. Na twee jaar (rond 2025) vindt er een evaluatiemoment van het beleid plaats. Aspecten jaarlijkse monitor De monitor wordt op 3 niveaus uitgevoerd: output, samenwerking en impact. Worden de afgesproken projecten goed en op tijd uitgevoerd? Hoe verloopt de samenwerking, waar zitten de eventuele knelpunten en wat is de impact van de beleidsnotitie? • • • • • • • • •
• • •
Aantal in- en uitgeschreven internationale werknemers in BRP naar nationaliteit. Aantal bedden dat voor internationale werknemers is gerealiseerd (uitgangspunt van 1.250 bedden). Aantal overnachtingen door kort verblijvende internationale werknemers (korter dan 4 maanden) o.b.v. het digitaal nachtregister. De opbrengsten van het digitaal nachtregister (verblijfsbelasting). De kosten van uitgevoerd onderzoek, controles en handhaving. Aantal meldingen van overlast en incidenten en uitkomsten van handhavingszaken met betrekking tot de huisvesting van internationale werknemers. Ingediende initiatieven voor de huisvesting van internationale werknemers en de beoordeling door de desbetreffende gemeente hiervan. Aantal ingestelde klankbordgroepen en de ervaringen van de leden. Afgegeven (tijdelijke) omgevingsvergunningen/ exploitatievergunningen/ verhuurdersvergunningen voor de huisvesting van internationale werknemers en gerealiseerde projecten. In hoeverre zijn de spreidingscriteria zoals opgenomen houdbaar? Hebben alle betrokkenen in voldoende mate bijgedragen aan het realiseren van de geformuleerde doelstellingen? Wat waren hierbij de succes- en faalfactoren? Zijn onze inwoners, waaronder de internationale werknemers zelf, voldoende betrokken bij de voorbereiding en de uitvoering van het beleid? Zijn zij tevreden over het gevoerde beleid?
21
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers 6.2 Evaluatie Een volledige beleidscyclus omvat ook een evaluatie van het beleid. Het voorstel is om begin 2025 de beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers te evalueren en de uitkomsten hiervan aan het college van B&W en de gemeenteraad aan te bieden. Waar nodig kan op basis van de uitkomsten, het beleid herijkt en verrijkt worden. Aspecten evaluatie •
Worden internationale werknemers consequent in- en uitgeschreven in de BRP en RNI, ondersteunen werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters dit in voldoende mate?
•
Wordt het digitaal nachtregister consequent door huisvesters bijgehouden en wordt de verschuldigde toeristenbelasting afgedragen?
•
Is de huisvesting ook daadwerkelijk gerealiseerd c.q. in ontwikkeling?
•
Hebben we de goede kwaliteitscriteria voor deze huisvesting geformuleerd? Waar zitten eventuele witte vlekken?
•
Is er sprake van effectieve en efficiënte controle en handhaving met betrekking tot de huisvesting?
•
Is er een adequate informatievoorziening tot stand gekomen?
•
Is de huisvestingsopgave voor permanent verblijvende internationale werknemers opgenomen in de reguliere woningbouwopgave?
•
Hoe verloopt de samenwerking tussen de gemeente en marktpartijen (ervaringen publiekprivate samenwerking)?
•
In hoeverre is het aantal van het huisvesten van 1.250 internationale werknemers nog actueel?
22
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers
Bijlage 1: Relatie notitie van uitgangspunten en huisvestingsbeleid #
Uitgangspunt
Beleidskader
Goed woon- en leefklimaat 1
Een goed woon- en leefklimaat voor alle inwoners, waaronder arbeidsmigranten. Een evenwichtige spreiding over buurten en kernen bij (nieuwe) huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten. Afstand tussen huisvestingsvoorzieningen: < 100 arbeidsmigranten ten minste 500 meter; > 100 arbeidsmigranten ten minste 1 kilometer.
Par. 1.3
Alleen locaties waar goed beheer (24/7) kan plaatsvinden.
Par 1.7.2
Minimale norm is het keurmerk Stichting Normering Flexwonen SNF, waarbij we ervan uitgaan dat de aanbevelingen van commissie Roemer de nieuwe minimale norm wordt. 6 Bij locaties in de woonkernen van onze gemeente is, vanwege de nabijheid van voorzieningen, het verblijf van midstay arbeidsmigranten het uitgangspunt. Arbeidsmigrant centraal
Par. 1.7.1
7
Par 1.7.1 Par 1.7.2 Par. 1.7.1 Par. 1.3 Par. 1.7.1
2 3
4 5
Waarborgen positie arbeidsmigranten.
8 9
Geen koppeling tussen huurcontract en het arbeidscontract. Ten minste 80% van de gehuisveste arbeidsmigranten werkzaam in de Metropoolregio Arnhem-Nijmegen of aangrenzende gemeenten als Doetinchem en Oude-IJsselstreek 10 Informatieverstrekking door huisvester/verhuurder in moedertaal Goed beheer 11
Invoeren exploitatievergunning en daartoe verrijken we de APV.
12
In de exploitatievergunning worden beheer- en kwaliteitsafspraken vastgelegd. Bij niet nakomen afspraken wordt de (exploitatie)vergunning ingetrokken. Minimale norm is het keurmerk Stichting Normering Flexwonen SNF, waarbij we ervan uitgaan dat de aanbevelingen van commissie Roemer de nieuwe minimale norm wordt. De aanwezigheid van beheer (24/7) is een voorwaarde. Deze beheerder(s) is het aanspreekpunt voor omwonenden en ook 24/7 bereikbaar. Een goed en niet vrijblijvend beheerplan, met ten minste de volgende onderdelen: Calamiteitenplan, Huisvesting voldoet aan SNF-norm, 24/7 beheer fysiek aanwezig, cameratoezicht, huisregels, technisch beheer, regelmatige inspecties van woonaccommodaties, etc.. Periodiek beheersoverleg tussen huisvester/verhuurder, gemeente en politie. De ontwikkeling voldoet aan de uitgangspunten van het parkeerbeleid en in het pand of op eigen terrein is bovendien voldoende ruimte voor het stallen van (brom- en snor-) fietsen en containers voor huishoudelijk afval ten behoeve van de bewoners van het pand.
13 14
15
16
17 18
Par. 1.7.3 Par. 1.7.3
Par 1.7.3
Par. 3.1
Par. 1.7.1 Par. 4.1 Par 1.7.1 Par 4.1 Par 4.1 Par. 1.7.1
Par. 1.7.2
Par. 1.7.2
Par 1.7.2 Par 2.3 Par. 1.7.1 Par. 1.7.3
23
Beleidsnotitie huisvesting internationale werknemers Registratie 19
Bij beoogd verblijf langer dan 4 maanden inschrijven in het BRP.
20 21
Bij korter verblijf inschrijving in het RNI Initiatiefnemer/verhuurder houdt een nachtregister bij, waarbij we streven naar een digitaal nachtregister. 22 Bij korter verblijf (en niet inschrijven in BRP) is er sprake van logies en is conform de verordening toeristenbelasting verschuldigd. 23 Met initiatiefnemer/ verhuurder maken we afspraken over de verantwoordelijkheid voor de in- en uitschrijving. Voldoende aanbod van goede kwaliteit 24
Par. 1.3 Par. 3.1 Par 3.1 Par. 1.7.1 Par 3.3 Par 3.3
Par 1.7.1 Par 3.2
We dragen ons steentje naar verhouding bij, dus huisvesting voor arbeidsmigranten in de orde van grootte van de aantallen die ook werkzaam zijn in onze gemeente. Daarbij hanteren wij een maximum van 5% van de bevolking (zijnde circa 1.250). 25 80% van de gehuisveste arbeidsmigranten is werkzaam in de Metropoolregio Arnhem- Nijmegen of aangrenzende gemeenten als Doetinchem en Oude-IJsselstreek. 26 We zorgen ervoor dat de kwaliteit en het beheer goed worden nageleefd. 27 Minimale norm is het keurmerk Stichting Normering Flexwonen SNF, waarbij we ervan uitgaan dat de aanbevelingen van commissie Roemer de nieuwe minimale norm wordt. 28 Huisvesting van (midstay) arbeidsmigranten moet, vanwege de nabijheid van voorzieningen, zoveel mogelijk plaatsvinden in of nabij bestaand bebouwd gebied. 29 Voor agrarische bedrijven in het buitengebied bieden we onder voorwaarden ruimte voor maatschappelijk verantwoorde (tijdelijke) huisvesting op het bedrijf waar men werkt. Communicatie en participatie