3. 201567398 - Voorjaarsnota gemeente Duiven 2022.pdf

Voorjaarsnota Duiven 2022

Voorjaarsnota Duiven 2022

1

Inhoudsopgave Inleiding Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Totalen Bijlage: Investeringskredieten

3 7 19 35 53 57

2

Voorjaarsnota Duiven 2022

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Inleiding

3

Inleiding Het college biedt u hierbij de Voorjaarsnota 2022 aan. De eerste bespreking over deze nota door het nieuwe college vond plaats op de dag dat ook het coalitieakkoord “Met elkaar kleuren we de gemeente Duiven” werd ondertekend. De Voorjaarsnota (VJN) geeft inzicht in de ontwikkelingen gedurende het huidige jaar, maar kijkt ook vooruit naar de komende 4 jaar. De speerpunten, wensen en investeringskredieten voor de komende jaren worden in de VJN afgewogen en vertaald in meerjarig beleidsmatig en financieel perspectief. Met het coalitieakkoord leggen de coalitiepartijen hun koers, ambities en werkwijze vast. Wat willen ze bereiken, hoe willen ze dat gaan doen en wat is daarbij belangrijk. Het coalitieakkoord loopt net als de Voorjaarsnota door tot 2026 dus qua tijdsbestek sluiten ze op elkaar aan. Beide documenten hebben ook de huidige situatie van de gemeente als startpunt. Idealiter wil het college een zo goed mogelijke aansluiting van de Voorjaarsnota, maar ook de meerjarenbegroting en najaarsnota op het nieuwe coalitieakkoord. In de Voorjaarsnota en de meerjarenbegroting moet het coalitieakkoord vertaald worden in concrete acties wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen. Het coalitieakkoord is een document op hoofdlijnen dat zo verder uitgewerkt wordt, maar is in zijn huidige vorm wel een definitief document.

Het proces om te komen tot deze Voorjaarsnota was al zo ver gevorderd dat er in dit document maar beperkt aanpassingen gedaan konden worden. Voor deze Voorjaarsnota is daarom een optimale aansluiting helaas niet haalbaar maar met de meerjarenbegroting die in november zal worden aangeboden aan de gemeenteraad zullen we de aansluiting verder verbeteren. Zowel beleidsmatig als financieel is er vanuit het coalitieakkoord overigens geen noodzaak tot drastische koerswijziging of ingrijpende beslissingen die niet tot de meerjarenbegroting kunnen wachten. Het college gaat wel direct op een andere manier werken. Transparant besturen, meer en vroegtijdige participatie en ruimte bieden voor inbreng vanuit de samenleving en de gemeenteraad want “Met elkaar kleuren we de gemeente Duiven”. We gaan aan de slag met opgavegericht werken bij drie belangrijke ontwikkelingen waar een meer flexibele, integrale en naar buitengerichte aanpak gewenst is. Waarbij we steeds vaker samen met partners keuzes moeten maken. Voor deze drie belangrijke ontwikkelingen gaan we over tot het formuleren van “wat is nu precies de maatschappelijke opgave” bij deze ontwikkeling. Gericht op deze opgave krijgen we meer focus op sturing en bijsturing. Deze drie opgaven zijn niet nieuw, sluiten ook aan bij deze voorjaarsnota en veel is al in gang gezet.

Maar met het invoeren van deze andere manier van werken krijgen we meer focus op de voortgang en gaan we dus ook op een andere manier met de opgaven aan de slag. De drie opgaven De opgave: Verdere transformatie van het sociaal domein. We investeren in de positieve gezondheid van onze inwoners en gaan uit van wat iemand wel kan en denken in mogelijkheden. Iedereen die dat wil moet mee kunnen doen met werk, onderwijs, sport, cultuur en aan ons verenigingsleven. We hebben aandacht voor achterstanden en de tweedeling in onze gemeenschap. We bedenken simpele en passende oplossingen in en met de directe leefomgeving. Zorg die nodig is, wordt tijdig en integraal ingezet. We kijken naar heel de mens achter de zorgvraag. De opgave: Versnelling woningbouw. De huidige plannen voor woningbouw gaan we zo snel mogelijk realiseren. We bouwen voor doelgroepen die een binding hebben met Duiven, Groessen of Loo. De ontsluiting van alle locaties inclusief de omliggende bestaande wijken moet goed geregeld zijn. We schenken aandacht aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wijken. Veranderingen in de behoefte aan woningen houden we goed in de gaten en we stellen zo nodig onze koers bij. De opgave: Duurzaamheid.

4

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Inleiding

De energie die nodig is in de gemeente Duiven willen we zo duurzaam mogelijk opwekken. Woningen en ander vastgoed moeten duurzaam worden verwarmd. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat extreme hitte, droogte of regenval geen problemen veroorzaken. We investeren in biodiversiteit. We willen naar een duurzame gemeente Duiven zonder afval.

Het bevorderen van het welbevinden of geluk van onze inwoners blijven we van belang vinden. Dit college kiest er nu wel voor dit op een iets andere wijze te benaderen namelijk vanuit het begrip en de methodiek van positieve gezondheid.

Ook over deze methodiek en benaderingswijze wil het college met de samenleving, gemeenteraad en organisatie in gesprek. Hoe gaan we hier verder concreet mee aan de slag en kunnen we dat vertalen naar de meerjarenbegroting 2023-2026. Financieel Deze Voorjaarsnota is de start van een nieuwe P&C-cyclus. De stand van zaken voor deze Voorjaarsnota was als volgt: 2022

2023

2024

2025

2026

1.675.449

815.493

971.718

1.451.932

1.451.932

Geen verhoging OZB

- 60.000

- 60.000

- 60.000

- 60.000

- 60.000

Begrotingssaldo

1.615.449

755.493

911.718

1.391.932

1.391.932

Najaarsnota 2021

-16.037

5.023

20.163

20.163

20.163

Krediet vergadersysteem raad

- 880

- 880

- 880

- 880

- 880

Decembercirculaire

141.780

94.768

92.049

94.056

94.056

Saldo voor Voorjaarsnota 2022

1.740.312

854.404

1.023.050

1.505.271

1.505.271

Saldo voor begrotingsbehandeling Amendement:

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Inleiding

5

Bedragen in €

Het totaalbeeld na deze Voorjaarsnota ziet er dan als volgt uit: Saldi 2022-2026 2022

2023

2024

2025

2026

1.740.312

854.404

1.023.050

1.505.271

1.505.271

Programma 1

725.205

622.104

1.544.547

1.792.344

-537.277

Programma 2

-227.218

-123.470

-123.470

-123.470

-123.470

Programma 3

-875.857

-998.069

-1.062.078

-1.107.974

-1.115.721

Saldo bij honoreren alle wensen Bedragen in €

1.362.442

354.969

1.382.049

2.066.171

-271.197

Saldo voor Voorjaarsnota Nieuwe beleidswensen 2022-2026

In 2026 ontstaat een begrotingstekort. Dat wordt veroorzaakt doordat het rijk voor dit jaar nog geen afspraken wil maken omdat het buiten de regeerperiode van het huidige kabinet valt. Met het vaststellen van deze Voorjaarsnota geeft u als gemeenteraad het college ruimte om voortvarend aan de slag te gaan en de gemeente Duiven verder te kleuren.

6

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Inleiding

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

7

Programma 1 Bestuur 1.1 Wat willen we bereiken? Hoger doel: bijdragen aan de positieve gezondheid van de inwoners Gemeente Duiven wil een bijdrage leveren aan de positieve gezondheid van de inwoners van de gemeente. Het hebben van vertrouwen in de overheid draagt bij aan de positieve gezondheid van inwoners. De gemeente wil dit vertrouwen vergroten door inwoners het gevoel te geven welkom te zijn. Door te zorgen voor laagdrempelige en vlotte dienstverlening vanuit servicegerichtheid, via laagdrempelige en vlotte contacten, via heldere communicatie en door te zorgen dat afspraken worden nagekomen. Door inwoners actief te betrekken bij het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving, wordt de onderlinge verbinding en leefbaarheid in wijk en dorp versterkt. Ook deze betrokkenheid en verbinding draagt in belangrijke mate bij aan de positieve gezondheid van inwoners. Programmadoel Gemeente Duiven is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. 1.2 Externe ontwikkelingen • Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners.

Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. • Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden. Zo zijn steeds meer gemeenten met de burgerparticipatie aan het experimenteren. Het experimenteren komt voort uit de wens om te komen tot een grotere burgerbetrokkenheid bij de lokale politiek. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen De jaarlijkse bijdrage aan de GMR is € 89.273. De Groene Metropoolregio (GMR) is een samenwerking met meerdere gemeenten in Gelderland. In 2021 zijn vijf regionale opgaven vastgesteld. • • • • •

Verbonden regio Productieve regio Circulaire regio Ontspannen regio Groene groeiregio

Vanuit deze bestuurlijke opgaves wordt er jaarlijks een opgaveagenda en een bijbehorende investeringsagenda vastgesteld. De GMR heeft relaties met vele beleidsterreinen die in de gemeente spelen, zoals bijvoorbeeld woningbouw, economie en circulaire economie. De opgaven hebben onderling ook een grote verbondenheid. Het aansluiten bij deze regionale opgaves vergt ambtelijke capaciteit en bestuurlijke inzet. De inzet voor de verschillende opgaves werkt ook door in programma 3. Informatie en ICT De gemeente is in steeds grotere mate afhankelijk van ICT. De ICT omgeving is volop in beweging. Software zal steeds meer als een service geleverd worden (SAAS). Deze te voorziene verandering in de ICT-architectuur heeft gevolgen voor de manier waarop de gemeente zich op dit vlak moet organiseren. Voor de uitvoerende RID zijn strategische sessies gehouden met als centrale vraag hoe deze organisatie zich richting de toekomst moet gaan ontwikkelen. Deze strategische sessies krijgen een weerslag in verschillende toekomstscenario’s. In 2023 zal het gekozen scenario verder uitgewerkt worden.

8

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren van de gemeente. Het voorbeeld van ‘Hof van Twente’ toont aan dat een gemeente kwetsbaar is. Verschillende maatregelen worden in verband met de toegenomen risico’s rondom met name ransomware genoemd. Gezien de toenemende mate van afhankelijkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zijn in de komende periode. In de begroting van de SDL is daartoe voor informatiebeveiliging een structurele verhoging opgenomen. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2023 zal de implementatie van de Woo voortgang hebben. 1.3 Autonome financiële ontwikkelingen De autonome kostenontwikkelingen voor 2023 en volgende jaren worden hier aangegeven. Dat zijn naast incidentele zaken voor 2022, ook de structurele kostenontwikkelingen.

1.3.1 Inflatiestijging In de afgelopen maanden is de toestand in de wereld in snel tempo veranderd. Door de oorlog in Oekraïne en de maatregelen die tegen Rusland worden genomen zijn er inmiddels al heel duidelijk economische gevolgen zichtbaar. Grondstof- en energieprijzen stijgen enorm waardoor de consumentenprijzen ook stijgen. Ten opzichte van onze oorspronkelijke ramingen is het inflatiecijfer ook fors gestegen. Waar rekening is gehouden met een inflatiepercentage van 1,8 zijn die percentages inmiddels gestegen naar rond de 5. Om de CPB cijfers te blijven volgen wordt voorgesteld de stelpost prijsstijgingen in 2023 met 3% te verhogen. Op een totale post door inflatie beïnvloedbare kosten van € 10 miljoen betekent dit een jaarlijkse stijging van € 300.000. Deze stelpost is structureel. In de loop van het begrotingsjaar kan voor bepaalde prijsstijgingen een beroep worden gedaan op deze stelpost ter dekking van een kostenstijging op een budget. Aan het eind van het begrotingsjaar valt de resterende stelpost vrij in het resultaat en dekt daarmee de kostenstijgingen die zich in het boekjaar hebben voorgedaan en waar geen dekkingsvoorstel voor is gemaakt. De huidige prijsstijgingen vormen wel een risico voor onze gemeente. Mochten de kosten meer stijgen dan onze huidige inschatting dan levert dat een extra kostenpost op.

1.3.2 Gevolgen CAO salarissen en onkostenvergoeding burgemeester, wethouders, raadsleden en de griffie In de ramingen voor 2022 zijn de salariskosten en onkostenvergoedingen van het college en de gemeenteraad geraamd op basis van de salariskosten 2021. De gevolgen van de CAO 2022 zijn hierin nog niet meegenomen. De benodigde structurele verhoging van het budget voor de salarissen en onkostenvergoeding van burgemeester, wethouders, raadsleden en de raadsondersteuning/griffie is in totaal € 32.000. 1.3.3 Gevolgen maartbrief Op 15 december jl. presenteerden VVD, D66, CDA en ChristenUnie het coalitieakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst'. De maartbrief geeft een eerste beeld van de gevolgen voor individuele gemeenten en provincies van de belangrijkste maatregelen uit het coalitieakkoord die betrekking hebben op het gemeentefonds en provinciefonds. Daarnaast wordt in de maartbrief een indicatie gegeven van het bedrag dat individuele gemeenten zullen ontvangen vanuit de € 679 miljoen die het kabinet beschikbaar heeft gesteld om in het kalenderjaar 2022 een eenmalige energietoeslag toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Verder gaat de maartbrief in op het besluit van de fondsbeheerders om de nieuwe verdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 in te voeren.

Uitgaande van 25.000 inwoners zou het accres inclusief de opschorting van de opschalingskorting voor Duiven in 2023 een voordeel opleveren van € 1.550.000. Voor 2024 een voordeel van € 2.600.000, voor 2025 € 3.025.000 en voor 2026 € 1.025.000. De nieuwe regeringscoalitie heeft

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

9

aangegeven alleen voor de huidige regeringsperiode tot en met 2025 afspraken te willen maken. Structurele afspraken wil zij niet maken om niet over het graf heen te regeren. In 2026 valt de Algemene Uitkering dan ook ver terug. Gesproken wordt over een 'ravijnjaar'. De VNG is bezig met een lobby om ook voor 2026 duidelijkheid te krijgen omdat dit jaar van belang is voor de meerjarenramingen van de gemeenten. Verder ontvangt de gemeente Duiven voor de energietoeslag een bedrag van € 675.000. Dat bedrag moet ook direct aan de inwoners worden uitgekeerd dus wordt dat budgettair neutraal opgenomen. 1.3.4 The Economic Board en Groene metropoolregio Eerder is aangegeven dat voor Stichting The Economic Board een bedrag van € 1 voor de jaren 2021 en 2022 zal worden opgenomen en € 0,50 voor 2023 en verder. Dit in verband met een te verwachten efficiency slag in de samenwerking tussen The Economic Board en de Groene Metropoolregio. Hier is tot op heden nog geen sprake van. Een ruime meerderheid van de gemeenten in de regio (15 van de 18 deelnemende gemeenten) heeft besloten om ook na 2022 een bedrag van € 1 per inwoner beschikbaar te stellen aan de Stichting The Economic Board. Op dit moment is er sprake van een directiewisseling binnen The Economic Board.

In gesprekken met The Economic Board is duidelijk geworden dat er meer dan voorheen een accent op verbinding met de regio zal worden gezocht. Dit was wat de afgelopen jaren juist gemist werd. Met een nieuwe (interim) directeur wordt deze nieuwe weg ingeslagen. Hierbij is, op dit moment, een volledige vergoeding gerechtvaardigd om deze verbinding mogelijk te maken en te ondersteunen. Hierbij is het niet uit te sluiten dat in de nabije toekomst alsnog een efficiencyslag zal plaatsvinden door deze verbeterde verbinding. Dit zal dan ook aandacht vragen en gemonitord worden de aankomende jaren. Gevraagd wordt dan ook de huidige bijdrage van € 1 te continueren en niet te verminderen en het bedrag van € 12.500 structureel bij te ramen. Het college wil deze verhoging toestaan voor de periode van 3 jaar om daarna de deelname te evalueren. Het budget om deel te nemen aan de diverse opgaven binnen de Metropoolregio staat nu geraamd bij Programma 1. Aangezien het opgaven betreft, zoals o.a woningbouw, mobiliteitsfonds, wordt voorgesteld om het bedrag van € 105.500 over te hevelen naar Programma 3. Daarnaast is het voorstel om nog een bedrag van € 1.500 structureel bij te ramen voor de deelname aan het regiobureau van de Groene Metropoolregio. Ook hier wil het college aan bijdragen voor een periode van 3 jaar om daarna de deelname te evalueren.

1.3.5 Bijdrage 1Stroom (CAO en loonstijging) De meerjarenbegroting 2023-2026 van 1Stroom ligt op dit moment ter inzage bij de gemeenteraden. Ten opzichte van de bijdragen die we op dit moment hebben opgenomen in onze ramingen stijgen de kosten. Dat heeft voornamelijk te maken met de geprognosticeerde loonkostenstijging. In 2023 is rekening gehouden met een loonstijging van 2,3%. Voor 2024 bedraagt de verwachte stijging 2,1% en in de daaropvolgende jaren is rekening gehouden met 2,4%. Voor de ramingen in Duiven betekent dit een nadeel van: 2023

2024

2025

2026

Bijdrage 1Stroom begroting 2022-2025

15.731.047

15.927.127

16.109.709

16.109.709

Bijdrage 1Stroom begroting 2023-2026

16.158.000

16.452.000

16.782.000

17.109.000

Nadeel:

426.953

524.823

672.291

999.291

1.3.6 Automatisering RID en kosten inkoopfunctionarissen Vanaf 2023 wordt de bijdrage aan de RID voor de automatiseringskosten en de kosten voor de inkoopadviseurs geraamd in de begroting van de gemeenten Duiven en Westervoort omdat gebleken is dat het begroten van deze kosten in de GR 1Stroom geen logische constructie is. Door deze verschuiving worden de kosten van de RID weer bij de partijen neergelegd die hier ook zeggenschap over hebben. Het gaat hierbij voor Duiven om de volgende kosten die vanaf 2023

10

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

dus in de begroting terechtkomen en niet meer via de bijdrage aan 1Stroom aan de gemeente worden doorberekend. 2023

2024

2025

2026

Bijdrage 1Stroom voor automatiseringskosten en inkoop in begroting 2022-2025

1.790.675

1.836.166

1.871.670

1.888.291

Bijdrage voor automatiseringskosten en inkoop in begroting 2023-2026

1.890.570

1.965.748

2.020.987

2.054.229

Nadeel:

99.895

129.582

149.317

165.938

De stijging van de totale kosten wordt veroorzaakt door de gevolgen van de CAO en stijging van kosten van maatwerk. Verder worden nu ook de kosten voor de inkoopfunctionarissen opgenomen die eerder abusievelijk niet in de 1Stroom begroting waren geraamd. Bijdrage automatisering en projecten maatwerk RID

4.004

33.691

53.426

70.047

Bijdrage inkoopfunctionarissen RID

95.891

95.891

95.891

95.891

1.3.7 BIBOB beleid In 2022 wordt het Bibob beleid aangepast. Er zullen meer sectoren worden toegevoegd, waar een Bibob-toets op van toepassing wordt. Op voorhand verwacht de gemeente dat dit tot beperkt extra werk leidt dat binnen de huidige formatie kan worden opgevangen. In de loop van 2022 wordt bezien of de verwachting klopt. Mocht dat niet zo zijn, en er zijn aanvullende investeringen nodig, dan zal dit in een separaat voorstel worden voorgelegd. 1.3.8 E-depot Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg Het Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg (SALD) voorziet conform de Archiefwet in het beheer van de (overgebrachte) archieven van de aangesloten Liemerse gemeenten en het samenwerkingsverband de Liemers. Blijvend te bewaren archiefbescheiden (ongeacht hun vorm) van de gemeente dienen na de overbrengingstermijn van 20 jaar overgebracht te worden naar het SALD. Informatie wordt dan openbaar en direct toegankelijk voor onze burgers en andere gebruikers. Tot op heden zijn alleen papieren archiefbescheiden overgebracht naar het SALD. De nieuwe Archiefwet brengt de overbrengingstermijn terug naar 10 jaar. De gemeente Duiven vormt sinds 2018 uitsluitend digitale archiefbescheiden. De permanent te bewaren digitale archiefbescheiden dienen daarom vanaf 2029 overgedragen te worden aan het SALD.

Om langdurig te bewaren digitale informatie in een geordende, betrouwbare en authentieke staat op de slaan en de duurzame toegankelijkheid te borgen is een gezamenlijke Liemerse digitale archiefbewaarplaats (een zgn. e-depot) noodzakelijk. De implementatie van een e-depot is een omvangrijk en complex project. In de opgestelde businesscase wordt daarom dringend geadviseerd om de beschikbare tijd van 6 jaren te gebruiken om per gemeente de noodzakelijke voorbereidingen te treffen aangezien deze de nodige (tijds)investeringen zullen kosten. De investeringen betreffen met name de kosten voor de gemeente Duiven voor het aantrekken van tijdelijke capaciteit, met specifieke expertise. Deze expertise is onder meer noodzakelijk voor het uitvoeren van diverse onderzoeken die moeten leiden naar een aanvaardbare 0-situatie, het opstellen van een testplan en het uitvoeren van testactiviteiten, de functionele en technische implementatie en diverse werkzaamheden in de beheerfase. De kosten voor het aantrekken van de algeheel projectleider e-depot SALD maken hier geen deel van uit. Deze zijn opgenomen in de begroting van het SALD. Duiven

Voorbereidingsfase

Testfase Implementatiefase

Beheerfase

Totaal

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

2023 Kosten

€ 75.000

2024 € 75.000

2025

11

2026

2027

€ 85.000 € 85.000 € 85.000

2028 € 60.000

€ 465.000

1.3.9 Kapitaallasten grondexploitatie In de begroting 2022 is rekening gehouden met een boekwaarde van de grondexploitatie van € 11.047.271. In de net vastgestelde jaarrekening blijkt de werkelijke boekwaarde per 1-1-2021 € 10.335.931. Er wordt tegen een percentage van 1,17% rente voorcalculatorisch doorberekend aan de complexen van de grondexploitatie. Voor de kapitaallasten betekent dit een incidenteel nadeel van € 8.295. De boekwaarden van de grondexploitatie worden budgettair neutraal in de begroting verwerkt. 1.3.10 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) In de door de VGGM ingediende ontwerpbegroting 2023 zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die leiden tot een structurele verhoging van de bijdrage aan de VGGM. Voor de loon-/prijscompensatie en het functiewaarderingstraject bij de GGD is in totaal bijna € 2 miljoen extra nodig. Voor betekent dat een stijging van de bijdrage met € 71.000. De vaccinatie tegen Meningokokken en de uitbreiding prenataal huisbezoek vragen ook meer geld maar hiervoor worden de gemeenten gecompenseerd via de Algemene Uitkering. Naast deze ontwikkelingen, wil de VGGM de organisatie van haar interne bedrijfsvoering versterken. In totaal is hiermee voor Duiven een extra bijdrage van € 68.000 gemoeid. Tegen dit bedrag is een zienswijze ingediend en deze stijging is dan ook niet in de ramingen meegenomen.

1.4 Wensen/Keuzemogelijkheden 1.4.1 Updaten vastgoedbeleid voor gebouwen, tarieven en subsidies Het beleidsplan voor vastgoed, tarieven en subsidies is aan een update toe. Herijking van de kaders voor de afstemming van de behoefte aan maatschappelijk vastgoed met het beschikbare vastgoed is noodzakelijk. De kosten voor het in 2022 updaten van het vastgoedbeleid bedragen € 15.000. 1.4.2 Structurele aanpak jeugd/jeugdgroepen Onderdeel van het speerpunt Zorg & Veiligheid is de problematiek rond overlastgevende jeud en jeugdgroepen. Sinds begin 2022 is de overlast van jeugdgroepen toegenomen en vinden er zelfs criminele activiteiten plaats. Het vroegtijdig signaleren van overlastgevende jeugd, het voorkomen van escalatie en het (repressief) aanpakken van deze groepen vereist een structurele inspanning van meerdere afdelingen en van de politie. Het jongerenwerk speelt een belangrijke rol. Zie hiervoor Programma 2. Daarnaast vraagt het ook meer van onze handhavers. Een specifieke jeugdboa is nodig. De jeugdboa is inzetbaar als reguliere handhaver, maar ook als specialist in het monitoren en aanspreken van jeugdgroepen. Een jeugdboa maakt contact met een jeugdgroep en brengt de jeugdgroep in kaart. Daarmee ondersteunt hij de partners bij de integrale aanpak. Hij heeft inzicht in de jeugdhulpverlening, zorg, preventie en de betrokken instanties.

Ook bij een zeer lastige jeugdgroep weet de jeugdboa wat nodig is om het contact te onderhouden en zo nodig te herstellen. Indien nodig treedt hij repressief op. Dit is een lastig evenwicht waar specifieke kwaliteiten voor nodig zijn en wat een ‘gewone’ boa er niet zo maar even bij doet. Voor Duiven en Westervoort samen gaat het om extra formatie van in totaal 0,5 fte. De kosten voor Duiven van de inzet van deze jeugdboa bedragen € 22.000. Deze kosten worden voorlopig voor 3 jaar opgenomen en gedekt door een bijdrage uit de Algemene Reserve. Na een evaluatie op een passend moment wordt bepaald of de inzet/kosten structureel nodig zijn. 1.4.3 Visie op dienstverlening verder uitwerken Gemeente Duiven streeft naar vlotte, toegankelijke en betrouwbare dienstverlening, uitnodigend, servicegericht en vanuit oprechte belangstelling. Toch wordt de gemeentelijke dienstverlening niet altijd zo ervaren door inwoners, instellingen en bedrijven. De gemeente Duiven wil het verschil overbruggen tussen de verwachtingen van inwoners, instellingen en bedrijven en dat wat de gemeente wil waarmaken. Daarbij zijn oplossingsgerichtheid, professionaliteit, samenwerken

12

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

en integraliteit alsook empathie en een persoonlijke benadering belangrijke uitgangspunten. Bedoeling is om de gemeentelijke dienstverlening van daaruit naar een hoger niveau te tillen. Voor 2023 is de wens om scherp te krijgen hoe de visie op dienstverlening, met als motto "aandacht voor wat nodig is", verder kan worden uitgewerkt en een dienstverleningsstrategie kan worden ontwikkeld met -voor zover mogelijk- een vertaling naar concrete doelen en toezeggingen aan inwoners, instellingen en bedrijven over wat zij van de gemeente mogen verwachten. De kosten voor het ontwikkelen van een dienstverleningsstrategie kunnen worden gedekt vanuit bestaand budget binnen de 1Stroom-begroting. Wanneer de dienstverleningsstrategie leidt tot wezenlijk andere keuzes in de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening, waarvoor nieuwe investeringen nodig zijn, dan zal daarvoor een separaat voorstel worden ingebracht. 1.4.a Investeringskredieten 1.4.a.1 Vervangen Pomp Warmte Koude Opslag (WKO)-installatie Naar aanleiding van uitgevoerd onderhoud aan de WKO-installatie en de meetresultaten met betrekking tot de werking van de bronpompen is gebleken dat de werking van 1 bronpomp sterk afneemt en dat voortijdige preventieve vervanging hiervan noodzakelijk is.

Dit om te voorkomen dat de installatie gedurende langere periode buiten gebruik komt en er geen koeling en verwarming mogelijk is middels deze installatie. De levertijd van de benodigde pomp bedraagt ca. 3-4 maanden. De kosten voor het vervangen van de pomp bedragen € 13.750. De kapitaallasten bedragen vanaf 2023 € 688 per jaar. 1.5 Wat zijn de speerpunten in ons beleid volgend jaar? A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zijn de speerpunten: 1.A.1

Uitvoeringsprogramma Participatieverordening

Doel

De uitvoering van de in 2022 vast te stellen Participatieverordening te borgen in de organisatie en de samenleving

Toelichting

Zowel bestuurlijk als ambtelijk leeft er een sterke en dringende behoefte aan praktische handreikingen voor participatie. Wanneer wordt een participatietraject opgestart en wanneer niet? Wat komt daarin te staan en wat niet? Daarnaast zijn er ook formele redenen (de Omgevingswet, uitdaagrecht en de burgerparticipatie) om participatie tot een speerpunt te benoemen. Om dit intern vorm te geven, is een participatieverordening nodig met een vastgestelde visie op participatie en de versterking van de lokale democratie. Uitwerking: eind 2022 is er een participatieverordening inclusief visie vastgesteld. Voor het interne 'hoe dan' is een handreiking met een afwegingskader vastgesteld. In 2023 start de uitvoering van de participatieverordening. Dat betekent o.a.: -kennis delen: het creëren van meer bewustwording van de rol van de ambtelijke en bestuurlijke organisatie in de verdere ontwikkeling van de participatie processen (groeimodel). Om hiermee ook een cultuur omslag te maken met alle betrokkenen. -verder bouwen aan de implementatie van participatie binnen bestaande werkprocessen. Dit varieert van informeren tot en met mee-beslissen (participatieladder). -borging van al deze nieuwe taken legt een extra claim op de organisatie die binnen de huidige middelen en binnen de huidige formatie niet kan worden opgevangen.

Voorgesteld wordt daarom middelen vrij te maken voor één extra formatieplaats en een uitvoeringsbudget.

Risico’s

Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging hoe dan ook begeleiding vraagt van meerdere afdelingen en daarmee de druk op de organisatie opvoert.

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

13

1.A.1

Uitvoeringsprogramma Participatieverordening

Planning

Eind 2022 zal een participatieverordening zijn opgesteld, inclusief een visie op participatie. De uitvoering van de verordening wordt in 2023 ter hand genomen.

Financiën

Voor één extra formatieplaats en een bescheiden uitvoeringsbudget is € 95.000 benodigd. Voorgesteld wordt om dit budget voorlopig voor drie jaar toe te kennen en te dekken uit de Algemene Reserve. Daarna zal bekeken worden of hier een structureel budget voor toegekend kan worden.

Participatie

Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van participatieve trajecten. De participatieverordening beoogt de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en bewoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling.

1.A.2

Integraal werken

Doel

Samenhang en afstemming op alle niveau's

Toelichting

Ieder speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Met integrale adviezen wordt de kwaliteit en samenhang vergroot. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er wordt rust en stabiliteit ingebouwd in de processen. De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door.

Risico’s

Zonder goede afstemming tussen betrokken ambtenaren en bestuurders worden onderwerpen niet in de volle omvang behandeld. Dit kan leiden tot misverstanden en omissies in de besluitvorming.

Planning

Doorlopend.

Financiën

Beschikbare capaciteit voor de verbeteringen worden met bestaande capaciteit opgepakt.

Participatie

Op onderwerpen die betrekking hebben op derden, zullen zij betrokken worden.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dit zijn de speerpunten: 1.B.1

Zorg en Veiligheid

Doel

Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur.

14

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

1.B.1

Zorg en Veiligheid

Toelichting

Een goede verbinding tussen zorg en veiligheid wordt steeds belangrijker nu de gemeente sinds de decentralisatie in het sociaal domein verantwoordelijk is voor de zorg. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd zullen zich steeds nieuwe knelpunten en doelgroepen manifesteren. In 2021 zijn de eerste belangrijke stappen gezet om zorg en veiligheid beter op elkaar aan te laten sluiten. Het verder uitwerken en versterken van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur gaat de komende jaren door en blijft daarom een speerpunt.

Risico’s

Zonder goede verbinding tussen zorg en veiligheid dreigen inwoners uiteindelijk tussen wal en schip te vallen; er komt dan geen sluitende aanpak van hun situatie tot stand. Meestal kan dan alleen de politie nog optreden als deze personen strafrechtelijke overtredingen begaan.

Planning

Doorlopend.

Financiën

Vanwege dit speerpunt is sinds 1 mei 2020 - binnen de bestaande formatie voor openbare orde en veiligheid - een medewerker speciaal vrij gemaakt voor Zorg & Veiligheid-thema's en het vormgeven van de interne en externe samenwerking op deze thema's. Aan het versterken van de bestendige zorg en veiligheidsstructuur wordt nog hard gewerkt. Financiële en personele gevolgen daarvan zullen voornamelijk bij het sociaal domein komen te liggen. Sinds begin 2022 is de overlast van jeugdgroepen toegenomen. Het aanpakken van deze groepen, het voorkomen van escalatie en het vroegtijdig signaleren van nieuwe overlastgevende jeugd vereist een structurele inspanning van meerdere afdelingen: jongerenwerk, handhavers, sociaal domein en veiligheid. De regie op de aanpak ligt bij Openbare orde en veiligheid. Vanaf het tweede kwartaal van 2022 wordt een uniforme werkwijze opgezet met Westervoort en Zevenaar. Voor de regievoering vanuit veiligheid hebben we 0,25 fte nodig (€ 13.860 voor Duiven). De financiële consequenties worden verder uitgewerkt voor de begroting 2023.

Participatie

De inwoners zullen worden geïnformeerd over waar zij met vragen en zorgen terecht kunnen, zodat de drempels om deze te uiten verlaagd worden. Dit versterkt de vroegtijdige signalering waardoor zorg en hulpverlening snel(ler) opgestart kunnen worden. Een sluitende aanpak voor personen met verward of overlastgevend gedrag komt bij voorkeur tot stand in overleg met de persoon/personen zelf. Helaas werken ze daar niet altijd vrijwillig aan mee. Dan zijn andere trajecten aan de orde.

1.B.2

Cyberveiligheid

Doel

Cyberveiligheid binnen de gemeente vergroten.

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

1.B.2

Cyberveiligheid

Toelichting

Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Daarom zal cybercrime een nieuwe prioriteit worden in het integraal veiligheidsplan. Naast de gerichtheid op onze inwoners en bedrijven is het voor de gemeente c.q. de gemeentelijke organisatie zelf van belang om een goede weerbaarheid tegen cybercriminelen te hebben. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt.

Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q. stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is daarom erg belangrijk.

Risico’s

Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt.

Planning

Eind 2022 zal het nieuwe integrale veiligheidsplan aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Bedoeling is dat daar een eerste uitwerking op cybercrime in is opgenomen. De RID en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelijke ICTsystemen.

Financiën

Cyberveiligheid is een betrekkelijk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaamaan komen er projecten en initiatieven op dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zijn op voorhand niet aan te geven. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelijke systemen zijn meegenomen in de begroting van de RID.

Participatie

Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet tot stand komen zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording bij inwoners en bedrijven over de gevolgen van cybercrime is een belangrijke eerste stap. Samenwerking met bijvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum zal daarbij worden gezocht.

15

C. Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. Dit zijn de speerpunten: 1.C.1

Moderniseren van de dienstverlening

Doel

Zoveel mogelijk uitbreiden van de digitale dienstverlening en optimaliseren van de digitale toegankelijkheid van gemeentelijke producten en diensten. De wensen en behoeften, mogelijkheden en beperkingen van onze inwoners, bedrijven en instellingen staan daarbij centraal.

16

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

1.C.1

Moderniseren van de dienstverlening

Toelichting

Bij alle nieuwe keuzes worden de volgende vragen gesteld: • Is digitaliseren zinvol: wordt het er makkelijker op? • Hoe wordt de toegankelijkheid gewaarborgd: is alles makkelijk te vinden en te gebruiken, en welke oplossingen zijn er voor mensen die niet goed kunnen meekomen? • Zijn er mogelijkheden om samen te werken met anderen: zorg voor integrale oplossingen die aanvullend zijn aan elkaar en waarbij kan worden aangesloten op landelijke of regionale ontwikkelingen? • Hoe wordt de flexibiliteit gewaarborgd: sluit de oplossing voldoende aan op de leefwereld van inwoners en op veranderingen in de samenleving? • Is de informatie transparant en betrouwbaar en is de privacy van onze inwoners gewaarborgd? Er zijn veel verschillende ict-oplossingen beschikbaar. Dat vraagt om strategische keuzes. De Liemerse i-Visie en i-Strategie bieden handvatten om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. Er wordt zoveel mogelijk samengewerkt in de Liemers. Zoals gezegd, is er ook volop aandacht voor de groep inwoners die niet of minder zelfredzaam is, mensen met een beperking en de groep digibeten en laaggeletterden. Ook voor deze doelgroepen zijn de gemeentelijke producten en diensten toegankelijk, zowel digitaal als analoog. De gemeente blijft dan ook investeren in de kwaliteit van het persoonlijk klantcontact.

Risico’s

Uitgaande van de behoefte van de klant en de inzet van meer e-diensten, is er een andere inrichting van gemeentelijke processen en werkwijzen nodig. Ook vraagt dit iets anders in houding en gedrag en in kennis en vaardigheden van medewerkers. De maatschappelijke ontwikkelingen en ict-ontwikkelingen gaan vaak sneller dan dat de organisatie bij kan houden. Daarnaast moet de gemeente zuinig zijn met het geld. Vandaar dat het niet altijd lukt om de plannen waar te maken. Ten slotte zijn de afgelopen jaren al veel producten en diensten digitaal beschikbaar gekomen via de gemeentelijke website. Hierin zit nog steeds ontwikkelpotentieel maar het is reëel te veronderstellen dat de groei hierin zal afnemen naarmate er meer producten en diensten digitaal verkrijgbaar zijn.

Planning

Het moderniseren van de dienstverlening is een continu proces. Er is geen moment waarop het “klaar” is. Ontwikkelingen gaan soms zo snel dat stilstand achteruitgang betekent. Het is dan ook belangrijk te blijven zoeken naar oplossingen om de gemeentelijke dienstverlening op peil te houden. Medio 2022 wordt de gemeentelijke hoofdwebsite overgezet naar een nieuw platform. Daarbij krijgt de website een nieuwe look & feel en komen er ook nieuwe technische mogelijkheden om de website nog flexibeler te kunnen inrichten en dus beter te kunnen laten aansluiten op steeds veranderende eisen en wensen.

Financiën

De meeste investeringen in de technologie die nodig zijn om een goede dienstverlening te kunnen bieden, worden betaald vanuit RID-budgetten. Vooralsnog lijkt de beschikbaarheid van die budgetten voldoende. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een apart voorstel worden voorgelegd.

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

17

1.C.1

Moderniseren van de dienstverlening

Participatie

De gemeente gebruikt bij de keuzes rondom dienstverlening het motto “aandacht voor wat nodig is”. Dat wat nodig is, wordt bepaald in afstemming met inwoners, bedrijven en instellingen. Bijvoorbeeld via klantonderzoeken. Daarnaast is er sinds 2021 een webpanel bestaande uit vertegenwoordigers vanuit de gemeente. Dit klantpanel wordt regelmatig gevraagd om mee te kijken met voorgestelde wijzigingen binnen de gemeentelijke website en om hun wensen en behoeften in het contact met de gemeente aan te geven. Ook wordt klantgedrag gemonitord via web-statistieken en vanuit de data die vanuit de verschillende backofficeapplicaties beschikbaar is.

1.C.2

Begrijpelijk schrijven via alle communicatie-uitingen

Doel

De gemeente streeft naar een laagdrempelige, toegankelijke en vlotte dienstverlening. Onderdeel daarvan is de schriftelijke communicatie met inwoners, ondernemers, organisaties en andere klanten. Iedereen die van de gemeente een (nieuws)brief, een e-mail of ander schriftelijk bericht ontvangt, moet begrijpen waarom hij die ontvangt, waar de tekst over gaat, wat de boodschap is en wat er van hem wordt verwacht. Communicatie vanuit de gemeente moet uitnodigend en servicegericht zijn, geschreven vanuit de belevingswereld van de ontvanger.

Toelichting

Dat betekent dat de schriftelijke boodschappen lezersgericht moeten zijn. Heldere, foutloze teksten met een goede opbouw, een heldere boodschap, een neutrale toon en op een passend taalniveau. In de meeste gevallen is dat B1. Dit taalniveau -dat teksten voor de meeste mensen begrijpelijk maakt- wordt al toegepast bij de webteksten. Gemeentelijke brieven, mails en andere uitingen worden nog niet altijd geschreven in taalniveau B1. Hierdoor wordt vaak niet goed begrepen wat wordt bedoeld of wat er van de lezer wordt verwacht. Daarom is het belangrijk een verbeterslag te maken in de schriftelijke communicatie. Er komt een leer-en ontwikkeltraject gericht op het schrijven van lezersgerichte en begrijpelijke teksten. Onderdeel hiervan is het inzetten van de tool Klinkende Taal. Met deze tool leren de medewerkers continu en verbeteren ze hun schrijfvaardigheid. Met als effect dat de teksten steeds duidelijker worden. Via het management-dashboard van Klinkende Taal kan het gebruik van de tool en (de ontwikkeling van) het taalniveau van de teksten worden gemonitord.

Risico’s

Het anders schrijven vraagt om bewustwording en draagvlak binnen de gemeentelijke organisatie. De medewerkers moeten een nieuwe schrijfvaardigheid ontwikkelen. In het begin zal het schrijven van een tekst meer tijd kosten. Hiermee ontstaat het risico dat men afhaakt en terugvalt op de oude manier van schrijven. Dit risico wordt ondervangen door een goede inrichting van het leerproces, door begeleiding en door monitoring.

Planning

In 2022 wordt het plan van aanpak opgesteld en geïmplementeerd binnen de ambtelijke organisatie 1Stroom. De tool Klinkende Taal wordt hierin als pilot opgenomen en uitgerold over de vakdisciplines die de meeste teksten naar inwoners, instellingen en bedrijven schrijven. In 2023 vindt een evaluatie plaats om te kunnen bezien of het rendement zodanig is dat deze tool voor de hele ambtelijke organisatie wordt ingezet en deze daarmee onderdeel wordt van het standaard werkproces bij het schrijven van teksten.

Financiën

De kosten van het leer- en ontwikkeltraject en de tool worden gedekt uit het bestaande opleidingsbudget binnen de begroting van 1Stroom.

Participatie

Om te toetsen of de gemeentelijke teksten begrijpelijker worden, zal steekproefsgewijs onderzoek worden gedaan onder de ontvangers van onze teksten. Daarnaast kan op basis van inkomende klantvragen worden gemonitord of het aantal vragen naar aanleiding van de schriftelijke communicatie vanuit de gemeente afneemt.

1.6 Wat gaat het ons kosten?

18

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 1 Bestuur

Saldi 2022-2026 programma Bestuur Nieuwe activiteiten

2022

2023

2024

2025

2026

0

300.000

300.000

300.000

300.000

32.000

32.000

32.000

32.000

32.000

Saldo voor de Voorjaarsnota Autonome ontwikkelingen: 1.3.1 Inflatiestijging 1.3.2 CAO salarissen college + raad 1.3.3 Gevolgen Maartbrief Algemene Uitkering 1.3.3 Energietoeslag 1.3.4 The Economic Board en Groene Metropool Regio

0 -1.550.000 -2.600.000 -3.025.000 -1.025.000 -675.000 0

14.000

14.000

14.000

-105.500

-105.500

-105.500

-105.500

-105.500

426.953

524.823

672.291

999.291

0

0

0

0

1.3.6 Bijdrage RID automatisering en maatwerk

4.004

33.691

53.426

70.047

1.3.6 Bijdrage RID inkoopfunctionarissen

95.891

95.891

95.891

95.891

0

0

0

0

75.000

75.000

85.000

85.000

71.000

71.000

71.000

71.000

-636.652 -1.559.095 -1.806.892

522.729

1.3.4 Groene Metropoolregio 1.3.5 Bijdrage 1Stroom (CAO +loonstijging) 1.3.6 Automatisering RSD

1.3.7 BIBOB beleid

0

0

1.3.8 E-depot SALD 1.3.9 Kapitaallasten grondexploitatie

8.295

1.3.10 VGGM Totaal autonome ontwikkelingen

-740.205

Wensen Keuzemogelijkheden: 1.4.1 Updaten vastgoedbeleid GTS

15.000

1.4.2 Aanpak jeugdgroepen

0

0

0

1.4.3 Uitwerken dienstverleningsvisie

0

0

0

0

0

1.4.a.1 Pomp WKO installatie

0

688

688

688

688

15.000

688

688

688

688

0

0

0

0

13.860

13.860

13.860

13.860

Totaal Speerpunten

0

13.860

13.860

13.860

13.860

Totaal Programma 1 Bedragen in €

-725.205

-622.104 -1.544.547 -1.792.344

537.277

Totaal wensen/Keuzes Speerpunten: Uitvoeringsprogramma Participatieverordening Integraal werken Zorg en Veiligheid Cyberveiligheid Moderniseren van de dienstverlening Begrijpelijk schrijven

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 2 Maatschappij

19

Programma 2 Maatschappij 2.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel De gemeente levert een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Duiven een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Waar nodig worden handvatten aangereikt gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat de gemeente - waar nodig - de juiste en passende ondersteuning biedt. De systematiek van positieve gezondheid is daarbij voor de gemeente leidend. Uitgaan van wat iemand wel kan en denken in mogelijkheden. Kijkend naar alle zes dimensies en wat die persoon belangrijk vindt en wil veranderen. Oplossingen bedenken die aansluiten bij de leefwereld van de inwoner die meedoen makkelijker maken. Toelichting De gemeente streeft naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen bijdraagt en kan deelnemen; jong en oud, genderneutraal, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Iedereen draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, is nuttig en krijgt waardering. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt.

Waar nodig helpt de gemeente deze mogelijkheden te vergroten met de inzet van passende zorg en ondersteuning. Voor kwetsbare inwoners die niet zelf de regie over hun leven kunnen voeren en niet volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen, zoekt de gemeente samen met hen naar op maat gemaakte oplossingen. Deze bestaan uit voorliggende voorzieningen en uit zo nodig specialistische ondersteuning. Vanuit transformatie is de inzet om juist voorliggende voorzieningen te versterken en optimaal te benutten. Via het stimuleringsbeleid en de inzet van het basisteam werkt de gemeente samen met maatschappelijke instellingen, verenigingen en inwoners. Zij kennen hun verantwoordelijkheden en zij vormen de sterke “fundering” van de samenleving in Duiven. Om deze fundering verder te versterken en benutten stimuleert de gemeente de samenwerking door de dialoog tussen deze partijen te stimuleren, te faciliteren en initiatieven te ondersteunen. Dit vraagt een doorlopende dialoog en afstemming omdat niet alle partners met hetzelfde “vervoermiddel” en dezelfde ”snelheid” de ingeslagen weg volgen. Het beoogd resultaat is, dat alle partners op gelijkwaardige wijze deelnemen aan het vormgeven van een nog sterkere fundering van de samenleving in Duiven. Dit alles maakt (eenvoudige en) duurzame oplossingen mogelijk voor maatschappelijke vraagstukken en kan leiden tot betere resultaten.

2.2 Externe ontwikkelingen Wet maatschappelijke ondersteuning Wmo Het abonnementstarief voor de huishoudelijke ondersteuning staat landelijk ter discussie. De invoering van dit tarief heeft een enorme aanzuigende werking (gehad). Onderzoek volgt of dit gewijzigd moet worden om de huishoudelijke ondersteuning voor gemeenten betaalbaar te houden. Daarnaast is het mogelijk dat de maaltijdvoorziening niet meer algemeen gebruikelijk blijft, met de kans dat gemeenten weer verantwoordelijk worden voor de maaltijdverzorging voor inwoners die daar niet meer zelfstandig toe in staat zijn. De uitstroom van inwoners die beschermd wonen naar beschermd thuis vraag veel tijd en aandacht. Extra voorzieningen zijn nodig wanneer deze groep inwoners zelfstandig gaat wonen. Oplossingen hiervoor worden met name in het voorliggende veld gezocht. Van belang is dat de sociale spankracht van wijken niet onder druk komt te staan. Hierover worden met de woningbouw verenigingen gesprekken gevoerd. Datzelfde geldt voor de opvang van statushouders en de vluchtelingen vanuit Oekraïne. Ook dit zal de komende jaren van onze gemeente inspanning vragen. We zien een toename bij de GGZ zorg. Deze is zorgelijk, mede door de gespannen arbeidsmarkt. Dit heeft al geleid tot een opnamestop voor de volwassenenzorg. Er is van twee kanten grote druk;

20

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 2 Maatschappij

teveel mensen die een beroep willen doen op zorg en te weinig mensen om die zorg te leveren. Datzelfde zien we ook bij de aanbieders van huishoudelijke ondersteuning. De gemeente is in overleg met deze organisaties om de zorg voor de toekomst te kunnen garanderen. Alle mogelijke oplossingen, ook “out of the box” worden hier verkend. Door actief in te zetten op verwijzing naar de Wet Langdurige Zorg (WLZ) zien we daar een grote toename van het aantal indicaties. Wanneer de criteria om voor een indicatie in aanmerking te komen worden aangescherpt, heeft dit direct gevolgen voor het aantal WMO indicaties en daarmee de financiën van onze gemeente. Ook prijsstijgingen van de maatwerkvoorzieningen als gevolg van salarisontwikkelingen hebben gevolgen. De gemeente heeft geen invloed op deze factoren, maar moet er wel voor betalen. Steeds vaker komt naar voren dat de tweedeling in onze maatschappij groter wordt: kansrijk versus kansarm, welvarend versus armoede, digitaal vaardig versus digitaal onbekwaam. De afgelopen twee coronajaren hebben deze tweedeling vergroot. Zeker voor de jeugd is de vraag of de soms opgelopen achterstanden kunnen worden ingehaald de komende jaren of leidt tot een vraag om extra hulp vanuit de gemeente. Hervormingsagenda Jeugd De regionale samenwerking tussen gemeenten is sinds 2015 geïntensiveerd.

Vanwege de omvang van taken zijn gemeenten op zoek gegaan naar meer onderlinge aansluiting en samenwerking op het gebied van inkoop en de transformatie van de zorg. Deels om tegemoet te kunnen komen aan het beperken van de hoeveelheid procedures en administratieve last, maar ook met het oogpunt de financiële last terug te dringen. Ook onze gemeente heeft te kampen gehad met tekorten op de begroting als gevolg van de afname van de Rijksbijdragen. Het Rijk is de gemeenten in 2020, 2021 en 2022 op financieel gebied incidenteel tegemoet gekomen. Dit heeft geleid tot het opstellen van een Hervormingsagenda voor de Jeugdwet. De Hervormingsagenda Jeugd vraagt inzet van de gemeente op transformatie om het jeugdstelsel op den duur beter te laten werken en financieel houdbaar te laten blijven. In de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming worden in 2022 bovenregionale afspraken uitgewerkt richting de regio Centraal Gelderland. Toekomstscenario Jeugdbescherming De veiligheid van kinderen staat voorop en is van het grootste belang zeker waar het de kwetsbaren betreft. De afgelopen periode is Gelderland-breed gewerkt aan een Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming; een agenda met afspraken die regionaal worden uitgewerkt.

Er wordt een beweging in gang gezet gericht op de verschuiving van estafette naar integraliteit tussen de betrokken organisaties, om de wachttijden en wachtlijsten te bekorten voor de kwetsbare jeugdigen. De bescherming voor kinderen en gezinnen, en daarmee het stelsel, moet meer gezinsgericht, eenvoudiger en transparanter worden ingericht. Hiervoor is in 2021 een Toekomstscenario ontwikkeld met als kern de bundeling van kennis en expertise op het gebied van kinden gezinsbescherming door het samengaan van de Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en Veilig Thuis in een Regionaal veiligheidsteam. Dit gebeurt in de vorm van Toekomsttuinen. De afspraken versterken de samenwerking rondom kwetsbare kinderen op lokaal niveau. Dit betekent dat voor onze gemeente een nieuwe werkwijze wordt ontwikkeld met het Sociaal Loket en de diverse netwerkpartners in het Veiligheidsdomein. Beweging naar nul uithuisplaatsingen In Nederland wordt in vergelijking met andere landen om ons heen meer kinderen uit huis geplaatst. De rechtbank komt tot een dergelijke beslissing omdat een kind niet veilig kan opgroeien in de thuissituatie en een veiliger plek moet worden gevonden waar meer zorg geboden kan worden. De beweging naar nul uithuisplaatsingen richt zich op het mogelijk maken en faciliteren van een veilige thuissituatie voor een kind zodat het niet elders op moet groeien.

Deze beweging vergt ook voor onze gemeente inzet op specialistische ambulante, en meer op preventie gerichte zorg, die is gericht op het voorkomen van uithuisplaatsing, het bevorderen van doorstroom en uitstroom uit verblijf.

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 2 Maatschappij

21

Regionale Samenwerking arbeidsmarkt Beleidsontwikkeling vindt steeds meer plaats vanuit de arbeidsmarktregio Midden Gelderland. Ambtelijk worden beleidsinhoudelijke zaken voorbereid, op management niveau wordt getoetst op uitvoerbaarheid en bestuurlijk worden vervolgens de zaken besloten. Hierna wordt lokaal geïmplementeerd. Goede voorbeelden hiervan zijn onder meer; • • •

het nieuwe contract voor Scalabor tot 2025; de uniforme invoering van beleid en uitvoering op Nieuw Beschut Werk; de collectieve handelswijze inzake de verstrekking van Loonkostensubsidie, voorsorterend op het Breed Offensief vanuit het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZW).

De samenwerking op dit regionale niveau is aanmerkelijk toegenomen. Een trend daarbij is dat steeds meer geld- en budgetstromen via de arbeidsmarktregio lopen. Breed offensief Het breed offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Doelen van de maatregelen uit het breed offensief zijn: • • • •

het makkelijker maken voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen; mensen met een arbeidsbeperking voor langere tijd aan het werk krijgen; werk voor mensen met een arbeidsbeperking aantrekkelijker maken (bijvoorbeeld door meer inkomen); zorgen dat werkgevers en werkzoekenden elkaar makkelijker vinden.

Coronagelden Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) heeft de gemeente middelen ontvangen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. Deze kunnen worden ingezet ten behoeve van kinderen die als gevolg van corona onderwijsvertragingen hebben opgelopen en problemen hebben op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. De middelen worden vanaf 2022 voornamelijk besteed aan de uitbreiding van het vindplaatsgericht werken, waar de inzet van een jeugdverpleegkundige en het schoolmaatschappelijk werk onderdeel van zijn. Daarnaast worden de middelen besteed aan de extra inzet van een verzuimcoach, focustrainingen in het onderwijs en huiswerkbegeleiding. Onderwijsachterstanden 2023-2026 In 2023 start de nieuwe beleidsperiode onderwijsachterstanden, die loopt tot en met 2026. In 2022 worden beleidsvoornemens en initiatieven voor de nieuwe periode ontwikkeld. Prijsstijgingen Vanaf eind 2021 zijn de prijzen van grondstoffen en loonkosten enorm gestegen als gevolg van de hoge prijs van gas en olie maar ook van staal en hout. Daarnaast kampt de grond- weg en waterbouw sector met een groot tekort aan personeel. Omdat deze stijging door de aannemers niet voorzien had kunnen worden is het principe van redelijkheid en billijkheid van toepassing op lopende contracten. Een deel van de stijgende kosten moeten daarom met de aannemer worden verrekend.

Bij aanbesteding van werken zullen hogere prijzen worden gerekend waardoor budget dat was aangevraagd niet voldoende is. Eventuele prijsstijgingen op groencontracten zijn nu nog niet te berekenen omdat dit jaarschijven betreft. De gevolgen zullen daarom pas verder in het jaar in financiële rapportages verwerkt kunnen worden. 2.3 Autonome financiële ontwikkelingen De autonome kostenontwikkelingen voor 2022 en volgende jaren worden hier aangegeven. Dat zijn naast incidentele zaken voor 2022, ook de structurele kostenontwikkelingen. Het gaat dus om bestaand beleid waar structurele of incidentele wijzigingen op ontstaan. 2.3.1 Jeugdhulp, Wmo Huishoudelijke ondersteuning en Inburgering Ondanks de inspanningen benoemd in het document Samen Sterk kan het verschil van de werkelijke uitgaven in 2022 ten opzichte van de begroting fors oplopen. Een rol hierbij

22

Voorjaarsnota Duiven 2022 - Programma 2 Maatschappij

spelen de wijziging woonplaatsbeginsel Jeugdwet met ingang van 2022, hogere tarieven voor Jeugdbescherming en Jeugdreclassering door uitvoering van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming (GVJB), de covid-19 periode en de verhoging van de tarieven voor de algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning per februari 2022. De ontwikkelingen worden gemonitord en tussentijds zal de prognose via het dashboard Sociaal Domein gedeeld worden. Voor het jaar 2022 spelen diverse zaken die gevolgen kunnen hebben voor de uitgaven voor inburgeringsvoorzieningen en inburgeringsdiensten. Hierbij gaat het om onder andere de inkoop van onderwijsleerroute en de dienstverlening door Vluchtelingenwerk. Met de najaarsnota zal een beter beeld zijn van de totale uitgaven in 2022. 2.3.2 Opbouw/versterken lokale infrastructuur van beschermd wonen naar beschermd thuis Door het vaststellen van de regiokadernota “Samen aan zet” van beschermd wonen naar beschermd thuis, heeft de gemeenteraad de opdracht gegeven om de lokale infrastructuur voor mensen met een psychische kwetsbaarheid te versterken. Vanuit de regio heeft de gemeente Duiven incidenteel geld ontvangen om te investeren in de lokale infrastructuur. Dit geld is opgenomen in de bestemmingsreserve. Mogelijk dat er bij ontwikkeling van de regionale agenda nog gelden nodig zijn.

Voorgesteld wordt om hiervoor € 104.515 te ramen met als dekking de bestemmingsreserve regionale ambulantiseringsgelden GGZ. 2.3.3 Verlenging dienstverlening Scalabor Het contract met Scalabor is vernieuwd. Dit betekent dat er in 2023 extra middelen nodig zijn ter grootte van € 100.000. Waarvan wij voorstellen om € 28.000 te dekken uit de reserve Corona compensatie SW. Deze middelen zijn reeds voorgesteld bij de Jaarrekening 2021. Dan resteert over 2023 een nadeel van € 72.000, in 2024 een nadeel van € 34.000 en in 2025 een voordeel van € 34.000. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Reserve. 2.3.4 Openbare gezondheidszorg Verhoging inwonersbijdrage VGGM ten behoeve van Openbare gezondheidszorg. De geraamde middelen bleken in 2021 onvoldoende om de noodzakelijke inwonersbijdrage aan VGGM te dekken. Het college stelt voor om structureel met € 25.000 bij te ramen. 2.3.5 Specifieke uitkering Wet Inburgering De uitkering (in 2022 is een bedrag van € 162.121 ontvangen) is bedoeld ter dekking van voorzieningen, niet zijnde uitvoeringskosten. Na afloop van ieder jaar moet verantwoording plaatsvinden aan het rijk en vindt er een afrekening plaats. Tegenover deze ontvangst staan uitgaven. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.3.6 Kosten ICT Inburgering De implementatie van nieuwe softwaremodules kost eenmalig € 37.600.