CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2a: Omgevingsvisie Druten

Raad openbaar Druten 2 oktober 2025, gemeente drutenBij agendapunt: Vaststellen Omgevingsvisie25.496 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

4.1

We bouwen voort op de Toekomstvisie In de Toekomstvisie hebben we acht pijlers benoemd waaraan de gemeente wil werken om ook in 2040 nog steeds een fijne woon- werk-, en leefomgeving te zijn. De pijlers zijn in onderstaande afbeelding weergegeven.

Pagina 28 van 75

Omgevingsvisie Druten

Figuur 4-1. Toekomstvisie gemeente Druten

In deze omgevingsvisie bouwen we voort op deze pijlers. De ambities zijn dan ook ingedeeld naar de pijlers van de Toekomstvisie. Bij sommige pijlers zijn er extra ambities toegevoegd, omdat de fysieke leefomgeving over meer onderwerpen gaat dan die in de Toekomstvisie zijn benoemd. Per pijler zijn de onderwerpen van de fysieke leefomgeving benoemd die erin aan bod komen en zijn de ambities genoteerd met een korte toelichting. De laatste twee pijlers hebben betrekking op samenwerking en profilering en niet zozeer op de fysieke leefomgeving. De onderwerpen samenwerking en positionering in regionaal verband komen terug in hoofdstuk 6 van deze visie.

4.2

Pijler 1: Thuis in dorpse gemeente Druten

4.2.1 Fijn wonen Groei is gericht op versterking van een fijne woonomgeving We behouden ons dorpse karakter en breiden onze woningvoorraad niet onbeperkt uit. Er zijn extra woningen nodig om mee te kunnen groeien met ontwikkelingen, zoals ruimte voor jongeren, een ouder wordende bevolking, kleinere huishoudens en een meer diverse samenleving. De gemeente Druten heeft de ambitie om in de periode 2022 tot en met 2030 910 woningen aan de voorraad toe te voegen. En ook na 2030 is er nog behoefte aan extra woningen. Voor de periode na 2030 kiezen we ervoor om trendmatig door te groeien en daarmee te bouwen voor zowel de lokale bevolking als de regio. Het gaat dan om gemiddeld 100 woningen op jaarbasis in de periode 2031 tot en met 2040. Om ervoor te zorgen dat het dorpse karakter van onze gemeente behouden blijft, hanteren we wel een grens van maximaal 25.000 inwoners in 2040. Maar 25.000 inwoners is daarbij uitdrukkelijk géén streven. Pagina 29 van 75

Omgevingsvisie Druten

Woningen bouwen die aansluiten bij de wensen van onze inwoners We zetten richting 2040 in op het toevoegen van type woningen die er nu nog niet of weinig zijn, zoals geclusterde woonvormen, appartementen, zoveel mogelijk levensloopgeschikt en betaalbaar. We zetten in op voldoende, aantrekkelijk en divers woningaanbod voor verschillende doelgroepen in diverse levensfasen en prijsklassen (huur en koop), verspreid over de kernen van de gemeente. We realiseren de Woondeal door afspraken die we regionaal maken over de woningbouwopgave, door onder andere de aantallen te bouwen woningen en door te hanteren dat ten minste tweederde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn, inclusief 30% sociale huur. In eerste instantie richten we ons op jeugd, starters en ouderen. We hebben de ambitie om tot 2030 370 geclusterde woningen voor ouderen toe te voegen, zodat de vraag in balans komt met het aanbod. Bouwen aan sociale basis in woon- en leefomgeving We hebben oog voor diversiteit in onze woonomgeving omdat dit bijdraagt aan het omzien naar elkaar en daarmee zorgt voor een sociale basis. We streven naar het voorkomen van eenzaamheid en het stimuleren van een gemeenschap waarbij mensen op elkaar kunnen rekenen.

We staan dan ook open voor meer diverse woonvormen, zoals (knarren)hofjes of semi zelfstandige woningen met gezamenlijke ruimtes binnen een woonomgeving waar meerdere doelgroepen (zoals jongeren en ouderen) wonen. Realiseren van meer geclusterde woonconcepten voor ouderen We streven ernaar meer geclusterde woonvormen te realiseren. Geclusterde woonvormen kunnen een mix van doelgroepen bevatten, bijvoorbeeld ‘gespikkeld wonen’ met jong en oud door elkaar. Geclusterde woonvormen voor ouderen moeten bij voorkeur worden toegevoegd op locaties met belangrijke voorzieningen in de buurt (zoals ontmoetingsruimte, zorgsteunpunt en/of gezondheidscentrum en openbaar vervoershalte). Dit kan zowel via nieuwbouw als het transformeren van bestaande woningen of panden naar geclusterde woningen. Gezien de schaarste aan ruimte en de diversiteit aan woonwensen worden ook geclusterde woningen aan randen van de kernen niet uitgesloten. Deze liggen dan wel wat verder van voorzieningen af maar voldoen wel aan andere woonwensen: zoals een rustige omgeving met veel groen. De bereikbaarheid naar voorzieningen kan dan op een andere manier geregeld worden, bijvoorbeeld met de buurtbus. Geclusterde woonvormen op kleine schaal kunnen we ook bereiken door woningsplitsing. Waar mogelijk en passend faciliteren we vanuit dit perspectief woningsplitsing.

Pagina 30 van 75

Omgevingsvisie Druten

Bewustzijn bij onze inwoners als het gaat om doorstroming op de woningmarkt vergroten We willen bereiken dat inwoners nadenken over hun huidige en toekomstige woonwensen en dat ze tijdig actie ondernemen wanneer de woonwensen veranderen. Dit noemen we ‘bewust wonen’. We zijn ervan overtuigd dat dit bewustzijn de doorstroming op de woningmarkt kan vergroten. Het bewustzijn willen we vergroten door ‘bewust wonen’ in ieder geval als gespreksonderwerp te agenderen op de diverse gesprekstafels met organisaties die hier een rol in hebben (zoals woningbouwcorporaties, makelaars, MeerVoormekaar en dorpsraden).

4.2.2 Wonen en zorg Voldoende en passend aanbod voor aandachtsgroepen We streven ernaar meer woonruimte te creëren voor de huisvesting van mensen, die zich in een kwetsbare positie bevinden of een specifieke huisvestingsvraag hebben, zogenaamde aandachtsgroepen. Het gaat om ouderen, dak- en thuisloze mensen, statushouders, sociaal en medisch urgenten, uitstromers uit een instelling, internationale medewerkers, woonwagenbewoners en studenten. Bij het toevoegen van extra woningen voor deze doelgroepen moet er worden gekeken naar welke (nieuwe) woonvormen nodig en passend zijn, met het oog op de behoefte aan betaalbaarheid en kleinere woningen. We kijken daarbij naar mogelijkheden in nieuwbouw, maar ook expliciet naar de mogelijkheden in de bestaande voorraad. We juichen het toe dat inwoners zelf woonzorginitiatieven opzetten en zij worden daarbij ondersteund door de gemeente. Toevoegingen en concretisering met betrekking tot wonen en zorg brengen we onder in een visie op wonen en zorg. Geschiktheid en toegankelijkheid woningen borgen In het kader van wonen en zorg streven we naar geschiktheid en toegankelijkheid van, en binnen woningen, voor diverse doelgroepen met een (fysieke) beperking. We zetten in op levensloopbestendige (nultreden) en zorggeschikte woningen.

Dat betekent woningen met aandacht voor rolstoeltoegankelijkheid, aanwezigheid van een lift, mogelijkheid tot stallen van voorzieningen als scootmobiel. Waar dit mogelijk is zijn woningbouwprojecten dementievriendelijk, zodat deze groeiende groep mee kan blijven doen in de inclusieve samenleving. Dementievriendelijke leefomgeving We willen dat mensen met dementie mee kunnen blijven doen in de samenleving, met begeleiding en zorg op maat voor henzelf en hun mantelzorgers. We zetten ons in voor een dementievriendelijke samenleving, door hier aandacht voor te hebben bij de inrichting van onze leefomgeving en op relevante plekken in de openbare ruimte. Gemengd wonen van zorgvragers en -dragers stimuleren en faciliteren We streven naar een woonomgeving die wederzijdse ondersteuning bevordert, eenzaamheid vermindert, het gemeenschapsgevoel versterkt en uiteindelijk leidt tot een afname van de behoefte aan professionele zorg. Samen werken we aan zorgzame gemeenschappen waarin alle mensen naast én met elkaar wonen en leven. Een goede balans tussen mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag en mensen die hulp kunnen bieden (‘vragers en dragers’), die verspreid wonen over de verschillende buurten. In de gemeente Druten stimuleren en faciliteren we gemengde woonconcepten (de mix van doelgroepen), mantelzorgondersteuning en voorzorgcirkels.

Voorzorgcirkels zijn sociale netwerken van mensen die elkaar ondersteunen om zelfstandig te blijven functioneren. Als gemeente willen we dergelijke initiatieven aanmoedigen en faciliteren.

Pagina 31 van 75

Omgevingsvisie Druten

4.2.3 Zorgvuldige woningbouw met dorps karakter Bouwlocaties zorgvuldig kiezen We maken een zorgvuldige afweging over waar we wel en niet bouwen. We hanteren voor wonen een paar uitgangspunten aanvullend op onze ruimtelijke spelregels (hoofdstuk 3): • We kiezen ervoor om vooral binnen bestaand stedelijk gebied te bouwen. Dat betekent vooral in de kernen. We koesteren het buitengebied en de bufferzones tussen onze kernen. • Het kan zijn dat het niet lukt om in de bebouwde kom van de kernen te blijven bouwen, bijvoorbeeld omdat er geen ruimte is of omdat inbreiding te veel afbreuk doet aan de kwaliteit van de woonomgeving (we koesteren ook groene open ruimtes, ontmoetingsplekken en voorzieningen). Wanneer dit aan de orde is, kijken we ook naar mogelijkheden voor woningbouw aan de randen van onze kernen. • Om het dorpse karakter van onze gemeente te borgen, bouwen we alleen in de kern Druten ook appartementengebouwen met meer dan drie bouwlagen. Op vrijkomende woningbouwlocaties dichtbij voorzieningen willen we met voorrang kiezen voor de bouw van levensloopgeschikte woningen, in de eerste plaats appartementen. Verder van de voorzieningen af is er ook ruimte voor meer grondgebonden vormen van levensloopgeschikt wonen, waarbij de bereikbaarheid van voorzieningen dan wel een aandachtspunt is.

• Nieuwe woningen bouwen in het buitengebied zijn in principe alleen mogelijk na sloop van voldoende voormalige agrarische bedrijfsgebouwen. We kijken hierbij zorgvuldig naar de locaties (landschappelijke kernwaliteiten - par 2.2) en de samenloop met bestaande bedrijvigheid en de daarbij horende effecten (onder andere geluid en geur). We bouwen mét kwaliteit Bij bouwen kijken we naar de kwaliteit van de omgeving. We willen dat ontwikkelingen aansluiten op de karakteristiek van de plek, zowel in het gebouwde als de inrichting van de omgeving. Aansluiten op de karakteristiek betekent niet enkel op historie en het verleden aansluiten, maar juist het toepassen van nieuwe bouwmaterialen en bouwtechnieken. De kenmerken zoals geschetst in hoofdstuk 2 vormen de basis van nieuwe ontwikkelingen, waarbij we in de uitwerking spelregels ontwikkelen in samenwerking met de Adviescommissie Omgevingskwaliteit. Zie ook de ruimtelijke kenmerken in hoofdstuk 2. Ruimte en privacy rondom woningen behouden De keuze voor bouwen in bestaand stedelijk gebied van de kernen heeft ook invloed op de open en groene ruimtes in die kernen. In de gemeente Druten is best veel ‘lucht’ en ruimte rondom woningen: er is ruimte voor privacy en ruimte in de wijk (uitzichten). Deze kwaliteit willen we behouden.

Bij het bouwen van nieuwe woningen streven we ernaar dat er zo goed mogelijk wordt geborgd dat de privacy en ruimte in een wijk niet te veel worden aangetast.

4.2.4 Voldoende en goede voorzieningen Voorzieningen maken tot dragende kracht voor leefbaarheid in kernen Voorzieningen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van kernen. Hoe hier invulling aan wordt gegeven (type voorzieningen, bereikbaarheid, toegankelijkheid), is ook afhankelijk van de wensen en behoeften in de kernen, waarbij de demografische opbouw van de bevolking, economische draagkracht en culturele factoren van invloed zijn. We streven ernaar dat in iedere kern de voorzieningen, zoals een dorpshuis, een basisschool en amateursport- en kunstplekken en verenigingen aanwezig zijn. Bij voorkeur kijken we naar hoe we toegankelijke multifunctionele gebouwen kunnen gebruiken om voorzieningen bij elkaar te clusteren. Als blijkt dat voorzieningen op gemeentelijk niveau niet toekomstbestendig zijn, dan maken we de afweging of deze voorzieningen noodzakelijk zijn om in onze gemeente te behouden of dat er bijvoorbeeld samen met andere buurgemeenten oplossingsmogelijkheden zijn.

Pagina 32 van 75

Omgevingsvisie Druten

4.3

Pijler 2: Gezond, sociaal en veilig samenleven

4.3.1 Gezonde omgeving; ontmoeten en recreëren (sporten, bewegen, culturele activiteiten ondernemen) Thuis in je gemeente, dorp, buurt en woning De leefbaarheid van de dorpen willen we in stand houden en waar mogelijk verbeteren, zodat inwoners zich thuis blijven voelen in hun buurt, dorp en gemeente. We zetten met en vanuit de dorps- en wijkcentra gerichte acties uit om de leefbaarheid te bevorderen. Zo willen we de sociale basis verstevigen. Ook het laten participeren van inwoners in het organiseren van de leefomgeving is iets wat we willen verbeteren. Dan gaat het om meer dan alleen meedenken over plannen, maar bijvoorbeeld ook over het zelf beheren van een stukje openbaar groen of participeren in een warmtenet. Meer beweegruimte in de leefomgeving creëren We stimuleren een gezonde leefstijl en meer bewegen door de omgeving zo in te richten dat gezonde keuzes gestimuleerd worden. In 2040 willen we in de gehele gemeente, in ieder geval in elke kern, groene ommetjes en sport- en speelplekken die gezond gedrag makkelijker maken. Mooie groene plekken waar mensen graag bewegen, spelen en sporten, of even de schaduw op kunnen zoeken tegen de hitte.

Pagina 33 van 75

Omgevingsvisie Druten

Meer ontmoetingsruimte in de leefomgeving creëren We stimuleren ontmoeting dichtbij huis. In 2040 willen we in de gehele gemeente mooie plekken, binnen en buiten, hebben waar Drutenaren elkaar graag ontmoeten. Iedere kern moet haar eigen gastvrije, bruisende ontmoetingsplekken hebben om bij elkaar te komen. Dit kan bijvoorbeeld een dorpshuis, basisschool, ruimte van geloofsgemeenschap, park of sport- of speelplek zijn. Bij voorkeur maken we een koppeling met zorg en/of sociale voorzieningen in de vorm van multifunctionele accommodaties. Ook zorgen we voor plekken waar jongeren en ouderen elkaar kunnen ontmoeten, mede gericht op het voorkomen of verminderen van eenzaamheid. Faciliteren dat kinderen gezond kunnen opgroeien (fysieke leefomgeving) We stimuleren kinderen om meer buiten te spelen door de fysieke (school)omgeving daartoe in te richten. We willen in elke kern een passende speel- en/of sportplek en we realiseren buurtoverstijgende speel- en sportplekken waar voor inwoners van alle leeftijden speelgelegenheden zijn. De helft van alle centrale speelplekken willen we inclusief maken, waardoor kinderen met een beperking welkom zijn en voorzieningen bespeelbaar zijn. We willen meer groene speelvoorzieningen bij speelplekken in alle kernen. Waar mogelijk stimuleren en faciliteren we ook de groene inrichting van schoolpleinen.

Zodat kinderen van jong tot oud in hun woonomgeving én op school de kans krijgen om in aanraking met de natuur te komen. De oudere jeugd moet ook gelegenheid hebben om elkaar te ontmoeten, op daarvoor voor hen ingerichte ruimte. Sport, cultuur- en beweegvoorzieningen inzetten ten behoeve van gezondheid We willen sport en cultuur als middel inzetten om een gezonde leefstijl te bevorderen, ter preventie voor het welzijn van inwoners en het vitaal ouder worden. We zetten in op dat iedere inwoner, ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking en financiële achtergrond met plezier, veilig, toegankelijk kan sporten en bewegen, en kan deelnemen aan culturele activiteiten. We hebben extra aandacht voor een gezonde leefomgeving bij kwetsbare doelgroepen, zoals kinderen, ouderen, inwoners met beperkingen en wijken waar relatief veel gezondheidsachterstanden zijn. Veiligheid in de fysieke leefomgeving behouden en verbeteren We willen dat onze openbare ruimte veilig is ingericht en ook veilig wordt beleefd. Daarnaast willen we dat er geen bedreiging is voor de sociale veiligheid door ondermijning. Druten loopt een verhoogd risico op ondermijnende activiteiten, met name in het buitengebied. Dit komt door de landelijke ligging in Nederland in combinatie met vrijkomende agrarische bebouwing. We willen ondermijning ook vanuit het fysieke domein tegengaan.

Ten eerste door te onderzoeken hoe we dit kunnen doen en ten tweede door bewustzijn voor de risico’s van ondermijning te creëren. Culturele voorzieningen in Druten, kleinschalige ruimten in de kernen In de kern Druten borgen we het centrale en uitgebreide culturele aanbod met de Bogerd als hét centrale cultureel centrum. In de Bogerd is de (maatschappelijk educatieve) gemeenschapsbibliotheek, het theater en het Cultuurpunt Maas en Waal gevestigd. In de kleinere kernen faciliteren we zoveel mogelijk in ruimte en aanbod voor de vele culturele verenigingen en amateurorganisaties. Optimaal gebruik openbare ruimtes en verenigingen faciliteren We willen optimaal gebruikmaken van de openbare ruimtes voor cultuur, sporten, bewegen en spelen. Daarbij zetten we ook in op vitale en financieel gezonde sportverenigingen, die een bijdrage leveren aan gemeentelijke ambities uit deze omgevingsvisie. Ook de amateurorganisaties die zich bezighouden met muziek, podiumkunsten, dans, foto/film, beeldende kunst of cultureel erfgoed ondersteunen we om deze reden. Waar mogelijk kijken we naar het organiseren van multifunctionele accommodaties of maatschappelijke verzamelgebouwen, in samenhang met de ambities voor zorg- en overige sociale voorzieningen. Pagina 34 van 75

Omgevingsvisie Druten

Onze verenigingen en geloofsgemeenschappen als belangrijke maatschappelijke spelers We waarderen de actieve inzet van onze geloofsgemeenschappen en verenigingen, gericht op het welzijn en de participatie van alle inwoners van Druten. Waar mogelijk ondersteunen we de maatschappelijke initiatieven van onze geloofsgemeenschappen en verenigingen. We willen ervoor zorgen dat de Drutense voetbalverenigingen vitaal zijn en blijven, zodat zij onze inwoners in staat stellen hun hobby te beoefenen. Daarnaast zorgen we ervoor dat de voetbalaccommodaties in de gemeente Druten blijven voldoen aan de wensen van de voetbalverenigingen en de eisen van de voetbalbond. We streven naar een situatie waarin alle accommodaties zo goed en efficiënt mogelijk worden benut. Zo is het clubhuis vaak niet alleen in gebruik als voetbalkantine, maar wordt dit ook gebruikt voor (sport-)BSO, activiteiten van andere verenigingen waar elders geen ruimte voor is of voor bijvoorbeeld Koningsspelen en sportdagen en worden de velden gebruikt voor bewegingsonderwijs of als speelgelegenheid.

4.3.2 Toegang tot zorg Toekomstbestendige zorg en ondersteuning We streven naar toekomstbestendige zorg en ondersteuning die flexibel, innovatief en duurzaam is, zodat alle inwoners de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. We bieden zorg zoveel mogelijk bij mensen thuis. Zorgen dat basiszorg altijd in de gemeente aanwezig is We willen dat basiszorg zoals huisarts, tandarts, sociaal team en fysiotherapie beschikbaar is in de gemeente en vanuit elke kern nabij is óf goed bereikbaar is per auto, fiets en/of lopend. Dit wil niet zeggen dat elke zorg in elke kern 24u per dag aanwezig is, maar wel dat inwoners toegang hebben tot ondersteuning, bijvoorbeeld door ruimte te creëren in multifunctionele dorpshuizen voor ‘zorgruimten’ waar op wekelijkse basis ondersteuning kan worden aangeboden. Verder is op elke school een schoolmaatschappelijk werker en ondersteunen we huisartsen met de inzet van een praktijkondersteuner jeugd en een welzijnswerker. Speciale zorg buiten het dorp altijd bereikbaar Afhankelijk van het type zorg dat nodig is, wordt deze georganiseerd op een manier die aansluit bij de eigen leefomgeving van de inwoner. Bij voorkeur in de thuissituatie, samen met het eigen netwerk en de eigen omgeving.

In het geval van specialistische zorg die op regionaal of landelijk niveau georganiseerd is kijken we naar vervoer opties hiernaartoe die aansluiten en zelfstanding toegankelijk zijn. Wanneer dit niet toereikend is, speelt WMOvervoer een rol.

Pagina 35 van 75

Omgevingsvisie Druten

4.3.3 Onderwijs Basisonderwijs Voor de toekomst vinden we het belangrijk, waar mogelijk, Kindcentra te realiseren en in stand te houden en de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang te stimuleren. Het Kindcentrum is een schoolconcept waarbij de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk in de basisschool gehuisvest zijn en onderling samenwerken. Waar we scenario’s ontwikkelen voor renovatie of nieuwbouw in het basisonderwijs is een Kindcentrum het uitgangspunt. Naar inclusief onderwijs: thuis, nabij en op maat voor iedere leerling We streven ernaar dat kinderen en jongeren zoveel mogelijk binnen de eigen omgeving, dan wel gemeente, naar school kunnen en op maat onderwijs ontvangen. We maken van iedere school een inclusieve school. Het gespecialiseerd onderwijs blijft regionaal op De Kom en in de regio beschikbaar voor kinderen en jongeren die meer ondersteuning nodig hebben dan binnen het regulier onderwijs geboden kan worden.

Onderwijs in goede onderwijsgebouwen We willen met de schoolbesturen aan de slag om schoolgebouwen toekomstbestendig te maken. Dat betekent verduurzamen, inspelen op het huidige aantal leerlingen en bij renovatie of nieuwbouw schoolgebouwen zo aan te passen dat de ruimten maximaal dienend zijn aan eigentijdse onderwijsconcepten en bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs. Daarbij willen we onderzoeken of schoolgebouwen en -voorzieningen inzetbaar zijn voor meerdere doelen dan alleen onderwijs. Bijvoorbeeld de sportzaal gebruiken in het weekend, of buiten schooltijden de speelvoorziening gebruiken voor de wijk.

4.3.4 Milieu De milieukwaliteit van de leefomgeving wordt beschermd en zo mogelijk verbeterd We streven er naar dat ruimtelijke ontwikkelingen geen negatief effect hebben op de milieukwaliteit van de leefomgeving en andersom. Dit betekent een evenwichtige toebedeling van functies aan locaties, waarbij water en bodem sturend zijn (zie verder hoofdstuk Water en bodem) en andere milieuthema’s mede-ordenend.

Pagina 36 van 75

Omgevingsvisie Druten

We verwachten van eenieder daar eigen verantwoordelijkheid in en we gaan in ieder geval uit van de wettelijke normen en landelijk beleid. Bij de bescherming en zo mogelijk verbetering van de milieukwaliteit van de leefomgeving is het voorkomen van milieubelasting (preventie) en een brongerichte aanpak het uitgangspunt. Balans tussen milieueffecten en agrarische en industriële bedrijvigheid Ons dorpse karakter is van oudsher verbonden aan agrarische en industriële bedrijvigheid. In onze gemeente is ruimte voor ondernemen, maar we streven er wel naar dat de ruimte voor geurbelasting (van veehouderij) en de aanwezigheid van spuitzones in balans zijn met een goed woon- en leefklimaat. De effecten op de luchtkwaliteit en geluidbelasting van bedrijvigheid mogen geen onevenredige impact hebben op ons woonklimaat, leefklimaat en de natuur. We nemen het landelijke en provinciale beleid als uitgangspunt en we gaan met bedrijven en ondernemers in gesprek over elkaars ambities. Milieukwaliteit en omgevingsveiligheid scherpstellen In de uitwerking van de omgevingsvisie willen we verkennen en scherper maken wat de gewenste milieukwaliteit is in de gemeente Druten. Dit betekent dat we gaan kijken wat we acceptabel en wenselijk vinden voor wat betreft geluidbelasting en -hinder, luchtkwaliteit, omgevingsveiligheid, geur en waterkwaliteit. Zie ook paragraaf 4.4.4 Water en bodem.

Met de uitkomsten van deze verkenning willen we deze omgevingsvisie en het overige omgevingsbeleid aanvullen.

4.4

Pijler 3: Aantrekkelijk duurzaam landschap

en

4.4.1 Landschap Ons karakteristieke landschap behouden We willen de kenmerkende elementen uit ons landschap behouden en beschermen. Denk aan de historische gebouwen en bomen, slingerende dijken, wielen, natuurrijke uiterwaarden, boomgaarden en de openheid van het landschap. Zie ook hoofdstuk 2. Dit geldt in de kernen, maar zeker in het buitengebied. Nieuwe ontwikkelingen laten we zo veel mogelijk aansluiten bij de landschapsidentiteit. We willen ons landschap met zorg voor de natuur inrichten door ruimte te geven aan een diversiteit aan planten en dieren die in de verschillende landschapstypen thuishoren. We streven er zo naar om een waardevol landschap te creëren en te behouden waarbij het ecosysteem in evenwicht is. Bufferzones creëren en behouden tussen bebouwde gebieden Om ons dorpse karakter te behouden willen we open, groene ruimte behouden tussen de kernen. Deze ruimtes zijn nu vaak nog aanwezig, maar zijn niet als zodanig gedefinieerd. Tussen de volgende kernen willen we bufferruimtes borgen: Druten en Afferden, PuiflijkNoord en Druten-West (bij potentiële nieuwe ontwikkelingen), Druten en Boven-Leeuwen, Deest en Hoek-Winssen (Beuningen), Horssen en Molenhoek. Tussen Afferden en Deest hanteren we het beschermd dorpsgezicht als historische bufferruimte.

We willen daarom de open, groene ruimte vastleggen, borgen en waar mogelijk invullen met kwalitatieve bufferruimte (natuur, niet stedelijke recreatie, landbouw en zichtlijnen). Op kleinere schaal zien we graag tussen wijken in én tussen wijken en werkgebieden zoveel mogelijk groene bufferruimtes. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen van woningbouw en werklocaties passen we deze ambitie sowieso toe. Versterken recreatieve beleving We streven ernaar het recreatieve fiets- en wandelnetwerk te versterken. We positioneren de dijken als hoofddrager van het netwerk en willen aan de slag met het versterken en onderhouden van routes langs watergangen (blauwe dooradering) en lokale ommetjes in de directe woonomgeving. Niet enkel (struin)routes langs het water, maar ook die in de kernen, het buitengebied en de groen/natuurgebieden. Pagina 37 van 75

Omgevingsvisie Druten

Denk aan de landelijke fietsroutes, het boerenwandelpad de Uitloper in Horssen, het Drutens Bosje of de omgeving rondom de Uivermeertjes in Deest. Met een gevarieerd aanbod willen we de recreatieve druk spreiden. We plaatsen en behouden (kunst)objecten en duiden waar mogelijk de cultuurhistorische elementen en natuurwaarden aan in het landschap. Denk aan de voormalige steenfabrieken, de aanwezigheid van de Romeinen en de belangrijke invloed van de rivieren de Waal en de Maas. Vanuit het centraal gelegen Bondsgebouw in Druten biedt het Historisch Informatie Punt in samenwerking met het Toeristische Informatie Punt hierover informatie.

Cultuurhistorie koesteren We willen de historie van ons landschap en onze dorpen een plaats geven door zorg te dragen voor het erfgoed boven én onder de grond. We streven ernaar dat de gemeente Druten haar historische omgevingskwaliteiten en erfgoed behoudt, benut, versterkt en zoveel mogelijk beleefbaar maakt. Het gaat hierbij in ieder geval om monumenten, cultuurhistorische bebouwing (waaronder de kerken) en (historische) landschappelijke structuren. In de gemeente Druten houden we rekening met archeologische waarden in de bodem. Het uitgangspunt bij archeologische waarden is het behoud ter plaatse. Als dit niet mogelijk is, is archeologisch onderzoek van belang. De historische omgevingskwaliteiten willen we benutten bij nieuwe (her)ontwikkelingen door ze als leidraad te gebruiken. Vanuit deze gedachte is het goed denkbaar om nieuwe kwaliteiten toe te voegen en om ruimte te geven aan nieuwe interpretaties en nieuwe materialen, zolang dit met respect naar en met inspiratie van de historische omgevingskwaliteiten gebeurt.

4.4.2 Natuur en biodiversiteit Vergroenen van de kernen In 2040 willen we, in onze woonwijken en daaraan vast, parken en speeltuinen hebben waarin we wandelen, sporten en spelen. Woongebieden dienen een ‘groene mantel’ te hebben met uitloopgebieden om te ontspannen en te recreëren. Ook moeten planten en dieren, zoals bijen, vlinders, egels en vogels een plek om te leven in deze wijken en passen we zoveel mogelijk inheemse beplanting toe. We zetten in op het vergroenen van de kernen. We richten daarom onze wijken zo in dat ze groen zijn en ook goed bereikbaar, bijvoorbeeld door parkeren te centreren of

Pagina 38 van 75

Omgevingsvisie Druten

klimaatbestendig te maken en woonstraten te vergroenen. (Nieuw) groen wordt zoveel mogelijk natuurlijk ingericht met inheemse, streekeigen en cultuurhistorische beplanting. In de bestaande bebouwde omgeving, waar de beschikbare ruimte beperkt is, richten we ons op het: • Opsporen en verwijderen van overbodige verharding (brede trottoirs, versteende pleinen en speelplaatsen, parkeerplaatsen in gebieden met lagere parkeerdruk, etc.). • Benutten van koppelkansen bij herinrichting, onderhoud en projecten in de leefomgeving en zo ook het vergroenen en klimaatbestendig maken van parkeerplaatsen. Groen op ecologische manier beheren We willen een omslag maken naar ecologisch groenbeheer. De gedeeltes die onder eigen beheer vallen, willen we in principe standaard ecologisch beheren. Daarbij hanteren we het principe ecologisch groenbeheer ‘ja, tenzij het echt niet anders kan’. Overlastgevende soorten en de overlast en plaagdruk van invasieve exoten willen we op een natuurlijke manier beheersen en verminderen. Versterkt en verbonden Groenblauw raamwerk in 2050 We willen de natuurlijke verbindingen in en tussen natuur, landschap en bebouwde kom versterken en uitbreiden. Om zo de recreatieve druk te spreiden en de kwetsbare natuurgebieden te ontlasten. Zo ontstaan gemeentegrensoverstijgende natuur(verbindingen).

Concreet gaat het om: • Ontwikkeling van een verbeterde verbinding van bestaande en te ontwikkelen natuurgebieden door ontwikkeling van de ecologische verbindingszone (EVZ) binnendijks. Het gaat hier in ieder geval om de Groene Ontwikkelingszone tussen Heumen en Horssen. Binnen de EVZ behouden en herstellen we gebieden gelegen in het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en ontwikkelen we de Groene Ontwikkelzone die tussen en rondom het GNN gelegen is. • Een verbindingszone die de relaties legt met de uiterwaarden van de Maas. Een verbeterde noord—zuid verbinding tussen de ecologische verbindingszone (EVZ) en het Natura 2000-gebied Rijntakken buitendijks (zie afbeelding). • Een verbeterde noord-zuid verbinding van de EVZ met de Maasuiterwaarden. Op deze manier ontstaat een Groenblauw raamwerk van houtwallen, heggen, hagen, poelen, bos(jes) met mantelzoom, laanbeplanting, sloten (met natuurvriendelijke oevers), oeverbeplanting, kruidenstroken en meer. Daarbij streven we ook naar ecologisch beheer van deze elementen. Daarnaast kent de gemeente Druten een weidevogelgebied bij Puiflijk dat we graag behouden en verbeteren voor het behoud van de weidevogels. Nieuwe landschapszones langs de waterstelsels van de komgebieden In 2040 willen we langs de weteringen gebieden hebben gerealiseerd die het watersysteem beter, mooier en nuttiger maken.

• Beter: door meer water te laten stromen en ruimte te maken voor wateropslag. Zo kan het systeem beter omgaan met droogte en overstromingen. Waterplanten slaan ook veel CO2 op. • Mooier: door ruimte te maken voor planten langs de oevers, moerassen en broekbossen die hier van nature groeien. • Nuttiger: door meer afwisseling te brengen in open en gesloten gebieden. Hierdoor worden stedelijke ontwikkelingen bij elkaar gehouden.

Pagina 39 van 75

Omgevingsvisie Druten

Figuur 4-2 GNN en GO in gemeente Druten. Bron Beleids- en uitvoeringsplan Natuur en biodiversiteit gemeente Druten, Sweco. In de gemeente zijn twee duidelijke stroken met natuurgebieden: Eén stook loopt parallel aan de Waal met haar uiterwaarden. De andere strook loopt parallel aan de Wetering en de Leigraaf die verbinding legt met de rivierduinen van Bergharen, Hernen en Wijchen. Deze gebieden zijn onderdeel van het Gelders natuurnetwerk (GNN), de Groene ontwikkelingszone (GO) of de Europees beschermde natuurgebieden (Natura 2000-gebieden).

Situatie natuur en biodiversiteit verbeteren We willen dat de natuur en biodiversiteit in 2040 beter zijn dan nu in 2025. Ook willen we de water- en milieuomstandigheden in en rond het Natura 2000-gebied Rijntakken verbeteren. Ons doel is om in 2030 de leefgebieden van vogels te verbeteren. Daarnaast willen we ervoor zorgen dat er in 2035 minder stikstof in de Natura 2000-gebieden komt. Uitstoot van stikstof en broeikasgassen verminderen We streven ernaar om bij te dragen aan het verminderen van de uitstoot van stikstof. Dit doen we onder andere door de ambities van de provincie uit het provinciale plan Aanpak Stikstof te faciliteren. Waar het om reductie gaat in de agrarische sector willen dit we samendoen met onze boeren. Daarnaast zetten we in samenwerking in op vermindering van de emissie van broeikasgassen (methaan en CO2) vanwege (glas)tuinbouw en rundveehouderijen.

Pagina 40 van 75

Omgevingsvisie Druten

Dijkversterking zoveel mogelijk inzetten voor versterking Groenblauw raamwerk Waterschap Rivierenland versterkt de dijken langs de Waal, zo ook het stuk Weurt-Druten. Het doel van de dijkversterking is dat mensen veilig kunnen wonen, werken en recreëren met een zo klein mogelijk overstromingsrisico. Hierin faciliteren wij als gemeente. De dijken vormen daarnaast belangrijke landschappelijke structuren. Wij willen graag van de dijkversterking gebruik maken om elementen uit het Groenblauw raamwerk te implementeren en de dijken te (her)inrichten als natuurlinten en voor het recreatieve netwerk. Natuur en recreatie ontwikkelen langs de Waal Samen met medeoverheden streven we ernaar dat in 2040 de uiterwaarden en de dijken langs de Waal een aaneengesloten natuurlandschap zijn met de Rijn, IJssel en Maas en het Pannerdensch kanaal. Een aaneengesloten natuurlandschap dat rijker, sterker en aantrekkelijker is dan in de huidige situatie (2025). De regio streeft er naar de uiterwaarden en de dijken langs de Waal zo goed mogelijk te ontwikkelen, onder meer door inzet op samenhang met de binnendijkse natuurgebieden en ruimte voor de ontwikkeling van moerasbossen. Waar mogelijk faciliteren wij dit als gemeente.

4.4.3 Agrarisch 2.0 Agrarische sector behouden en waarderen We willen toekomst geven aan de agrarische sector, omdat we de sector waarderen als onderdeel van ons dorps karakter. Samen met de agrariërs willen we stappen in verduurzaming zetten. We gaan met elkaar in gesprek over elkaars ambities. Agrarisch bedrijf in balans met onze fysieke leefomgeving We streven naar modernisering en verduurzaming van de agrarische sector gericht op toekomstbestendigheid en binnen de kaders van natuur, water en klimaatdoelen en een voedselproductie met herstel van biodiversiteit, landschappen en kringlopen. Daarbij zien we eventueel ook een bredere rol voor de agrariër als hoeder van het landschap. We zetten in op een transitie naar meer grondgebonden, meer extensieve en/of natuurinclusieve kringlooplandbouw, agroforestry, en/of agrarisch natuurbeheer. Vooral bij de Natura 2000-gebieden en bij kwetsbare wateren en watergangen. Duurzaam verdienmodel De richting die ons voor ogen staat is een duurzaam verdienmodel. Een economisch rendabel landbouwsysteem dat optimaal beheer van natuurlijke hulpbronnen duurzaam integreert in de bedrijfsvoering. Inclusief de zorg voor ecologische functies en de biodiversiteit op en om het bedrijf. Daarom willen we boeren helpen om duurzaam met het water- en bodemgebruik om te gaan, schoon en energiezuinig te produceren en circulaire technieken te gebruiken.

Pagina 41 van 75

Omgevingsvisie Druten

Betere balans boerenbedrijf en bodem We streven naar gezonde landbouwbodems: in goede chemische, biologische en fysische conditie. En daarbij dat alle landbouwbodems duurzaam beheerd worden in 2030, waarbij beheer gericht is op de verhoging van het organisch stofgehalte van landbouwbodems. Idealiter gaan we ook voor de juiste gewasteelt op de meest geschikte ondergrond wat betreft bodem en watersysteem. In principe betekent dit fruitteelt en akkerbouw op de hogere, drogere oeverwal en veeteelt op de lagere komgrond. We faciliteren dit in de ruimtelijke ordening waar mogelijk. Perspectief en mogelijkheden voor onze agrariërs We streven naar het verdienvermogen van agrariërs te helpen verbeteren door verbreding van bedrijfsactiviteiten naar andere agrarische en niet-agrarische activiteiten (zorg of recreatie). Zonder de natuur- en landschappelijke waarden en het dierenwelzijn in het buitengebied in het geding te brengen, enkel ten behoeve van economisch gewin. Verbreding of wijziging passend bij de boer en het dorpse karakter. Combinaties tussen landbouw, natuur, recreatie en of zorg juichen we toe. Ook hier kleinschalig en met respect voor de landschappelijke kenmerken. Daarbij mag het de bedrijfsvoering van overige agrarische bedrijven niet belemmeren. Ondernemers die hun bedrijf willen uitbreiden met nieuwe activiteiten gaan we helpen.

Regels gaan niet verder dan nodig en bij een goed idee denken we mee in het kader van experimenteerruimte/proeftuinen. We faciliteren de jonge/startende agrariërs en hun groeiambities en ondersteunen hen met ruimte om te ondernemen, kennisdeling, innovatie, duurzame schaalvergroting en verbreding. Hiermee sluiten we aan bij het provinciale agrifood programma ‘mogelijk maken’. Buitengebied en agrarische bedrijven beleefbaar maken We streven ernaar dat agrarische bedrijven en producten beleefbaar zijn en dat de bedrijven daarmee een belangrijke plek hebben in de gemeenschap. Degelijke huisvesting van internationale werknemers, in balans met onze gemeenschap en ons landschap De behoefte aan arbeidskrachten in de agrarische sector wordt niet minder en is er jaarrond. We streven ernaar dat internationale werknemers goede huisvesting hebben. We willen daarvoor ruimte bieden aan bedrijven om kleinschalige en degelijke huisvesting te realiseren. We werken beleid uit waarin goede huisvesting, registratie en beheer geborgd zijn.

Pagina 42 van 75

Omgevingsvisie Druten

4.4.4 Water en bodem Bodem en water sturend We streven ernaar dat we niet op plekken bouwen waar dit vanwege het bodem- en watersysteem onlogisch is. De kaders vanuit water en bodem gebruiken we als ordenend (sturend) bij het bepalen van de functies van de ruimtelijke inrichting. Dit betekent dat we expliciet bij onze afwegingen meenemen waar we ruimte nodig hebben voor ons watersysteem en hoe we voorkomen dat onze bodemlagen uitgeput raken. Zie ook onze spelregels fysieke leefomgeving in Hoofdstuk 3. Verbeteren van onze bodemkwaliteit We streven naar een verbetering van de bodemkwaliteit en de ondergrond; gezonde bodems met goede chemische, biologische en fysische conditie die meerdere ecosysteemdiensten leveren dan in de huidige situatie (2025). Voldoen aan taak, maar ook verbeteren van verwerking afvalwater We beschermen de volksgezondheid en de leefomgeving door stedelijk afvalwater in te zamelen en naar de rioolwaterzuivering te transporten of lokaal te zuiveren. Dit doen we samen met de andere verantwoordelijke samenwerkingspartners. We willen dat de invloed op het milieu en de leefomgeving vanuit stedelijk afvalwater verwaarloosbaar is. Voor specifieke stoffen passen we een brongerichte benadering toe. Hemelwater en afvalwater worden daarom zoveel mogelijk gescheiden ingezameld en behandeld.

Daarnaast streven er met de samenwerkingspartners naar om het volledige proces van inzameling en zuivering energieneutraal te maken. Idealiter is het proces qua grondstoffen(terugwinning) zelfs winstgevend. We willen dat afvalwater en hemelwater afzonderlijk van elkaar worden ingezameld, getransporteerd en verwerkt. We streven er dan ook naar dat iedere perceeleigenaar zich bewust is van de eigen verantwoordelijkheid voor het verwerken van het hemelwater dat op het eigen terrein valt. Bij het gebruik en de inrichting van de openbare en private ruimte houden we rekening met klimaatadaptatie. Hoewel hinder en overlast in de toekomst wellicht vaker moeten worden geaccepteerd, minimaliseren we zoveel mogelijk de kans op schade en letsel. Grondwater beschermen en verbeteren We faciliteren en stimuleren de ambities van medeoverheden met betrekking tot grondwater. Bovenliggende wens is om de grondwaterbalans niet te verstoren. We streven naar het handhaven van een natuurlijk grondwaterpeil, ook bij een wijziging van de gebruiksfunctie van gronden. Bij ruimtelijke ontwikkelingen mogen de grondwaterstanden geen negatief effect hebben op het ruimtegebruik (functies) en andersom. We richten ons op het beperken van schade en overlast, maar dit is een samenspel van burgers en overheid.

Daarnaast willen we met de samenwerkingspartners de vanuit het westen optredende verzilting in het diepere grondwater aanpakken. De prioritering voor het gebruik van oppervlaktewater uit de grote rivieren is in perioden van droogte gericht op het westen. We willen de lokale omgeving en het beheer daarop inrichten. Bijvoorbeeld via infiltratie van hemel- en oppervlaktewater. Oppervlaktewater van goede kwaliteit en klimaatbestendig We faciliteren en stimuleren de ambities van medeoverheden met betrekking tot oppervlaktewater. We streven er samen naar dat het oppervlaktewatersysteem van goede kwaliteit is en minder kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering. We streven naar het verder terugdringen van de uitstoot van verontreinigingen naar bodem, grond- en oppervlaktewater door inrichtingsmaatregelen en regulering van gebruiksfuncties van de openbare en particuliere ruimte. De inrichting, het beheer en het gebruik van ons watersysteem moeten klimaatbestendig zijn (regenwater-, droogte- en hittebestendig).

Pagina 43 van 75

Omgevingsvisie Druten

Zodat piekbuien zo goed mogelijk opgevangen kunnen worden en dit water kan worden vastgehouden om als buffer te dienen voor droge tijden. Ecologische en chemische kwaliteit van grond- en oppervlaktewater op orde In samenwerking met de verantwoordelijke partijen op dit vlak streven we ernaar de hoeveelheid verontreinigende stoffen naar bodem, grond- en oppervlaktewater te beperken. Dit betekent onder andere specifieke stoffen (zoals meststoffen) op orde krijgen in kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden om de drinkwatervoorziening te waarborgen. Als gemeente hanteren wij een stimulerende en faciliterende rol. Ons watersysteem klimaatrobuust maken We willen de droogteproblematiek aanpakken, vooral in de zandgebieden, en zorgen voor voldoende water voor drinkwater, natuur en land- en tuinbouw door verbetering van de veerkracht van het watersysteem. Voor oppervlaktewater en grondwater geldt: water vasthouden en vertraagd afvoeren in gebieden en vergroten van de grondwatervoorraad. Daarnaast willen we ruimte creëren voor water om de risico’s van wateroverlast vanwege weersextremen door klimaatverandering te beheren. Drinkwatervoorziening beschermen We streven ernaar dat in 2050 hoogwaardig drinkwater niet wordt verspild en dat de drinkwatervoorziening en omgeving met elkaar in balans zijn.

We willen voldoende waterbeschikbaarheid voor land- en tuinbouw en de drinkwaterproductie in drinkwaterreserveringsgebieden waarborgen. In onze gemeente hebben we een grondwaterbeschermingsgebied ten behoeve van de drinkwatervoorziening. Dit gebied is onderverdeeld in een waterwingebied (25-jaarszone) met daaromheen een grondwaterbeschermingsgebied (100-jaarszone). We willen helpen de (grond)waterkwaliteit te beschermen en daarom ook positief bijdragen aan de bufferzones rondom het waterwingebied. Daarnaast zetten we in op meer water vasthouden, ruimte voor waterberging in onze weteringen en het vertragen van waterafvoer.

Pagina 44 van 75

Omgevingsvisie Druten

4.5

Pijler 4: Energieneutraal en klimaatbestendig

4.5.1 Energie De Zon- en Windvisie is momenteel in voorbereiding. Zodra deze visie is vastgesteld wordt die geacht integraal onderdeel uit te maken van de omgevingsvisie. Werken aan de energietransitie We werken aan de energietransitie door enerzijds minder energie te gaan gebruiken en anderzijds meer duurzame energie op te wekken. In lijn met internationale afspraken, het Klimaatakkoord en het Gelders Energiekoord hebben we als doel om klimaatneutraal te zijn in 2050. Druten heeft ook haar eigen doelstelling. In 2040 willen we helemaal energieneutraal zijn. Om dit te bereiken moet er nog veel gebeuren. Als tussen doelstelling willen we CO2-emissies in onze gemeente met 55% terugbrengen in 2030 t.o.v. 1990. Hoe we de doelstellingen voor 2030 willen bereiken, omschrijven we nader in een lokale strategie. Maatschappelijk gedragen energietransitie doorlopen De energietransitie heeft een grote impact op omgeving. Niet alleen landschappelijk, maar ook in de wijk en de woning. Bovendien vraagt het om gedragsverandering van inwoners en bedrijven. We hebben daarom aandacht voor de sociale en maatschappelijke aspecten van de energietransitie. We streven naar een energietransitie die gedragen wordt door inwoners en bedrijven en waarin iedereen kan meekomen.

Ons energiesysteem staat niet op zichzelf Het huidige energiesysteem in Druten is, net als in de rest van Nederland, vooral centraal ingericht. Veel van de energie die we gebruiken komt van fossiele brandstoffen die buiten de gemeente worden geproduceerd. We willen een energietransitie doorlopen waarin we toewerken naar een meer decentraal energiesysteem met een diverse energiemix, met een groeiend aandeel schone energie. Naast het besparen van energie zetten we in op het zoveel mogelijk afstemmen van het energieaanbod met de energievraag. We bieden ruimte aan innovatieve oplossingen en opslag van energie. We doen het samen met de regio Om te komen tot ruimtelijke invulling van energieopwekking en de verdeling van bovenlokale warmtebronnen in de regio is een regionale energiestrategie (RES) opgesteld. Ook zijn in de RES afspraken gemaakt over hoeveel hernieuwbare energie de regio moet opwekken en geeft de RES kaders in hoe de energiemix verdeeld moet zijn. In de energieopgave werkt de gemeente samen met de regio. De RES wordt periodiek geactualiseerd. De bijdrage van grootschalige energieopwek van de gemeente Druten werken we uit in een Drutense visie op zonne- en windenergie en dit vormt weer nieuwe input voor deze omgevingsvisie en de RES.

Minder energie gebruiken Een zeer belangrijk deel van de energietransitie is dat we minder energie (fossiele brandstoffen en elektriciteit) gebruiken en dat we de energie die we gebruiken efficiënter benutten. Minimaal 1,5% energiebesparing per jaar is het uitgangspunt. Het besparen van energie moet relatief gezien worden ten opzichte van groei van inwoners en bedrijven. De gemeente zet zich in om inwoners te informeren, te stimuleren en te faciliteren om energie te besparen. We nodigen onze inwoners en ondernemers uit om met initiatieven te komen voor energiebesparing en -opwek. Ook pakken we onze eigen verantwoordelijkheid om in de eigen organisatie minder energie te gebruiken.

Pagina 45 van 75

Omgevingsvisie Druten

Transitie doormaken in warmtevoorziening In 2050 willen we in Druten een warmtetransitie hebben doorlopen. Als gevolg van een Rijksbesluit wordt aardgas als bron langzamerhand uitgefaseerd richting 2050, met als tussendoel dat er 20% minder uitstoot door aardgasgebruik van woningen is in 2030. Als gemeente nemen we onze rol als regisseur in de warmtetransitie. Onze uitgangspunten: warmte is beschikbaar, betrouwbaar en duurzaam richting de toekomst. Dit werken we nader uit in een warmteprogramma. Daarbij bepalen we gebiedsgericht wat de beoogde warmteoplossing is. Dit bekijken we in samenhang met het elektriciteitssysteem. In DrutenWest streven we ernaar om, samen met GWIB, Woonwaarts en het Waterschap een warmtenet te ontwikkelen dat gebruik maakt van warmte die onttrokken wordt aan de rioolwaterzuiveringsinstallatie aan de Heersweg. Ook wat betreft warmte richten we ons op het besparen van energie. We faciliteren en ondersteunen inwoners met het verhogen van het energielabel van hun koopwoning naar minimaal energielabel B, wat de woning klaar maakt voor een nieuwe warmteoplossing. We maken hierbij gebruik van een wijkgerichte aanpak. Ruimte reserveren voor energievoorzieningen De energie- en warmtetransitie heeft ook een ruimtelijke impact. Er moet zowel boven als ondergronds voldoende ruimte gereserveerd worden voor aanvullende energie- en hoogspanningsinfrastructuur.

Bij collectieve oplossingen voor bijvoorbeeld warmteleidingen, tussenstations en duurzame warmtebronnen. In het geval van individuele oplossingen voor meer elektriciteitsleidingen en transformatorhuisjes. We houden rekening met de ruimtevraag van deze voorzieningen en streven naar een landschappelijke inpassing die ook kwaliteit heeft. Benodigde energie zelf schoon opwekken in de gemeente Naast energie besparen willen we meer opwek van duurzame energie stimuleren. Duurzame opwek vraagt de nodige ruimte. Druten is gelukkig hiervoor al goed op weg, er wordt al veel hernieuwbare zonne-energie opgewekt, maar de opgave is nog groot. Onze voorkeur gaat uit naar zonne-energie, maar om de maatschappelijke kosten lager te houden en een stabiel energieaanbod te garanderen, moeten we kijken naar een mix van energie van meerdere bronnen. Een van onze uitgangspunten is dat grote opwek-projecten zoveel mogelijk gebruik kunnen maken van dezelfde bekabeling naar onderstations. Dergelijke criteria worden bij het opstellen van de visie op zon- en windenergie Druten verder uitgewerkt en zullen zo nodig in deze omgevingsvisie worden verwerkt. Voorkeursvolgorde zon Voor nieuwe ontwikkelingen hanteert de provincie een duidelijke voorkeursvolgorde, deze is op dit moment voor ons leidend. We streven in ieder geval naar een landschappelijke Pagina 46 van 75

Omgevingsvisie Druten

kwalitatieve inpassing voor de opwek van zonne-energie. In de op te stellen Visie zonneen windenergie Druten wordt de voorkeursvolgorde verder uitgewerkt. Naar aanleiding daarvan zal deze omgevingsvisie zo nodig worden aangepast. • trede 1: Zonnepanelen op daken en gevels; • trede 2: Onbenutte terreinen in bebouwd gebied; • trede 3: Onbenutte terreinen in landelijk gebied; • trede 4: Landbouw- en natuurgronden. Zoveel mogelijk regie op windenergie Ondanks onze voorkeur voor zon, zijn we als gemeente gebonden aan regionale afspraken uit de Regionale Energie Strategie die een mix van energiebronnen voorschrijft. Om te voorkomen dat we afhankelijk zijn van provinciale besluiten willen we zelf de regie behouden over onze ruimte. Daarom formuleren we een visie op het vraagstuk van winden zonne-energie, waarin we de voorwaarden stellen voor windenergie en kansrijke gebieden voor windturbines. We gaan zelf de mogelijkheden voor windenergie onderzoeken in de gemeente met behulp van een participatieproces en een multicriteria-analyse (MCA). Als algemeen uitgangspunt van de provincie geldt dat het combineren van windturbines met andere, intensieve functies in een gebied de voorkeur heeft. Het kan de beleving van een gebied onderstrepen en concentreert milieueffecten.

De voorkeur van de provincie ligt bij de volgende combinaties: • combinatie met infrastructuur ((water)wegen en railverbindingen); • combinatie met regionale bedrijventerreinen; • combinatie met intensiveringsgebieden glastuinbouw; • combinatie met agrarische productielandschappen. Figuur 4-3 kaart zoekgebieden windenergie GMR Arnhem Nijmegen. Bron: PlanMER RES GMR Arnhem-Nijmegen

LET OP: de kaart geeft niet het wensbeeld van de gemeente Druten weer, maar enkel de geschiktheid van locaties zoals aangemerkt in de PlanMER RES GMR Arnhem-Nijmegen. De gemeente Druten komt met haar inwoners tot eigen criteria en potentiële zoekgebieden hierbinnen. In de PlanMER-rapportage zit ook een kaart voor windmolens met een hoge geluidsemissie, hierin zijn de geschikte zoekgebieden kleiner. We gebruiken daarom bewust bovenstaande figuur zodat we van groot naar klein kunnen gaan. Drutenaren denken mee in en profiteren van de energietransitie Als uitgangspunt hanteren we in ieder geval dat grootschalige opwek in Druten zoveel mogelijk ten goede komt aan de inwoners van Druten. We streven naar 50% lokaal medeeigenaarschap van duurzame energieprojecten, en als dat niet mogelijk is gaan we uit van een bijdrage in een omgevingsfonds. Bij de ontwikkeling van ruimte voor de opwekking van duurzame energie (zoals zonnevelden en windmolenlocaties) gaan we uit van een landschappelijke inpassing die Pagina 47 van 75

Omgevingsvisie Druten

past bij ons ruimtelijk fundament en die bijdraagt aan biodiversiteit, waterberging en een recreatief aantrekkelijk gebied. Knelpunten op het energienet aanpakken We faciliteren en stimuleren de aanpak van knelpunten op het energienet. De capaciteit van onderstation Druten Puiflijk wordt flink uitgebreid en daarnaast houden we bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening met netcongestie en de energie-infrastructuur. De beschikbaarheid van duurzame energie hanteren we als medesturend. Zie ook onze spelregels fysieke leefomgeving in Hoofdstuk 3.

4.5.2 Duurzaam bouwen We bouwen duurzaam met zo laag mogelijke maatschappelijke kosten Bij elke ruimtelijke ontwikkeling maken we de balans qua kosten en baten. Wat kosten diverse maatregelen en wat leveren deze op? Zo ook wat betreft energie(bewust), circulair en natuurinclusief bouwen. Daarbij kijken we naar het heden en naar de toekomst. We willen voorkomen dat keuzes die we nu maken, leiden tot kapitaalvernietiging in de toekomst. We letten de komende jaren op de innovaties en ontwikkelingen die op deze thema’s plaatsvinden, waardoor we gedurende de looptijd van deze visie onze eisen bijstellen. Gelet op de hoeveelheid ambities bij duurzaam bouwen kunnen we niet alles waarmaken, maar we gaan er wel voor. We vragen om gedeelde verantwoordelijkheid bij duurzaam bouwen. De opgave is maatschappelijk en daarom niet enkel van ‘de gemeente’. Zie ook onze spelregels fysieke leefomgeving in Hoofdstuk 3. Duurzaam bouwen doen we: energiebewust Nieuwe gebouwen en woningen moeten klaar zijn voor de toekomst en daarom voorzien zijn van een goed energielabel. We bieden daarnaast ruimte voor innovatieve oplossingen die bijdragen aan het sturen van de energievraag. We zetten in op netbewust bouwen om zo de impact van nieuwe woonwijken op het elektriciteitsnet te beperken.

Duurzaam bouwen doen we: circulair We willen een circulaire economie realiseren, waarbij we bewust met materialen omgaan. We wegen betaalbaarheid en toekomstbestendigheid zorgvuldig af en moedigen bedrijven aan op een manier te werken die goed is voor het milieu. Voor nieuwbouw richten we ons voornamelijk op de herkomst de van materialen, waarbij we sturen op 50% van het materiaal afkomstig uit niet primaire grondstoffen in 2030. Hierbij sluiten we ook aan bij de nationale doelstellingen van het Nationaal Programma Circulaire Economie. Duurzaam bouwen doen we: natuurinclusief We zetten in op natuurinclusief ontwerpen, bouwen en inrichten als norm te stellen. We willen dit stimuleren en zelf het goede voorbeeld geven. Bij nieuwe gebouwen streven we naar zoveel mogelijk natuurinclusieve maatregelen (bijvoorbeeld nestplekken voor vogels). Pagina 48 van 75

Omgevingsvisie Druten

We beogen dat we samenleven met de natuur en dat bouwen en natuur elkaar niet hoeven uit te sluiten. Daarbij gaan we niet alleen voor compensatie van door het bouwen verloren natuurwaarde. We gaan juist voor het toevoegen van natuurwaarde. Duurzaam bouwen doen we: klimaatbestendig We streven ernaar dat in 2035 zoveel mogelijk bestaande woningen klimaatbestendig (gerenoveerd) zijn. We willen dat er hittebestendig gebouwd wordt, rekening houdend met klimaatbestendigheid door aandacht voor hitte, droogte, waterbeheer en koeling mee te nemen. Naast de ambities voor bebouwing streven we ook naar het beperkt houden van verstening van de omgeving van deze gebouwen. Hierbij sluiten we ook aan bij de regionale doelstellingen van de Regionale adaptatiestrategie Rijk van Maas en Waal.

4.5.3 Klimaatbestendigheid Ambities met betrekking tot klimaatbestendigheid op het gebied van water en bodem zijn opgenomen onder Pijler 3. Klimaatbestendige woon- en leefomgeving realiseren We willen dat onze gemeente uiterlijk 2050 klimaatbestendig is. Onder klimaatbestendig verstaan we: om kunnen gaan met de gevolgen van een veranderend klimaat, zoals hitte, droogte, wateroverlast en weereffecten. We richten ons in ieder geval op openbare ruimte, bouw, recreatie en evenementen. Met daarbij aandacht voor plant en dier. Dit betekent in dit geval dat we de openbare ruimte klimaatbestendig willen maken en inrichten. Kortom, onze wijken en bedrijventerreinen richten we in met ruimte voor groen, waterberging en koele plekken. Daarnaast stimuleren we - en faciliteren we waar mogelijk – inwoners om hun eigen woon- en leefomgeving te vergroenen en/of de gevolgen van wateroverlast aan te pakken. Onder klimaatbestendige evenementen en recreatiesector verstaan we dat de waterkwaliteit van recreatieplassen goed is, dat er schaduwplekken zijn langs fiets- en wandelroutes en dat evenementen zijn toegerust op gevolgen van een veranderend klimaat, bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden. Als gemeente stimuleren en faciliteren we deze sectoren waar mogelijk.

Landelijk gebied klimaatbestendig maken We streven ernaar dat in 2035 ons buitengebied is voorzien van een klimaatbestendige groenblauwe structuur. Dat betekent dat de agrarische sector en (natte) natuur dan bestand zijn tegen langdurige droogte en extreme regenval. Daarbij willen we alternatieve waterbronnen en bergingsmogelijkheden creëren en bij neerslag effectief inzetten, zoals de Pagina 49 van 75

Omgevingsvisie Druten

zandwinningsplas bij Deest. We faciliteren en stimuleren hierin onze ketenpartners. Zie ook paragraaf 4.4.1. Landschap. Veilige, vitale en kwetsbare functies We faciliteren onze ketenpartners om in 2040 vitale, kwetsbare functies optimaal te beschermen tegen mogelijke calamiteiten als gevolg van klimaatverandering. Onder andere door kwetsbare objecten, zoals rioolkasten en elektriciteitskasten bestendig te maken voor wateroverlast (piekbuien en kwel) en door ondergrondse leidingen (CAI, riool, water, elektra) bestendig te maken voor hitte. Tot slot willen we dat de bereikbaarheid ten behoeve van hulpdiensten, ondanks de klimaatverandering, onder alle omstandigheden gewaarborgd blijft.

4.6

Pijler 5: Sterke lokale economie

4.6.1 Werkgelegenheid Werkgelegenheid laten meegroeien met groei inwoners Het aantal inwoners van Druten stijgt de komende jaren en we willen de werkgelegenheid hierin mee laten groeien. De huidige verhouding (2025) tussen banen en beroepsbevolking moet in stand blijven, zodat de werkgelegenheid meegroeit met het aantal inwoners. Hier zetten we op in door het creëren van extra ruimte voor bedrijvigheid. De toename van het aantal banen en de ontwikkeling van de werkgelegenheid moeten minimaal parallel lopen aan de Gelderse ontwikkeling. We hebben niet de illusie om jongeren die in de stad willen studeren vast te houden. We willen wel aantrekkelijk zijn voor starters door te faciliteren in voldoende goedkope woningen en voldoende werk. En zo te stimuleren dat jongeren zich blijvend vestigen en tot ‘in de oude dag’ willen verblijven in onze gemeente. Zie ook paragraaf 4.2.1 Fijn wonen. Behouden MKB en specifieke sectoren Kleine en middelgrote bedrijvigheid vormen het hart van de werkgelegenheid in Druten. We hebben in de gemeente Druten verschillende soorten bedrijven, zoals land- en tuinbouw, groen-, grond en infrabedrijven, maakbedrijven, dienstverlening en toerisme. Deze mix willen we behouden. We richten ons op het versterken van het lokale MKB.

Bij ontwikkelingen focussen we op sectoren die al goed vertegenwoordigd zijn en daarnaast op sectoren waar opgaven in de arbeidsmarkt liggen, zoals in de zorg. Het aantal bedrijven dat aangeeft (zeer) moeizaam aan personeel te komen, willen we laten afnemen tot 25%. We faciliteren vernieuwing en doorontwikkeling van ons MKB door mee te denken in plannen en ontwikkelingen op het gebied van fysieke de fysieke leefomgeving. Dit doen we op onze bedrijventerreinen, maar ook daarbuiten. Bijvoorbeeld door ruimte te blijven bieden aan onze groen-, grond en infrabedrijven in het buitengebied in balans met onze ambities voor het buitengebied. Toegankelijkheid en bereikbaarheid werk verbeteren Voor iedereen moet er werk beschikbaar zijn in Druten of de directe omgeving. We willen dat ook onze inwoners, die bijvoorbeeld door een handicap moeilijk een baan kunnen vinden, volwaardig kunnen meedoen met betaald werk en dat werklocaties toegankelijk en bereikbaar zijn. We stimuleren werkgevers om hier maatregelen voor te treffen.

4.6.2 Toerisme en recreatie Dagrecreatieve aanbod kenmerken en verbreden We streven ernaar om onze gemeente een uitstekende plek te maken om te recreëren en zo te houden. We willen een dagrecreatief aanbod, wat zich kenmerkt als een parelsnoer van kleinschalig, bezoekbaar en bekend aanbod. Daarnaast willen we ook een verbreding van het aanbod (in bereik, aantal en typen) en onze toeristisch recreatieve parels, (boven)regionaal bekend maken. We streven daarbij naar een jaarlijkse omzetgroei >2% voor dagrecreatieve ondernemers en horeca. Pagina 50 van 75

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=552be54e-fc6e-49ff-a59c-abe2ff788fad