Bijlage 1: Programmabegroting_2027
Tekst van het document
De gemeente waardeert jaarlijks alle onroerende zaken en er wordt rekening gehouden met een eventuele waardedaling of -stijging. Als uitgangspunt geldt, dat bij de tariefbepaling rekening wordt gehouden met die waardeontwikkeling. In de huidige gepresenteerde OZB-tarieven voor 2027 (zie tabel verder in deze paragraaf) is nog geen rekening gehouden met een verwachte waardeontwikkeling. Bij de vaststelling van de tarieven in december 2026 bestaat hier duidelijkheid over. Als dan blijkt dat de gemiddelde waardeontwikkeling anders uitkomt en er daardoor meer of minder OZB geheven zou Gemeente Druten | 77 Programmabegroting 2027 78 Gemeente Druten kunnen worden, dan worden de tarieven daarop bijgesteld. Kortom de in deze begroting gepresenteerde OZB tarieven moeten dan ook als voorlopig worden beschouwd. Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De reinigingsrechten worden alleen geheven van objecten waar bedrijfsafval ontstaat. Afvalstoffenheffing wordt van huishoudens geheven, waarbij het niet uitmaakt of er daadwerkelijk afval aan de straat wordt gezet De tarieven voor 2027 worden ten opzichte van 2026 verhoogd met 3,4%. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door inflatie en hogere kosten uit de dienstverleningsovereenkomst met DAR. Daar staat tegenover dat de doorbelasting van overhead afneemt als gevolg van lagere kosten bij BSR ten opzichte van Munitax.
Voor de begroting 2027 worden de tarieven voor éénpersoonshuishoudens € 188,17 en voor meerpersoonshuishoudens en reinigingsrechten € 266,20. De prijs voor het ledigen in de ondergrondse container wordt € 1,24 per keer. De ramingen van de opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn volgens bestaand beleid voor 100% gerelateerd aan de ramingen van de lasten voor vuilafvoer en verwerking. De gemeente hanteert een voorziening om te voorkomen dat er te sterke schommelingen in de tarieven ontstaan. Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De gemeente heeft een wettelijke inzamelingplicht voor het afval van huishoudens. De kostendekkendheid van het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten hiermee samenhangen. De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval. Ook het scheiden van afval en het recyclen ervan vallen hieronder. Verder wordt de overhead naar rato berekend over de productieve uren en als opslag meegenomen. Daarnaast wordt over een deel van de kosten de BTW doorberekend. Bij de bepaling van de tariefstelling is het toegestaan om de compensabele BTW als kostenpost op te nemen, omdat gemeenten hiervoor gekort zijn in het gemeentefonds. Daarnaast worden de kosten voor het heffen van het reinigingsrecht en de afvalstoffenheffing (BSR) doorbelast.
Als laatste rekenen we ook 1/3 deel van de kosten voor straatreiniging en zwerfafval toe aan het aan de totale kosten voor afvalinzameling en –verwerking. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 79 Berekening kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing (x € 1000) Directe kosten taakveld 7.3 afval 2.048 Directe inkomsten taakveld 7.3 afval exclusief heffingen -343 Netto kosten taakveld afval 1.705 Toe te rekenen kosten en opbrengsten: Taakveld 0.4: Overhead 50 Taakveld 6.2: Kwijtschelding 40 Taakveld 2.1: Straatreiniging 1/3 deel 71 Taakveld 2.1: Zwerfafval 1/3 deel 48 Doorbelasting kosten BSR 120 Compensabele BTW 260 Mutatie met de voorziening 0 Totale te dekken saldo 2.294 Opbrengst heffingen -2.294 Tekort/overschot 0 Dekking 100% Rioolheffing Elke eigenaar van een onroerende zaak die direct of indirect is aangesloten op de riolering betaalt rioolheffing. Het uitgangspunt daarbij is een tarief dat 100% kostendekkend is. Om de kosten te dekken, dient het tarief voor 2027 te worden verhoogd met € 3,00 naar € 276,00 per aansluiting (was € 273,00 voor 2026). Kostendekkendheid tarief rioolheffing De kostendekkendheid van het tarief voor rioolheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten samenhangen met de instandhouding van het gemeentelijk rioolnetwerk. Hiervoor wordt geïnvesteerd in aanleg en vervanging en worden uitgaven gedaan voor het onderhoud.
Dit beheer van rioleringen wordt risico-gericht uitgevoerd. Dat houdt in dat op hoofdlijnen planmatig wordt bepaald wanneer vervanging en onderhoud plaatsvindt, maar dat de daadwerkelijke uitvoering van het plan afhankelijk is van de noodzaak daartoe. Naast de kosten voor onderhoud en vervanging worden ook kosten voor overhead aan de rioolheffing toegerekend. Dat gebeurt door een opslag op de toe te rekenen ambtelijke uren. Daarnaast wordt 1/3 deel van de kosten voor het vegen van straten en pleinen aan de rioolheffing toegerekend. Dit omdat dat deel als bijdrage wordt gezien aan het schoonhouden van de rioleringen. Ook wordt over een gedeelte van de kosten de BTW doorberekend. De reden dat deze BTW toch mag worden toegerekend is dat deze extra bijdrage/heffing als compensatie dient voor een daarmee samenhangende onttrekking aan het gemeentefonds. Dit laatste gebeurt overigens al sinds 2003, zijnde het jaar waarin het Btw-compensatiefonds is ingevoerd. De kosten voor het heffen van de rioolheffing belasten we, zoals eerder aangegeven met ingang van 2025, ook door in de heffing.
Programmabegroting 2027 80 Gemeente Druten Berekening kostendekkendheid van de rioolheffing (x € 1000) Directe kosten taakveld 7.2 riolering 1.889 Directe inkomsten taakveld 7.2 riolering exclusief heffingen 0 Netto kosten taakveld riolering 1.889 Toe te rekenen kosten: Taakveld 0.4: Overhead 80 Taakveld 2.1: Straatreiniging 1/3 deel 118 Kosten BSR (heffing en inning) 128 BTW 275 Mutatie met de voorziening 0 Totaal per saldo af te dekken kosten 2.490 Opbrengst heffingen -2.490 Tekort/overschot 0 Dekking 100% Op grond van bovenstaande berekening is de conclusie dat de rioolheffing 2027 de kosten voor 100% dekt. Hondenbelasting Elke houder van een hond dient zich, na aanschaf, te melden, waarna een aanslag hondenbelasting volgt. Voor 2027 zijn de tarieven ten opzichte van 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,50%. Op basis daarvan bedragen de tarieven voor 2027 voor het houden van één hond € 100,08, voor elke volgende hond € 138,48 en voor een kennel € 466,56. Lijkbezorgingsrechten Voor 2027 wordt volstaan met een inflatoire aanpassing van de tarieven lijkbezorgingsrechten met 2,50%. Legesverordening Algemeen Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de Legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. De belastingplichtige is de aanvrager van de dienst dan wel ten behoeve van wie de dienst is verleend.
Globaal onderscheiden we een drietal hoofdstukken: Hoofdstuk 1. Algemene dienstverlening, waaronder burgerlijke stand, reisdocumenten, verkeer en vervoer; Hoofdstuk 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning, waaronder bouwactiviteiten, welstand en bestemmingswijzigingen; Hoofdstuk 3. Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn, waaronder horecavergunning, evenementenvergunning en kinderopvang. Kostendekkendheid tarieven leges De kostendekkendheid van de leges stellen we volgens de Gemeentewet vast op basis van de geraamde baten en lasten in de begroting 2027. De geraamde baten mogen niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Anders gezegd mogen we over de gehele legesverordening geen ‘winst’ maken op de diensten en producten die wij aanbieden. Dit geldt niet voor de leges waar in de dienstverlening ook een rijksdeelcomponent van toepassing is. De verhoging van rijksleges wordt dan volledig vertaald in de tariefstelling. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 81 voor paspoorten en rijbewijzen. Voor 2027 stijgen de legestarieven met de inflatiecorrectie van 2,5%. In de tabel hieronder is de kostendekkendheid van de leges per hoofdstuk nader uitgesplitst.
Voor de diensten en producten waarvoor geen baten zijn geraamd in de begroting 2027, is geen kostendekkendheidspercentage vastgesteld en deze zijn weggelaten uit de tabel. Voor hoofdstuk 2, bouw, is ervoor gekozen het promillage aan te laten sluiten bij het regionale gemiddelde. Het promillage wordt verhoogd met 0,1 promille naar 2,9 promille. Mede door deze verhoging komt de totale kostendekkendheid van de leges uit op 88,83%. Marktgelden De tarieven zijn verhoogd met een prijsindex van 2,5%, Dit is het percentage dat we ook in de kostenontwikkeling hebben opgenomen. Daarbij is rekening gehouden met de mate van kostendekkendheid van de marktgelden.
Programmabegroting 2027 Marktgelden | 2026 | 2027 Vaste standplaatsen per | € 26,00 | € 26,65 strekkende meter per kwartaal Standwerkersplaatsen per | € 14,20 | € 14,55 marktdag (of een gedeelte) Aansluiting op elektra, per marktdag: 8 Ampère | € 2,45 | € 2,50 16 Ampère | € 4,85 | € 4,95 32 Ampère | € 16,60 | € 17,00 Reclamebelasting De gemeenteraad stelt ieder jaar de verordening reclamebelasting vast, waardoor het heffen van reclamebelasting in het afgebakende centrumgebied (werkgebied van Stichting Ondernemersfonds Druten Centrum, vastgelegd op het kaartbeeld horende bij de vastgestelde Verordening) mogelijk wordt. De belastingopbrengsten minus de (perceptie-)kosten gaan in de vorm van een subsidie naar de Stichting Ondernemersfonds Druten Centrum (SODC).In afwachting van de definitieve subsidie-aanvraag voor 2027 is in deze begroting uitgegaan van een subsidie aan SODC die gebaseerd is op de gerealiseerde belastingopbrengsten uit voorgaande jaren zijnde afgerond € 33.000. De reclamebelastingtarieven voor 2027 zijn vooralsnog ten opzichte van 2026 niet aangepast. Hierover vindt nog afstemming plaats met SODC. Op grond van het bovenstaande worden voor 2027 voorlopig de navolgende tarieven voorgesteld: 1. Het vaste bedrag voor de reclamebelasting bedraagt per onroerend zaak € 150,00. 2.
Voor zover de waarde van de onroerende zaak meer bedraagt dan € 76.000,00 wordt het in het vorige lid genoemde bedrag vermeerderd met een bedrag per € 1.000,00 waarde van € 1,80. 3. De reclamebelasting bedraagt maximaal per onroerende zaak € 475,00. De raad zal uiteindelijk in zijn vergadering van 17 december 2026 de definitieve tarieven voor 2027 ter vaststelling voorgelegd krijgen. Toeristenbelasting Zoals uw raad op 27 juni 2024 heeft besloten, is met ingang van 2025 in de gemeente Druten de toeristenbelasting ingevoerd. De opbrengsten uit deze belasting worden gerekend tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. De heffing geschiedt op basis van aangifte. Conform het besluit van uw raad hebben wij de tarieven gelijkgesteld aan die van de gemeente Wijchen. Vanuit praktisch oogpunt en om te voorkomen dat de toeristenbelasting maar met een paar centen per jaar verhoogd gaat worden, stellen we net als vorig jaar voor om de tarieven ééns in de vijf jaar en dan voor het eerst weer met ingang van 2029 te verhogen. Dit op basis van de prijsindex van het bruto binnenlands product over de alsdan verstreken jaren.
Op grond van het bovenstaande worden de navolgende toeristenbelastingtarieven met ingang van 2027 voorgesteld: per persoon per overnachting | € 2,00 per persoon per overnachting op vaste | € 1,00 standplaats per persoon per overnachting bij festivals | € 2,00 82 | Gemeente Druten Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 83 Tabel vergelijking tarieven 2027-2026 De volgende tabel geeft voor de belangrijkste belastingsoorten indicatief aan hoe de tarieven voor het begrotingsjaar 2027 zich verhouden ten opzichte van 2026. * OZB tarieven zijn voorlopig. Er is nog geen rekening is gehouden met de waarde-ontwikkeling van de WOZ. Zie ook de toelichting bij de paragraaf van de onroerendezaakbelastingen. Gemeentelijke lastendruk Hieronder is indicatief de gemiddelde lastendruk voor 2026 en 2027 weergegeven. Dit voor een meer-persoonshuishouden en op basis van een gemiddelde woningwaarde van € 496.000.
Programmabegroting 2027 84 Gemeente Druten Op grond van bovenstaand overzicht kan worden geconcludeerd dat de lastendruk voor een huurder in 2027 ten opzichte van 2026 toe neemt met afgerond € 10,00 (+ 3,4%). De lastendruk voor een eigenaar met een eigen woning van € 496.000 neemt toe met afgerond € 53,00 (+ 4,9%). Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet in staat is om de belastingaanslag te betalen kan onder bepaalde voorwaarden (afhankelijk van het netto besteedbaar (gezins-)inkomen en persoonlijke omstandigheden) (gedeeltelijke) kwijtschelding worden verleend. Dat kan alleen als het een aanslag betreft voor onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en hondenbelasting. De gemeente voert een actief beleid op het gebied van kwijtscheldingen. Burgers, aan wie structureel kwijtschelding wordt verleend, komen in aanmerking voor een vereenvoudigde kwijtscheldingsprocedure. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 85 Weerstandsvermogen Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om deze paragraaf in de begroting en de jaarrekening op te nemen. Wij vinden het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen.
Op die manier is er voldoende ruimte en tijd om de risico’s van nu te beheersen en om voor eventuele toekomstige risico’s tijdig maatregelen te treffen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen. Het vooraf inschatten van de risico’s en daarmee omgaan is belangrijk voor de sturing van de organisatie en de verantwoording die we verschuldigd zijn aan onze inwoners. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico- inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Dat is het vermogen van de gemeente om toekomstige financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering wordt aangetast. Programmabegroting 2027 Kengetallen Bij ministeriële regeling zijn een aantal kengetallen vastgesteld. Doel van deze kengetallen is om te kunnen beoordelen hoe we als gemeente Druten het in financiële zin doen. De kengetallen geven de mogelijkheid om het financiële beleid te beoordelen en indien nodig aan te passen. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles. De kengetallen moeten in samenhang en dus in relatie tot elkaar beoordeeld worden.
Als de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld geven, betekent dit dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat en dat er dus maatregelen moeten worden getroffen. De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de financiële positie afgeleid uit het jaarverslag 2025, de begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2028-2030. Kengetallen (in %) | Verslag | Begr.2026 | Begr.2027 | MJR 2028 | MJR 2029 | MJR 2030 2025 1. Netto schuldquote | 49 | 76 | 76 | 98 | 133 | 139 2. Netto schuldquote gecorrigeerd | 37 | 64 | 65 | 87 | 123 | 129 voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio | 34 | 25 | 24 | 20 | 15 | 15 4. Structurele exploitatieruimte | 6,9 | 0,2 | 0,4 | -0,7 | -1,5 | -2,1 5. Grondexploitatie | 2 | 5 | 3 | 6 | 3 | 0 6. Belastingcapaciteit | 95 | 102 | 104 | 104 | 104 | 104 1. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) minus de beschikbare financiële activa gedeeld door de inkomsten (totale baten). Volgens de provincie is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende. 2.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Een hoge netto schuldquote hoeft niet altijd een probleem te zijn. Een oorzaak van een hoge netto schuldquote kan zijn dat veel van de geleende gelden worden doorgeleend. De rente en aflossingen worden dan voldaan door degenen aan wie deze leningen zijn verstrekt. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend. Daarmee ontstaat inzicht in het deel van de leningen waarvan de rentelasten en aflossingen direct drukken op de eigen begroting. Zoals te zien is, hebben de verstrekte de verstrekte leningen een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. 3. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is. Volgens de provincie Gelderland ligt onze solvabiliteit met een ratio van 24 net binnen de norm middelmatig (tussen 20-50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Maar het grootste gedeelte van onze bezittingen is betaald met geleend geld. 86 | Gemeente Druten Programmabegroting 2027 4.
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven, blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Incidentele baten, maar ook incidentele lasten worden bij deze berekening dus buiten beschouwing gelaten. Dat geldt in principe ook voor de stortingen en onttrekkingen aan reserves, tenzij deze van structurele aard zijn. Volgens de begroting 2027 is de gemeente Druten voldoende (norm provincie Gelderland > 0%) in staat om financiële tegenvallers op te vangen. Vanaf 2028 daalt dit percentage met de kennis van nu onder 0. 5. Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft geïnvesteerd in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten – in basis – worden terugverdiend via verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe groter de risico’s zijn. Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie. Ons aandeel in grondexploitatie neemt toe. Dit heeft onder andere te maken met de toename van jaarlijks € 500.000 wat beschikbaar is ten behoeve van strategische aankopen. Daarnaast wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid.
De komende jaren is voorzien dat het aandeel van de grondexploitatie weinig risico’s oplevert voor de financiële positie van onze gemeente (norm provincie Gelderland < 20%). 6. Belastingcapaciteit Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerende zaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn. De gemeente Druten scoort iets boven de 100%. Dat betekent dat onze inwoners in 2027 net iets meer belasting betalen dan het landelijk gemiddelde van 2026. Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt.
Kengetallen (in %) | Begroting 2027 | Categorie A | Categorie B | Categorie C Netto schuldquote | 76 | <90 | 90 - 130 | > 130 Netto schuldquote | 65 | <90 | 90 - 130 | > 130 gecorrigeerd Solvabiliteitsratio | 24 | > 50 | 20 - 50 | < 20 Structurele exploitatieruimte | 0,4 | >0 | 0 | < 0 Grondexploitatie | 3 | <20 | 20 - 35 | > 35 Belastingcapaciteit | 104 | < 95 | 95 - 105 | > 105 woonlasten Gemeente Druten | 87 Programmabegroting 2027 88 Gemeente Druten Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten nog financieel gezond. Echter het meerjarenperspectief staat onder druk. Ratio’s verslechteren gezien onze exploitatietekorten en geplande grote investeringen in het meerjarenperspectief. Als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Het weerstandsvermogen geeft aan dat we nog uitstekend in staat zijn om toekomstige risico’s af te dekken. Met de belastinginkomsten komt de gemeente Druten licht boven het landelijk gemiddelde. In samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 89 Weerstandsvermogen Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel financiële middelen de gemeente nodig heeft om de risico’s op te vangen.
Uit de risicomatrix volgt dat dat we op basis van de ingeschatte risico en de kans dat dit zich voor gaat doen, een weerstandsvermogen van € 3.792.000 nodig hebben. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van alle middelen waarover de gemeente Druten beschikt als zich niet begrote kosten voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) Schatting stand 1-1-2027 Algemene reserve 15.783 Reserve grondbedrijf 1.392 Bestemmingsreserve (vrij aanwendbaar) 9.120 Saldo onvoorzien 10 Totale beschikbare weerstandscapaciteit 26.295 De algemene reserve en de reserve grondbedrijf zijn vrij aanwendbaar. Dat betekent dat er niet van tevoren vaststaat waar we het geld aan uitgeven. Omdat de risico’s van het grondbedrijf worden meegenomen in het risicoprofiel, wordt de reserve grondbedrijf meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Van het totale bedrag aan bestemmingsreserves van € 10.879.000 wordt een bedrag van € 9.120.000 als vrij aanwendbaar aangemerkt. Na goedkeuring van de raad kunnen deze reserves worden ingezet voor het opvangen van risico’s.
Uitgangspunt is dat de reserves legaat van Cooth, conversie aandelen Vitens, kwelbeheersingssysteem, frictiekosten zwembad, implementatie BSR, calamiteiten / bedrijfsvoering en de afschrijvingsreserves Horssen en HOV knoop niet vrij aanwendbaar zijn. Hiervan weten we al dat er toekomstige uitgaven komen. Saldo onvoorzien De gemeente kiest ervoor om € 10.000 in de begroting aan te houden als buffer voor eenmalig onvoorziene uitgaven. Deze uitgaven moeten onvoorzien, onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om toekomstige risico’s op te vangen. Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, wordt de relatie gelegd tussen de financiële gevolgen van de risico's (gewenste weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. Het is de taak van het bestuur om te zorgen voor voldoende weerstandsvermogen. Dat vraagt om duidelijke en toetsbare kaders voor concrete vragen zoals: hoeveel geld leggen wij opzij voor het opvangen van mogelijke financiële verliezen? Programmabegroting 2027 Is ons weerstandsvermogen voldoende? Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is, kijken we naar hoeveel financiële middelen nodig zijn en hoeveel er beschikbaar is. De uitkomst van die deelsom is het weerstandsvermogen.
Berekening ratio weerstandsvermogen | Bedrag Beschikbare weerstandscapaciteit | € 26.295.000 Benodigde weerstandscapaciteit | € 3.792.000 Ratio weerstandsvermogen | 6,93 In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is bepaald dat de gemeente Druten voor de ratio weerstandsvermogen minimaal een waarderingscode “C” wil scoren. Dat komt neer op minimaal voldoende weerstandsvermogen. De hiernavolgende normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis A | >2,0 | Uitstekend B | 1,4 - 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 - 1,4 | Voldoende D | 0,8 - 1,0 | Matig E | 0,6 - 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende De ratio van de gemeente Druten valt in klasse A. Dat betekent dat ons weerstandsvermogen in 2027 uitstekend is. Conclusie weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit valt lager uit dan de beschikbare weerstandscapaciteit. Dat betekent dat de Gemeente Druten over voldoende reserves beschikt om met zekerheid de risico’s af te dekken. In het hiernavolgende overzicht zijn de ratio’s van het weerstandsvermogen van de afgelopen jaren opgenomen. Het weerstandsvermogen is voldoende op peil.
Rapportagemoment | Verslag 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Ratio weerstandsvermogen | 7,78 | 6,54 | 6,93 90 | Gemeente Druten Programmabegroting 2027 Reservepositie Er zijn twee mogelijkheden om het weerstandsvermogen te beïnvloeden, namelijk door maatregelen te nemen voor die risico's en dus door die risico's te verminderen, dan wel door de reserve te vergroten (en dus te sparen). Het verloop van de algemene reserve ziet er als volgt uit: Verloop Algemene reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand algemene reserve per 1-1 | 17.175 | 16.131 | 16.169 | 15.699 Saldo exploitatie voorgaand jaar | -1.044 | 38 | -469 | -1.149 Stand algemene reserve na verrekening | 16.131 | 16.169 | 15.699 | 14.550 saldo meerjarenbegroting De tabel geeft aan dat ons weerstandsvermogen gaat dalen indien het begrotingssaldo vanaf 2028 een tekort laat zien. Gemeente Druten | 91 Programmabegroting 2027 92 Gemeente Druten Risicomanagement Een gemeente loopt, net als elke andere organisatie, risico’s in de uitvoering van haar taken. Van een aantal risico’s is bekend welke financiële gevolgen deze hebben en is het vrijwel zeker dat het feit zich zal voordoen (of voorgedaan heeft). De gemeente moet daarvoor voorzieningen treffen (artikel 44 BBV). Bij een risico is het onbekend of het feit zich zal voordoen.
In de ambtelijke organisatie is een inventarisatie gedaan van de mogelijke risico’s die zich voor kunnen doen. Bij die inventarisatie zijn in totaal 72 risico’s met financiële gevolgen benoemd. Van elk risico is een inschatting gemaakt voor het mogelijke financiële nadelige effect en de kans dat dit risico optreedt. Hierbij wordt de opmerking geplaatst dat het risicoprofiel een momentopname is. In een veranderende omgeving veranderen ook steeds de risico’s. In de hiernavolgende tabel worden de risico’s met de grootse financiële impact, alsmede het totaal van alle overige risico’s in beeld gebracht. Risico Gevolg Gewogen effect Loonstijging CAO gemeenten 2027 Loonstijging van nieuwe CAO valt hoger uit dan begroot 375.000 Renteomslagpercentage stijging Door mogelijk verder oplopende marktrente zal het rent omslagpercentage geleidelijk kunnen toenemen. In de begroting 2027-2030 is rekening gehouden met een rente omslagpercentage van 1,5%. Het risicobedrag is beoordeeld op basis van een stijging van de omslagrente met 0,5% tot 2% (0,5%*boekwaarde 1 januari 2028 activa excl. Gelenberg). 297.000 Algemene uitkering gemeentefonds valt lager uit dan begroot De algemene uitkering wordt eerst twee jaar na aflloop van het boekjaar definitief. De maatstaven die gebruikt worden bij de berekening van de algemene uitkering kunnen dus nog fluctueren.
175.000 Het tijdig uitvoeren van onderhoud aan wegen blijft achterwege Grotere schade en vervanging moet eerder, dan wel wordt duurder. Meer risico op aansprakelijkheidsstelling 245.000 Uitlekken van vertrouwelijke informatie cyber risico Claims in verband met misbruik, alsmede imagoschade 216.000 Overtreding AVG Autoriteit persoonsgegevens legt na onderzoek een boete op 160.000 Budget re-integratie is uitgeput Vertraging / stagnatie - Lopende trajecten kunnen niet verder; Financieel - Minder uitstroom uit uitkering; uittreding gemeenschappelijke regeling (liquidatiekosten); Imago - Geen nieuwe re-integratietrajecten mogelijk 137.500 Kosten jeugdzorg Kosten zijn hoger dan begroot. 180.000 Aanbesteding openbaar groen Mogelijk pakt de aanbesteding financieel ongunstig uit voor Druten 126.000 Crisissituatie (ramp) (Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden 100.000 Grote calamiteit bij een bedrijf (Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden 100.000 Niet rechtmatig inkopen Schadeclaims, vertraging / stagnatie, overeenkomst 87.500 Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 93 Risico Gevolg Gewogen effect wordt ontbonden, opnieuw aanbesteden Middelgrote calamiteit bij een bedrijf Juridische aansprakelijkheid, claims, inhuur specialisten voor onderzoek e.d.
87.500 Energielasten Onzekerheid op de energiemarkt, met stijgende prijzen (budgetoverschrijding) 80.000 WMO open-einde regeling Risico op stijging aantal gebruikers van de WMO regelingen. 80.000 Stelpost: Ruimte onder BCF plafond in algemene uitkering Druten heeft bij de berekening van de algemene uitkering rekening gehouden met een structurele stelpost voor onderschrijding van het BCF-plafond als algemeen dekkingsmiddel. We houden rekening met een onderschrijding van 75% van deze ruimte. Dit correspondeert met een bedrag van € 152.000 en wordt hier als risico benoemd. 76.000 Milieu calamiteiten Milieu - Gezondheid omgeving; Vertraging / stagnatie - Brengt veel werk met zich mee; Financieel - Juridische aansprakelijkheid, claims, inhuur specialisten voor onderzoek e.d. 63.000 Prijsconcurrentie jeugdaanbieders Financieel - Financiële tekorten, aanbod staakt 75.000 Rekenrente wethouderpensioenen Fluctuatie op de rekenrente voor de berekening van de pensioenen wethouders kan leiden tot benodigde extra dotatie aan de voorziening. 75.000 Diverse kleinere risico's Schade, tekort in de begroting, claims, etc. 1.056.000 Totaal ingeschat financieel risico 3.792.000 Programmabegroting 2027 94 Gemeente Druten Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente Druten is ca 4.250 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is.
Openbare ruimte is veel meer dan alleen fysieke ruimte tussen de gebouwen en woningen in. Het geeft zowel ruimte aan praktische zaken zoals mobiliteit, wonen, werken, spelen en recreëren. Maar draagt ook bij aan de sociale samenhang en ontmoeting in de wijk. Voor het beheer en behoud zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, spelen, openbaar groen en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het beheer en onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Druten voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: • Beleidsplan water en riolering 2023-2027, vastgesteld in 2022; • IBor-plan 2025-2028, vastgesteld in 2023; • Beleidsnota Openbare Verlichting, vastgesteld in 2009; • Beleidsplan Natuur en biodiversiteit, vastgesteld in 2022; • Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen, laatst herzien in 2024; • Reserves en voorzieningen, jaarlijks geactualiseerd bij de begroting. IBOR Afspraken over het beheer van de openbare ruimte en de te behalen beeldkwaliteit zijn vastgelegd in het vastgestelde IBOR-beleidsplan 2025 t/m 2028. In onderstaande tabel staan per discipline de beheerniveaus (beeldkwaliteit) weergegeven voor de zichtbare openbare ruimte.
Onderstaand een korte beschrijven wat er verstaan wordt onder een bepaald kwaliteitsniveau: A+= Intensief: netjes, visitekaartje, perfecte uitstraling, veilig en veel gebruiksgemak A= Aandacht: netjes, hoge beeldkwaliteit en functioneel B= Normaal: netjes, functioneel, veilig en voldoende gebruiksgemak C= Extensief: functionaliteit staat voorop, instandhouding, waarborging veiligheid en afscherming * Afspraak is dat grotendeels het machinale groenonderhoud op niveau C wordt onderhouden. Afwijkend hierop is het handmatig groenonderhoud, dat we zelf met inzet van de eigen medewerkers uitvoeren, op niveau B onderhouden. Naast het vastgestelde IBor-plan wordt er ook hard gewerkt aan het opstellen van geactualiseerde beheerplannen voor de diverse disciplines met
Programmabegroting 2027 daarin actuele overzichten van de arealen en kosten. In 2023 is hiervan het beleids-/beheerplan Water en riool afgerond. Beleidsindicatoren Indicator | Werkelijk 2024 | Werkelijk 2025 | Begroot 2026 | Begroot 2027 Klanttevredenheidsonderzoek | Start in 2026 | Start in 2026 | 6,4 | 7 Aantal klachten | 2.500 | 3.839 | 4.855 | 4.855 Aantal | 29 | 28 | 23 | 30 burgerparticipatiecontacten Afhandeling meldingen | 38% | 27% | 34% | 34% buiten normtijd Financiële aspecten /Uitvoeringsprogramma De gemeente stelt het onderhoudsprogramma op basis van de technische levensduur, uitgevoerde inspecties, meldingen en risicoanalyses. De gemeente werkt daarbij zoveel mogelijk volgens een integrale aanpak. De gemeente stemt het onderhoud en de vervangingen van alle onderdelen van de openbare ruimte op elkaar af. Dit betekent dat de gemeente binnen een plangebied alle onderdelen van de openbare ruimte bekijkt. Het eerder beschikbare budget vormt mede de basis voor de keuzes in het programma. De gemeente kijkt hierbij ook naar mogelijke toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Alles bij elkaar leidt dit tot het integrale uitvoeringsprogramma dat hieronder staat.
Vervangings- en verbeterprojecten + groot onderhoud 2027 STRAAT | KERN | WERKZAAMHEDEN Vervangings- en verbeterprojecten Munnikhofsestraat (einde rijbaan | Deest | Vervangen verharding elementenverhardingen) Van Gelderstraat | Deest | Vervangen verharding Hooistraat | Druten | Vervangen riolering (Brouwerstraat/Horst) Vervangen verharding gehele rijbaan Molenhoek | Druten | Vervangen verharding Aspert | Horssen | Vervangen verharding Groot onderhoud Van Heemstraweg | Deest | Vervangen asfaltdeklaag (Deestersteeg-gemeentegrens) Van Heemstraweg | Druten | Vervangen asfaltdeklaag Sportlaan | Horssen | Vervangen asfaltdeklaag Vissert | Puiflijk | Vervangen asfaltdeklaag Zevent (voorheen Veldstraat) | Puiflijk | Vervangen asfaltdeklaag Diverse | Kleinschalige asfaltreparaties op diverse locaties in de gemeente Gemeente Druten | 95 Programmabegroting 2027 96 Gemeente Druten Wegen In de gemeente Druten ligt een totaal oppervlak van circa 1,36 miljoen m² aan verhardingen. Van het totale areaal bestaat 52,7% uit asfaltverharding, 46,5% uit elementenverharding (klinkers, tegels, etc.), 0,4% uit betonverharding en 0,4% uit overige verhardingen (met name onverhard en semi-verharding).
Beleidskader Het doel van de totale onderhoudsstrategie is om verhardingen in een redelijke tot goede onderhoudstoestand te brengen en te houden, dusdanig dat geen enkele verharding in een onderhoudstoestand ‘onvoldoende’ verkeert of komt te verkeren. Hiermee wordt tevens voorkomen dat weggebruikers onveilige situaties tegenkomen. Het is de taak van de wegbeheerder om de veiligheid van de wegen te bewaken, zodat de kans op ongelukken geminimaliseerd wordt. Een goede staat van het wegennet is immers van belang voor zowel de duurzaamheid als voor de veiligheid. Tweejaarlijks wordt de onderhoudstoestand van de verhardingen in kaart gebracht door middel van een Globale Visuele Inspectie, conform de wegbeheersystematiek van het C.R.O.W. Dit betekent dat alle wegvakonderdelen van asfalt, elementen en beton worden beoordeeld op ernst en omvang van alle schadebeelden. Op basis van de inspectiegegevens wordt de kwaliteit van het Wegenareaal ingedeeld conform de C.R.O.W. Zowel de levensduur als de uitkomsten van de bovengenoemde inspecties zijn de input voor het jaarlijks op te stellen Uitvoeringsprogramma. Financiële aspecten Voor de instandhouding van wegen is circa € 1,3 miljoen aan onderhoudsbudget en € 1,5 miljoen aan investeringsbudget beschikbaar.
Investeringen in wegen betreffen maatschappelijk nut en worden geactiveerd en afgeschreven in 68 jaar voor wegen met riolering en in 90 jaar voor wegen zonder riolering. Naast de reguliere onderhoudsbudgetten is er een egalisatiereserve voor wegen en civiele kunstwerken, waarmee schommelingen in onderhoudslasten tussen de jaren kunnen worden opgevangen. Onderhoud wegen Tweejaarlijks worden de wegen geïnspecteerd. De laatste inspectie dateert uit 2025. Hieruit is gebleken dat met name wegen van elementen onderhoud nodig hebben. Voor de komende jaren zullen hier diverse vervangingsprojecten worden ingepland. In 2027 wordt de nieuwe inspectie uitgevoerd. Wij verwachten de komende paar jaar groot onderhoud op grote wegvakken uit te gaan voeren. Dit zal niet binnen het jaarlijkse onderhoudsbudget passen. Daarom zal een deel van de reserve wegen hiervoor te gebruiken. Dit loopt via de perspectiefnota. In 2026 is hier al mee begonnen bij de van Heemstraweg. Civiele kunstwerken Vanaf 2025 is het onderhoud aan de kunstwerken conform het vastgestelde kwaliteitsplan (IBor) uitgevoerd. Dit is het gevolg van de inspecties en keuringen die wij doen. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 97 Financiële aspecten Voor de instandhouding van civiele kunstwerken is circa € 31.000 beschikbaar voor beheer en onderhoud. Daarnaast is binnen het investeringsbudget IBOR circa € 70.000 opgenomen.
Investeringen in civiele kunstwerken worden geactiveerd en overeenkomstig de geldende afschrijvingstermijnen afgeschreven. Naast de reguliere onderhoudsbudgetten is er een egalisatiereserve voor wegen en civiele kunstwerken, waarmee schommelingen in onderhoudslasten tussen de jaren kunnen worden opgevangen. Achterstallig onderhoud Er is sprake van achterstallig onderhoud op m.n. de vissteigers. In 2026 zijn we gestart met de vervanging hiervan. In het regulier onderhoud worden er geen bijzonderheden verwacht. In 2027 zijn er geen grote vervangingen. Er zijn momenteel geen achterstanden in beeld en we gaan in 2027 een nieuwe inspectie laten uitvoeren. Openbare Verlichting Nieuw beleids- en beheerplan Het beleids- en beheerplan voor de openbare verlichting is nog niet geactualiseerd. Voor de actualisatie wordt gebruikgemaakt van een recent ontwikkeld beleidskader voor openbare verlichting. Na vaststelling wordt dit beleidskader aangepast aan de specifieke ambities, opgaven en beheerdoelstellingen van de gemeente Druten. Vervanging van lampen Conventionele lichtbronnen worden sinds 2023 niet meer geproduceerd. Om de continuïteit van de verlichting te waarborgen, is een extra voorraad aangelegd. Hiermee kunnen de bestaande installaties naar verwachting tot en met 2027 in bedrijf worden gehouden.
Vervanging van armaturen en masten De vervanging van verouderde armaturen en lichtmasten wordt voortgezet. Eind 2026 wordt een nieuw onderhoudscontract aanbesteed. De financiële gevolgen daarvan zijn op dit moment nog niet bekend. De uitvoering van het nieuwe contract start in 2027. Financiële aspecten Voor de instandhouding van de openbare verlichting is in 2027 vanuit de reguliere IBOR- onderhoudsbudgetten circa € 96.000 beschikbaar, waarvan € 35.000 wordt ingezet voor vervangingswerkzaamheden. Daarnaast bedraagt het investeringsbudget binnen IBOR € 216.000. De definitieve onderhoudslasten zijn op dit moment nog inzichtelijk, omdat het nieuwe onderhoudscontract nog moet worden aanbesteed. Daarnaast wordt een afzonderlijk voorstel opgesteld voor de versnelde vervanging van conventionele verlichting door ledverlichting, omdat conventionele lampen steeds minder beschikbaar zijn. Achterstallig onderhoud Binnen de openbare verlichting is sprake van achterstallig onderhoud en uitgestelde vervangingen. In samenhang met het nieuwe beleidsplan wordt een beheerplan opgesteld waarmee deze achterstanden planmatig kunnen worden weggewerkt. Hierdoor wordt toegewerkt naar een toekomstbestendige en beheersbare openbare verlichtingsinstallatie.
Openbaar Groen Beleidskader Voor onderhoud en vervanging van openbaar groen zijn het beleidsplan Natuur en biodiversiteit Programmabegroting 2027 98 Gemeente Druten (2021) samen met de groenstructuurplannen de leidraad voor renovaties van het openbaar groen. De voorbereidende werkzaamheden voor het ecologisch beheer en onderhoud zijn, conform het vastgestelde Ecologisch groenbeheerplan, van start gegaan in 2024. Verzoeken voor grondverkoop of –verhuur en ontwikkelingsplannen worden ook beoordeeld aan de hand van deze plannen. Burgerparticipatie groen Wijkbeheer voert, op verzoek van bewoners uit de wijken, kleine vervangingen van beplanting uit. Ook zetten we in op het participeren in onderhoud van de openbare ruimte. Groenonderhoud Eind 2026 wordt het bestek Machinaal onderhoud Openbare Ruimte opnieuw aanbesteed voor de periode van ca 4 jaar. Dit omvat werkzaamheden zoals maaien bermen, gazons en sloten; het goten vegen langs verhardingen en onkruidbestrijding op verhardingen. Het te leveren beeldkwaliteitsniveau is vastgesteld in het IBOR-beleidsplan. Ook bij dit beheer- en onderhoud blijft de biodiversiteitsopgave onder de aandacht. Gewijzigde wetgeving vereist een andere aanpak in het beheer van onze grasarealen. De aanbesteding zal uitwijzen hoe de markt hierop inspeelt met betrekking tot beschikbaarheid machines en mankracht.
De verwachting is dat dit een structurele verhoging in uitvoeringskosten met zich mee brengt. Drutens bosje In het kader van bewonersparticipatie zet de aannemer bij het onderhoud van het bosje vrijwilligers in. Deze groep voert incidenteel enkele lichte onderhoudswerkzaamheden uit. Ook in 2026 is er wederom uitval van essen geconstateerd in verband met essentaksterfte. De boomsoort Es is na jaren van aantastingen nagenoeg geheel verdwenen uit het bos. Nieuwe aanplant van bosplantsoen voor een toekomst- en klimaatbestendig bosbeheer is een onderdeel van de jaarlijkse werkzaamheden. Bomenbestand Incidenteel kappen we planmatig bomen die bekend staan als bomen met verhoogd risico. We zetten in op een duurzaam bomenareaal. Voor het verhogen van biodiversiteit en het verminderen van klimaatstress, streven we naar een gevarieerd en duurzaam bomen bestand, zowel in boomsoort als leeftijd. De normen in Handboek Bomen vormt het handvat voor de mate van renovaties en keuzes van inrichtingen van het openbaar groen. Na realisatie van Programma Leefomgeving, waarin oa. nieuwe groenbeleidskaders vorm krijgen, kan een integraal boombeheerplan opgesteld worden. Inzicht in de benodigde vervangingen voor de komende jaren zal daarin een plek krijgen. Daarnaast vraagt het continue bijsturen vanwege ziekten en plagen om ad-hoc oplossingen.
Met name uitval door Essentaksterfte en Kastanjebloedingsziekte vraagt om sturing buiten de planning om. Onderhoudstoestand bomen Voor het dagelijks beheer van de bomen zijn in het IBOR randvoorwaarden gesteld. Het vastgesteld CROW-beeldkwaliteitsniveau bepaald de onderhoudstoestand. Eind 2025 heeft de aanbesteding plaats gevonden voor het onderhoud van de bomen tot en met 2031. We maken grote stappen, maar op dit moment is er nog steeds sprake van achterstallig onderhoud. Vanaf 2026 wordt daar een verbeterslag in uitgevoerd en een inhaalslag gelopen. In 2029 zijn we bij. Financiële aspecten In 2027 zetten we de reguliere IBOR-budgetten in voor het onderhoud van het openbaar groen. Hiervoor is circa € 1,34 miljoen beschikbaar. Een deel hiervan, circa € 231.000, wordt ingezet voor de vervanging van groenvoorzieningen. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 99 Riolering De gemeente Druten heeft circa 118 kilometer vrijverval riolering in beheer. Verder heeft de gemeente onder andere ca. 46 km drukrioleringsleiding, ca. 10 km drainage, ca. 240 drukrioleringsunits, 9 bergbezinkvoorzieningen, ca. 8.350 stuks straat- en trottoirkolken, 27 stuks rioolgemalen, 6 vuilafscheider en 3 IBA's in beheer. In 2022 is een geactualiseerd Beleidsplan water en riolering (BWR) vastgesteld door de gemeenteraad.
In dit plan zijn per waterzorgplicht (afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater) de beleidsuitgangspunten vastgelegd. Een van de uitgangspunten in dit plan is om het beleid ten aanzien van riolering en water zoveel mogelijk gelijk te schakelen met de gemeente Wijchen. Daarnaast werken we aan het verder implementeren van risico bewust beheer. Deze methode wordt verder uitgewerkt en doorgevoerd in de diverse operationele plannen. Koppeling wegen- en rioolbeheer Om onderhoudswerkzaamheden aan de wegen en de riolering integraal uit te kunnen voeren, dient constant een interactie plaats te vinden tussen het wegbeheer, rioolbeheer en andere ontwikkelingen in de openbare ruimte. Dit om kapitaalvernietiging tegen te gaan. Zo kan het zijn dat herbestratingen in tijd naar voren worden gehaald of uitgesteld om deze werkzaamheden in combinatie met rioolvervangingen uit te voeren. Dit geldt ook voor vervangingswerkzaamheden van het riool. Alle onderhoudsplannen worden opgesteld aan de hand van uitgevoerde inspecties. De onderhoudsmaatregelen worden, zoals eerder aangegeven, geformuleerd in lijn met het risico bewust beheer. Begin 2027 starten we met het actualiseren van het rioolbeheerplan inclusief het baggerplan. Het rioolbeheerplan geeft weer wat de beheertoestand van de riolering is en wat de beheerkosten zijn op lange en op korte termijn.
Het gaat hierbij uitsluitend om de staat van de objecten. Er wordt niet gesproken over (de kwaliteit van) het af te voeren water. Ook het hydraulisch functioneren van het stelsel blijft buiten beschouwing omdat dit uitgebreid wordt beschreven in het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) Financiële aspecten Voor de instandhouding van riolering is circa € 632.000 beschikbaar voor onderhoud. Daarnaast is binnen het investeringsbudget BWR circa € 160.000 opgenomen. Gebouwen Onderhoud gemeentelijk vastgoed Voor het gemeentelijke vastgoed wordt periodiek een Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) opgesteld. Dit MJOP geeft inzicht in het te verwachten onderhoud en de kosten van het onderhoud voor het gemeentelijk vastgoed. Op 27 juni 2024 heeft de gemeenteraad van Druten ingestemd met het herijkte “MJOP gemeentelijk vastgoed 2024 – 2029” en zijn de financiële middelen daarvoor gereserveerd. De gebouwen worden conform de NEN2767 in onderhoudsconditie 3 (redelijke onderhoudstoestand) gehouden, dit betekent als een gebouwdeel op conditie 4 (matige onderhoudstoestand) wordt aangetroffen dat er actie wordt ondernomen om dit te herstellen. Naast de gebouwen is team Beheer Gemeentelijk Vastgoed ook verantwoordelijk voor het in stand houden van de diverse kunstobjecten verspreid over de gemeente. Deze kunstobjecten zijn onderdeel van het MJOP.
Onderhoud in 2027 Ieder jaar wordt er geschouwd of de geplande onderhoudsactiviteiten ook daadwerkelijk Programmabegroting 2027 100 Gemeente Druten noodzakelijk zijn. Zijn de onderhoudsactiviteiten niet direct noodzakelijk, dan worden de activiteiten doorgeschoven. Omgekeerd komt het ook voor dat onderhoudsactiviteiten eerder uitgevoerd moeten worden. Om de overlast voor de gebruikers te beperken, worden zoveel mogelijk onderhoudsactiviteiten gebundeld en tegelijkertijd uitgevoerd, eventueel met andere benodigde aanpassingen. Op deze manier wordt er voor ieder jaar een jaarplan gemaakt. In Q4 2026 wordt het jaarplan voor 2027 gemaakt. Verduurzaming Het vastgoed van gemeenten valt onder de doelen uit het Klimaatakkoord voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De vereiste CO2-reductie voor ons gemeentelijk vastgoed bedraagt 49% in 2030 en 95% in 2050. Het gemeentelijk vastgoed van Druten verduurzamen we zoveel mogelijk op natuurlijke momenten. Bij onderhoud aan een pand of installatie, proberen we gelijk duurzame alternatieven te installeren. Denk hierbij aan de installatie van driedubbel glas zodra ruiten vervangen moeten worden, of aan het aanbrengen van extra isolatie bij de vervanging van het dak. Dit leggen we vast in ons MJOP (Meerjaren Onderhoudsplan).
Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 101 Financiering Algemeen Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Financiering decentrale overheden (Fido) is het bevorderen en transparant maken van het financieringsbeleid. De belangrijkste middelen om die transparantie te bevorderen zijn het opstellen van een treasurystatuut en het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening. In de begroting worden de plannen op het gebied van financiering en treasury toegelicht en in de jaarrekening wordt ingegaan op de bereikte resultaten. Hieruit zal ook moeten blijken dat de financieringsactiviteiten zijn uitgevoerd conform het treasurystatuut en de Wet Fido.
Doelstellingen treasurybeleid De belangrijkste doelstellingen van het treasurybeleid zoals deze zijn vastgelegd in het Treasurystatuut zijn: • Het verkrijgen en handhaven van toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities (financierings- en beleggingsfunctie); • Het zoveel mogelijk beschermen van de gemeentelijke vermogens en (rente)resultaten tegen ongewenste financiële risico´s, zoals rente-, koers-, krediet-, valuta- en liquiditeitsrisico (risicomanagementfunctie); • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheersen van de geldstromen en financiële posities; • Het opzetten en onderhouden van een goede en efficiënte financiële infrastructuur voor het beheer van de geldstromen en posities; Middels het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad een mandaat af aan het college van burgemeester en wethouders om de in de financieringsparagraaf voorgestelde transacties ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Het college mandateert de functionarissen van het domein Bedrijfsvoering met inachtneming van het bepaalde in het treasurystatuut om binnen de kaders van de financieringsparagraaf in de begroting en eventuele bijstellingen over te gaan tot het afsluiten van de feitelijke transacties.
Uitgangspunten Risicobeheer Voor risicobeheer gelden als algemene uitgangspunten: • De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. • Uitzettingen vinden uitsluitend plaats bij de schatkist van het Rijk. Ontwikkelingen 2027 BBV rentetoerekening De Commissie BBV heeft een “notitie rente” geschreven met bepalingen en richtlijnen. In de notitie wordt ingegaan op de verwerking van de rentelasten en –baten in de begroting en jaarstukken. Doelstelling van de notitie is het bevorderen van een eenduidige handelswijze over rente door gemeenten. De commissie BBV adviseert het renteschema uit deze notitie op te nemen. De werkelijke rentekosten in 2027 die centraal op taakveld 0.5 (Treasury) vermeld staan worden met behulp van een renteomslag van 1,5% toegerekend aan de betreffende taakvelden. Er wordt jaarlijks met een vaste omslagrente gerekend voor alle activa op basis van de werkelijke rentelasten. Dit vaste omslagrentepercentage mag niet hoger zijn dan de rente die wordt betaald over externe financiering, met een afwijking van maximaal 0,5%. Voor de begroting 2027 is het omslagrentepercentage bepaald op 1,5%.(2026: 1,50%).
Programmabegroting 2027 102 Gemeente Druten Renteomslag percentage De marktrente van de afgelopen jaren komt tot uitdrukking in het te hanteren renteomslag percentage voor de begroting 2027. Het te hanteren renteomslag percentage in 2027 is gelijk gebleven aan het percentage wat voor 2026 geldt en bedraagt 1,5%. Dit is mede afhankelijk van de te betalen rente in 2027 op onze langlopende financieringsbehoefte. Thans is onze financieringsportefeuille van € 36,233 miljoen tegen een gemiddelde rentelast van 1,51% gefinancierd. In het volgende overzicht wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening in onze begroting 2027. Schema rentetoerekening 2027 2027 a. Rentelasten over de korte en lange financiering 1.067.058 b. Externe rentebaten -54.284 Totaal door te rekenen externe rente 1.012.773 c1. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend -60.184 c2. Rente projectfinanciering n.v.t Subtotaal -60.184 Saldo door te berekenen externe rente 952.589 d1. Rente toegerekend aan het eigen vermogen (n.v.t.) 0 d2. Rente toegerekend aan voorzieningen 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente 952.589 e. Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente(renteomslag 1,50%) 1.130.781 f.
Renteresultaat Taakveld Treasury 178.192 Schatkistbankieren Schatkistbankieren voor decentrale overheden is sinds 2013 wettelijk verplicht. Dit betekent dat decentrale overheden hun tegoeden verplicht moeten aanhouden in de Nederlandse schatkist. De redenen voor deze maatregel zijn het verminderen van de risico’s van uitzettingen van overtollige middelen door decentrale overheden en het verlagen van de EMU-schuld van Nederland. Met ingang van 1 juli 2021 is de hoogte van het minimale drempelbedrag wat buiten de schatkist mag worden aangehouden, aangepast naar € 1.000.000. Dagelijks worden in Druten aan het einde van de dag alle overtollige middelen boven het intern aangehouden drempelbedrag van € 500.000 automatisch afgeroomd en gestort in de schatkist. De rentevergoeding voor overtollige middelen bij de schatkist bedraagt medio augustus 2026 2,15%. Toekomstige financieringsbehoefte Onze financieringspositie wordt in 2027 met name beïnvloed door investeringen die plaats vinden. Voor een nadere toelichting op het investeringsvolume dat in de begroting 2027-2030 is opgenomen verwijzen wij u naar de investeringslijst in de bijlage. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de totale begroting. Een gemeente mag tot de kasgeldlimiet met kortlopende leningen (< 1 jaar) gefinancierd zijn.
De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld op korte termijn. Voor Druten bedraagt de kasgeldlimiet in 2027 afgerond € 6.000.000. De liquiditeitenontwikkeling wordt voortdurend gevolgd. Indien de kasgeldlimiet in 2027 structureel dreigt te worden overschreden, worden aanvullende maatregelen genomen door het aantrekken van liquiditeiten met een looptijd langer dan één jaar. Zolang de kortlopende rente lager is dan de rente voor langlopende leningen, streven we naar maximale benutting van de kasgeldlimiet. Programmabegroting 2027 Renterisiconorm Via de renterisiconorm worden de renterisico’s op de vaste schuld ingekaderd. De renterisiconorm is wettelijk vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm houdt in dat de aflossingen en renteherzieningen van leningen met een looptijd langer dan 1 jaar samen maximaal 20% van het begrotingstotaal mogen zijn. Hierbij is een minimumbedrag bepaald van € 2,5 miljoen. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten.
Als gevolg van deze norm werkt een rentestijging op de kapitaalmarkt slechts gedeeltelijk en geleidelijk door in te betalen rentelasten over de vaste schuld. Onderstaande tabel geeft aan dat de gemeente Druten ruim binnen de renterisiconorm blijft. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Positie t.o.v. renterisiconorm 1. Te betalen aflossingen | 6.533 | 5.433 | 5.433 | 4.633 Renterisiconorm Stand van het begrotingstotaal 2. per 1-1-27 e.v. | 80.876 | 81.409 | 82.188 | 79.061 3. Het vastgesteld percentage | 20% | 20% | 20% | 20% 4. Renterisiconorm (2) x (3) | 16.175 | 16.282 | 16.438 | 15.812 Toets renterisiconorm Renterisiconorm | 16.175 | 16.282 | 16.438 | 15.812 Te betalen aflossingen | 6.533 | 5.433 | 5.433 | 4.633 Ruimte (+) / Overschrijding (-) | 9.642 | 10.849 | 11.005 | 11.179 Rentevisie en economisch beeld (medio september 2026) De treasury-activiteiten staan bloot aan zowel interne als externe ontwikkelingen. De interne ontwikkelingen bestaan met name uit investeringsplannen. De belangrijkste externe ontwikkelingen zijn (internationale) economische indicatoren en de invloed hiervan op de geld- en kapitaalmarkt. Het voorspellen van de renteontwikkeling is echter een lastige opgaaf, zeker op de lange termijn.
Volgens de rentevisie van de grootbanken (eind augustus 2026) zullen de lange rentetarieven in alle looptijden naar verwachting licht gaan stijgen. In de begroting 2027 wordt voor de financieringsbehoefte in 2027 (af te sluiten geldleningen > 1 jaar) rekening gehouden met een rentepercentage van 3,00%. Leningenportefeuille Het schuldrestant van onze leningenportefeuille bedraagt begin 2027 € 36,2 miljoen. Medio september 2026 heeft de gemeente 8 langlopende leningen met looptijden van 5 t/m 20 jaar. De leningenportefeuille bestaat volledig uit lineaire leningen waarbij geen tussentijdse renteaanpassingen zijn toegestaan. De leningen zijn afgesloten bij de BNG en NWB Liquiditeitenbeheer en financieringsbehoefte De financieringsbehoefte baseren we op een liquiditeitsplanning. Hiermee wordt geprobeerd de benodigde liquiditeiten op een bepaald moment te berekenen. Voor wat betreft de gemeentelijke inkomsten is dit redelijk in beeld te brengen, zo is bekend wanneer de rijksuitkeringen en de Gemeente Druten | 103 Programmabegroting 2027 104 Gemeente Druten belastingen ontvangen worden. De grootste onzekere factor bij de opbrengsten is de opbrengst van de diverse bouwgrondexploitaties. In een normale rentestructuur is kort geld (< 1 jaar) goedkoper dan lang geld; daarom is onze strategie erop gericht zoveel en zolang mogelijk te financieren met kort geld.
Indien we de kasgeldlimiet benaderen, oriënteren we ons op de mogelijkheden kort geld te vervangen door lang geld. Het daadwerkelijke tijdstip voor aantrekken van lang geld bepalen we uiteindelijk mede op grond van de liquiditeitsbehoefte, rentestanden en andere relevante ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. In 2027 hebben we een financieringstekort van € 21.228.700. Het betreft een momentopname tijdens het opmaken van de begroting. Hierbij is rekening gehouden met de boekwaarden van de activa, eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) en de vaste opgenomen geldleningen per medio september 2026. Relatiebeheer Met de huisbankier Bank Nederlandse gemeenten is een financieringsovereenkomst gesloten. De Bank Nederlandse Gemeenten is de huisbankier van de gemeente Druten. De dienstverlening verloopt naar tevredenheid. Tevens zijn basisafspraken vastgelegd over de te ontvangen respectievelijk te betalen rente en de daarbij behorende tarieven. Daarnaast vervult de plaatselijke Rabobank een rol in het beperkte (contante) betalingsverkeer. Programmabegroting 2027 Gemeente Druten 105 Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering. Deze ontwikkelingen ondersteunen de ambities, programma’s, taken en processen van de gemeente.
De uitvoering vindt plaats vanuit de ambtelijke Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW), een gemeenschappelijke regeling die in 2018 is opgericht. De meerwaarde van de WDW is vertaald in vijf strategische doelstellingen, de zogenoemde 5 K’s. Deze geven richting aan een doelmatige en doeltreffende uitvoering van gemeentelijke en regionale taken: 1. Verhogen van de Kwaliteit van dienstverlening en bedrijfsvoering; 2. Versterken van de bestuurlijke Kracht in de regio; 3. Verminderen van de Kwetsbaarheid van de organisatie; 4. Vergroten van Kansen voor medewerkers; 5. Verminderen en beheersen van Kosten. Ad 1. Verhogen van de Kwaliteit van dienstverlening en bedrijfsvoering Met de Agenda Dienstverlening verbeteren we onze dienstverlening en bedrijfsvoering. De Agenda is in 2025 vernieuwd waarbij een aantal nieuwe deelprojecten staan benoemd die we de komende jaren uitvoeren. Hiermee zetten we de eerder ingezette beleidslijn uit de Agenda Dienstverlening 2021 voort. Voor 2027 e.v. zijn de volgende deelprojecten benoemd: 1. Procesoptimalisatie op basis van klantreizen 2. Nieuw digitaal portaal voor laatste stand van zaken bij aanvragen 3. Sneller en beter antwoord o.a. door KCC doordat informatie op inhoud en medewerkers actueel is 4. Betere dienstverlening op basis van klantsignalen 5. Inwonerspanel met representatieve afvaardiging per gemeente 6.