Bijlage 1: Beleids- en Uitvoeringsplan Natuur en Biodiversiteit
Tekst van het document
3 - https://www.pbl.nl/publicaties/natuurpunten-kwantificering-van-effecten-op-natuurlijke-ecosystemen-en-biodiversiteit-in-het-deltaprogramma 4 - https://docplayer.nl/25162430-Natuurpuntensysteem-voor-een-uniforme-waardering-van-natuurkwaliteit.html 5 - https://www.sweco.nl/portfolio/natuurpuntencalculator/ 6 - https://edepot.wur.nl/189816 7- https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/67645752/MCKBA_evaluatie_MJPO_eindrapport_3.07.pdf 8 - https://open.rijkswaterstaat.nl/open-overheid/onderzoeksrapporten/@121590/pilot-natuurpunten-netwerkschakels-a29/
Natuurtypen in gemeente Druten. Op basis van GIS-Data en natuurbeheertypen Index NL. Bron: Sweco
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 50
NATUURPUNTEN VAN GEBIEDEN Voor alle verschillende vlakken hebben we de natuurpunten berekend. De aanwezigheid van de specifieke doelsoorten voor die natuurtypen zijn daarin bepalend. Opgemerkt wordt dat uitgegaan is van bekende en beschikbare data. De kaart moet dan ook als zodanig geïnterpreteerd worden. Hoe meer data en met name soorten ingevoerd worden, hoe betrouwbaarder de kaart wordt. Het resultaat is een kaart van de gemeente Druten, opgedeeld in gebieden met verschillende natuurtypen. Elk gebied heeft een score gekregen. De scores lopen van 0 tot 1 en zijn ingeschaald in zeven categorieën: oplopend van rood naar groen.
•
Donkeroranje: geen doelsoorten of rode lijstsoorten bekend uit het perceel
• • • •
Oranje: minder waardevolle natuurtype en/of weinig doelsoorten bekend (Donker)geel: waarde natuurtypen en aantal doelsoorten gemiddeld (Licht)Groen: waardevolle natuurtypen en/of veel doelsoorten aanwezig Donkergroen: gebieden met de hoogste natuurpunten
De Afferdense en Deestse waarden hebben de hoogste natuurwaarden. Daarna kleinschalig groen aan de randen van de bebouwde kommen, zoals het Drutens bosje, erven met boomgaarden en een aantal groene woonwijken. In de middenmoot zitten verschillende plassen, wateren en open graslanden met weidevogels en verschillende woonwijken. De lagere scoren betreffen over het algemeen de intensieve akkers en graslanden en versteende bedrijventerreinen en woonwijken.
HOOGSTE SCORES
GEMIDDELDE SCORES
LAAGSTE SCORES
Afferdense en Deestse Waarden
Uiterwaarden Waal
Bedrijventerrein Westerhout
Zone tussen Waalbanddijk en Van Heemstraweg
Graslanden en weidevogelgebied
Intensieve akkers ten zuiden en westen van Horssen
Heemtuin Druten en Drutens bosje
Open gras- en akkerland met landschapGrote akkers ten westen van Puiflijk selementen
Kleinschalige boerenerven rondom Afferden en Deest
Verschillende plassen
Kern Horssen en woonwijken en Puiflijk en Druten Natuurpunten per hectare biodiversiteit in gemeente Druten. Bron: Sweco
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 51
INTERVIEWS EN WERKSESSIES Tijdens het opstellen van dit beleidsplan natuur en biodiversiteit zijn diverse interviews gehouden en zijn er sessies gehouden met bewoners en andere betrokkenen. Belangrijkste kansen & aandachtspunten die hieruit zijn: Belangrijkste kansen:
•
1. Veel meer ecologisch groenbeheer 2. Bloemrijke akkerranden, slootkanten en weidevogels
Winst lijkt met name te behalen door:
in buitengebied
3. Kleinschalige landschapselementen 4. Betrekken bewoners en samenwerking andere
organisaties Natuurinclusief bouwen en inrichten Belangrijkste aandachtspunten: Omzetten van het groenbeheer Geen nieuwe belemmeringen opleggen voor agrariërs 9. Integraal werken, natuur tijdig meenemen in proces 10. Communicatie en draagvlak 11. Zandwinplassen en zonneparken
5. 6. 7. 8.
SAMENVATTEND De belangrijkste bevindingen van de analyse zijn:
• • • •
Gemeente Druten heeft veel diversiteit in landschap en natuurtypen. Er zijn bijzondere en zeldzame soorten aanwezig in Druten, maar ook juist de algemene soorten kunnen steun gebruiken. Er worden relatief weinig waarnemingen van soorten ingevoerd in de NDFF, ook het totaal aantal soorten in Druten is aan de lage kant. De ecologische zones zijn oost-west georiënteerd, er zijn geen noord-zuid verbindingen
• • • •
•
• •
Het versterken van landschapstypen en het versterken van de biodiversiteit gaan hand in hand. Door bij ruimtelijke ingrepen goed aan te sluiten bij de karakteristieke eigenschappen van het landschap, bodem en hydrologie, profiteert de biodiversiteit er ook van.
Door bij inrichting en beheer rekening te houden met landschapstypen en natuurtypen en de waarden daarvan door te trekken Inzetten op ecologisch bermbeheer en slootkantenbeheer. Hiervoor is de gemeente aan zet. In het buitengebied op te zetten op bloemrijke akkerranden (agrariërs) en natuurvriendelijke sloten (Waterschap). Zachte overgangen van bebouwde kom naar buitengebieden te maken door in te zetten op kleinschalig landschap. Een mozaïek van agrarische natuur in combinatie met educatie en recreatie (wandelroutes, beleving landschap). Zoals bosjes, houtwallen, hagen, fruitboomgaarden, bloemrijke graslanden en -bermen en natuurvriendelijke oevers In de bebouwde kom vergroenen met inheemse en streekeigen beplanting en zorgen voor nestelplekken voor vogels, vleermuizen en insecten door natuurinclusief te bouwen en renoveren. Transitie in te zetten naar ecologisch groenbeheer De agrarische sector, organisaties en bewoners te betrekken, informeren en faciliteren. Te zorgen voor een groter draagvlak en meer impact.
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 52
BIJLAGE 5
WET- EN REGELGEVING VOOR NATUUR Bepaalde soorten planten en dieren, natuurgebieden, verbindingszones, bossen, bomenrijen en bomen zijn beschermd door wet- en regelgeving. Projecten en activiteiten moeten hieraan voldoen. In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de huidige wet- en regelgeving voor natuur, hoe hieraan getoetst moet worden en de rol van de gemeente daarin. WET- EN REGELGEVING De wet- en regelgeving voor natuur bestaat uit landelijke wetgeving (Wet natuurbescherming) en het provinciaal natuurbeleid (o.a. GNN, GO, EVZ, Weidevogelgebieden). Gemeentelijke regelgeving beperkt zich tot regels voor het kappen van bomen. De wet- en regelgeving voor natuur gaat op in de Omgevingswet zodra die in werking treedt. TOETSING Sommige projecten en activiteiten kunnen schadelijk zijn voor de natuur. Dit kan gaan om grote woningbouwprojecten maar ook om kleine projecten zoals het slopen van een schuur9. Tevens kan dit het geval zijn bij festiviteiten of bij onderhoud van groen of gebouwen. De effecten van projecten en activiteiten op beschermde soorten en natuurgebieden worden inzichtelijk gemaakt met een natuurtoets. Dit wordt ook natuuronderzoek of quickscan flora en fauna genoemd. Natuurtoetsen worden uitgevoerd door (ecologische) adviesbureaus.
Bij voorkeur worden daarvoor bureaus ingeschakeld die lid zijn van het Netwerk Groene Bureaus10 (NGB), de brancheorganisatie voor ecologisch advies en onderzoek. Met een natuurtoets wordt inzichtelijk gemaakt of:
• • •
Beschermde soorten, -gebieden, -houtopstanden en -bomen aanwezig (kunnen) zijn Het project of activiteit een negatieve invloed heeft op deze natuurwaarden Aanvullend onderzoek nodig is om: • Aanwezigheid van soorten vast te stellen • Effecten beter te kunnen bepalen • Maatregelen nodig zijn om negatieve effecten te voorkomen • Ontheffing en/of vergunning noodzakelijk is
ROL GEMEENTE De wet- en regelgeving is autonoom, iedereen wordt geacht zich hieraan te houden. De gemeente heeft daarnaast een toetsende rol en een informerende functie. De gemeente Druten toetst of plannen, activiteiten, projecten en vergunningsaanvragen die bij de gemeente worden ingediend voldoen aan de wet- en regelgeving voor natuur. Voor bestemmingsplannen geldt dat een natuurtoets moet aantonen of het plan uitvoerbaar is in lijn met de wet- en regelgeving. Bestemmingsplannen worden pas vastgesteld indien dit in voldoende mate inzichtelijk is gemaakt. Voor bepaalde handelingen en activiteiten is een omgevingsvergunning nodig11. Een initiatiefnemer is in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor een volledige en juiste aanvraag. De gemeente is bevoegd gezag voor omgevingsvergunningen en beoordeelt aanvragen op volledigheid. Hierbij wordt ook beoordeeld of effecten op beschermde natuurwaarden in voldoende mate inzichtelijk zijn gemaakt. Als er (mogelijk) sprake is van negatieve effecten op beschermde soorten of gebieden, wordt een natuurtoets gevraagd. Als een ontheffing en/of vergunning noodzakelijk is, moet de initiatiefnemer deze zelf aanvragen bij de provincie Gelderland. Als dat niet is gedaan vóór de aanvraag van een omgevingsvergunning, dan moet de natuurtoets aanhaken. In dat geval legt de gemeente de aanvraag van de omgevingsvergunning voor aan de provincie.
De provincie toets deze en geeft al dan niet een Verklaring van geen bedenkingen af12. De gemeente heeft ook een informerende functie. Ook buiten aanvragen om worden initiatiefnemers erop gewezen dat rekening gehouden moet worden met de wet- en regelgeving voor natuur en/of mogelijke overtredingen hiervan. Daarnaast geldt vanzelfsprekend dat de gemeente zelf ook moet voldoen aan de wet- en regelgeving. Dit geldt voor eigen plannen, projecten, handelingen en activiteiten, maar ook bij beheer en onderhoud van groen, wegen en gebouwen. De gemeente kan bij de voorbereiding daarvan gebruik maken van de Gedragscode soortbescherming voor gemeenten13. Deze gedragscode is voor nu geldig tot 1 januari 2025.
Om onverwachtse belemmeringen en vertragingen te voorkomen is het van belang om tijdig een natuurtoets uit te laten voeren. Ecologisch onderzoek naar soorten is namelijk veelal seizoensgebonden en de procedure voor een ontheffings- of vergunningsprocedure kan oplopen tot 20 weken. Als blijkt dat vervolgstappen noodzakelijk zijn, kan een project vertraging oplopen van 2 jaar of in zijn geheel niet doorgaan. 9- https://www.gelderland.nl/bestanden/Documenten/Gelderland/ Subsdies/150209_Beleidsno ta_Actieve_soortenbescherming_Gelderland.pdf 10 - https://www.netwerkgroenebureaus.nl/brancheorganisatie/ledenlijst 11- https://www.druten.nl/omgevingsvergunning 12- https://www.gelderland.nl/Wet-natuurbescherming-Verklaring-van-geen-bedenkingen 13- https://www.rvo.nl/sites/default/files/2023-08/Gedragscode-soortbescherming-gemeen ten-Stadswerk.pdf
Bron: RVO
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 53
BIJLAGE 6
KAARTMATERIAAL
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 54
TOPOGRAFISCHE KAART
Gemeente Druten
1.
NATUURPAREL KALIWAAL
2. 4.
3.
NATUURPAREL HET LAAKBOS
TICHELGATEN
5. 7.
8.
AFFERDENSE 12. NATUURPAREL EN DEESTSE WAARDEN
HEEMTUIN DRUTEN
13. OUDE WAALBANDIJK NATUURPAREL
PLAN PORTIER DRUTEN
6.
DRUTENS BOSJE
WONINGBOUW HEMELRIJK/ PUIFLIJK
14. PLAN GROENEMORGEN
INTERGRALE AANPAK PUIFLIJK 9.
NATUURPAREL VITENS
10. NATUURPAREL HUIS HORSSEN 11. NATUURPAREL HET GOOR
BELANGRIJKE NATUURLIJKE GEBIEDEN
Gemeente Druten
15. WONINGBOUW DEEST-ZUID 16. UIVERMEERTJES
GEOMORFOLOGISCHE KAART
Gemeente Druten
LANDSCHAPSTYPEN
Gemeente Druten
neg
we
we
g
gs
t ra
Ochten
at
at
Welyse str a a t
an
W el ys
Wely
k
Wa
lb
d ij
es tr a
at
a l b andij k
Ke ize r
st ra a
W
aa
ra
in
e ra weg
st
un
Cun
er
He
Dodewaard
at
iz
fs e
ne
Heu nin g st r aat
Ke
ra a
Cu
Molenstr a at
ard ses tra
n s we g
ra
Mo lenst raat
Do de wa
g
Bo
S t at io
IJzendoorn
t
Wa
a lb a n d
ij k
W a a l
W a a l
W a a l
D'n
W
l
Ov erk an t
W a a l a a
Haven
W a a l
W a a l
W a
W
W a
a a
a l
l
a l
Noord
Deest Kerkeland De Strang
Tichellande
Druten
De Kleine Wiel
Van Heemstraweg
Westerhout Va n
De Wiel
He em
V an Heem s traw
g s tra we
eg
Klepperheide
Boven-Leeuwen
V an
Zuid or
d-
Zu
id
V an H ee mst raw eg
u rg
g
e va n H e
ms
t ra
we
eg
Hee
m st
eeg
V an
re nb u
rg
Puiflijk
Winssen ra w
eg va n H ee
ms tra
we g van He
Sc ha
ra w eg
st r a w
Dee ste rst
Noord- Z uid
Leeuwen Bloemenbuurt
em st
He em
Afferden
Bouwing va n He
Van
nb
n
m
we
Ve esteeg
va
e He
s t ra
g
a re
Beneden-Leeuwen
st ra we
Sch
No
Fruitbuurt
He em
g
e m s t r a w eg
van Hee mstr awe
g
S ch ar en
ra
at
Leeuwse Veld eg Le
b u rg
No or
N322
d-
N322
Zu
N322
st
N322
id N322
Vee steeg
N322
N322
N322
te
nl
aa
n
N322
Be
Molenhoek Noord -Zuid
Ko
rt e
nd
i jk
A73
se
st r
aa
G rot es tr a a
te ind
t
Be
te
M
nl
ol
aa
en
n
w
eg
Vee ste eg N ee rs
t Br ed es
Horssen
t ra se
Bre
ekw
ag en
Bre e kw ag en
rs
te
al
ke
ew
M
ek
is s S lu
al
ew
is s
Me
i jk
Ho
ed
Do
we
g
nd
ve
re n
id
Wa
Ke r kst
raa t
ls t
ra
at
A50
t
Ma
Dr
ee
f
Opdrachtgever: Gemeente Druten Projectnummer: 51014355
as
di
jk
Datum: 26-9-2023 Schaal: 1:12.000 Formaat: A0
ens
M a a s
de de Dreef
ew
pe
eg
Ka
ls
tr
aa
t
Maasbommel
r aa
He rn
d
Zu
or
id
d
aat
Zu
or
s tr
No
Bo
h te
No
sst
Beheer Hernen Biodiversiteit gemeente Druten
Rec
ij k
va n
Appeltern
rp
M a a s
Go
Ma
as
d ij
rd
en
aa
rs Esri Nederland, Community Map Contributors
k
0 © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden
M
dij o le n
k
120
240
360
480
600
720 meter
´
P:\5335\51014355_Beleidsplan_natuur_en_biodiversiteit_Druten\300 Werkdocumenten\Fase 2 Analyse, kansen en knelpunten, visie en ambitie\Analyse\Gemeente,Wijk,Buurt Durten\Gemeente,Wijk,Buurt Durten.aprx 26-9-2023 09:44
eg
w we g
rs te
Le eu
kke
af de
uid
end
Di j kg ra
Noo rd Z
d en
Bov
weg
at
s tra a t
S lu
euw
st
ra en
ij k
e Le
g
nd
af d
ww eg
nwe
Bergharen
pe
k g ra
ed
om
g ra
Altforst
at
Ro
St
D ij
D ij k
er
M o le
m
Z u id
Gemeentegrens Beheer Frequent maaien (>4x per jaar) Gazonbeheer Klepelen Maaien en afvoeren Oevers Ruigte Watergang klepelen Watergang maaien en afvoeren Watergangen en vijvers (ongedefineerd) Le eu
t ra
ld a
N oo r d
Legenda
se s
ke
se
t
He pp erd
ra at ts es t
Sp or
B ik
r a at
ijk
se st
W
es tr aa
er d
eg
S l ui ss
Wo
Wo
e af d
n w eg
tl a a n
at
M o le
Terreinbeheerders Gemeente Druten 2024
Legenda Gemeente grens Gemeente Druten / Wijchen Stichting Het Geldersch Landschap Provincie Gelderland De Staat Staatsbosbeheer Waterschap Rivierenland 0
0,25
Plotdatum: 4-1-2024
0,5
1 Kilometers
BIJLAGE 7
REFERENTIES
Blaeij, A. de & Verburg, R. (2011). Voor- en nadelen van het gebruik van natuurpunten bij het bepalen en monetariseren van natuureffecten. LEI, onderdeel van Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek, 2011, 2274000136. Bogaart, P.W., L. Hein, D.-J. van der Hoek, R. de Jong, L. de Jongh, B. Knegt, R. Koopman, M. Lof, T. de Nijs, M. Paulin, S. Schenau & J. van Bodegraven (2021). Een natuurlijk verbond; Natuurlijk kapitaal als verbindend principe voor maatschappelijke uitdagingen. Landschap 2021/2, pp. 91-99. Feddes-Olthof (2022). Groenblauw raamwerk metropoolregio Arnhem-Nijmegen 2040. Groene metropoolregio Arnhem-Nijmegen, Provincie Gelderland. Geraadpleegd van: Feddes Olthof Landschapsarchitecten - Groenblauwe Raamwerk Arnhem-Nijmegen (feddesolthof.nl) Gaalen, P. van, Hinsberg, A. van, Franken, R., Vonk, M., Puijenbroek, P. van, & Wortelboer, R. (2014). Natuurpunten: kwantificering van effecten op natuurlijke ecosystemen en biodiversiteit in het Deltaprogramma. Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), 11 juni 2014, geraadpleegd van: https://www.pbl.nl/publicaties/ natuurpunten-kwantificering-van-effecten-op-natuurlijkeecosystemen-en-biodiversiteit-in-het-deltaprogramma
Sweco Nederland B.V. (2020). Pilot natuurpunten netwerkschakels A29: verkenning natuurpuntencalculator voor het droge areaal van Rijkswaterstaat. Sweco Nederland B.V. SWNL0255826, 30 januari 2020. Sweco Nederland B.V. (z.d.). Biodiversiteit eenvoudig berekenen met de natuurpuntencalculator. Geraadpleegd van: https://www.sweco.nl/portfolio/ natuurpuntencalculator/ Toor, van J.A.C., D. Piljic, G. Schellekens, M. van Oorschot & M. Kok (2020). Biodiversiteit en de financiële sector: een kruisbestuiving? Verkenning van risico’s van biodiversiteitsverlies voor de Nederlandse financiële sector. De Nederlandsche Bank en het Planbureau voor de Leefomgeving, 18 juni 2020. Williams, I. H. (1994). The dependences of crop production within the European Union on pollination by honeybees. Agric. Zool. Rev. 6, 229–257. World Economic Forum (2023). The Global Risks Report 2023. Geraadpleegd via: https://www.weforum.org/ reports/globalrisks-report-2023/
IPBES (2019). Summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. S. Díaz, J. Settele, E. S. Brondízio, H. T. Ngo, M. Guèze, J. Agard, A. Arneth, P. Balvanera, K. A. Brauman, S. H. M. Butchart, K. M. A. Chan, L. A. Garibaldi, K. Ichii, J. Liu, S. M. Subramanian, G. F. Midgley, P. Miloslavich, Z. Molnár, D. Obura, A. Pfaff, S. Polasky, A. Purvis, J. Razzaque, B. Reyers, R. Roy Chowdhury, Y. J. Shin, I. J. Visseren-Hamakers, K. J. Willis, & C. N. Zayas (eds.). IPBES secretariat, Bonn, Germany. Kleijn, D., R.J. Bink, C.J.F. ter Braak, R. van Grunsven, W.A. Ozinga, I. Roessink, J.A. Scheper, A.M. Schmidt, M.F. Wallis de Vries, R. Wegman, F.F. van der Zee & T. Zeegers (2018). Achteruitgang insectenpopulaties in Nederland: trends, oorzaken en kennislacunes. Wageningen, Wageningen Environmental Research, Rapport 2871. Sijtsma, F., van der Veen, E., van Hinsberg, A., Pouwels, R., Wymenga, E., Krijn, M., Klaassen, R., Mouissie, M., Grutters, M., van Dijk, R., Wackwitz, E., & Kisjes, K. (2018). Analyse van kosten en baten van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO). Sweco Nederland B.V. (2016) Natuurpuntensysteem voor uniforme waardering van natuurkwaliteit. Sweco Nederland B.V., SNL-0187111, 30 juni 2016.
BELEIDS- EN UITVOERINGSPLAN NATUUR EN BIODIVERSITEIT I 63
Sweco Nederland B.V. Onderwerp: Projectnummer: Opdrachtgever: Auteur: Datum:
Beleids- en uitvoeringsplan Natuur en Biodiversiteit 51014355 Gemeente Druten Gijs Meijer, Barry van der Veeken, Anneke Rommers April 2024