Programmabegroting 2025 (660868).pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2025 Meerjarenraming 2026-2028
1
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Hierbij presteren wij u de begroting 2025 van gemeente Dronten. De begroting 2025 bouwt voort op de Perspectiefnota 2025 en is een volgende stap op de weg die dit college samen met u aflegt richting effect gericht sturen. Een andere manier van kijken waarbij we ons focussen op het beoogde effect dat we willen bereiken en de taken die daaraan bijdragen. Los daarvan zijn er een aantal thema’s die onze bijzondere aandacht en inzet vragen. Te denken valt aan de uitkomsten van de toekomstvisie. De trajecten in Biddinghuizen en Swifterbant over de toekomst van de zwembaden en zo ja, op welke wijze. De uitvoeringsplannen op basis van het eerder door u vastgestelde ‘sociaal beleid’. Het energievraagstuk in de breedste zin van het woord. De afronding van een economische strategisch beleidskader. De ambitie de huisvestingsopgave op korte en lange termijn het hoofd te kunnen bieden. Maar ook uitvoering van projecten rondom Hanzekwartier/stationslocatie, praktijkschool en Kind centrum en niet te vergeten de sleutelprojecten in Biddinghuizen, Swifterbant en Dronten Zuid. De begroting 2025 is voor de gemeente Dronten de eerste waarin dit perspectief handen en voeten wordt gegeven. Een begroting waarin goede stappen worden gezet richting het formuleren van SMART doelstellingen en als opmaat geldt voor een volledig effecten gestuurde begroting.
Met deze begroting wordt een indruk gegeven van hoe we in de toekomst de planning-en-control-cyclus zullen doorlopen en de mogelijkheden hierin voor de raad om zijn controlerende en kaderstellende taken optimaal uit te kunnen voeren. Hoewel we blijven benadrukken dat we als organisatie, college en raad lerende zijn in deze manier van werken, is deze begroting een belangrijke volgende stap in deze ontwikkeling. Dit college stuurt op beheren én met lef door ontwikkelen. Vanuit het perspectief van onze inwoners zijn wij ons bewust van de uitdagingen die als organisatie en gemeente voor ons liggen. Hierbij kan gedacht worden aan de groeiambitie Dronten 2050 waarmee we niet alleen huizen bouwen, maar bouwen aan een samenleving, duurzame goede huisvesting voor onderwijs voor onze jeugd en ontwikkelingen in het sociaal domein. We willen deze uitdagingen op een weloverwogen en duurzame manier aangaan, waarbij we oog hebben voor en het benutten van koppelkansen waarmee kan worden bijgedragen aan meerdere maatschappelijke effecten. In 2025 blijft intern de inzet om het handelen vanuit de inwoners steeds verder centraal te krijgen in ons handelen. Van buiten naar binnen kijken en werken. Financiële robuustheid blijft hiervoor een randvoorwaarde.
Dit college presenteert voor 2025 een structureel sluitende begroting, waarbij we realistisch zijn in onze mogelijkheden om de in gang gezette werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. Hoewel onze inzet blijft dat inwoners zo min mogelijk merken van onze financiële uitdagingen, moeten we ons bewust blijven van de uitdagingen en de impact die het algemene landelijke financiële vraagstuk heeft op ons functioneren, handelen en kosten. We willen realistisch blijven over wat haalbaar is om het werk zo goed mogelijk uit te kunnen voeren. Hierbij vragen we ons voortdurend af welke taken moeten worden uitgevoerd om het gewenste effect voor onze inwoners te bereiken, in relatie tot de uitvoeringskracht en toekomstbestendigheid van de organisatie. We constateren dat de meerjarenraming 2026-2028 structureel niet sluitend is. In 2025 voeren we een grondige analyse uit van de impact van de herstructurering gemeentefonds voor de gemeente Dronten. We zullen gebieden identificeren waar eventuele aanpassingen mogelijk zijn op basis waarvan de raad in positie is om hierin keuzes te maken. Zo biedt het nieuwe strategisch beleidskader Sociaal Domein een afwegingskader van waaruit keuzes kunnen worden gemaakt.
Programmabegroting 2025
2
Het financieel kader Sociaal Domein 2026 en volgende jaren zal rekening houden met de ontwikkelingen die van rijkswege worden opgelegd. Enerzijds hebben we het dan over een financiële uitdaging en anderzijds over de inhoudelijke uitdaging. Willen we inhoudelijk resultaten boeken, dan zullen we vooraf dienen te investeren. Anderzijds weten we niet wat de rijksbijdrage voor 2026 zal zijn en wat dat gaat betekenen voor onze begroting algeheel en specifiek voor het sociaal domein. Om te voorkomen dat dat leidt tot verschraling van zorg en een afwenteling op onze inwoners, zullen we nieuwe keuzes moeten maken. Dit vraagt zowel van raad als college een intensief samenspel in het volgen van de ambities en financieel kader. We zijn op de goede weg. Er zit energie in de organisatie. Dit zien we niet alleen terug in het kunnen opvullen van vacatures, maar in het bijzonder in het gezamenlijk oppakken van onze ontwikkelopgaven die ervoor zorgen dat er ook in de toekomst een organisatie staat die aansluit bij de Drontense samenleving. Samen met u blijven wij ons inzetten om deze solide basis te leggen voor de toekomst van Dronten.
Het college van burgemeester en wethouders Gemeente Dronten 10 september 2024
Programmabegroting 2025
3
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ..................................................................................................... 4 Algemeen ............................................................................................................. 6 Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen .................................................................... 6 Onze aanpak ................................................................................................... 12 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ................................................................ 14 Pakket 0A Bestuur ............................................................................................ 14 Pakket 0B Burgerzaken ..................................................................................... 15 Pakket 0C Overhead ......................................................................................... 16 Pakket 0D Gemeentelijke belastingen ................................................................. 17 Pakket 0H Economische ontwikkeling .................................................................. 17 Pakket 0T Wonen en bouwen .............................................................................
17 Pakket 0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten ....................... 17 Verbonden partijen programma 0 ....................................................................... 18 Wat gaat programma 0 kosten? ......................................................................... 19 Overhead ........................................................................................................ 20 Overzicht mutaties reserves .............................................................................. 22 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................... 23 Verplichte en eigen indicatoren .......................................................................... 24 Programma 1 Veiligheid ....................................................................................... 25 Pakket 1E Rampenbestrijding en crisisorganisatie................................................. 25 Pakket 1F Integraal veiligheidsbeleid en openbare orde ........................................ 26 Verbonden partijen programma 1 ...................................................................... 28 Wat gaat programma 1 kosten? ......................................................................... 29 Verplichte beleidsindicatoren .............................................................................
30 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ......................................................... 31 Pakket 2G Verkeer en vervoer ........................................................................... 31 Wat gaat programma 2 kosten? ......................................................................... 33 Programma 3 Economie ....................................................................................... 34 Pakket 3H Economische ontwikkelingen .............................................................. 34 Pakket 3I Vrijetijdseconomie en gebiedspromotie ................................................. 35 Verbonden partijen programma 3 ....................................................................... 36 Wat gaat programma 3 kosten? ......................................................................... 37 Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................. 38 Programma 4 Onderwijs ....................................................................................... 39 Pakket 4P Opgroeien en Opvoeden ..................................................................... 39 Wat gaat programma 4 kosten? ......................................................................... 41 Verplichte beleidsindicatoren .............................................................................
42 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ................................................................ 43 Pakket 5J (Openlucht)recreatie .......................................................................... 43 Pakket 5K Openbaar groen ................................................................................ 44 Pakket 5L Leefbaarheid en veiligheid .................................................................. 44 Pakket 5M1 Participatie -De Meerpaal ................................................................. 45 Pakket 5M2 Participatie - Bibliotheken ................................................................ 46 Pakket 5M5 Participatie - Multifunctionele gebouwen ............................................ 46 Pakket 5O Gezonde leefstijl ............................................................................... 47 Verbonden partijen programma 5 ....................................................................... 48 Wat gaat programma 5 kosten? ......................................................................... 49 Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................. 50 Programma 6 Sociaal domein ............................................................................... 51 Pakket 6L Leefbaarheid en veiligheid ..................................................................
52 Pakket 6M3 Arbeidsparticipatie en minima ondersteunende regelingen ................... 52 Pakket 6M4 Inburgering, (arbeids)participatie en integratie van statushouders ........ 53 Pakket 6N Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden ............................................. 54
Programmabegroting 2025
4
Pakket 6O Gezonde leefstijl ............................................................................... 55 Pakket 6P Opgroeien en Opvoeden ..................................................................... 55 Verbonden partijen programma 6 ....................................................................... 58 Wat gaat programma 6 kosten? ......................................................................... 59 Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................. 60 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ............................................................... 62 Pakket 7O Gezonde leefstijl ............................................................................... 62 Pakket 7Q Gemeentelijke basisvoorzieningen....................................................... 62 Pakket 7R (Milieu)omgevingsveiligheid................................................................ 63 Verbonden partijen programma 7 ....................................................................... 66 Wat gaat programma 7 kosten? ......................................................................... 66 Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................. 67 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing...........
68 Pakket 8S Fysieke leefomgeving/implementatie Omgevingswet.............................. 68 Pakket 8T Wonen en bouwen ............................................................................. 69 Wat gaat programma 8 kosten? ......................................................................... 71 Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................. 72 Paragrafen ......................................................................................................... 73 Paragraaf lokale heffingen ................................................................................. 73 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................. 79 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ............................................................... 89 Paragraaf financiering ....................................................................................... 93 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................. 96 Paragraaf verbonden partijen .......................................................................... 100 Paragraaf grondbeleid ..................................................................................... 108 Paragraaf Wet open overheid (Woo) .................................................................
115 Paragraaf subsidies ........................................................................................ 116 Paragraaf informatisering ................................................................................ 117 Paragraaf geluk ............................................................................................. 123 Paragraaf raadsbudgetten ............................................................................... 124 Financiële begroting .......................................................................................... 126 Overzicht van baten en lasten en de toelichting ................................................. 126 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................. 128 Overzicht per taakveld ................................................................................. 131 Financiële positie en de toelichting ................................................................... 134 Geprognosticeerde balans ............................................................................ 134 EMU-saldo .................................................................................................. 135 Financiële positie/structureel evenwicht .........................................................
136 Investeringsagenda ........................................................................................... 137 Bijlagen ........................................................................................................... 141 Reserves en voorzieningen 2024-2028 .............................................................. 141 Afkortingenlijst .............................................................................................. 145
Programmabegroting 2025
5
Algemeen Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen Maatschappelijke impact De inwoners staan centraal voor de gemeente Dronten. Een actueel en belangrijk thema voor ons is hoe wij voor onze inwoners een zo groot mogelijke maatschappelijke impact kunnen maken. Met Effect Gericht Sturen en SMART begroten wordt zichtbaar gemaakt hoe we invulling kunnen geven aan deze ontwikkeling. Wij richten ons hierbij op wat wij in onze samenleving willen bereiken en betrekken onze samenleving daar nadrukkelijk in. Wat daarin helpt is de (concept) toekomstvisie die recentelijk voor en door de Drontenaren is gemaakt. Het geeft ons de richting die wij nodig hebben om de Drontense samenleving verder te laten groeien. Dit is een mooi voorbeeld van hoe mensen de samenleving maken. Door het maatschappelijk effect centraal te stellen in ons beleid, wordt beter zichtbaar wat de maatschappelijke impact van dit beleid kan zijn. Het helpt als de beleidsdoelen die hieruit volgen SMART opgesteld worden. SMART wil zeggen dat het Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden is. Het maakt wat je wilt bereiken vooral concreter en het biedt ruimte om hierover in gesprek te gaan. Wij zorgen er daarom voor dat we onze beleidsdoelstellingen SMART maken. Daar ziet u in deze begroting al iets van terug. U kunt daarnaast verwachten dat wij in deze manier van werken in de komende jaren beter worden.
Dit betekent overigens niet dat het huidige beleid niet goed is. We maken het vooral beter zichtbaar hoe wij de inwoners centraal hebben gesteld en welke effecten we willen bereiken. En dat is nou precies waar het bij ons om draait. Grote thema’s De toekomstvisie komt op een goed moment. Dronten wordt in positie gebracht om grote maatschappelijke impact te gaan maken. We willen namelijk groeien naar een samenleving van 60.000 inwoners in 2050. Een groei van meer dan 30% ten opzichte van onze huidige situatie. Deze groei is hier rechts in een grafiek zichtbaar gemaakt, wanneer deze zich lineair zou voordoen. Een groeiambitie als deze betekent veel voor een gemeente van onze omvang. Er komt veel meer bij kijken dan alleen huizen bouwen. De (toekomstige) Drontense samenleving staat hierin voorop. Dit maakt dat de groeiambitie onze volledige aandacht heeft en om te zorgen dat hier een juiste invulling aan gegeven kan worden, is hier financieel ruimte voor gemaakt. Separaat aan de groeiambitie hebben we de kans om onze jeugd te faciliteren met goed onderwijs. Wij hebben namelijk de mogelijkheid om bij de huisvesting van de nieuw te bouwen scholen en gymzalen rekening te houden met de wensen van onze inwoners en (maatschappelijke) partners.
Het benutten van koppelkansen, waardoor kan worden bijgedragen aan meerdere maatschappelijk effecten, is iets wat we niet aan ons voorbij laten gaan. Dat we in de komende jaren een groot verschil kunnen maken, geeft ons ook een grote verantwoordelijkheid. We brengen daarom meer focus aan op deze grote thema’s in deze Programmabegroting 2025.
Programmabegroting 2025
6
Een voorbeeld daarvan is dat de opgaven uit het Strategisch Maatschappelijk Vastgoedplan (SVP) opgenomen zijn in de investeringsopgave, met als doel ons financieel goed voor te bereiden. In deze begroting zijn de lasten die hiermee gemoeid gaan tot en met 2028 conform de huidige investeringsplanning verwerkt. De investeringsprojecten die uit het SVP voortvloeien zullen allemaal aan de raad worden voorgelegd. We staan er financieel goed voor. Onze financiële kengetallen zijn allemaal positief en we beschikken over een gezonde structurele begroting voor 2025. Voor de jaren 2026-2028 zijn nog steeds structurele tekorten (de ravijnjaren). Het tekort wat bij de Perspectiefnota 2025 is gedeeld, is echter door een positieve Meicirculaire voor een groot deel teruggebracht. Dit verandert onze gedragslijn niet. We werken aan het versterken van ons inzicht in wat we willen bereiken en wat we daarvoor hebben te doen. Wanneer moeilijke keuzes gemaakt moeten worden, dan zijn we er klaar voor om vanuit verschillende scenario’s de keuzemogelijkheden inzichtelijk te maken. Een laatste thema dat we specifiek willen benoemen zijn de ontwikkelingen in het sociaal domein. Het nieuwe beleidskader wordt in september 2024 door uw raad vastgesteld. Op basis hiervan worden de uitvoeringsplannen uitgewerkt die begin 2025 worden vastgesteld.
Dat betekent dat een passend financieel kader niet meer in de begroting van 2025 is opgenomen. Het gevolg hiervan is dat de financiën uit de verlengde beleidsperiode voor een deel verlengd zijn naar 2025. Een passend financieel kader sociaal domein wordt aan u voorgelegd bij de perspectiefnota en begroting 2026 en volgende jaren. Het nieuwe strategische beleidskader voor het sociaal domein betekent voor ons ook het leren werken in de lijn van effect gericht sturen. De veranderingen die door intensief samenspel van raad en college tot stand zijn gekomen, zullen niet van de één op de andere dag zichtbaar worden. Dit vraagt om geduld, het is niet direct voelbaar en meetbaar. Dat is lastig, want we willen direct het verschil maken. Maar het mooie is, als we het op een goede manier doen, zal het wel meetbaar en voelbaar worden. Dan zullen we meer ruimte en vrijheid ervaren. Dan zullen we uiteindelijk gaan zien dat meer inwoners werk hebben en een stabiel inkomen, meer kinderen goed onderwijs krijgen of meer ouderen zich gelukkig en gezond voelen. Naast de grote thema’s wordt er op alle beleidsterreinen hard gewerkt om gepaste invulling te geven aan het tweede deel van het collegeprogramma. Zo wordt onder andere de bedrijfsvoering naar een kwalitatief hoger niveau gebracht. Daarmee zetten we in op een basis die hoort bij een gemeente die voor 60.000 inwoners wil zorgen.
Hierbij laten we het niet na om nieuwe inzichten om te zetten in mogelijke verbeteracties, maar de nadruk ligt op datgene wat we doen goed te doen. Hiermee creëren we de rust en ruimte om te groeien. In het programmaplan wordt hier verder aandacht aan besteed. Dit doen we door te benoemen waar onze focus in 2025 (en verder) op zal liggen. Financieel beeld De traditionele manier van begroten van de afgelopen jaren had als gevolg dat bij de Kadernota en Programmabegroting steeds iets extra werd aangevraagd. Hierbij werd vooral gedacht vanuit activiteiten. In de totstandkoming van deze Programmabegroting is een andere lijn gevolgd. Het huidige beleid is centraal gesteld en hierop is het huidige budget bijgesteld. De vraag die we steeds weer stellen is: bereiken we met deze middelen wat we willen? Geeft dit voldoende ruimte om te doen wat er gedaan moet worden? Niet denken in steeds iets erbij, maar denken vanuit het totaal. Op deze manier kijken we ook (gedwongen) kritischer naar de uitgaven die we al deden.
Programmabegroting 2025
7
Deze beweging heeft ook als gevolg dat op diverse onderdelen, zoals de personeelslasten en ICT-lasten, grote bijstellingen zijn gedaan. Het huidige financiële beeld ziet er voor de Programmabegroting 2025 als volgt uit: 2025
2026
2027
2028
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
Primitieve begroting 2025-2028
80.863
77.089
78.319
79.729
Programma 1 Veiligheid
-6.375
-6.417
-6.360
-6.251
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-8.243
-8.565
-8.554
-8.620
Programma 3 Economie
572
732
737
743
Programma 4 Onderwijs
-7.073
-6.351
-6.752
-7.791
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
-16.956 -17.176 -17.366 -17.898
Programma 6 Sociaal domein
-40.572 -39.389 -39.197 -38.829
Programma 7 Volksgezondheid en milieu
-450
-572
-562
-748
Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
-4.231
-4.225
-4.223
-2.680
Totaal effect primitieve Programmabegroting 2025
-2.465
-4.873
-3.958
-2.345
Structureel
41
-2.123
-1.840
-2.402
Incidenteel
-2.506
-2.749
-2.118
58
Totaal effect primitieve Programmabegroting 2025
-2.465
-4.873
-3.958
-2.345
Voor het begrotingsjaar 2025 is een structureel evenwicht. Het totaal begrotingssaldo van 2025 toont dat voor ongeveer 2,5 miljoen gebruik gemaakt wordt van de algemene reserves. Het meerjarenperspectief toont een ander beeld. Dit zijn de ravijnjaren. Onze algemene (gemeentefonds) inkomsten worden de komende jaren fors minder. Van 2025 naar 2026 dalen de inkomsten met 4,9 miljoen. Wanneer vanuit het Rijk geen concrete aanpassingen meer volgen, bepaalt dit voor een groot deel de financiële opgave voor de Programmabegroting 2026. De aanpak voor deze mogelijke opgave richt zich met name in het optimaliseren van de interne processen en inzichten om er te staan wanneer dat nodig is. Het financieel perspectief (zie overzicht hieronder) toont de aanpassingen vanaf de 1e financiële tussenrapportage naar de Programmabegroting 2025. Aan de hand van het financieel perspectief worden de grootste financiële wijzigingen in deze Programmabegroting toegelicht. Hier loopt ook de 2e financiële tussenrapportage doorheen. De verwachte wijzigingen uit de 2e tussenrapportage is als reeds besloten meegenomen, waarbij eventuele amendementen daardoor niet zijn meegenomen. De grootste financiële wijziging in de 2e financiële tussenrapportage is de verwerking van de Meicirculaire.
Programmabegroting 2025
8
Financieel perspectief 2025-2028 Programmabegroting 2025
2025
2026
2027
2028
Stand na Financiële Tussenrapportage 1 2024 Structureel
5.573
-274
807
807
Stand na Financiële Tussenrapportage 1 2024 Incidenteel
-912
-504
-366
-366
4.661
-778
440
440
Verwachte wijzigingen Financiële Tussenrapportage 2 2024 structureel
-237
3.882
3.769
4.643
Verwachte wijzigingen Financiële Tussenrapportage 2 2024 incidenteel
1.602
407
302
302
Verwachte wijzigingen begrotingssaldo 2e Tussenrapportage
1.366
4.240
4.071
4.945
Stand na Financiële Tussenrapportage 2 2024 Structureel
5.336
3.558
4.576
5.450
Stand na Financiële Tussenrapportage 2 2024 Incidenteel
690
-97
-64
-64
Begrotingssaldo Begroting 2025 na 2e Tussenrapportage
6.027
3.462
4.512
5.386
Totaal wijzigingen structureel saldo Programmabegroting 2025
-5.296
-5.682
-6.416
-7.853
Totaal wijzigingen incidenteel saldo Programmabegroting 2025
-3.196
-2.653
-2.054
122
Totaal wijzigingen begrotingssaldo Programmabegroting 2025
-8.492 -8.335 -8.470 -7.731
(x € 1.000)
Begrotingssaldo Begroting 2025 na 1e Tussenrapportage
Stand structureel na vaststelling Programmabegroting 2025
41
-2.123
-1.840
-2.402
Stand incidenteel na vaststelling Programmabegroting 2025
-2.506
-2.749
-2.118
58
Eindstand begrotingssaldo na vaststelling Programmabegroting 2025
-2.465 -4.873 -3.958 -2.345
Structurele wijzigingen De volgende tabel toont de grootste wijzigingen in het structurele saldo van de Programmabegroting ten opzichte van de stand van de 2e tussenrapportage. De wijzigingen worden onder de tabel toegelicht. Structurele wijzigingen 1) Personele formatie
2025
2026
2027
2028
-4.700
-4.610
-4.610
-4.610
0
-400
-1.400
-2.300
3) Reservering lasten SVP
985
573
573
-61
4) Toename ICT lasten
-515
-515
-515
-515
5) Aanbestedingen sociaal domein
-960
-960
-960
-960
Overige structurele wijzigingen
-106
230
496
593
-5.296
-5.682
-6.416
-7.853
2) Rentelasten bij investeringsopgaaf
Totaal
1) Het afgelopen jaar is de grip op de personeelslasten versterkt, zodat we beter sturing kunnen geven aan de organisatie. Dit is mede noodzakelijk in onze aanpak richting robuuste financiën. De uitkomst is dat het de verschillen zichtbaar heeft gemaakt tussen de oude vertaling naar de begroting en de nieuwe vertaling die recht doet aan de werkelijke situatie in Dronten. De personele formaties sluiten hierdoor goed aan om de doelen en taken van Dronten duurzaam te kunnen blijven uitvoeren. Hiermee zijn we beter voorbereid op wat de toekomst van ons vraagt. 2) De investeringsopgaaf van het Strategisch Vastgoedplan is voor de begrotingsperiode volledig opgenomen, voor investeringen die in deze periode vallen. Hierdoor houden we goed rekening met lasten wanneer we in staat zouden zijn deze planning te realiseren. We zijn ons ook bewust dat de praktijk vaak weerbarstiger is, maar zullen u over de voortgang blijven informeren. Het onderstaande overzicht toont de investeringen in materiële vaste activa van de periode 2017 tot en met 2028. De gemiddelde investeringen in de periode 2017-2023 betroffen ongeveer 8,5 miljoen.
Programmabegroting 2025
9
We houden voor de periode 2024-2028 nu rekening met gemiddeld 25 miljoen. Voor het financieren van deze investeringen zal vanaf 2026 jaarlijks vreemd vermogen worden aangetrokken. Hierbij is gerekend met het huidige gangbare rentepercentage van 4%. De rentelasten lopen door het aantrekken van vreemd vermogen op met 2,3 miljoen in 2028. Dit overzicht laat zien dat de financiële positie enorm zal veranderen door de investeringsopgave die in deze begroting is vertaald.
3) De afgelopen jaren waren de toekomstige lasten van de investeringen in het maatschappelijk vastgoed gereserveerd. Dit beklemde het structureel resultaat. De nieuwe manier van verwerken (via de investeringsagenda) zorgt dat de lasten op de juiste plaats en voor het juiste jaar in de Programmabegroting verwerkt worden. De impact op de Programmabegroting is pas echt te merken in 2028, wanneer de afschrijvingen starten van de investeringen die in 2027 worden opgeleverd. De eerder gemaakte reservering maakt echter dat we dit in het begrotingsjaar 2028 nagenoeg neutraal kunnen verwerken. Als we realistisch begroten is er voor de jaren 2025-2027 een structureel voordeel dat in deze Programmabegroting is verwerkt. 4) In de uitwerking van de Programmabegroting is op het gebied van ICT zichtbaar geworden dat het budget ontoereikend was. Hier heeft een financiële bijstelling plaatsgevonden. De ontwikkelingen op gebieden zoals informatiehuishouding, i-visie en informatieveiligheid worden in de paragraaf bedrijfsvoering nader toegelicht. 5) De impact van aanbestedingen binnen het sociaal domein (met name jeugdhulp) zijn tevens verwerkt in deze Programmabegroting. Incidentele wijzigingen. De volgende tabel toont de grootste wijzigingen in het incidentele saldo van de Programmabegroting ten opzichte van de stand van de 2e tussenrapportage. De wijzigingen worden onder de tabel toegelicht.
Incidentele wijzigingen
2025
2026
2027
2028
1) Personele formatie
-1.691
-1.262
-683
0
2) Dronten 2050
-1.400
-1.400
-1.400
0
3) Noodopvang Oekraïne
1.170
0
0
0
4) Sociaal domein
-813
0
0
0
Overige structurele wijzigingen
-462
9
29
122
-3.196
-2.653
-2.054
122
Totaal
Programmabegroting 2025
10
1, 2) De bijstelling van de personele formatie is naast structureel ook incidenteel verwerkt. Dit is met name nodig om de beleidsverbeteringen die gewenst zijn te kunnen realiseren. Daarnaast is rekening gehouden met de groeiambitie Dronten 2050. Daarvoor is 4,2 miljoen voor de komende 3 jaar gereserveerd. Hiermee wordt regie op de groeiopgave gezet. Deze middelen moeten het mogelijk maken dat het integrale karakter van deze groeiopgave wordt gewaarborgd en de Drontense samenleving in deze groeiopgave centraal wordt gesteld. 3, 4) Voor de noodopvang Oekraïne wordt op een positief incidenteel resultaat gerekend van 1,2 miljoen. Het nieuwe sociaal beleid vraagt om een overgangsperiode van een aantal maatschappelijke regelingen. Ook wordt extra ingezet op het armoedebeleid. Voor 2025 is rekening gehouden met 0,8 miljoen. De incidentele middelen worden in totaal voor 2025 met 3,2 miljoen aangepast. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is een tabel opgenomen waarin alle incidentele baten en lasten terugkomen. Dit overzicht is sterk verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren om het inzicht te vergroten en meer scenario denken mogelijk te maken.
In deze begroting is gekozen om met bovenstaande wijzigingen een scenario voor te leggen waarin een bijdrage geleverd wordt aan het groeien naar een gemeente van 60.000 inwoners en een organisatie die op het bijpassende kwaliteitsniveau werkt. Deze ambitie vraagt voor 2025 per saldo een investering van 2,5 miljoen. Recapitulatie Bij de Programmabegroting wordt gebruik gemaakt van (bestemmings)reserves. De volgende recapitulatie toont in welke mate het begrotingssaldo gebruikt heeft gemaakt van deze reserves. In de recapitulatie is voor 2024 gebruik gemaakt van het verwachte saldo van de 2e financiële tussenrapportage. Lasten en Baten (x € 1.000)
Rekening 2023
Begroting 2024 (FT 2)
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totale lasten exclusief reserves
-149.705
-160.550
-156.301
-148.103
-147.559
-147.085
Totale baten exclusief reserves
155.118
152.836
152.472
142.032
142.402
143.542
Saldo exclusief reserves
5.412
-7.714
-3.829
-6.072
-5.156
-3.543
Toevoegingen aan reserves
-7.839
-5.639
-603
-603
-603
-603
Onttrekkingen uit reserves
9.214
17.122
1.967
1.802
1.802
1.802
Het geraamde c.q. gerealiseerde resultaat
6.787
3.769
-2.465
-4.873
-3.958
-2.345
Incidenteel begrotingsresultaat 2025 - 2028
-1.467
-2.506
-2.749
-2.118
58
Structureel begrotingsresultaat 20252028
5.236
41
-2.123
-1.840
-2.402
Programmabegroting 2025
11
Vermogenspositie In de geprognotiseerde balans is rekening gehouden met de veranderingen in het vermogen. Dit zijn met name de gevolgen van de investeringen in de vaste activa en het aantrekken van vreemd vermogen. Prognose balans
Rekening 2023
Prognose 2024
Prognose 2025
Prognose 2026
Prognose 2027
Prognose 2028
Vaste activa
109.509
130.673
138.612
154.573
191.824
Vlottende activa
78.647
72.700
63.163
50.108
34.723
32.425
Totaal
188.157
203.373
201.775
204.681
226.547
236.716
Eigen vermogen
110.919
98.136
100.539
96.874
90.803
85.648
Voorzieningen
36.205
39.287
39.889
41.348
43.407
44.424
Langlopende passiva
12.706
10.724
8.743
16.693
43.074
60.116
Vlottende passiva
28.327
55.226
52.604
49.766
49.263
46.528
188.157
203.373
201.775
204.681
226.547
236.716
Totaal
204.291
De toename van het balanstotaal en de verschuiving naar meer vreemd vermogen maakt dat onze financiële positie verandert. Op dit moment vallen we binnen categorie A (minste risico). Deze positie meten we met een aantal financiële kengetallen. Onder andere de solvabiliteit neemt richting 2028 af van 50% in 2025 naar 36% in 2028. Ook de netto schuldquote verandert van 2% naar 48%. Beide kengetallen zorgen ervoor dat we langzaam opschuiven in ons risicoprofiel naar categorie B (gemiddeld risico). In de paragraaf weerstandsvermogen wordt meer duiding gegeven over de risico’s en ontwikkeling van de financiële kengetallen.
Onze aanpak Een basis van beleid en regelgeving De gemeenteraad stelt elk jaar de begroting vast. Daarin staat een uitwerking van de beleidsuitgangspunten en de middelen die nodig zijn voor de uitvoering hiervan. Na afloop van het begrotingsjaar wordt er in de jaarstukken door het college verantwoording afgelegd over het jaar. Deze Programmabegroting 2025 is opgesteld in overeenstemming met de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de eisen zoals de Financiële verordening van de gemeente Dronten deze stelt. De begroting bestaat uit de volgende delen: 1. Aanbiedingsbrief; 2. Beleidsbegroting, bestaande uit: • programmaplan inclusief verplichte beleidsindicatoren (peildatum 04-09-2024); • paragrafen; 3. Financiële begroting, bestaande uit: • overzicht van baten en lasten inclusief toelichting; • financiële positie inclusief toelichting; Programmaplan In de Programmabegroting wordt gewerkt met een programmaplan. In het programmaplan wordt een samenvatting van het vastgestelde beleid gegeven. Hierin wordt benoemd wat met het beleid moet worden bereikt. In het kader van Effect Gericht Sturen wordt hier idealiter benoemd welke maatschappelijk effecten worden nagestreefd. Voor het eerst zijn SMART beleidsdoelstellingen opgenomen.
De komende jaren zullen meer beleidsdoelstellingen SMART hieraan worden toegevoegd en kunnen bestaande SMART beleidsdoelstellingen aangescherpt worden.
Programmabegroting 2025
12
Er wordt gewerkt met de programma- en pakkettenindeling. Enkele pakketten zijn onderverdeeld over twee programma’s. Een inhoudelijke toelichting is dan weergegeven in het programma waar het overgrote deel van de taken uit het pakket is ondergebracht. In het andere programma is een verwijzing opgenomen. In het programmaplan worden bijzonderheden nader toegelicht. Er wordt nadrukkelijk gekozen om alleen die zaken te vermelden die van belang zijn om de veranderingen van het beleid te kunnen volgen. Over de bestaande beleidslijnen wordt beperkt geschreven. Het programmaplan toont met welke financiële middelen gerekend is om het beleid uit te voeren. Hierbij is aandacht voor zowel de lasten als baten. In de lasten is rekening gehouden met de impact van de investeringen. Een compleet beeld van de investeringen is opgenomen in de investeringsagenda. De investeringsagenda toont alle investeringen voor de periode van 2024 tot en met 2028. Wij tonen hier voor de volledigheid ook de investeringen van 2024, omdat de impact van deze investeringen in 2025 zijn opgenomen. De investeringsagenda heeft ten opzichte van de vorige begrotingen een prominenter karakter gekregen in de Programmabegroting. In het programmaplan worden ook de beleidsindicatoren getoond. De beleidsindicatoren zijn op diverse onderdelen aangevuld met streefwaarden.
Ook is op sommige onderdelen de presentatie van de beleidsindicatoren visueel versterkt. Paragrafen In de paragrafen zijn de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen met een groot financieel of maatschappelijk belang, die versnipperd in de begroting staan, te bundelen in een overzicht die meer inzicht geeft. De extra informatie kan daarnaast gebruikt worden voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. Door vaststelling van de paragrafen worden de beleidsuitgangspunten, die ten grondslag liggen aan de beheersmatige activiteiten, door u vastgesteld. Getal notatie In alle tabellen is de onderstaande notatie gehanteerd: • Een positief saldo (overschot) is een plus. • Een negatief saldo (tekort) is een min. • Voordelen door lagere uitgaven of hogere inkomsten worden positief genoteerd. • Nadelen door hogere uitgaven of lagere inkomsten worden negatief genoteerd. Alle bedragen worden in duizendtallen weergegeven, tenzij anders is aangegeven. Door deze weergave kan het voorkomen dat totalen een (minimale) afwijking laten zien.
Programmabegroting 2025
13
Programma 0 Bestuur en ondersteuning Het programma omvat het openbaar bestuur, de communicatie met de inwoners, de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. In dit programma is een aantal verplichte onderdelen opgenomen: 1. Algemene dekkingsmiddelen: Zoals algemene belastingen en de Algemene uitkering uit het gemeentefonds. 2. Overhead: Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. In de programma’s zijn alleen nog de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. 3. Onvoorzien. 4. Vennootschapsbelasting.
Pakket 0A Bestuur Inhoud en ontwikkelingen Dit pakket bestaat uit (het faciliteren van) de gemeentelijke bestuursorganen. Dit betreft de vergoedingen van de raadsleden, de loonkosten van het college van burgemeester en wethouders, maar ook de ondersteuning in de vorm van de griffie en de gemeentelijke rekenkamer. Ook bevat dit pakket de kosten van voormalige collegeleden in de vorm van wachtgelden en pensioenuitkeringen. Tot slot ook de kosten die zijn ontstaan uit bestuurlijke samenwerking maken onderdeel uit van dit pakket. N.B.: De samenwerking met Regio Zwolle is vanaf 2024 om organisatorische redenen omgezet naar pakket H (economie). (SMART) Beleidsdoelen De strategie Verbonden Partijen wordt naar verwachting Q4 2024 aangeboden aan de raad met daarin opgenomen bijbehorende smart doelstellingen. Bij vaststelling worden deze doelstelling als zodanig onderdeel van de meerjarige programmabegroting. Het vaststellen van de strategie heeft geen financiële impact in 2025. De uitvoering hiervan zal binnen de bestaande formatie worden opgepakt. Waar leggen wij de focus op in 2025? De uitvoering van publieke taken en bedrijfsvoering is een complexe aangelegenheid voor gemeenten. We werken steeds meer samen in één of andere juridische en organisatorische vorm, met als doel gezamenlijk publieke taken te verrichten en het openbaar belang te dienen.
Samenwerken met een verbonden partij en (regionale) samenwerkingen vraagt om vertrouwen, transparantie en communicatie. De complexiteit van maatschappelijke kwesties enerzijds en samenwerkingsverbanden anderzijds maakt dat een strategie op verbonden partijen en regionale samenwerking noodzakelijk is. Het ontbreken daarvan zorgt er namelijk voor dat in de praktijk verschillen in regievoering optreedt. Dit gaat ten koste van vertrouwen, transparantie en communicatie. Uw raad heeft in de motie verbonden partijen de wens uitgesproken de grip op onze verbonden partijen en samenwerkingspartners te vergroten. In 2025 geven we hier verder invulling aan. De focus in 2025 ligt op het ontwikkelen en implementeren van strategieën op regionale samenwerking en Public Affairs, en verbonden partijen. Er wordt ingezet op het werken vanuit de verbinding richting een bredere welvaart voor onze inwoners en hiervoor samen te werken met onze partners op basis van afspraken en vertrouwen. Het hebben van grip op verbonden partijen is essentieel om doelstellingen te bereiken en risico's effectief te beheersen.
Programmabegroting 2025
14
Kritische succesfactoren worden opgenomen in eerdergenoemde strategieën, maar zullen er onder meer op toezien dat werkzaamheden uitgevoerd worden namens de gemeente: • Aantoonbare meerwaarde moeten kennen voor de realisatie van gemeentelijke beleidsdoestellingen. • Of er sprake is van transparante besluitvorming en verantwoording, op basis van open communicatie. • De raad moet in staat worden gesteld via de beleidscyclus om te kunnen sturen op de opgaven van de gemeenten. Beoogd wordt verbeteringen door te voeren in de beleidscyclus en deze waar mogelijk te uniformiseren, onder meer door de relatie tussen de verantwoordingsdocumentatie en beleidscyclus te versterken. We zetten in op het ontwikkelen van risicoprofielen per verbonden partij om hiermee de raad in staat te stellen een zorgvuldige afweging te maken in de besluitvorming. Met behulp van verschillende sturingsarrangementen willen we als gemeente risicogericht kunnen sturen op verbonden partijen en zo een effectieve samenwerking en beheersing realiseren. In kaart wordt gebracht hoe regionale samenwerking en Public Affairs kan bijdragen aan onze strategische doelen. Dit zijn lange termijn beleidsdoelen waarbij wij als gemeente een samenwerking met Rijk en Regio nodig hebben in de vorm van gelden, ruimtelijke ordening en eventuele versoepeling in wet- en regelgeving.
Denk daarbij aan de woningopgave (het bouwen aan een samenleving: onderwijs, zorg, recreatie, arbeidsmarkt etc.), mobiliteit (N50) en energie infrastructuur (netcongestie). Het is niet wenselijk om deze lange termijnbeleidsdoelen SMART te formuleren, omdat we in deze fase en ook de komende jaren niet meetbaar kunnen maken welke inzet concreet aan welk doel heeft bijgedragen. Het gaat hierbij om jarenlange inzet in de Regio op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau, en het daarbij opbouwen van sterk verankerde relaties bij het Rijk die gezamenlijk bijdragen aan het behalen van de lange termijnbeleidsdoelen voor de gemeente Dronten.
Pakket 0B Burgerzaken Inhoud Team Publiekszaken bestaat uit het KCC, Burgerzaken en Dienstverlening. Het pakket burgerzaken omvat bijvoorbeeld het onderhouden van de basisregistratie personen , de uitgifte van reisdocumenten en rijbewijzen, het opmaken van akten burgerlijke stand en verlof tot begraven, het voltrekken van huwelijken, het organiseren van verkiezingen en de ontwikkeling van de dienstverlening van de gemeente. Het KCC verzorgt onder andere de ontvangst aan de receptie en verstrekt informatie via telefoon, chat, contactformulier, social media en de redactie van de gemeentelijke website. Publiekszaken levert in 2025 excellente dienstverlening aan onze inwoners door op maat te werken en persoonlijke aandacht te hebben voor onze inwoners. Door snel, zorgvuldig en dienstverlenend onze producten aan te bieden draagt dit bij aan het vertrouwen in de overheid en het geluk van de inwoner. (SMART) beleidsdoelen Publiekszaken levert in 2025 excellente dienstverlening aan onze inwoners. Dit meten we als volgt: 1. Voor het aanvragen van een reisdocument of rijbewijs kan een inwoner in 75% van de gevallen binnen 5 werkdagen een afspraak maken. Alle inwoners kunnen binnen 10 werkdagen een afspraak maken. 2. Het KCC voorziet in 80% van de telefoontjes de inwoner direct van een antwoord.
Programmabegroting 2025
15
3. Mensen die zich voor het eerst willen inschrijven in de BRP kunnen in 100% van de gevallen binnen 5 werkdagen een afspraak maken. Waar leggen wij de focus op in 2025? In 2025 organiseren wij weer een week van de dienstverlening voor de gehele organisatie; Op deze manier blijven we op een positieve manier aandacht vragen van alle medewerkers voor onze excellente dienstverlening. Aktes bij burgerzaken kennen een bewaartermijn tussen de 50 en 100 jaar. Met het doel om een volledig en eenduidig te raadplegen digitaal archief te bereiken, wil burgerzaken doorstarten met het digitaliseren van het laatste deel (2019-2022) papieren archief. Door dit in 2025 te realiseren, zijn alle brondocumenten digitaal opgeslagen en in de toekomst ook makkelijk toegankelijk. Om uitvoering te geven aan onze dienstverleningsambities willen wij de digitale ontsluiting verder verbeteren en vormgeven. Het wordt hierdoor voor inwoners en instanties nog makkelijker om digitaal gegevens op te vragen en diensten af te nemen. Tot en met 2027 blijft het door de paspoortpiek druk bij burgerzaken. Dit willen wij niet ten koste laten gaan van de dienstverlening. Ook in 2025 willen wij daarom minimaal een 8 scoren op die dienstverlening. Dit kunnen we meten door de inwoner ons een cijfer te laten geven nadat zij een product hebben afgenomen.
Door te meten hoeveel telefoongesprekken direct door het KCC afgehandeld kunnen worden maken we inzichtelijk hoeveel inwoners direct antwoord krijgen. Tot slot monitoren we actief onze digitale afspraken-agenda en zorgen we ervoor dat inwoners tijdig een afspraak kunnen blijven maken.
Pakket 0C Overhead Inhoud en ontwikkelingen Het pakket overhead is ondersteunend en adviserend aan de organisatie en het college van Dronten. In dit pakket vallen de activiteiten die zorgen voor de faciliteiten om te kunnen werken, systemen werkend (en bruikbaar) te houden en te adviseren in het primaire proces. Tot dit pakket behoren alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces (de andere pakketten). Waar leggen wij de focus op in 2025? Uitbreiding parkeergelegenheid Reest De parkeerplaats aan de Reest is te klein en dient uitgebreid te worden. Als gevolg van groei van de organisatie en overlegmogelijkheden aan de Reest vergaderen steeds meer collega’s vanuit het gemeentehuis aan de Reest. Dat is ook zeer wenselijk in het kader van de onderlinge verbinding. Het gevolg is wel dat de parkeerdruk toeneemt. Om dit goed te faciliteren wordt voorgesteld het parkeerterrein aan de zuidzijde van de Reest uit te breiden met 25 parkeerplaatsen op eigen grond. De hiermee gemoeide investering van € 160.000 vindt u terug in de bijlage investeringen 2025-2028. De jaarlijkse onderhoudskosten bedragen € 5.000. Informatisering en digitalisering Zie de paragrafen bedrijfsvoering en informatisering voor een toelichting over informatisering en digitalisering.
Programmabegroting 2025
16
Pakket 0D Gemeentelijke belastingen Inhoud en ontwikkelingen Met lokale heffingen dragen inwoners en ondernemers in Dronten bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen in onze gemeente. Ook in 2025 ontvangen we een belangrijk deel van onze inkomsten uit lokale heffingen. Er kan bij lokale heffingen onderscheid worden gemaakt tussen: • Algemene heffingen zoals Onroerendezaakbelasting (OZB), Precariobelasting, (water)Toeristenbelasting, Reclame - en Parkeerbelasting. • Bestemmingsheffingen zoals Rioolheffing, Afvalstoffenheffing, Marktgelden, Begraafplaatsrechten en leges. De opbrengsten van algemene heffingen zijn vrij besteedbaar. Voor bestemmingsheffingen geldt dat de vast te stellen tarieven niet mogen leiden tot geraamde opbrengsten die hoger zijn dan de geraamde kosten (maximaal kostendekkende tarieven). (SMART) Beleidsdoelen Er zal onderzoek gedaan moeten worden naar de diverse gemeentelijke heffingen/belastingen. Per heffing moet een nieuw SMART beleidsdoel worden opgesteld. Voorstel is om een nota lokale heffingen en indexeringen op te stellen, waaruit nieuwe op te nemen beleidsdoelen volgen. In de paragraaf Lokale heffingen zijn de diverse heffingen/belastingen beschreven op basis van de diverse verordeningen.
Waar leggen wij de focus op in 2025? In 2025 gaan we de nota lokale heffingen en indexeringen opstellen welke ter vaststelling aan de raad zal worden voorgelegd.
Pakket 0H Economische ontwikkeling Inhoud Op basis van de huidige programmastructuur zijn de verspreide percelen van pakket H onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket H staan in programma 3. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 3.
Pakket 0T Wonen en bouwen Inhoud Op basis van de huidige programmastructuur is het beheer van strategische gronden van pakket T onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket T staan in programma 8. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 8.
Pakket 0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten Inhoud en ontwikkelingen De budgetten die inhoudelijk niet gekoppeld zijn aan een gemeentelijk takenpakket staan gebundeld in dit pakket Z. Het gaat hier voornamelijk om inkomsten, waaronder de algemene uitkering en integratie- en decentralisatie uitkeringen, maar ook bestemmingsreserves en rentes.
Programmabegroting 2025
17
Gemeente Dronten ontvangt jaarlijks geld van het Rijk. Een groot deel daarvan krijgen we via het gemeentefonds (Algemene uitkering). Dit geld ontvangen we om taken uit te voeren, waarbij het voor een groot deel om niet geoormerkt geld gaat. We kunnen hier samen met de raad een bestemming aan geven. (SMART) Beleidsdoelen Gemeente Dronten heeft in 2025 een gezonde financiële positie. Dit meten we als volgt: • De geraamde structurele lasten en baten zijn in het begrotingsjaar structureel en reëel in evenwicht of, indien dit niet het geval is, wordt het evenwicht wel binnen de termijn van de meerjarenbegroting alsnog bereikt. • Solvabiliteit is groter dan 30%. • Netto schuldquote is kleiner dan 130%. • Structurele exploitatieruimte is positief. • Algemene reserve is groter dan 10% van het begrotingssaldo op basis van de Programmabegroting. Het doel is bereikt wanneer aan alle criteria is voldaan. Op basis van bovenstaande kunnen we concluderen of gemeente Dronten een gezonde financiële positie heeft. Prognose 2025 Voor 2025 verwachten wij dat de bovenstaande indicatoren, met uitzondering van de structurele exploitatieruimte, boven de streefwaarde blijven. De structurele exploitatieruimte is net aan positief, echter door afronding komt het uit op 0%. • Structureel en reëel evenwicht in 2025. • Solvabiliteit: 50%. • Netto schuldquote: 2%. • Structurele exploitatieruimte: 0,03%.
• Algemene reserve per 1-1-2025 is 41,2 miljoen, wat 26,3% is van het begrotingssaldo 2025. De prognose vanaf 2026 is dat de structurele exploitatieruimte negatief wordt zonder ingrepen. Voor duiding van de kengetallen zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Waar leggen wij de focus op in 2025? We leggen de focus op een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting voor 2026 en bewaken de structureel en reëel sluitende begroting voor 2025. Voor de jaarschijven van de meerjarenraming 2026 t/m 2028 is in deze begroting nog geen voorstel gedaan hoe dit sluitend gemaakt kan worden. Dit is de opgave voor Programmabegroting 2026. Dit heeft er mee te maken dat er nog te veel onduidelijkheid bestaat over de effecten van het gemeentefonds vanaf het ravijnjaar 2026 inclusief de effecten van het nieuwe kabinet. De bovenstaande indicatoren worden nauwlettend in de gaten gehouden in combinatie met de opgaven van de organisatie.
Verbonden partijen programma 0 Verbonden partij
Type
Alliander N.V.
Vennootschappen/Coöperaties
Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus Tricijn (GBLT)
Gemeenschappelijke regelingen
Het Flevolands Archief (HFA)
Gemeenschappelijke regelingen
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
Verenigingen
Vitens N.V.
Vennootschappen/Coöperaties
Programmabegroting 2025
18
Wat gaat programma 0 kosten? Bedragen x €1.000 Lasten en Baten
Realisatie 2023
Begroting na wijziging 2024
Primaire begroting 2025
Primaire begroting 2026
Primaire begroting 2027
Primaire begroting 2028
Lasten 0A Bestuur
-2.335
-2.768
-2.726
-2.796
-2.716
-2.716
0B Burgerzaken
-2.679
-2.724
-3.026
-2.998
-2.898
-2.798
0C Overhead
-19.380
-20.844
-21.827
-21.280
-20.871
-20.995
0D Gemeentelijke belastingen
-799
-686
-721
-737
-746
-771
0H Economische ontwikkeling
-60
-8
-8
-8
-8
-8
0T Wonen en bouwen
-1.103
-2.913
-710
-827
-930
-1.059
0X Historische functionele indeling
0
-7
0
0
0
0
0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten
-3.783
-2.150
-2.940
-1.898
-2.067
-1.524
Totaal Lasten
-30.140
-32.101
-31.958
-30.544
-30.237
-29.871
Baten 0A Bestuur
369
0
0
0
0
0
0B Burgerzaken
540
744
784
829
862
828
0C Overhead
341
423
154
113
113
113
12.661
13.915
14.819
14.819
14.819
14.819
0H Economische ontwikkeling
207
71
71
71
71
71
0T Wonen en bouwen
156
135
137
139
139
139
0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten
91.587
95.390
95.559
90.529
91.419
92.497
Totaal Baten
105.860
110.678
111.524
106.501
107.423
108.468
Saldo Lasten en Baten programma 0
75.720
78.577
79.565
75.957
77.187
78.597
768
938
0
0
0
0
0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten
3.148
8.791
1.297
1.132
1.132
1.132
Saldo Reserves programma 0
2.381
7.853
1.297
1.132
1.132
1.132
Resultaat programma 0
78.101
86.430
80.863
77.089
78.319
79.729
0D Gemeentelijke belastingen
Stortingen 0Z Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten Onttrekkingen
Programmabegroting 2025
19
Overhead Inleiding overhead Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, d.w.z. alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Om de raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, wordt in het BBV voorgeschreven dat vanaf het programmaplan 2017 een apart overzicht moet worden opgenomen van de kosten van de overhead. In de programma’s worden de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Om te kunnen vaststellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, wordt een definitie van de overhead geïntroduceerd. De definitie voor overhead luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. In totaal bedraagt deze toerekening van overhead € 22 miljoen, waarvan 13 miljoen bestaat uit de salariskosten van medewerkers ondersteunende teams en 9 miljoen uit materiële overhead. In de tabel hierna is een uitsplitsing weergegeven naar de verschillende overhead onderdelen (salariskosten): Overhead
2023*
2024**
2025
Salariskosten van medewerkers ondersteunende teams
9.200
12.000
Materiële overhead
10.500
8.400
9.000 (1)
Totale overhead
19.700
20.400
22.000
Begrotingssaldo
149.705
160.550
156.301
13%
13%
14%
Overheadpercentage
13.000
*Betreft realisatie **Betreft begroting na wijziging (1) na toe te rekenen activa aan taakvelden
Overheadpercentage De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moet worden opgenomen in de begroting. Deze indicator (zie ook onderdeel BBV indicatoren) drukt de totale overheadkosten in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. In de BBV definitie wordt elke leidinggevende voor 100% toegerekend aan de overhead. Dit levert een percentage op van 14% voor 2025. Het overheadpercentage voor de kostendekkendheid van de tarieven en de doorbelasting naar de grondexploitaties is 69%. Bij de berekening van dit percentage wordt uitgegaan van de totale salariskosten verminderd met de salariskosten van medewerkers van de ondersteunende teams afgezet tegen de totale overheadkosten.
Programmabegroting 2025
20
Specificatie overhead
2025
Leidinggevenden en managementondersteuning primair proces (hiërarchisch)
3.276
P&O/HRM
1.773
Facilitaire zaken en Huisvesting (incl. beveiliging)
692
Informatievoorziening en automatisering (ICT)
2.206
Financiën, Toezicht en Controle gericht op de eigen organisatie
1.793
Juridische zaken Bestuurszaken en bestuursondersteuning
850 1.063
Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie
819
Informatiebeheer (DIV)
529
Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement)
363
Overig (o.a. detacheringen, bovenformatief, programma Dienstverlening, wet banenafspraak) Totaal salariskosten van ondersteunenende medewerkers Toerekening salariskosten overhead aan grondexploitaties Totaal salariskosten van ondersteunenende medewerkers, na toerekening grondexploitaties
Programmabegroting 2025
214 13.579 -563 13.016
21
Overzicht mutaties reserves Op dit taakveld worden alle toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves geboekt die verband houden met taakvelden (met uitzondering van taakveld 0.11) in de programma's 0 tot en met 8. In de onderstaande tabel worden de mutaties reserves (taakveld 0.10) inzichtelijk gemaakt: Bedragen x €1.000 Lasten en baten (x € 1.000)
Realisatie 2023
Primaire begroting 2024
Primaire begroting 2025
Primaire begroting 2026
Primaire begroting 2027
Primaire begroting 2028
Stortingen Mutaties reserves programma 0
768
15
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 2
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 3
1.265
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 4
657
612
579
579
579
579
Mutaties reserves programma 5
795
59
10
10
10
10
Mutaties reserves programma 6
2.578
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 7
305
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 8
1.472
0
15
15
15
15
Totaal 0 Bestuur en ondersteuning
7.839
685
603
603
603
603
Mutaties reserves programma 0
3.148
1.877
1.297
1.132
1.132
1.132
Mutaties reserves programma 1
106
41
41
41
41
41
Mutaties reserves programma 2
47
72
49
49
49
49
Mutaties reserves programma 3
1.294
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 4
6
229
6
6
6
6
Mutaties reserves programma 5
2.013
841
574
574
574
574
Mutaties reserves programma 6
1.898
700
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 7
308
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 8
394
2
0
0
0
0
Totaal 0 Bestuur en ondersteuning
9.214
3.761
1.967
1.802
1.802
1.802
Saldo mutaties reserves
1.375
3.076
1.364
1.199
1.199
1.199
Saldo mutaties reserves
1.375
3.076
1.364
1.199
1.199
1.199
Onttrekkingen
Programmabegroting 2025
22
Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen Overeenkomstig artikel 8 lid 5 BBV bevat het overzicht algemene dekkingsmiddelen de volgende componenten: 1. Lokale heffingen, besteding niet gebonden 2. Algemene uitkering 3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie (rente) 5. Overige algemene dekkingsmiddelen Voor wat betreft de gemeentelijke heffingen zijn dit met name de onroerende zaakbelastingen, toeristenbelasting en forensenbelasting. Deze heffingen kennen in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht en de afvalstoffenheffing geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij aanwendbare heffingen worden, evenals de ontvangsten van de specifieke uitkeringen in de programma’s, waar ze voor een deel de kosten dekken, onder de baten verantwoord. In de volgende tabel staan de middelen die vrij besteedbaar zijn. Overzicht van baten en lasten (x € 1.000)
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
(Inflatie)correctie voorzieningen
-188
-174
-179
-179
-179
-179
Geldleningen en uitzettingen < 1 jaar
11
0
0
0
0
0
Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
-63
0
0
0
0
0
Overige financiële middelen
-161
-93
-93
-93
-93
-93
Lasten Algemene dekkingsmiddelen
Saldo van financieringsfunctie
-2.882
-1.338
-732
-731
-1.041
-538
Subtotaal Algemene dekkingsmiddelen Lasten
-3.283
-1.605
-1.004
-1.003
-1.314
-811
Uitkeringen gemeentefonds
82.379
83.839
88.889
83.938
84.908
86.016
Bespaarde rente
5.753
5.126
5.218
5.218
5.218
5.218
Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
14.965
15.591
17.354
17.354
17.354
17.354 335
Baten Algemene dekkingsmiddelen
Overige financiële middelen
501
379
335
335
335
Saldo van financieringsfunctie
2.432
1.530
1.113
1.034
953
923
Subtotaal Algemene dekkingsmiddelen Baten
106.029
106.465
112.908
107.878
108.767
109.846
Saldo baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen
102.746
104.860
111.904
106.875
107.454
109.035
Programmabegroting 2025
23
Verplichte en eigen indicatoren Gemeenten nemen vanaf 2017 een basisset BBV beleidsindicatoren op in de begroting en het jaarverslag voor inzicht en heldere beeldvorming over de beleidsresultaten van de gemeente, en vergelijking van gemeenten onderling. Via het verplichte dashboard van Waarstaatjegemeente.nl zijn nog meer gegevens beschikbaar. In de onderstaande tabel staan de beleidsindicatoren voor dit programma van onze gemeente met peildatum 04-09-2024. Indicator