Bijlage - 4 Deelrapport behoefte XI - Laagvlieggebieden helikopters.pdf
Tekst van het document
blad 64 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
9.
Nadere analyse nieuwe laagvlieggebieden
9.1
N1
9.1.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N1 is gelegen ten zuidoosten van Eindhoven en valt binnen het bereik van vliegbasis Gilze-Rijen. Het gebied ligt voor een deel boven natuurgebied de Stabrechtse Heide (Natura 2000) en de omliggende regio’s. Het gebied loopt ongeveer van Geldrop in het westen tot aan De Peel in het oosten, waar het grenst aan laagvlieggebied B1. De kleine steden en dorpen Someren, Mierlo, Asten, Heusden en Heeze liggen in het gebied. Buiten natuur zijn er veel landbouwbedrijven en veehouderijen aanwezig in het gebied. Er bevinden zich relatief veel veehouderijen in dit gebied, typerend voor deze regio van Noord-Brabant. Laagvlieggebied N1 heeft een omvang van circa 200 km2. Het gebied kenmerkt zich door een afwisseling van natuur, agrarisch landschap en enkele dorpen en kernen. Het gebied ligt op iets minder dan 60 km van vliegbasis Gilze-Rijen. Vliegbasis Deelen ligt op meer dan 60 km afstand.
9.1.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-1 toont de geoptimaliseerde begrenzing voor laagvlieggebied N1. Onder de figuur zijn de belangrijkste optimalisaties toegelicht.
Figuur 9-1 Optimalisatie van de begrenzing van laagvlieggebied N1
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied Aan de oostkant ligt het bestaande laagvlieggebied De Peel. Het nieuwe laagvlieggebied is aan de noord- en zuidkant verbonden met dit gebied. Hierdoor kan over een lengte van ongeveer 17 kilometer van het ene gebied naar het andere gevlogen worden. In de begrenzing uit de NRD was de verbinding geconcentreerd ter hoogte van het Natura 2000-gebied De Groote Peel (vogel+ habitatrichtlijn). Met de bredere verbinding wordt een corridor over dit natuurgebied voorkomen.
blad 65 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Vermijden van grotere stedelijke gebieden Aan de noord- en westkant van het gebied is de begrenzing aangepast om het bebouwd gebied van grotere steden of dorpen, zoals Geldrop en Heeze buiten de begrenzing te houden.
9.1.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde laagvlieggebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 194
13
Natura 2000 7%
22
Vogelrichtlijn 11%
Weidevogelgebied
10
5%
0
Stiltegebied 0%
34
17%
Aanwezige functies en bebouwing in het gebied Binnen het laagvlieggebied liggen enkele dorpen en kernen, totaal ruim 10 km 2 bebouwde kom. De grotere dorpen zijn Asten en Someren, aan de noordoostkant. Verspreid in het gebied zijn diverse recreatieterreinen, zoals campings en vakantieparken aanwezig. Boven en in de directe omgeving van aaneengesloten bebouwing is laagvliegen niet toegestaan. Dat is een harde beperking voor de activiteit. Waar mogelijk wordt afstand gehouden tot deze functies. Het recreatief gebruik van het gebied is gemiddeld. Wel is er bovengemiddeld veel stiltegebied (procentueel) aanwezig. Kleinschalige bebouwing, recreatieterreinen en gebieden waar veel mensen aanwezig zijn, worden door piloten zo veel mogelijk ontzien. Natuurwaarden binnen het gebied Er liggen drie Natura 2000-gebieden binnen het geoptimaliseerde laagvlieggebied. Het Natura 2000-gebied Strabrechtse Heide & Beuven ligt met een oppervlakte van ruim 10 km 2 vrijwel volledig binnen het laagvlieggebied. Een deel van het gebied is aangewezen als vogelrichtlijngebied, onder ander voor de kraanvogel en de woudaap. Aan de oostkant ligt het laagvlieggebied voor een deel over Natura 2000-gebied Groote Peel. Dit gebied is onder andere aangewezen voor de blauwborst, de kraanvogel en de taigarietgans. Aan de zuidwestkant raakt het gebied het Natura 2000-gebied Weerter- en Budelerbergen & Ringselven.
De aanwezigheid en mate van verstoring van beschermde soorten dient nader onderzocht te worden. Dit onderzoek kan leiden tot (tijdelijke) beperkingen of uitsluiting van delen van het gebied voor laagvliegen. Weidevogelgebieden zijn niet aanwezig binnen laagvlieggebied N1. Natura 2000-gebied
HR
Strabrechtse Heide & Beuven Groote Peel Weerter- en Budelerbergen & Ringselven
VR
VR + HR
10,9
-
7,6
-
-
2,1
1,5
-
-
Windturbines en hoogspanningsverbindingen Langs de westgrens van het gebied staat één windturbine. Aan de zuidwestkant van het gebied zijn modelvliegclubs en zweefvliegactiviteiten aanwezig. Aan de oostkant van het gebied loopt een hoogspanningsverbinding van noord naar zuid. Ook aan de zuidwestkant raakt het laagvlieggebied een klein deel van een hoogspanningsverbinding. Overige luchtvaart Het laagvlieggebied ligt voor een deel binnen de CTR van Budel, De Peel en Eindhoven. Vanwege de afstand tot de vliegvelden en de aanvliegroutes (meer dan 5 km) is hier geen hinder te verwachten. In de omgeving van Sterksel zijn modelvliegclubs actief en vindt parachutespringen plaats. Deze activiteiten gaan niet goed samen met laagvliegende helikopters. Deze activiteiten dienen in tijd van elkaar geschieden te worden. Dit vraagt om tijdige afstemming en communicatie over laagvliegactiviteiten.
9.2
N2
9.2.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N2 is gelegen tussen Breda en Tilburg en de Belgische grens en strekt van west naar oost bijna van Roosendaal tot Goirle. Vliegbasis Gilze-Rijen ligt in het gebied, wat ervoor zorgt dat dit laagvlieggebied makkelijk bereikbaar is vanaf deze helikopterbasis. In het gebied ligt veel natuur. Onder Breda liggen het Mastbos blad 66 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
en de Ulvenhoutse en Chaamse bossen. In het westen liggen de Rucphense bossen. Daarnaast bestaat het gebied met name uit agrarische landschappen en kleine steden en grote dorpen zoals: Etten-Leur, Zundert, Bavel, Gilze, Rijen en Alphen.
9.2.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-2 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N2 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
Figuur 9-2 Optimalisatie van de begrenzing van laagvlieggebied N2
Vermijden van grotere stedelijke gebieden Aan de noord- en westkant van het gebied is de begrenzing aangepast om het bebouwd gebied van Breda en Etten-Leur Aan de westkant wordt het bebouwd gebied van Gilze en Riel mis gehouden door een rechte lijn van noord naar zuid te trekken. De directe omgeving van vliegbasis Gilze-Rijen is niet als laagvlieggebied opgenomen. Enerzijds om bestaande luchtvaartactiviteiten op en rond de vliegbasis niet te hinderen. Anderzijds om een gebied waar reeds hinder door vliegverkeer is, niet te belasten met hinder door laagvliegen. Aan de oostkant is het Natura 2000-gebied Regte Heide & Riels Laag (stikstofgevoelig buiten de begrenzing gehouden. Aansluiting op de landsgrens Aan de zuidkant wordt grotendeels de grens met België gevolgd. De ‘uitloper’ van het Nederlands grondgebied richting Hoogstraten (Be) is buiten het laagvlieggebied gehouden. Het meenemen van dit gebied zou kunnen leiden tot een smalle corridor waar relatief veel wordt gevlogen.
9.2.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 387
15
Natura 2000 4%
1
Vogelrichtlijn 0,3%
0
Weidevogelgebied 0%
0
Stiltegebied 0%
77
20%
blad 67 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Aanwezige functies en bebouwing in het gebied In het gebied liggen enkele bebouwde gebieden, zoals Alphen en Zundert. Aan de zuidoostkant ligt Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Delen van dit gebied vallen onder Belgisch grondgebied. De verspreide en versnipperde ligging van Belgische enclaves maakt het lastig om het laagvlieggebied af te bakenen op Nederlands grondgebied. Net als bij bebouwd gebied zal hier enige afstand aangehouden moeten worden. Het recreatief gebruik van het gebied is gemiddeld. Wel is er bovengemiddeld veel stiltegebied (procentueel) aanwezig. Kleinschalige bebouwing, recreatieterreinen en gebieden waar veel mensen aanwezig zijn, worden door piloten zo veel mogelijk ontzien. Natuurwaarden binnen het gebied Natura 2000-gebied
HR
Ulvenhoutse Bos
VR 1,1
VR + HR -
-
Het geoptimaliseerde laagvlieggebied ligt voor een klein deel (iets meer dan 1 km 2) over Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. Dit gebied is niet aangewezen als vogelrichtlijngebied. Het gebied is wel stikstofgevoelig. Er is geen weidevogelgebied aanwezig binnen laagvlieggebied N2. Windturbines en hoogspanningsverbindingen Aan de zuidkant van het gebied, langs de A16 staan meerdere windturbines. De hoge concentratie in combinatie met de lijnopstelling langs de snelweg maakt laagvliegen daar lastig. Hier zal omheen gevolgen moeten worden.
9.3
N3
9.3.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N3 ligt boven bijna de gehele provincie Zeeland. Het is daardoor een erg groot en gevarieerd laagvlieggebied. De provincie Zeeland wordt gekenmerkt door de kustlijn met de duinen, de Deltawerken en landbouw in het binnenland. Zeeland is de provincie met de minste inwoners van Nederland. Naast Zeeland is het eiland Goeree-Overflakkee en een stukje van Noord-Brabant boven Bergen op Zoom in het gebied opgenomen. De steden Middelburg, Vlissingen, Zierikzee en Terneuzen liggen binnen het laagvlieggebied.
9.3.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-3 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N3 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
blad 68 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Figuur 9-3 Optimalisatie van de begrenzing van N3
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied en beperken corridors Ten noorden van het gebied ligt het bestaande laagvlieggebied Voorne-Putten. De begrenzing van dit gebied ligt langs de noordkant van het Haringvliet. Het gebied ten oosten van Middelburg was oorspronkelijk buiten de begrenzing gehouden. Om een smalle corridor bij Middelburg te voorkomen is hier een breder gebied opgenomen. Vermijden van kwetsbare duinen en toeristische gebieden De duinen en stranden van het gebied zijn vrijwel geheel onderdeel van Natura 2000-gebied. De gebieden zijn kwetsbaar vanwege overbelasting door stikstofdepositie en verstoring door recreatiedruk. Toerisme en recreatie is tegelijkertijd een belangrijke functie van dit gebied. Laagvliegende helikopters leiden tot verstoring van natuur en recreatie. De ‘koppen’ van de eilanden zijn daarom buiten de begrenzing gelaten. Tussen de eilanden worden de Deltawerken grofweg als begrenzing aangehouden. CTR en vliegroutes vliegbasis Woensdrecht Aan de zuidoostkant ligt vliegbasis Woensdrecht. Een deel van het oorspronkelijke gebied lag binnen de CTR van de vliegbasis. Omdat de vliegroutes van de vliegbasis ook in westelijke richting (richting het laagvlieggebied) liggen, kan dit tot beperkingen en belemmeringen voor vliegverkeer van vliegbasis Woensdrecht leiden. De begrenzing is aangepast op de CTR van de vliegbasis.
9.3.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2) 2.798
Bebouwde kom 190
Natura 2000 7%
1.006
Vogelrichtlijn 36%
989
Weidevogelgebied 35%
37%
Stiltegebied 1%
1.499
54%
Het laagvlieggebied ligt in de nabijheid van vliegveld Midden-Zeeland. Dit vliegveld wordt gebruikt voor particuliere luchtvaart. Ook vinden hier diverse luchtvaartactiviteiten plaats, zoals parachutespringen en zweefvliegen. Aan de zuidkant (Zeeuws-Vlaanderen) zijn modelvliegclubs actief. blad 69 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N3 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied
HR
Westerschelde & Saeftinghe Oosterschelde
VR
VR + HR
0,7
-
358,3
-
-
289,8
Krammer-Volkerak
60,8
Grevelingen
-
-
136,8
Groote gat
0,7
-
-
Canisvliet
1,4
-
-
Haringvliet
-
-
92,9
Yerseke en Kapelse Moer
-
-
4,3
Veerse Meer
-
23,8
-
Vogelkreek
1,0
-
-
Hollands Diep
-
20,5
1,1
Vlakte van de Raan
13,0
-
-
Voornes Duin
0,2
-
-
-
-
1,2
Zwin & Kievittepolder
Laagvlieggebied N3 kent veruit de grootste omvang Natura 2000-gebied dat als vogelrichtlijngebied aangewezen is. De grote deltawateren binnen het gebied vallen hieronder. Voor meerdere vogelrichtlijnsoorten, zoals de kleine zilverreiger en de zeearend vormen deze wateren essentieel leefgebied. Binnen de deltawateren zijn belangrijke broedplaatsen en foerageergebieden ook vastgelegd met toegangsbeperkingen. Nader onderzoek naar verstoring van (broed)vogels kan leiden tot (tijdelijke) uitsluiting van grote delen van dit gebied voor laagvliegen. De centrale delen van de eilanden zouden dan overblijven. Beperkingen en belemmeringen vanuit energienetwerken De oostkant van Middelburg, met name het gebied vanaf Borsele kent veel windturbines en meerdere hoogspanningsverbindingen. Ook het havengebied en de nabijheid van vliegveld Midden-Zeeland zijn aandachtspunten en beperkingen in dit gebied. Dit deel van het gebied is beperkt geschikt voor laagvliegoefeningen, door vliegen van noord naar zuid of vice versa is beperkt mogelijk.
9.4
N4
9.4.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N4 ligt onder Utrecht en bevindt zich tussen Utrecht en de Waal. Het gebied strekt zich van west naar oost uit van Bergambacht tot net voorbij Tiel. Het landschap wordt vooral getypeerd door platte, uitgestrekte akkerlandschappen en de aanwezigheid van rivieren en andere watertjes. Het gebied wordt doorkruist door de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal. Er is haast geen bebossing in het gebied te vinden. De grootste steden in het gebied zijn Gorinchem, Culemborg, Leerdam, Vianen en Wijk bij Duurstede.
9.4.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-4 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N3 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
blad 70 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Figuur 9-4 Optimalisatie van het laagvlieggebied N4
9.4.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 991
94
Natura 2000 9%
28
Vogelrichtlijn 3%
Weidevogelgebied
17
2%
187
19%
Stiltegebied 331
33%
In laagvlieggebied N4 is nauwelijks Natura 2000-gebied aanwezig. Ongeveer 10% van het gebied maakt onderdeel uit van het NNN. Het open polderlandschap maakt dat het gebied redelijk gevoelig is voor (broed)vogels. Aan de westkant is vrijwel het gehele buitengebied aangewezen als stiltegebied. Ruim 80% van het gebied maakt onderdeel uit van de nationale landschappen Het Groene Hart, Rivierenland en Rivierengebied. Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N4 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied Rijntakken Kolland & Overlangbroek Biesbosch Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem Donkse Laagten
HR
VR
VR + HR
-
6,8
6,5
0,3
-
-
-
-
0,4
0,2
-
-
-
0,7
-
7,5
-
-
-
1,4
-
Uiterwaarden Lek
1,5
-
-
Zouweboezem
1,2
-
1,3
Lingegebied & Diefdijk-Zuid Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein
Natura 2000-gebieden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein en Donkse Laagten zijn alleen aangewezen voor enkele niet-broedvogels. blad 71 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
9.5
N5
9.5.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N5 is een groot gebied in het oosten van het land. Het beslaat een groot deel van het oosten van Gelderland en een klein stuk van het zuiden van Overijssel. Het loopt van Dieren in het westen tot aan de Duitse grens in het zuiden en oosten. Het meest noordelijke punt ligt ongeveer ter hoogte van Deventer. Het landschap is erg gevarieerd. Er is veel natuur te vinden, met een stukje van De Veluwe in het westen en enkele bossen verspreid over de rest van het gebied. Het landschap kent hier ook enige glooiing. Buiten de natuurgebieden bestaat het gebied vooral uit agrarisch landschap en veehouderijen. De grootste plaatsen in dit gebied zijn: Doetinchem, Zutphen, Lochem en Ulft. Daarnaast zijn er veel kleine dorpen verspreid in het gebied gelegen.
9.5.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-5 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N3 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
Figuur 9-5 Optimalisatie van laagvlieggebied N5
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied Aan de noordkant is het nieuwe laagvlieggebied aangesloten op het bestaande laagvlieggebied. Vanaf de noordwesthoek is een rechte lijn langs het stedelijk gebied van Zutphen getrokken. Richting het oosten blijft de begrenzing buiten het bebouwd gebied van Hengelo en Enschede. Aan de oost- en zuidkant wordt de landsgrens met Duitsland gevolgd. Civiel laagvlieggebied Tussen Deventer en Zutphen ligt een civiel laagvlieggebied. Dit gebied lag grotendeels binnen de oorspronkelijke begrenzing van het laagvlieggebied. Dit gebied is nu buiten het nieuwe laagvlieggebied gehouden. blad 72 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
9.5.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2) 1.869
Bebouwde kom 144
Natura 2000 8%
48
Vogelrichtlijn 3%
Weidevogelgebied
20
1%
8
0,4%
Stiltegebied 52
3%
Ook in laagvlieggebied N5 zijn meerdere dorpen en kernen aanwezig, die verspreid over het gebied liggen. Ongeveer een derde van het gebied valt hierdoor onder bebouwde kom met een buffer van 600 meter. Het gebied wordt doorkruist door meerdere hoogspanningsverbindingen. Verspreid over het gebied zijn enkele windturbines aanwezig. Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N5 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied
HR
Buurserzand & Haaksbergerveen
VR
VR + HR
12,4
-
-
Rijntakken
-
19,3
0,9
Witte Veen
2,9
-
-
Willinkgs Weust
0,5
-
-
Wooldse Veen
0,6
-
-
Borkeld
4,9
-
-
Korenburgerveen
4,6
-
-
Bekendelle
0,9
-
-
Stelkampsveld
1,0
-
-
De meeste kleinere gebieden zijn alleen aangewezen als habitatrichtlijngebied. Alleen Natura 200-gebied Rijntakken is daarnaast ook beschermd via de vogelrichtlijn. Het gebied is onder andere aangewezen voor de kolgans en de oeverzwaluw. Vanwege de omvang van het laagvlieggebied en de ligging van dit Natura 2000gebied in de zuidwesthoek leiden mogelijke (tijdelijke) beperkingen voor laagvliegen niet tot grote consequenties voor het gebruik van het gebied. Energienetwerken Door het gebied lopen meerdere hoogspanningsverbindingen. Oom loopt er een tracé voor een nieuwe hoogspanningsverbinding door het gebied. Tussen deze verbindingen is voldoende ruimte voor laagvliegen. Windturbines zijn alleen aan de zuidkant van het gebied aanwezig. Wel zijn op meerdere plekken zoekgebieden voor nieuwe windturbines aanwezig. In het gebied lopen diverse onderzoeken naar nieuwe locaties voor windturbines. Vanwege de omvang van het gebied leiden nieuwe windturbines niet tot grote beperkingen voor laagvliegen.
9.6
N6
9.6.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N6 is een uitbreiding van laagvlieggebied B5, de Ginkelse Heide. Het gebied strekt zich verder uit over De Veluwe. Het landschap bestaat vooral uit bos, heiden en zandverstuivingen. Vliegbasis Deelen ligt binnen het laagvlieggebied N6.
9.6.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-6 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N3 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
blad 73 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Figuur 9-6 Optimalisatie van laagvlieggebied N6
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied Aan de noordkant is het nieuwe laagvlieggebied aangesloten op het bestaande laagvlieggebied boven de Veluwe. Aan de oostkant is het oefenterrein Arnhemse Heide opgenomen in de begrenzing, aan de oostkant de Eder- en Ginkelse Heide. De zuidgrens wordt grofweg gevormd door de A12/A50. Het deel van het oorspronkelijk laagvlieggebied uit de NRD ten zuiden van deze weg komt hiermee te vervallen.
9.6.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 139
1
Natura 2000 1%
Vogelrichtlijn
106
76%
106
Weidevogelgebied 76%
0
Stiltegebied 0%
0
0%
Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N6 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied Veluwe
HR
VR -
VR + HR -
106,5
Laagvlieggebied N6 ligt vrijwel volledig binnen Natura 2000-gebied Veluwe. Dit gebied is aangewezen voor meerdere vogelsoorten, zoals de wespendief en de zwarte specht.
9.7
N7
9.7.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N7 is gelegen boven het zuiden van de Noordoostpolder en het Ketelmeer. Het dorp Urk ligt deels binnen het gebied. Samen met Nagele en Ens zijn dit de enige bevolkingscentra in het gebied. Het oude eiland Schokland en het Schokkerbos liggen in het gebied. blad 74 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Het gebied bestaat uit vlak, open polderlandschap en het Ketelmeer met het eiland IJsseloog. Dit geeft een afwisseling van water en land, geschikt voor militaire oefeningen.
9.7.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-7 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N3 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
Figuur 9-7 Optimalisatie van laagvlieggebied N7
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied Aan de zuidkant is het nieuwe laagvlieggebied aangesloten op het bestaande laagvlieggebied boven de Veluwe. De oostelijke grens is langs het bebouwd gebied van Kampen gelegd. Aan de westkant is het bebouwd gebied van Urk buiten de begrenzing gelaten. Ook de windturbines die in een lijnopstelling langs het Markermeer staan, vallen buiten de begrenzing.
9.7.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 228
4
Natura 2000 2%
36
Vogelrichtlijn 16%
Weidevogelgebied
36
16%
2
Stiltegebied 1%
40
8%
Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N7 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied
HR
VR
VR + HR
Rijntakken
-
0,6
0,3
Ketelmeer & Vossemeer
-
32,0
-
Zwarte Meer
-
-
2,8
blad 75 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Natura 2000-gebied Ketelmeer & Vossemeer ligt voor een groot deel binnen laagvlieggebied N7. Dit betreft een vogelrichtlijngebied. Het gebied is onder andere aangewezen voor meerdere eenden en ganzen en de visarend en grutto. Eventuele (tijdelijke) beperkingen voor laagvliegen maken dit laagvlieggebied grotendeels onbruikbaar. De verbinding met het laagvlieggebied boven de Veluwe is dan niet of nauwelijks te maken. Het UNESCO-werelderfgoed Schokland valt binnen laagvlieggebied N7. Energienetwerken binnen het gebied Aan de zuidkant van het gebied zijn lijnopstellingen van windturbines aanwezig. Ook lopen hier alternatieven voor tracés van een nieuwe hoogspanningsverbinding. Ten noorden van het Ketelmeer lopen reeds hoogspanningsverbindingen van oost naar west. Om het noordelijk deel van het laagvlieggebied vanaf het zuiden te bereiken zal hier hoger gevlogen moeten worden. Dit beperkt ook de verstoring van soorten in het Natura 2000-gebied.
9.8
N8
9.8.1
Algemene kenmerken van het gebied Laagvlieggebied N8 is een gebied in het noorden van Noord-Holland, voornamelijk in de regio West-Friesland. Het strekt zich uit van het dorpje Wieringerwaard in het noorden tot aan Purmerend in het zuiden. In het gebied liggen enkele dorpen zoals: Obdam, Avenhorn, Middenbeemster, Oosthuizen en Winkel. Ondanks dat de dorpen kleine inwonersaantallen hebben beslaat de bebouwde kom een groot deel van dit potentiële laagvlieggebied. Dit komt omdat de dorpen redelijk verspreid van elkaar liggen en ruim opgezet zijn. Het gebied is qua landschap vergelijkbaar met laagvlieggebied B11 en bestaat voornamelijk uit open, vlakke polders doorsneden door wateren en kanalen. Het gebied grenst aan het IJsselmeer onder Hoorn. Buiten de dorpskernen staan er met name boerderijen in het buitengebied. Ook zijn er tussen enkele akkers windturbines geplaatst.
9.8.2
Optimalisatie van de begrenzing Figuur 9-8 toont de geoptimaliseerde begrenzing van laagvlieggebied N8 en de ligging van de oude begrenzing uit de NRD. Ook toont de kaart enkele gebiedskenmerken.
blad 76 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
Figuur 9-8 Optimalisatie van laagvlieggebied N8
Aansluiting op bestaand laagvlieggebied Aan de noordoostkant is het nieuwe laagvlieggebied aan twee zijden aangesloten op het bestaande laagvlieggebied van Wieringermeer. Aan de oostkant is de lijn naar het zuiden langs het bebouwd gebied van Hoorn gelegd. Aan de westkant is het laagvlieggebied uitgebreid. Dit gebied ligt in de directe nabijheid van Maritiem Vliegkamp De Kooy en kent minder weidevogelgebied in vergelijking met het oostelijke deel van Noord-Holland. Vermijden van natuurwaarden Aan de zuidoostkant is het nieuwe laagvlieggebied smaller geworden. Het Natura 2000-gebied Polder Zeevang, wat veel uniek leefgebied van beschermde soorten, met name vogels bevat, is hiermee grotendeels buiten het laagvlieggebied gehouden.
9.8.3
Aandachtspunten binnen het geoptimaliseerde gebied Oppervl. (km2)
Bebouwde kom 497
46
Natura 2000 9%
6
Vogelrichtlijn 1%
Weidevogelgebied
6
1%
130
26%
Stiltegebied 40
8%
Natuurwaarden binnen het gebied In onderstaande tabel zijn de Natura 2000-gebieden binnen laagvlieggebied N8 opgenomen, Per gebied is aangegeven hoeveel km2 per beschermingsregime aanwezig is. Natura 2000-gebied Eilandspolder
HR
VR -
VR + HR -
6,1
Een deel van Natura 2000-gebied Eilandspolder ligt aan de zuidwestkant binnen laagvlieggebied N8. Dit gebied is aangewezen als vogel- en habitatrichtlijngebied en maakt onderdeel uit van het Beschermd Landschap van provincie Noord-Holland. Er zijn onder andere doelstellingen voor de smient, de lepelaar en de grutto. Om blad 77 van 78
planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte XI: Laagvlieggebieden helikopters projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie
verstoring tijdens het broedseizoen te voorkomen moet dit gebied mogelijk (tijdelijk) vermeden worden. Dit geldt mogelijk ook voor de weidevogelgebieden die verspreid binnen het gebied aanwezig zijn. Energienetwerken binnen het gebied Verspreid in het gebied staan diverse windturbines. Met name de clustering van windturbines aan de noordkant, grotendeels in lijnopstellingen maken dat dit deel van het gebied beperkt geschikt is als laagvlieggebied. Door het gebied lopen tracés voor een nieuwe hoogspanningsverbinding. Enkele tracés lopen van noord naar zuid door een groot deel van het gebied. Realisatie van deze alternatieven leidt tot een barrière voor laagvliegen.
blad 78 van 78
Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1800 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.
Contactgegevens Monitorweg 29 1322 BK Almere Postbus 10044 1301 AA Almere
Copyright © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.
www.anteagroup.nl