Bijlage - 2 Ontwerpbegroting GGD Flevoland 2026 (823365).pdf

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

1

Ontwerpbegroting

Ontwerp Begroting DB

04-06-2025

Ontwerp Begroting AB

12-06- 2025

Ontwerp Verzoek zienswijze gemeenten

12-06-2025

Vaststelling Begroting AB

09-10-2025

www.ggdflevoland.nl Ontwerpbegroting 2026 versie 0.1 04-06-2025

2026

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding

3

2. Op weg naar een robuuste toekomstbestendige GGD (Bestuurlijke Opdracht)

5

3. Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen

8

4. Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland en gezamenlijk Opgaven- en Uitvoeringsplan

12

GGD Flevoland in één oogopslag

14

5. Publieke gezondheid

6. Ambulancehulpverlening en meldkamer

26

7. Financiën

28

7.1 Gemeentelijke bijdrage

28

7.2 Het overzicht van baten en lasten

30

7.3 Geprognotiseerde balans en EMU-saldo

31

8. Paragrafen

15

5.1 Jeugd en gezin

15

5.2 Algemene gezondheidszorg

16

5.3 Maatschappelijke Zorg

19

5.4 Toezicht

21

5.5 Kennis en advies en gezond leven

22

5.6 GHOR

24

33

8.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

33

8.2 Financiering

39

8.3 Bedrijfsvoering

41

8.4 Samenwerkingsverbanden

43

Bijlage 1

Overzicht plustaken per gemeente

46

Bijlage 2

Taakvelden BBV en Beleidsindicatoren

49

Bijlage 3

Lijst met afkortingen

50

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

3

1. Inleiding Maatschappelijke opgave De (ontwerp) begroting van de GGD Flevoland voor 2026 staat in het teken van het toekomstbestendig maken van de GGD voor de bewoners van Flevoland. Dit doen we in tijden dat de financiën van de gemeenten en van de GGD onder druk staan. De kunst is om een gezonde, wendbare organisatie neer te zetten, die tegemoetkomt aan de maatschappelijke opgave, de behoeften van de bewoners van Flevoland, nu en in de toekomst. De maatschappelijke opgave groeit, in de eerste plaats omdat het inwoneraantal van Flevoland groeit, maar ook omdat de gezondheid van bewoners van Flevoland onder druk staat. Dit zien we terug in de gezondheidsmonitor in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 en in de cijfers van het regiobeeld (IZA). Een voorbeeld hiervan is dat de vaccinatiegraad voor de vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) in Flevoland één van de laagste zijn van Nederland. Daarnaast zien we een groei van mentale problematiek bij de jeugd en meer fors meer mensen die verward gedrag laten zien en in crises dreigen te raken. We zien ook dat de inwoners van Flevoland onder invloed van de leefomgeving kampen met ernstige aandoeningen. De maatschappelijke opgave is verder geduid in hoofdstuk 3. Ook zijn hier de speerpunten benoemd die de GGD hanteert de maatschappelijke opgave het hoofd te bieden.

Deze speerpunten leggen accenten in het meerjarenbeleidsplan1, dat visueel is gemaakt in een infographic2 en uitgewerkt in een opgaven- en uitvoeringsplan3 (hoofdstuk 4). De speerpunten geven richting aan de prioriteiten zoals verwoord in de opgave- en uitvoeringsplannen. Deze prioritering is nodig, omdat het meerjarenbeleidsplan is vastgesteld onder voorbehoud van financiering. De speerpunten zijn: • Versterken jeugd en gezin • Toekomstbestendige infectieziektebestrijding • Maatschappelijke zorg (Publieke Geestelijke Gezondheidszorg) • Gezond leven • Acute zorg en crisis • Toekomstbestendige organisatie

1 2 3

Financiële- en organisatorische opgave – bestuurlijke opdracht In de begroting van 2025 kwam naar voren dat de begroting van de GGD niet meerjarig sluitend is. Jaarlijks worden overschrijdingen geconstateerd die voortkomen uit krappe financiering van dienstverlening waardoor tegenvallers niet of zeer beperkt kunnen worden opgevangen binnen de begroting. Structurele lasten worden incidenteel gedekt. De balans wordt scherp gevolgd en het onderhoud is afgelopen jaren geminimaliseerd. Om meer grip op te krijgen op de financiële situatie heeft het bestuur, mede in reactie op de zienswijze van de verschillende gemeenteraden, de opdracht gegeven aan de directie om inzicht te geven in de dienstverlening die wordt gefinancierd wordt uit de inwonersbijdrage. Dit betreft een deel van de wettelijke taken van de GGD. Een overig deel van de wettelijke taken bekostigd door subsidies van de individuele gemeenten (zogenoemde ‘plustaken’). Uit het beeld wat het bestuur heeft verkregen n.a.v. de bestuursopdracht komt het volgende naar voren: Uitvoering van taken zit op of onder wettelijk minimumniveau. • Organisatie maakt zelf al prioritering om zo dicht mogelijk bij wettelijk minimumniveau te blijven in dienstverlening. • Verzuimcijfers laten een stijgende lijn zien; de druk op de organisatie wordt groter.

• De verwachte bevolkingsgroei in Flevoland en de opgaven in de publieke gezondheid, vragen van een GGD met deze omvang om een gezondere basis. • Bedrijfsvoering is te sober ingericht. Naast het inzicht in de uitvoering en bekostiging van de collectieve dienstverlening, is inzicht gegeven in de risico’s die de GGD loopt. Deze staan toegelicht in de risicoparagraaf. Belangrijk risico is het wegvallen van Rijksmiddelen die de GGD inzet ter compensatie van de gemeentelijke bijdragen voor infectieziektebestrijding, stijgende kosten voor digitale dossiers en het risico op vraaguitval van productie die bekostigd wordt door de inkomsten van derden (bijvoorbeeld reizigersvaccinatie) of plusproducten van de gemeenten. Een volledig overzicht van alle producten per gemeenten vindt u in bijlage 1. De GGD heeft een zeer smalle basis van bedrijfsvoering. Ook dit levert financiële risico’s op en risico’s voor de continuïteit van dienstverlening. Dit is onderzocht door een extern bureau en heeft geleid tot een versterkingsaanpak welke in 2025 is gestart. Deze aanpak is nog niet afgerond en krijgt vervolg in 2026.

Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland ‘Een gezonde toekomst in Flevoland’ Infographic thema’s meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland Gezamenlijk Opgaven en Uitvoeringsplan GGD Flevoland ‘Een gezonde toekomst in Flevoland’

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

1. Inleiding

De bekostiging hiervan vindt plaats door een langzame groei van het overheadspercentage in de subsidies en drukt daarmee niet op de inwonersbijdrage.

Toekomstbestendigheid als gezamenlijke opgave Het bestuur is verantwoordelijk voor een toekomstbestendige GGD. Een GGD waar de kwaliteit voldoet aan gestelde eisen. In dit toekomstbeeld is de organisatie voldoende robuust waardoor de kwetsbaarheid niet meer toeneemt en deze zelfs wordt verminderd. De financiering is passend en meerjarig sluitend. Om hier te komen ligt deze begroting voor. Een begroting waar de organisatie in kleine stapjes toewerkt naar meer toekomstbestendig zijn. Met als prioriteit voor de collectieve inzet een versterking van de basis van de wettelijke taken, de infectieziektebestrijding en de jeugdgezondheidszorg en in antwoord op de maatschappelijke opgaven voor de publieke gezondheid in Flevoland. Dat betekent dat de GGD ook op het domein van crisis en acute zorg, openbare geestelijke gezondheidszorg (vangnet en advies), gezond leven een gezonde dienstverlening maatwerk levert in de verschillende gemeenten. Tot slot werkt de GGD in 2026 aan een gezonde organisatie. Er zal een start gemaakt worden met het herzien van de huisvestingsportefeuille aan de hand van het Integraal Huisvestingsplan en er is speciale aandacht voor de vele professionals die werken voor de GGD. Simone Kukenheim Directeur Publieke Gezondheid GGD Flevoland

4

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

5

2. Op weg naar een robuuste toekomstbestendige GGD (Bestuurlijke Opdracht) Aanleiding bestuurlijke opdracht Aanleiding voor de bestuurlijke opdracht was structurele dekking te vinden voor de lasten die in de vastgestelde begroting 2025 incidenteel waren gedekt, te weten: • Een (structureel) tekort in de begroting qua dienstverlening van € 460 (x 1.000), waarvan €117 (x 1.000) in de eigen begroting is gevonden. Incidenteel is hiervan € 343 (x 1.000) gedekt. • De versterking van bestuursondersteuning van € 250 (x 1.000), welke volgt uit de constatering in de vergadering van het Algemeen Bestuur van juni 2024 dat versterking van de bestuursondersteuning noodzakelijk en urgent is. De hiervoor opgevoerde middelen betreffen uitbreiding van personele capaciteit.

Bestuurlijke opdracht De bestuurlijke opdracht kent de volgende formulering: ‘Een procesvoorstel om te komen tot scenario’s waarmee het bestuur invulling kan geven aan een structurele taakstelling op het collectieve onderdeel van de begroting. Hierbij inzicht te geven in de aard en omvang van de collectieve taken en de gehanteerde prijs/loonindexering van voorgaande boekjaren, om zo te komen tot een lange termijnperspectief voor een duurzame basis GGD’. • Toevoeging moties Almere: inzicht in opbouw collectieve taken en plustaken. • Toevoeging DB: inzicht in inwonerbijdrage en inwonergroei (in relatie tot overheadskosten). Het is belangrijk te vermelden dat de bestuurlijke opdracht alleen geldt voor het onderdeel van de dienstverlening van de GGD dat uit de inwonersbijdrage wordt gefinancierd. Dit is iets minder dan 20% van de begroting waar voornamelijk de infectieziektenbestrijding, de jeugdgezondheidszorg 4-18 en een “vaste voet” aan bedrijfsvoering uit wordt betaald. Dit zijn een aantal, maar niet alle wettelijke taken die de gemeenten bij de GGD hebben neergelegd. Het grootste deel van de taken van de GGD, waaronder ook wettelijke taken, wordt gefinancierd door middel van individuele subsidiebeschikkingen vanuit gemeenten en door derden (zorgverzekeraar, Rijk en inkomsten uit reizigersvaccinatie.)

Proces bestuurlijke opdracht - aanpak in sporen Deze AB-opdracht is uitgevoerd in de beperkte tijd met de beperkte capaciteit die hiervoor beschikbaar is gesteld.

In de aanpak van de bestuurlijke opdracht zoals geformuleerd in het AB van 10/10/2024, en hierboven herhaald, zijn drie sporen gevolgd: • Spoor 1: bepalen uitgangspunten (vastgesteld in AB van 15 januari 2025). • Spoor 2: verschaffen inzicht (gedeeld in AB van 13 maart). • Spoor 3: uitwerken scenario’s (beeldvormend besproken in AB van 23 april, het AB heeft een oordeel gevormd op 9 mei 2025, en vervolgens heeft het AB besloten op 21 mei 2025). Om dit proces goed en objectief te kunnen doorlopen is hiervoor een extern projectleider/ organisatieadviseur ingehuurd (Bart Riezebos, Riezebos Organisatieadvies). Hij heeft met de blik van buiten naar binnen het proces vormgegeven en steeds iteratief gedeeld wat de (voorlopige) inzichten, scenario’s en adviezen zijn. De definitieve rapportage is vastgelegd in de Presentatie Bestuurlijke opdracht (AB 21 mei 2025). Uitkomst spoor 1 - uitgangspunten Het bestuur heeft in de bestuurlijke opdracht drie uitgangspunten meegegeven: • Kwaliteit voldoet aan gestelde eisen. • Robuustheid: Kwetsbaarheid mag niet toenemen of wordt verminderd. • Toekomstgerichte financiering. Uitkomst spoor 2 – inzicht De inzichten uit de bestuurlijke opgave zijn verwoord in de presentatie en kunnen kortweg worden gevat in de zin ‘knap maar krap’: • Uitvoering van de door het collectief gefinancierde taken zit op of onder wettelijk minimumniveau.

• Van een groot deel van de taken van GGD is een strak wettelijk kader: er is nauwkeurig bepaald wat de GGD moet doen in welke omvang. Voor een deel van de taken is de formatie van de GGD niet toereikend om aan deze kaders te voldoen. - Een ander deel van de taken is wettelijk verankerd, maar geeft de wet minder kader over het hoe. Van deze taken is geconstateerd dat deze sober worden uitgevoerd door GGD Flevoland. - De organisatie maakt zelf al prioritering om zo dicht mogelijk bij wettelijk minimumniveau te blijven in dienstverlening. Dit is te duiden als zeer efficiënt. • Verzuimcijfers laten een stijgende lijn zien; de druk op de organisatie groeit. Dit is geduid als roofbouw op medewerkers. • De verwachte bevolkingsgroei in Flevoland en de opgaven in de publieke gezondheid zoals verwoord vragen van een GGD met deze omvang om een gezonde basis. • Bedrijfsvoering is te sober ingericht en wordt nu versterkt tot basisniveau vanuit het advies van Public Value.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

6

2. Op weg naar een robuuste toekomst-bestendige GGD (Bestuurlijke Opdracht)

•

•

Lessen vanuit andere GGD’en zijn moeilijk toepasbaar; deze kennen of een stevigere basis of maken deel uit van een groter geheel en kunnen daarbij leunen op schaalvoordeel in bedrijfsvoering. De voorgenomen landelijke bezuinigingen zullen komende jaren voor GGD Flevoland oplopen tot een bedrag van minstens > € 268,4 (x1.000) in 2026 en > € 999,2 (x1.000) in 2029.

Uitkomst spoor 3 – toekomstscenario’s De toekomstscenario’s zijn opgebouwd vanuit drie varianten: 1. Krimp 2. Stilstand 3. Gericht versterken Ook de scenario’s zijn uitgewerkt en geduid in de Presentatie bestuurlijke opdracht. Hierin is per scenario dieper ingegaan op de maatschappelijke, organisatorische, bestuurlijke en financiële consequenties per scenario. In dit onderzoek is uitgewerkt wat het scenario gericht versterken inhoudt, en hoe deze versterking zich vertaalt in betere kwaliteit, een robuustere organisatie, financiële duurzaamheid en impact op inwoners. Conclusie per scenario: • Het scenario Krimp voldoet aan geen van de vastgestelde uitgangspunten. Door het nog verder verkleinen van de dienstverlening van de GGD zal de GGD wettelijke taken elders moeten proberen te beleggen en daarvoor meer betalen dan nu het geval is. • Het scenario Stilstand is op de uitgangspunten Robuustheid en Toekomstbestendige financiering niet in lijn met wat het bestuur voor ogen heeft. Ook dit scenario levert geen besparing op. Door de smalle inrichting van dienstverlening en financiën bestaat er geen flexibiliteit om tegenvallers op te vangen en zullen deze, alsmede inzet op verscherpte wettelijke eisen, direct vertaalt worden in extra financiële vragen.

• Het scenario Gericht versterken toont een verbetering op de uitgangspunten, waarbij kwaliteit van dienstverlening op voldoende wettelijk niveau wordt gebracht. In dit scenario, zal de GGD Flevoland nog steeds op onderdelen onder het wettelijk minimum schommelen, maar ontstaat meer flexibiliteit bij de inzet van mensen en middelen, waardoor flexibel kan worden ingesprongen op ontwikkelingen en risico’s binnen de organisatie en in de samenleving. Op basis van de door het bestuur meegegeven uitgangspunten en het verkregen inzicht is het advies van de extern adviseur om te kiezen voor het scenario Gericht versterken. Dit leidt tot een financiële versterking binnen de afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en een inhoudelijke versterking van de afdeling Gezond Leven.

AB-besluit Bestuurlijke opdracht (= kader voor ontwerpbegroting) Het Algemeen Bestuur heeft op 21 mei 2025 besloten om als kader voor de ontwerpbegroting het scenario ‘Gericht Versterken’ vast te stellen. Op basis van dit scenario is in deze ontwerpbegroting het volgende verwerkt: Het AB besluit om: 1. Het scenario ‘Gericht versterken’ vast te stellen als uitgangspunt voor de ontwerpbegroting van 2026 en verder; 2. Op basis van dit scenario de ontwerpbegroting uit te werken ter vaststelling op 12 juni 2025, waarbij worden verwerkt; a. Het structureel dekken van het structurele tekort op de dienstverlening, welke in 2025 incidenteel is gedekt, voor het bedrag van € 343 (x 1.000) b. Het structureel dekken van de versterking van de bestuursondersteuning, welke in 2025 incidenteel is gedekt, voor het bedrag van € 250 (x 1.000) c. Het gericht versterken: 1. Inhoudelijke versterking Gezond leven: € 0 2. Versterken wendbaarheid Algemene Gezondheids­ zorg, middels gerichte investering om formatie van infectieziektebestrijding (IZB) meer op orde te krijgen: 3,8 FTE, € 505,4 (x1.000) (inzet gespecialiseerd verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten IZB). 3. Versterken zorgstructuur scholen (onder andere inloopspreekuren) door inzet Jeugdgezondheidszorg professionals (onder andere verpleegkundigen en artsen): 5 FTE € 665 (x1.000). d.

In de begroting duidelijkheid te geven over de het onderscheid wettelijk/ niet-wettelijk per plustaak. Daarnaast het benoemen van het risico voor het collectief bij vraaguitval van een plustaak. 3. De directie te verzoeken om op korte termijn een memo te agenderen met de gehanteerde prijs/loonindexering van voorgaande boekjaren, welke in de tijdsplanning van de onderhavige opdracht nog niet kon worden opgeleverd. 4. De directie naar aanleiding van de bestuurlijke opdracht, de opdracht te geven het bestuur te informeren over de voortgang van de versterking van de bedrijfsvoering en financiën, zoals ingezet naar aanleiding van het Public Value rapport 2024, waarmee de robuustheid op het domein overhead kan worden gevolgd en er inzicht is in de inzet van middelen in dit domein. 5. In de begroting wordt de risicoparagraaf aangevuld met de risico’s die er zijn voor de komende vijf jaar door het wegvallen van rijksmiddelen n.a.v. de voorgenomen plannen van dit kabinet.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

7

2. Op weg naar een robuuste toekomst-bestendige GGD (Bestuurlijke Opdracht)

Daarnaast is naar aanleiding van de bestuurlijke opdracht het volgende verwerkt in deze ontwerpbegroting: • Onderscheid gemaakt in de ‘plustaken’ wettelijk/niet wettelijk per plustaak (zie bijlage 1). De term plustaak gaat enkel over de manier waarop deze wordt gefinancierd (door individuele gemeente, niet door het collectief), niet over de vraag of deze taak wel of geen wettelijke grondslag kent en door wie deze taak moet worden uitgevoerd. • De risicoparagraaf is aangevuld met de risico’s die er zijn voor de komende vijf jaar door het wegvallen van rijksmiddelen n.a.v. de voorgenomen plannen van dit kabinet. Daarnaast het benoemen van het risico voor het collectief bij vraaguitval van een plustaak.

Bestuurlijke opdracht - Werkgroep overhead Doel en werkwijze Parallel aan het uitwerken van de bestuurlijke opdracht met focus op de collectief gefinancierde taken (zoals bovenstaand toegelicht) is een werkgroep samengesteld van controllers (van gemeenten en GGD) met als taak: inzicht geven in ‘de overhead’ (inwonerbijdrage en inwonergroei in relatie tot de overheadskosten). Dit gedeelde inzicht gaat niet over in detail in kaart brengen van de financiën, maar wel over het navolgbaar

en transparant maken van de bewegingen in begroting van de afgelopen jaren: zijn alle trends en trendbreuken te herleiden tot informatie- of besluitmomenten in het DB/ AB? En zo ja, is in die momenten dan ook de scherpte aangebracht die nodig is om te kunnen spreken van echte keuzes? Zijn de verschillende afwegingen, mogelijkheden en consequenties met elkaar in zorgvuldigheid afgewogen? Voorlopig inzicht Het voorlopige antwoord van de werkgroep is: ja, de cruciale momenten (trends/ trendbreuken) in het financieel beeld van GGD in de periode 2022-2025 zijn te herleiden tot besluiten. Tegelijkertijd constateert de werkgroep dat deze besluiten niet altijd de scherpte hadden die nodig is om te kunnen spreken van een zorgvuldige afweging van de financiële risico’s van betreffende besluiten. Vervolgproces Gelet op het feit dat er nog enkele iteratieslagen nodig zijn om het beeld scherp en op het juiste niveau te delen én het gedeelde inzicht geen consequenties heeft voor de begroting van 2026 is het advies van de werkgroep het inzicht beeldvormend te bespreken in het AB van september, en ambtelijk voor te bespreken vóór de zomer (16 juni 2025).

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

8

3. Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen Versterken op Jeugd en Gezin Met de jeugdgezondheidszorg heeft Nederland een solide basisvoorziening gecreëerd waarin kinderen en hun ouders vanaf het prilste begin professionele hulp en begeleiding krijgen bij gezonde ontwikkeling. De JGZ voert het Rijksvaccinatieprogramma uit en screent jonge kinderen om ontwikkelproblematiek op tijd op het spoor te komen zodat er vroegtijdig kan gestart wordt behandeling of dat er problemen op latere leeftijd worden voorkomen. Ouders hebben vertrouwen in de JGZ en het bereik is groot. JGZ voorziet in opvoedondersteuning en draagt in en om scholen bij aan het normaliseren van problematiek. Daarom is de JGZ een belangrijk partner in het Jeugddomein en worden de Jeugdwet taken en JGZ-taken ook in samenhang georganiseerd. Juist in tijden waar druk op de jeugdhulp en JGGZ-voorzieningen groot is en de mentale gezondheid van de jeugd verslechtert kan JGZ bijdragen aan het voorkomen van inzet van dure jeugdvoorzieningen. Collectief aanbod versterkt ouders individueel en onder elkaar. De juiste inzet op scholen zorgt ervoor dat problematiek de schooltijd van kinderen niet ontregelt en de druk op leerkrachten niet nog meer wordt verhoogd. De inzet op gezonde leefstijl bij de jeugd voorkomt problemen met overgewicht, roken of middelengebruik op latere leeftijd.

De JGZ begeleid ouders bij het opvoeden ook wanneer zij in een stressvolle situatie zitten en maakt verbinding met het bredere sociaal domein. In de hervormingsagenda jeugd wordt de JGZ daarom genoemd als belangrijke partner bij de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams. Lage vaccinatiegraad Het rapport ‘Verhogen vaccinatiegraad RVP-ziekten’ dat door de GGD, samen met de JGZ-organisaties die werkzaam zijn binnen Flevoland, is in 2024 geactualiseerd. De noodzaak voor uitvoering is landelijk en regionaal onverminderd hoog. In samenspraak met de gemeenten en de JGZ-organisaties is gekeken hoe de vaccinatiegraad per gemeente verder omhoog kan worden gebracht en wat hiervoor nodig is. Dit is bestuurlijk voorgelegd in januari 2025, maar daar is besloten om geen uitbreiding van maatregelen te financieren. In plaats daarvan is een brief naar de staatssecretaris gestuurd om een beroep te doen op landelijke middelen om fijnmazig te kunnen financieren (zoals ook in de G4 gebeurt). Helaas is dit niet gehonoreerd. De mazelenuitbraak begin 2025 was illustratief voor hoe kwetsbaar Flevoland is door de lage vaccinatiegraad. Afgesproken is dat besproken wordt hoe lokaal (in plaats van vanuit het collectief) aanvullende maatregelen mogelijk zijn.

Infectieziekten en pandemische paraatheid Op het gebied van infectieziektebestrijding zien we mondiaal en in Nederland een toename van infectieziekte-uitbraken. De risico’s van uitbraken van zoönosen (infectieziekten die van dier op mens kunnen overgaan) zagen we tijdens de COVID-19 pandemie. Een groeiend risico is de invloed van klimaatverandering op de introductie van vectoren, zoals de tijgermug, die grote uitbraken kunnen veroorzaken. De GGD heeft een belangrijke rol in monitoring, surveillance en bestrijding van infectieziekten. Tijdens de COVID-19 is gebleken dat de basiscapaciteit onvoldoende was om deze taken in zijn volle omvang te kunnen uitvoeren. Vanuit het Rijk worden, ondanks toezeggingen, vooralsnog geen structureel extra middelen beschikbaar gesteld om de basis te versterken en de pandemische paraatheid te verbeteren. Risico’s op uitbraken verkleinen en bestrijding effectiever voorkomen vraagt desondanks om versterking van de GGD. Los van deze rijksmiddelen is versterking van de basis nodig om in de buurt te komen van de normen (qua formatie per kerntaak). Hiertoe is besloten door in het algemeen bestuur van mei 2025. Beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag Vergrijzing, toename van chronische aandoeningen en de stijgende druk op de zorg vereisen een fundamentele verandering in de benadering van gezondheid.

In plaats van focus op het genezen van ziekte, is het van essentieel belang dat we onze inzet richten op het voorkomen ervan. Veel ziekten die onze samenleving treffen zijn namelijk leefstijlgerelateerd. Door mensen te ondersteunen bij het maken van gezondere keuzes kunnen we deze aandoeningen (deels) voorkomen of uitstellen. Het gaat hierbij niet alleen om informatie geven, maar vooral om het creëren van een omgeving die gezond gedrag faciliteert. In lijn met het gedachtegoed van positieve gezondheid focussen we niet op de afwezigheid van ziekte, maar juist op het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan. In een tijd waarin mentale klachten, burn-outs en gevoelens van stress toenemen, biedt deze benadering nieuwe aanknopingspunten voor beleid en zorg. Gerichte gezondheidsbevordering, afgestemd op de behoeften van verschillende groepen, draagt bovendien bij aan meer gelijkheid en inclusie. Door de gezondheidsverschillen te verkleinen, voorkomen we hoge zorgkosten in de toekomst. De toenemende zorgkosten maken het noodzakelijk om minder in te zetten op zorg en meer op preventie en welzijn (versterking van het voorveld van het sociaal domein) en het medisch en sociaal domein beter te verbinden.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

9

3. Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen

Het Gezond en Actief Leven Akkoord4 en het Integraal Zorgakkoord5 zijn in 2023 landelijk vastgesteld om uitvoering te geven aan deze transformatie. GGD Flevoland heeft hierin vanuit de Wet Publieke Gezondheid6 (Wpg) en haar takenpakket een belangrijke rol. Zo is GGD Flevoland nauw betrokken bij de lokale GALA plannen van de gemeenten, het Regiobeeld7 en Regioplan8, de transformatieagenda’s die in 2024 en 2025 zijn opgesteld vanuit het Regioplan in de drie subregio’s (Almere, Lelystad/Dronten en Noordoostpolder/Urk), en de preventiecoalitie Flevoland Gezond en Wel. Enkele voorbeelden: GGD Flevoland heeft een belangrijke rol in het ontwikkelen en/ of coördineren van ketenaanpakken zoals valpreventie, gezond gewicht en Kansrijke Start, bij inhoudelijke thema’s zoals mentale gezondheid, het verminderen van gezondheidsverschillen, gezonde leefomgeving en positief ouder worden en bij de transformatie van zorg naar (positieve) gezondheid. • Voor de transitie van ziekte naar gezondheid is positieve gezondheid een belangrijk uitgangspunt. GGD Flevoland speelt hierin een sleutelrol, onder meer via een programmamanager voor WEL in Flevoland en een projectleider binnen Positief Gezond Almere (PGA), dat begin 2025 is gestart. Ook in regio Noord en Midden wordt gewerkt aan IZA-transformatieplannen waarin positieve gezondheid naar verwachting een centrale rol krijgt.

De besluitvorming hierover volgt later. Zowel WEL in Flevoland (eindigt eind 2025) als PGA (loopt tot medio 2027) zijn tijdelijk gefinancierd, terwijl de transitie langdurig is. Vanuit de zorgen rondom de continuïteit vroeg GGD Flevoland eerder om structurele middelen voor haar rol in deze beweging, maar dit werd destijds afgewezen door het bestuur. • Monitoring, onderzoek en evaluatie: de vraag naar inzicht in de lokale problematiek, wat een effectieve preventieve aanpak is en wat de effecten van beleid, projecten en activiteiten zijn neemt sterk toe. De GGD adviseert gemeenten en partners op basis van haar brede kennis over het te voeren beleid en een impactvolle aanpak. • In 2026 wordt de Kennis- en Adviesfunctie van GGD Flevoland verder versterkt. Hiervoor zijn vanuit GALA (thema 14) middelen beschikbaar gesteld. De verschillende GGD-afdelingen (zoals Maatschappelijke Gezondheidszorg, Jeugdgezondheidszorg GGD en Gezondheidsbevordering & Onderzoek) en JGZ Almere beschikken over een schat aan gegevens over hun doelgroepen en ontsluiten deze op een toegankelijke manier in de vorm van (beleids)informatie voor gemeenten, maatschappelijke organisaties en inwoners. Zij ontwikkelen hiervoor steeds vaker (geautomatiseerde) dashboards; zie www.eengezonderflevoland.nl. 4 5 6 7 8

Gezond en actief leven akkoord Integraal Zorg Akkoord Wet Publieke Gezondheid Regiobeeld Flevoland Regioplan Flevoland

Gezond ouder worden De gevolgen van de vergrijzing zullen de komende jaren steeds scherper voelbaar worden. Zeker in Flevoland, dat te maken krijgt met dubbele vergrijzing (meer ouderen en oudere ouderen). Om bij te dragen aan een vermindering van de snel stijgende zorgvraag zet GGD Flevoland zich sinds enkele jaren met het programma ‘positief ouder worden’ samen met gemeenten en partners in voor een goede preventieve ouderengezondheidszorg. Dit doet de GGD vanuit de wettelijke taak voor gemeenten vanuit de Wet Publieke Gezondheid. Omgevingswet: gezonde leefomgeving Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De leefomgeving heeft direct en indirect een grote impact op de (fysieke, mentale en sociale) gezondheid van inwoners. GGD Flevoland draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving voor de inwoners. Het gaat om gezondheidsbescherming (de bescherming tegen blootstelling aan bv. hitte, geluid en gevaarlijke stoffen waaronder fijnstof en roet) en gezondheidsbevordering (het inrichten van een leefomgeving die bewegen en sociaal contact bevordert en een gezonde leefstijl mogelijk en makkelijk maakt). Het fysiek en sociaal domein werken steeds nauwer samen. We zien daarbij een stijging van het aantal adviesvragen aan de GGD. Binnen de bestaande formatie is hiervoor zeer beperkt ruimte.

Binnen GALA hebben gemeenten (vooralsnog tijdelijke) middelen gekregen voor het adviseren over een gezonde leefomgeving. Enkele gemeenten hebben dit ingezet om de GGD hiermee aanvullende opdrachten te geven. Dit is echter geen structurele financiering vanuit het collectieve deel. Hierover wordt in het bestuur nog gesproken. Toename kwetsbare groepen en complexe problematiek In de vorige begroting schreven we over een kantelpunt in de zorg voor kwetsbare zorgmijdende personen en mensen met onbegrepen gedrag. Deze ontwikkeling zet zich door en ondanks de verbeterde samenwerking tussen zorg, justitie en sociaal domein in Flevoland blijft de vraag vanuit de samenleving groeien. De keten van wonen en zorg stroomt niet goed door en loopt vast. Het aantal meldingen van zorgwekkend en onbegrepen gedrag blijft stijgen, wat een constante druk legt op de dienstverlening en de ruimte beperkt voor preventieve acties. Huisvestingstekorten belemmeren de uitstroom uit opvang, beschermde woonvormen, jeugdzorg en psychiatrie.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

10

3. Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen

Waardoor vervolgens de instroom in die voorzieningen en passende zorg stokt. Het uitblijven van passende zorg en ondersteuning leidt vervolgens weer tot een verergering van de problematiek. Flevoland kampt met een stijgende schooluitval en jeugdcriminaliteit, met een toenemend aantal thuiszitters en jonge gedetineerden. Jongeren met veel pech in het leven en die binnen de hulpverlening tussen wal en schip vallen. Daarnaast zien we een aanhoudend tekort aan passende zorg voor personen met complexe, chronische en meervoudige problemen, wat leidt tot herhaalde meldingen en verlengde zorgprocessen. Om deze groeiende uitdagingen aan te pakken, is er behoefte aan verhoogde huisvestingscapaciteit, versterkte ondersteuning voor jongeren en gezinnen die buiten de samenleving dreigen te vallen, en vooral aan op maat gemaakte zorgoplossingen. Gemeenten en aanbieders moeten samen zorgen voor maatwerk voor de meest kwetsbare inwoners van Flevoland. De inzet van de Maatschappelijke Zorg van GGD Flevoland voor coördinatie en regie in het netwerk blijft daarvoor nodig. Crisisbestendigheid/weerbaarheid Vanuit mondiale ontwikkelingen zoals geopolitieke spanningen en dreigingen is het noodzakelijk dat de weerbaarheid van de samenleving verhoogt. Een solide, weerbare maatschappij kan schokken aan – ongeacht wat er op ons afkomt.

Het is een maatschappij waarin overheid, publieke en private partners, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en inwoners zoveel mogelijk voorbereid zijn op maatschappelijke ontwrichting en het vermogen hebben deze te weerstaan, op te vangen en ervan te herstellen. Niet alleen bij hybride aanvallen of een militair conflict, maar ook bij andere crises, zoals grootschalige overstromingen, een pandemie of langdurige uitval van vitale processen. De samenleving moet kunnen omgaan met een combinatie van langdurige uitval, schaarste en verstoring. Hier ligt ook een belangrijke rol voor gemeenten en veiligheidsregio’s om de kracht van burgers en organisaties te verbinden aan de weerbaarheidsopgave. De GHOR neemt het initiatief om de weerbaarheid van de zorgsector te verhogen. Maar ook de voorbereiding van de eigen crisisorganisatie van de GGD zal de komende jaren extra aandacht krijgen.

Organisatorische ontwikkelingen GGD Versterking bedrijfsvoering Er is in 2024 onderzoek gedaan naar de kracht en toekomstbestendigheid van de bedrijfsvoering. Resultaat van dit onderzoek is een plan om te zorgen dat de basis op orde komt en de bedrijfsvoeringsfunctie continuïteit van processen ondersteunt en in kan gaan op de toekomstige vraag in wet- en regelgeving en de ondersteuning van de dienstverlening aan onze inwoners en gemeenten. Hierover is afgesproken dat de kosten hiervoor in twee jaar tijd (2025 en 2026) worden opgehoogd in de overheadcomponent van de plustaken. Digitalisering Binnen zorg en welzijn wordt digitalisering gezien als een van de oplossingsrichtingen voor de uitdagingen waar we de komende jaren voor staan. GGD Flevoland heeft hierin enkele belangrijke stappen gezet, zoals implementatie van nieuw Digitaal Dossier JGZ inclusief klantportaal, digitale vragenlijst Jij en Je Gezondheid. GGD Flevoland heeft daarbij oog voor de (positieve en negatieve) invloed die de toenemende digitalisering heeft op de gezondheid van inwoners in Flevoland, in het bijzonder ook voor de meer kwetsbare inwoners. Het hoge tempo van de digitalisering vraagt, net als bij gemeenten en andere organisaties, de komende tijd nog veel kennisontwikkeling, doorontwikkeling en nieuwe functionaliteiten, passend bij de vraag van inwoners en klanten.

Integraal Huisvestingsplan In de achterliggende jaren stond de coronapandemie centraal in de GGD, inclusief de ondersteuning die hiervoor nodig was vanuit de bedrijfsvoering. Dit heeft erin geresulteerd dat de huisvestingsplannen en onderhoudsplanning een periode stil hebben gelegen. In 2024 en 2025 is (en wordt) er gewerkt aan het integraal huisvestingsplan (IHP), waarin de diverse locaties, mogelijke verhuizingen en verbouwingen zijn opgenomen. Deze ontwikkeling is onvermijdelijk om klaar te zijn voor de toekomst, als uitvoerder van de publieke gezondheidstaken van de gemeente en als werkgever in de gezondheidszorg. In deze plannen wordt zoveel mogelijk aangesloten bij lokaal beleid en wensen van gemeenten. Op het moment van schrijven is nog onduidelijk in welke fasering de plannen zullen worden uitgevoerd en dus in welke jaren de kosten zullen vallen.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

11

3. Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen

Versterking bestuursondersteuning en beleid Bestuur, directie en ambtelijke ondersteuning van de gemeenten hebben uitgesproken de kwaliteit van stukken, de tijdigheid van het aanleveren van stukken en de afstemming en samenwerking met de GGD te willen verbeteren. Hiermee vindt een professionalisering plaats binnen de GGD Flevoland en zijn het bestuur en gemeenteraden beter in staat te sturen op belangrijke bewegingen in de organisatie, binnen het landelijk netwerk en ten aanzien van de P&C cyclus. Daartoe wordt de bestuurs- en directieondersteuning gefaseerd verstevigd. Daarnaast moet de GGD Flevoland invulling kunnen geven aan de eisen die voortkomen uit de Wet Open Overheid (WOO). Doorontwikkeling RAV (taak in opdracht van de zorgverzekeraar) Momenteel verkennen de ambulancevoorzieningen Flevoland en Gooi en Vechtstreek of de eerder opgerichte coöperatie een goede basis vormt voor een doorontwikkeling van de samenwerking tussen beide ambulancevoorzieningen. Voorwaardelijk voor deze doorontwikkeling is dat de positie van de GGD Flevoland niet kwetsbaarder wordt. Op dit moment wordt de impact van de doorontwikkeling op de GGD Flevoland onderzocht.

GGD versterken als kennis- en adviespartner Vanuit de wettelijke taken van de GGD Flevoland en de dienstverlening die de GGD levert is veel inzicht in data en is er veel expertise aanwezig. Daarnaast participeert de GGD Flevoland in academische werkplaatsen en is onderdeel van een groot netwerk in de publieke gezondheid. In 2025 is een start gemaakt met het organiseren van een gerichte Kennis en Adviesfunctie binnen de GGD Flevoland. Hiermee kan de GGD Flevoland gemeenten gericht adviseren met lokaal maatwerk en daarmee inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen, zoals het betaalbaar en toegankelijk houden van zorg (in het kader van IZA/AZWA), het terugdringen van leefstijlziekten en mentale problematiek, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het voorbereiden op klimaatimpact.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

12

4. Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland en gezamenlijk Opgaven- en Uitvoeringsplan In het meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland is benoemd dat de GGD werkt volgens de volgende leidende principes: A. Positieve gezondheid B. Gezondheid in alle beleidsterreinen C. Het verkleinen van gezondheidsachterstanden D. Preventie en gezondheidsbevordering als basis In het meerjarenbeleidsplan zijn de volgende prioritaire thema’s vastgesteld: 1. Van ziekte naar gezondheid 2. Fysieke en sociale leefomgeving 3. Gezonde leefstijl 4. Gezond ouder worden 5. Gezond opgroeien en opvoeden 6. Infectieziekten 7. Zorg en veiligheid 8. Lokaal maatwerk en advies 9. Organisatie: personeel, informatie, kennisorganisatie, optimale (digitale) dienstverlening en communicatie en GGD als netwerkpartner die samenwerkt aan gezamenlijke maatschappelijke opgaven Het meerjarenbeleidsplan is visueel gemaakt in een infographic9 en is uitgewerkt in een opgaven- en uitvoeringsplan10. Het meerjarenbeleidsplan en bijbehorende opgaven- en uitvoeringsplan zijn door gemeenten en GGD Flevoland gezamenlijk ontwikkeld en in het GGD-bestuur vastgesteld, onder voorbehoud van financiering. De jaarlijkse financiële toekenningen aan de GGD bepalen de haalbaarheid van de vastgestelde opgaven en bijbehorende acties.

Omdat in deze begroting geen nieuw beleid vanuit het meerjarenbeleidsplan11 is opgevoerd, zullen de acties in het uitvoeringsplan hierop worden aangepast.

Toelichting op de prioritaire thema’s 1. Van ziekte naar gezondheid De landelijke akkoorden (IZA, GALA en WoZo) hebben als doelstelling een gezonde toekomst met behoud van toegankelijke en betaalbare zorg. Om dit te bewerkstelligen is de beweging nodig van ziekte naar gezondheid. Zonder voldoende inzet op deze opgave zal de cultuurverandering, in anders denken en doen, vertraagd op gang komen. Dit houdt ook in dat aan positieve gezondheid geen verdere concreetheid kan worden gegeven.

De ketenaanpakken, gefinancierd vanuit incidentele GALAmiddelen die in 2025 aflopen, kunnen dan niet worden ondersteund, evenals andere preventienetwerken. Hierdoor kan de samenwerking tussen sociaal en medisch domein niet verder worden versterkt. Er ligt hier een nieuwe kans met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), dat deze beweging naar verwachting zal versterken. 2. Fysieke en sociale leefomgeving Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet staan gemeenten en Provincie voor grote ruimtelijke vraagstukken. Tegelijkertijd nemen de ruimtelijke opgaven op het gebied van woningbouw, veeteelt en akkerbouw, industrie, logistiek en handel toe. Om inwoners, organisaties, bedrijven en de overheden te ondersteunen bij de inrichting van een gezonde leefomgeving is advisering en ondersteuning nodig. Het risico bestaat anders dat het gezondheidsaspect onvoldoende in de ruimtelijke besluitvorming wordt meegewogen, met alle langetermijngevolgen van dien. 3. Gezonde leefstijl De leefstijlgerelateerde gezondheidsproblemen in Flevoland nemen toe. Landelijk wordt vanuit de bestuurlijke akkoorden ingezet op het verkleinen van de gezondheidsachterstanden. In de afgelopen jaren is gebleken dat deze verschillen zonder passende interventies eerder groeien dan afnemen.

Lokaal wordt ingezet op de verschillende leefstijlspeerpunten; vanuit inhoudelijk advies, inzet van interventies en een stevige ketenaanpak kan de gezondheid van inwoners worden versterkt. Hier niet op inzetten heeft tot mogelijk gevolg dat de positieve leefstijltrends niet kunnen worden doorgezet en negatieve leefstijltrends niet kunnen worden af- of omgebogen. 4. Gezond ouder worden Met de dubbele vergrijzing in Flevoland merken alle gemeenten dat de druk op zorg, bijvoorbeeld huisartsenzorg, en (Wmo) ondersteuning toeneemt. Preventieve ouderengezondheidszorg is in de afgelopen jaren op constructieve wijze met gemeenten vormgegeven in het programma Positief oud worden. Het risico van verminderde investering in het voorkomen van kwetsbaarheid onder (thuiswonende) ouderen ligt met name op de toestroom van ouderen richting zorg en gemeentelijke ondersteuning. Door het voorkomen en bewust maken van kwetsbaarheid kunnen ouderen langer vitaal blijven en beter voorbereid keuzes maken voor het zo prettig mogelijk oud worden.

9 Infographic thema’s meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland 10 Gezamenlijk Opgaven en Uitvoeringsplan GGD Flevoland ‘Een gezonde toekomst in Flevoland’ 11 Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland ‘Een gezonde toekomst in Flevoland’

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

13

4. Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland en gezamenlijk Opgaven- en Uitvoeringsplan

5. Gezond en veerkrachtig opgroeien en opvoeden. De kansen binnen het gezond opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren in Flevoland, liggen in het bieden van de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek in afstemming met de andere partners in het werkveld. Door vroegtijdig te signaleren en te acteren, kan zwaardere (jeugd)zorg en ondersteuning worden voorkomen en kunnen ouders en kinderen zo goed mogelijk worden geholpen bij de vragen die zij hebben, dan wel tijdig verwezen worden. De voorgestelde acties uit het meerjarenbeleidsplan oor de opgaven op het gebied van opgroeien en opvoeden zijn niet vanuit de basistaken gefinancierd. 6. Infectieziekten Door de toenemende risico’s op pandemieën, nieuw-opkomende ziekten, zoönose en antibioticaresistentie is de versterking van infectieziekten bestrijding gestart. Hiervoor worden naast de eerder toegekende middelen en de toegekende landelijke middelen geen extra middelen gevraagd. Vanaf 2026 wordt richting 2029 een gehele afbouw van de landelijke VIP gelden door dit kabinet beoogt. Tijdens de uitrol in 2022-2024 van de VIP-gelden is er een toezegging gedaan voor een structurele financiering. Mocht deze vorm van financiering niet worden voortgezet zal er gekeken moeten worden naar een alternatieve vorm van financiering om de continuering van zorgverlening voort te zetten.

Een mogelijkheid bestaat wanneer dit niet uit landelijke middelen kan komen, een beroep zal worden gedaan op de gemeente.

7. Zorg en veiligheid De risico’s op gebied van zorg en veiligheid liggen in de continuïteit van zorg en ondersteuning voor onder andere; crisiszorg en rampenbestrijding en voor de doelgroep psychisch kwetsbaren. De voorgestelde acties uit het meerjarenbeleidsplan voor de opgaven op gebied van zorg en veiligheid worden niet vanuit de basistaken gefinancierd. 8. Lokaal maatwerk en advies De complexiteit van maatschappelijke vraagstukken en de bijbehorende beleids- en bestuursafwegingen neemt toe. Gemeenten en zorgverzekeraar zijn meer op elkaar aangewezen met de sterkere verbinding tussen sociaal en medisch domein. Dit vraagt om de juiste kennis en advisering, zowel inhoudelijk als op procesniveau. Door niet te investeren op de versterking hiervan ontstaat het risico op onvolledig onderbouwde beleid- en besluitvorming. Dit kan tot gevolg hebben dat inwoners inefficiënte en ineffectieve zorg- en ondersteuning krijgen of dat niet gericht wordt geïntervenieerd.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

14

GGD Flevoland in één oogopslag Bestuur Het bestuur van GGD Flevoland bestaat uit de zes portefeuillehouders Zorg/Volksgezondheid van de zes gemeenten in Flevoland:

Noordoostpolder

Urk

▪ Gemeente Almere: Wethouder mw. N. Nieuwenhuizen ▪ Gemeente Dronten: ▪ Wethouder mw. L. Hillebregt, voorzitter​ ▪ Gemeente Lelystad: ▪ Wethouder mw. A. Messelink-Dijkstra ▪ Gemeente Noordoostpolder: ▪ Wethouder dhr. R. van Amersfoort ▪ Gemeente Urk: ▪ Wethouder dhr. F. Brouwer, vicevoorzitter ▪ Gemeente Zeewolde: Wethouder dhr. E. van de Beld

Dronten Lelystad

Almere

Bevolking: 456.446 inwoners 6 regionale vestigingen in:

Baten o.b.v. begroting 2026 Inwonerbijdrage per gemeente (x € 1.000)

Aantal inwoners

Almere

229.570

7.282

Dronten

44.883

1.424

Lelystad

84.722

2.687

Noordoostpolder

50.803

1.611

Urk

22.172

Zeewolde Totaal

Basispakket gemeenten is inclusief inwonergroei en indexering prijzen en lonen 2026.

Taken Fte’s

FTE

Jeugd en gezin

219

703

AGZ

55

24.296

771

Maatschappelijke zorg

34

456.446

14.478

Toezicht

18

Gezond Leven en Kennis&Advies

26

Ambulancehulpverlening en meldkamer

185

GHOR

10

Directie- en bestuursondersteuning en Bedrijfsvoering

51

18%

Totaal

50% 32%

Inwonerbijdrage

Zeewolde

Plustaken gemeenten

Taken derden

599

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

15

5. Publieke gezondheid 5.1 Jeugd en gezin

•

Grotendeels plustaakfinanciering De afdeling jeugdgezondheidszorg Flevoland is in 2025 samengevoegd met de directie JGZ Almere tot één directie Jeugd en Gezin. Er is bewust gekozen voor deze brede naam omdat de ontwikkeling van het kind altijd in context van het gezin staat en diverse interventies zich daar ook op richten. JGZ Almere en JGZ Flevoland blijven hun lokale opdrachten onder hun huidige (merk)namen uitvoeren en borgen daarmee herkenbaarheid en continuïteit naar ouders, kinderen en partners in het veld. Daarbij kennen de verschillende gemeenten hun eigen lokale speelveld waar vorm wordt gegeven aan de opgaven in het sociaal domein. Onderdeel van deze directie is de jeugdgezondheidszorg (JGZ), die als doel heeft het beschermen, bevorderen, bewaken van de gezondheid en ontwikkeling, zowel lichamelijk als psychosociaal, van alle jeugdigen en jongeren. JGZ Flevoland draagt in Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde zorg voor de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor kinderen en jongeren van 4 tot 18 jaar (JGZ 4-18) en (sinds 2025) in Noordoostpolder en Urk ook voor de jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar. JGZ Almere kent, naast de integrale JGZ 0-18 jaar, ook de afdelingen Toegang en Regie en Preventie en Preventieve Ondersteuning die met elkaar, en met partners in het veld, interdisciplinair en wijkgericht samenwerken.

De jeugdgezondheidszorg kent landelijk en ook lokaal een aantal uitdagingen. In de toekomstagenda jeugd12 beschrijven Actiz Jeugd, GGD GHOR en Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) dat het om de komende generaties jeugdigen gezond en veilig te laten opgroeien nodig is om nu te investeren in publieke gezondheid. In Flevoland is een aantal specifieke ontwikkelingen binnen het domein van Jeugd en Gezin te zien: • Toename complexe problematiek in gezinnen. Dit vergt veel van onze professionals; van preventief tot aan toegang jeugdhulp. Dit aanbod verschilt per gemeente. • Groei qua inwoneraantallen, terwijl voorzieningen, ondersteuning en subsidies niet adequaat meegroeien. Hierdoor komen de basisvoorzieningen toenemend onder druk te staan, met als gevolg het risico op meer en sneller inschakelen van specialistische hulp en jeugdzorg. • Forse stijging van het aantal nieuwkomers, met name van kenniswerkers en arbeidsmigranten en hun kinderen. Dit vergt extra inzet in zowel de basistaken jeugdgezondheidszorg (incl maatwerk RVP) als in cultuurspecifieke opvoed- en opgroeivraagstukken.

•

Groot tekort aan leraren en huisartsen en de veiligheids- en jeugdhulpketens lopen vaak vast. Dit heeft een enorme impact op het werk van JGZ Almere. JGZ Almere is in veel gevallen een plek waar gezinnen wel terecht kunnen, maar waarbij professionals niet de juiste doorverwijzing naar de juiste hulp op de juiste plek kunnen organiseren. Dit zorgt voor handelingsverlegenheid bij medewerkers en een langere betrokkenheid van JGZ-professionals dan gewenst is. JGZ Almere is nauw betrokken bij de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams en bij het Toekomstscenario Jeugd- en gezinsbescherming.

Uitvoeringsplan Vanuit het meerjarenbeleidsplan en het bijbehorende uitvoeringsplan werkt de JGZ in 2026 onder andere aan de volgende opgaven: 1. Optimalisatie doorlopende lijn 0-18 2. Innovatie en digitalisering binnen JGZ 3. Verhogen vaccinatiegraad 4. Door preventie verminderen toestroom naar geïndiceerde zorg door JGZ 5. Beweging naar behoeften-gestuurd werken door JGZ De jeugdgezondheidszorg is er voor alle kinderen en gezinnen. Een belangrijke trend is dat er een sterke stijging is van het aantal lokale (multidisciplinaire) netwerken en preventie- en zorgstructuren in het sociaal domein, op scholen en in wijken/buurten waar de inzet van de JGZ nodig is13. Bovendien wordt de problematiek voortdurend complexer. De Jeugdgezondheidszorg kan als preventieve basisvoorziening voor ieder kind en gezin een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van zwaardere zorgvragen en het verminderen van de instroom in de geïndiceerde jeugdhulp en van de stijgende zorgkosten. De JGZ heeft expertise op het gebied van o.a. (kortdurende) begeleiding van kinderen en jongeren met psychosociale problematiek ter voorkoming van behandeling in de jeugdhulp of basis GGZ of ter wachtlijstoverbrugging naar jeugdhulp en basis GGZ, opvoedondersteuning, verzuimbegeleiding en signalering en begeleiding van kinderen met overgewicht.

Op veel plekken is er sprake van wachttijden en –lijsten voor de jeugdhulp. Het risico is dat problemen tijdens deze wachttijd verergeren of zelfs escaleren, waardoor er meer en duurdere geïndiceerde hulp nodig is. De JGZ kan helpen dit te voorkomen. De route is nu zo dat kinderen en ouders soms lang moeten wachten op hulp die de JGZ in een eerder stadium al had kunnen bieden. Het is daarom belangrijk dat JGZ tijdig in beeld is bij alle betrokkenen en op de relevante plekken in het sociaal domein zichtbaar aanwezig is.

12 Toekomstagenda Jeugd 13 O.a.: zorgteams op scholen, multidisciplinaire zorgstructuren in het sociaal domein zoals overleggen Vroeg- en voorschoolse Educatie (VVE) voor kinderen van 0 tot 6 jaar, overleggen Integrale Vroeghulp (IVH) voor kinderen van 0 tot 7 jaar, overleggen voor sociale wijkteams of interventieteams, vaak 0 tot 100 jaar, overleggen persoonsgerichte aanpak (PGA), extra inloopspreekuren op scholen naast de preventieve gezondheidsonderzoeken en zorgteams.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

16

5. Publieke gezondheid

2023

2024

2025

2026

realisatie

realisatie

begroting

begroting

Aantal PGO’s BO, VO, SO en op indicatie (uniek aantal kinderen)

24.021

25.821

22.000

22.000

Aantal vervolgconsulten (uniek aantal kinderen)

7.531

7.350

6.000

6.000

Aantal verzuimconsulten (uniek aantal kinderen)

666

1.196

600

750

2023

2024

2025

2026

realisatie

realisatie

begroting

begroting

Kosten

20.470

22.253

23.317

27.190

Baten basispakket gemeenten

4.137

4.339

5.003

5.877

Baten pluspakket gemeenten

14.299

15.513

16.249

19.491

Baten derden

2.177

1.995

1.770

1.822

Baten totaal

20.613

21.847

23.022

27.190

143

-405

-295

0

Indicator

Bedragen (x €1.000)

Resultaat

5.2 Algemene gezondheidszorg Deels plustaakfinanciering

Ook zetten we in op verdergaande samenwerking, regionaal en tussen de verschillende AGZ-vakgebieden.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we daarvoor?

Bescherming van de gezondheid van alle inwoners van Flevoland, door het voorkomen van (de verspreiding van) infectieziekten, het minimaliseren van de negatieve invloed van het milieu op de gezondheid en het stimuleren van seksuele gezondheid. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de import van infectieziekten grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid en de maatschappij. De COVID-19 pandemie heeft inzichtelijk gemaakt dat bij een crisis landelijke regie onontbeerlijk is, maar ook een sterke basis bij de GGD-en. In 2026 gaan wij verder met de in 2023/2025 ingezette versterking van infectieziektebestrijding. Hierbij richten we ons niet alleen op de vergroting van de bestaande capaciteit, maar ook naar een verbreding van de expertise.

•

•

•

•

Infectieziektebestrijding: het voorkomen en bestrijden van infectieziekten, die vanwege de verspreidingskans een risico kunnen vormen voor de publiek gezondheid. Tuberculosebestrijding: het bestrijden van tbc door middel van bron- en contactonderzoek, preventieve maatregelen, begeleiding patiënten en inzet mobiele röntgenunits (MRU) voor screening. Technische Hygiënezorg: Infectiepreventie ter voorkomen van en/of verkleinen van risico op verspreiding van mogelijke ziekteverwekkers door onder andere advisering aan instellingen en toezicht op bedrijven die tatoeëren en piercen. Vaccinatie IZB en Reizigerszorg: vaccinatie van en advies (aan reizigers) met het oog op infectieziektepreventie, maar ook vaccinatie en advies inzake risicogroepen.

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

17

5. Publieke gezondheid

• •

•

•

COVID: verzorgen van jaarlijkse COVID-vaccinatie najaarsronde aan 60-plussers en medische risicogroepen. Milieu en Gezondheid/Medische Milieukunde: de beïnvloeding van de gezondheid vanuit de fysieke leefomgeving, door o.a. advies over luchtverontreiniging, geluidshinder en gezondheidskundig advies bij (dreigende) rampen. Centrum Seksuele Gezondheid: voorlichting en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) ter voorkoming van verspreiding van ziekten, inclusief partnerwaarschuwing (bron- en contactopsporing) en het verstrekken van PrEP medicatie. Een positieve bijdrage leveren bij seksualiteit gerelateerde problematiek zoals seksueel misbruik, loverboys en ongewenste zwangerschap. Centrum Seksueel Geweld (CSG): het Centrum Seksueel Geweld is een samenwerkingsverband van partijen die zorgen voor een geïntegreerde aanpak op medisch, psychologisch en forensisch gebied ter ondersteuning van slachtoffers van seksueel geweld. Ieder slachtoffer krijgt een casemanager toegewezen die de zorg coördineert. De GGD coördineert het CSG voor Flevoland en Gooi & Vechtstreek.

De taken Infectieziektebestrijding (IZB), Centrum Seksuele Gezondheid (CSG), Technische Hygiënezorg (THZ), Milieu en Gezondheid (M&G) en Tuberculosebestrijding (TBC) behoren tot de wettelijke taken van de GGD-en worden (deels) gefinancierd door de gemeenten. Centrum Seksueel Geweld, Reizigersadvisering en ook de Mobiele Röntgen Unit (MRU) zijn plus- en/of markttaken. Reizigersadvisering en ook de MRU hebben een directe relatie tot de wettelijke taken van infectiepreventie en infectie­ziektebestrijding.

Beleidsaccenten in 2026 Infectieziektenbestrijding (IZB) Op het gebied van IZB zijn er veel ontwikkelingen. De COVIDpandemie heeft aangetoond dat een versterking van de IZB noodzakelijk is. Landelijk zijn hiervoor verschillende initiatieven gestart. In 2026 wordt 10% gekort op de geleden van GGD Flevoland. Deze korting is gericht op: • Versterking van de IZB en pandemische paraatheid • Het oplossen van de urgentste kwetsbaarheden van de IZB • Infectieziekten in de toekomst beter kunnen voorkomen, signaleren en bestrijden • Inrichten van een landelijke crisisorganisatie die centrale regie voert op de voorbereiding van toekomstige grootschalige uitbraken en bij een dergelijke uitbraak verantwoordelijk zal zijn voor de opschaling en aansturing van medisch-operationele processen

In 2026 zal het beleidsaccent van IZB liggen op het werken aan een robuuste basisorganisatie IZB: •

• • •

Investeren in bovenregionale én landelijke samenwerking en kennisdeling - om uitbraken sneller op te sporen, gecoördineerd te bestrijden en in te dammen, zowel in de acute fase als in langdurige dreigingen is veel relatieonderhoud noodzakelijk. Investeren in data-analyse om vroegtijdige detectie te realiseren en datagedreven besluiten te nemen. Investeren in ICT-infrastructuur - om snel en effectief te kunnen reageren bij uitbraken. Investeren in duurzame versterking van personeel en capaciteit.

TBC/MRU De afgelopen jaren wordt er goed samengewerkt in de regio op TBC. Samenwerking is historisch gegroeid, waarbij verschillende GGD-en meer of minder inzet kennen en rollen invullen voor elkaar. De insteek is om deze samenwerking te versterken en waar nodig vast te leggen om te zorgen dat alle partijen inzicht hebben in inzet en rolverdeling. Daarnaast is er de ambitie om in het licht van de (globale) ontwikkelingen op het gebied van TBC, de kwaliteit en continuïteit van gezonde dienstverlening te borgen en waar nodig te verstevigen. Dit zal worden vastgelegd in samenwerkingsafspraken die het inzicht vergroten van concrete afspraken over financiën en rolverdeling. In 2026 zal er geïnvesteerd worden in nieuwe röntgenapparatuur om de huidige dienstverlening te kunnen voortzetten. Centrum Seksuele gezondheid Voor het Centrum Seksuele Gezondheid geldt dat in 2026 er een korting zal zijn van 10% op het ASG budget. Afhankelijk van landelijke ontwikkelingen, regelingen en financiering zullen er mogelijk komende jaren extra kosten gaan ontstaan, bijvoorbeeld voor de regelingen voor Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG) en de PrEP14-regeling. Naar verwachting zal in 2026 de ontwikkeling van elektronisch patiëntendossier (EPD) van start gaan. De landelijke invoering van het EDP zal extra kosten met zich meebrengen.

Centrum Seksueel Geweld Er is steeds meer maatschappelijke aandacht voor seksuele misdrijven en slachtoffers. Een sterke toename aantal melding, en de stijging zal zich verder voortzetten in 2026. Bekendheid en bewustwording bij inwoners in Flevoland en Gooi en Vechtstreek toegenomen, mede door de nieuwe zedenwet 2021 in combinatie met de stijgende media-aandacht aangaande dit onderwerp.

14 Preventief slikken van virusremmers (pre-expositie profylaxe) door mensen met groter risico om hivinfectie op te lopen via seksueel contact

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

18

5. Publieke gezondheid

Momenteel zijn wij 24/7 bereikbaar zonder extra middelen zal er op korte termijn een keuze gemaakt moeten worden over de prioritering van werkzaamheden. Vanwege deze zorgen wordt er gekeken naar de mogelijkheden voor extra financiële middelen om de zorgcontinuïteit te borgen. Aan de landelijke kwaliteit kan mogelijk niet voldaan worden zonder financiële middelen.

Reizigersadvisering Reizigersadvisering kende voor de COVID-19 pandemie seizoensinvloeden die in 2023 geheel zijn verdwenen. De vraag oversteeg het aanbod en dit lijkt ook voor 2025 door te zetten. De cliëntpopulatie kwam echter vooral uit andere regio’s. Als andere GGD-en weer meer dienstverlening gaan leveren en commerciële partijen aantrekkelijker worden kan dit resulteren in een daling van het aantal cliënten en lagere inkomsten.

2023

2024

2025

2026

realisatie

realisatie

begroting

begroting

Aantal Reizigersvaccinaties

12.841

11.789

12.000

13.000

Aantal consulten Seksuele Gezondheid

4.486

4.720

4.800

4.600

Aantal PrEP consulten

698

691

700

700

Aantal Acute casussen Seksueel Geweld

123

126

85

85

73

50

50

Indicator

Aantal Niet-Acute adviezen Seksueel Geweld Aantal Meldingen Infectieziekten A, B en C

215

711

250

250

Aantal TBC ziekte

39

30

30

30

Aantal TBC infectie

100

68

90

90

Aantal vragen/melding Milieu

148

82

130

130

Aantal milieuadviezen in kader van vergunningen

35

51

40

40

Aantal adviseringen evenementen

33

49

35

35

2023

2024

2025

2026

realisatie

realisatie

begroting

begroting

Kosten

12.390

7.356

6.452

8.547

Baten basispakket gemeenten

2.231

2.340

2.248

2.854

Baten pluspakket gemeenten

173

182

190

198

Baten derden

11.111

5.941

4.184

5.495

Baten totaal

13.515

8.463

6.622

8.547

Resultaat

1.125

1.107

170

0

Bedragen (x €1.000)

GGD Flevoland Ontwerpbegroting 2026

19

5. Publieke gezondheid

5.3 Maatschappelijke Zorg

•

Plustaakfinanciering Het stabiliseren en zo mogelijk verbeteren van de leefomstandigheden van mensen in een zeer kwetsbare positie. • Voorkomen van dak- en thuisloosheid, huisuitzettingen en recidive van delicten. • Crisissituaties (verward gedrag, zwerven, dreigende dak-/ thuisloosheid) afwenden. • Voorkomen van uitval uit zorg. • Minder overlast door kwetsbare doelgroepen.

•

•

Wat doen we daarvoor? Maatschappelijke Zorg ofwel het Regionaal Meldpunt OGGz (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) richt zich op kwetsbare mensen zoals zorgwekkende zorgmijders, dak- en thuislozen, ex-gedetineerden, personen met onbegrepen gedrag en complexe, vastlopende zorg. Onder het Regionaal Meldpunt valt de volgende dienstverlening: •

• •

•

• • •

•

Meldpunt OGGz (regionaal): meldpunt voor zorgwekkende zorgmijders, onbegrepen gedrag, Wvggz en alle overige OGGz vragen. Vangnet en Advies (regionaal): Toeleiden van zorgwekkende zorgmijders naar regulier zorgaanbod - Opvolging van meldingen over onbegrepen gedrag - Inzetten regionale bemoeizorg bij partnerorganisaties - Adviseren van professionals in wijk en gemeenten Niet-acute Wvggz (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg) (regionaal): oppakken en onderzoeken van meldingen van een mogelijke noodzaak van gedongen psychiatrische zorg. Vrijwillige nazorg ex-gedetineerden volwassenen (regionaal): coördinatie van de nazorg aan volwassen ex-gedetineerden Vrijwillige nazorg ex-gedetineerden jeugd (Almere en Lelystad) Lokale persoonsgerichte aanpak en procesregie (PGA) (Almere): procesregie op het snijvlak van zorg en veiligheid (18- en 18+) Nu niet zwanger (Almere, Dronten, Lelystad, Noordoost­ polder), coördinatie en ondersteuning van zorgprofessionals bij begeleiding van zeer kwetsbare personen ten behoeve van het voorkomen van ongewenste zwangerschappen.