bijlage - 1 programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030 (706039).pdf
Tekst van het document
Strategie programmalijn 4: De groene ruimte is gevarieerd 1. Creëren van randvoorwaarden We richten ons op de voorwaarden voor biodiversiteit. Voorbeelden hiervan zijn structuurvariatie, gradiënten, diversiteit in beplanting, schuilgelegenheid en verplaatsingsmogelijkheden. Deze voorwaarden maken we concreet en meetbaar met behulp van de eisen en wensen van indicatorsoorten. Alleen als een soort voedsel, vocht, veiligheid, voortplanting én verbinding in – en tussen – leefgebieden vindt, kan deze soort zich vestigen. 2. Diverse inrichting Een belangrijke voorwaarde voor biodiversiteit is een diverse inrichting. Een diverse inrichting versterkt het natuurlijke evenwicht. Bij inrichting en renovatie van de openbare ruimte benutten we kansen voor biodiversiteit waar mogelijk. En we zetten extra in op de bescherming van kwetsbare gebouwbewonende soorten. 3. Beheer gericht op diversiteit We breiden het ecologisch beheerde areaal uit en benutten kansen om de biodiversiteit door middel van beheermaatregelen te verhogen. Hiermee creëren we leefgebied voor (nieuwe) soorten en verbindingen tussen deze
kleine salamander
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
37
NATUUR DICHTER BIJ MENSEN BRENGEN
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
38
2
NATUUR DICHTER BIJ MENSEN BRENGEN Meer aandacht voor natuur begint bij mensen. We willen mensen meer bewust laten zijn van hun omgeving, van de waarde van de natuur om hen heen en wat zij daar aan kunnen bijdragen. Dat kan doorwerken in hun manier van leven, recreëren en werken. Ook zal er meer begrip zijn voor de maatregelen die genomen moeten worden om de biodiversiteit in stand te houden en te versterken. Als gemeente nemen we onze eigen verantwoordelijkheid om de biodiversiteit te versterken. Maar er valt meer biodiversiteitwinst te behalen als we samen met inwoners, (agrarische) bedrijven, (onderwijs) instellingen en andere overheden werken aan biodiversiteit. We nodigen hen daarvoor uit en investeren in het netwerk van partners die ook aan biodiversiteit werken. Samen hebben we een groter bereik.
2.1 Stimuleren bewustwording en betrokkenheid Veel inwoners van gemeente Dronten zijn, al dan niet via een organisatie, betrokken bij het thema biodiversiteit. Ze nemen hiervoor zelf initiatieven, zoals het realiseren van een bloemenweide, het bouwen van een insectenhotel of de aanleg van een voedselbos. Er zijn ook veel inwoners voor wie biodiversiteit een onbekend thema is of die het belang er (nog) niet van zien. En er zijn inwoners die graag iets bijdragen, maar niet goed weten hoe ze dat kunnen doen. We willen daarom de verbinding tussen natuur en samenleving versterken. Hierin sluiten we aan op het actieplan Biodiversiteit van de provincie. Door zelf het goede voorbeeld te geven en gericht te communiceren willen we de komende jaren zorgen voor meer bewustzijn over biodiversiteit. Het doel is om zoveel mogelijk inwoners en partijen in beweging te zetten om te werken aan biodiversiteit.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
2.1.1 Waar gaan we extra op in zetten
1. Communicatie- en participatiestrategie biodiversiteit We vergroten op een participatieve manier het bewustzijn over de natuur in Dronten door middel van een kernverhaal, dat als paraplu dient voor alle communicatie. We brengen een positieve boodschap: het verlies van soorten planten en dieren is een groot probleem, maar we kunnen er wat aan doen met elkaar. Er gebeurt al veel voor biodiversiteit en dat willen we meer laten zien. We richten ons op de doelgroepen Kinderen (4-18 jaar), Tuin (en balkon) bezitters en Betrokken buurtbewoners (de groene doener). Om biodiversiteit tastbaar en laagdrempelig te maken zetten we gidssoorten in. Deze soorten zijn de ambassadeurs van de lokale biodiversiteit en worden herkend door een breed publiek. We stellen deze soorten centraal om van daar uit het verhaal van biodiversiteit te vertellen en inwoners een handelingsperspectief te bieden. 2. Inzet op onderwijs Onderwijs is een belangrijk focuspunt. We verkennen met de onderwijsinstellingen en samen met onze netwerkpartners waar de behoeftes en kansen liggen en hoe we hen kunnen faciliteren. We zetten in op natuureducatie als standaard in het lesaanbod van de basisscholen. Hiervoor zetten we een natuureducatie programma op dat aansluit op het Drontens voedseleducatieprogramma ‘Van grond tot mond’. We leggen de koppeling met groene schoolpleinen en zetten in op buitenlessen.
Leerlingen van het voortgezet – en beroepsonderwijs betrekken we door middel van praktijkopdrachten.
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
39
2 3. Stimuleren vergroening schoolpleinen Basisscholen kunnen tot en met 31 januari 2026 subsidie aanvragen voor de vergroening van het schoolplein. In een vergroeningstraject helpen we initiatiefnemers als adviseur en sparringpartner. Samen met onze netwerkpartners brengen we deze regeling en de waarde van een groen schoolplein onder de aandacht bij basisscholen en faciliteren hen door te investeren in de aanplant van bomen op schoolpleinen. 4. Stimuleren eigen initiatieven van inwoners We nodigen inwoners en partijen uit om zelf ook de biodiversiteit te versterken. We faciliteren initiatiefnemers die in de openbare ruimte biodiversiteit willen versterken met kennis en budget. In het bijzonder faciliteren we de aanleg van tiny forests, idylles en moestuinen aangezien deze elementen ook als communicatiemiddel en buitenlokaal ingezet kunnen worden. We investeren ook in een klantgericht proces en scholing van medewerkers ten behoeve van deskundige advisering van initiatiefnemers die willen werken aan biodiversiteit.
6. Stimuleren natuurvriendelijke inrichting van tuinen We stimuleren een natuurvriendelijke inrichting van tuinen. Veel soorten zijn mede afhankelijk van tuinen bij woningen. We verwachten dat inwoners op hun eigen terrein ook een bijdrage aan biodiversiteit leveren en stimuleren hen om hun tuin zo natuurlijk mogelijk te beheren en te kiezen voor een groene tuininrichting: met minder tegels en meer variatie in planten. We stimuleren inwoners met concrete acties om op kleine ingrepen te doen in eigen tuin en straat en zetten daarbij in op het veranderen van de sociale norm. In aansluiting op de kleinschalige vergroening faciliteren we de vergroening op grotere schaal door bijvoorbeeld het aanbieden van tuinontwerpsessies.
2.2 Samenwerking Werken aan de biodiversiteit in de gemeente Dronten doen we samen in het netwerk. In de afgelopen jaren heeft dit netwerk vorm gekregen. Twee keer per jaar wordt een netwerkbijeenkomst georganiseerd waarbij we kennis delen, kansen verkennen en mogelijkheden creëren voor biodiversiteitsherstel. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact.
5. Netwerk groene doeners Op de energie die er al is bij betrokken inwoners en organisaties borduren we met hen - en samen met onze netwerkpartners - voort. We faciliteren het netwerk van groene doeners. Dit netwerk is niet van de gemeente maar van de gemeenschap. Groene doeners zetten zich nu al in voor de groene leefomgeving. Door hen aan elkaar te verbinden en hen te faciliteren kan hun impact worden vergroot. We verkennen met de groene doeners waaraan behoefte is en hoe we hen als gemeente effectief kunnen faciliteren. Groene doeners kunnen zich bijvoorbeeld inzetten als tuincoach, als klankbord of als natuurouder om scholen te ondersteunen.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
"Onze basis is groen, is één van de Dronter principes. Wat woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten (OFW) betreft is het meer dan terecht dat de gemeente Dronten inzet op vergroening en biodiversiteit. Meer groen zorgt aantoonbaar voor buurten waar het gezonder en prettiger leven is, voor mens en dier! Aan die doelstelling draagt OFW graag bij." Woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
40
2 2.2.1 Waar gaan we extra op in zetten
1. Investeren in het netwerk biodiversiteit Dronten Veel partijen werken op het moment al aan biodiversiteit. We vergroten de impact van ons handelen als we samenwerken. Daarom blijven we investeren we in het netwerk, dat gezamenlijk de verantwoordelijkheid draagt voor biodiversiteitsherstel. Als gemeente faciliteren we het netwerk. De vorm en inhoud van de samenwerking bespreken we in het netwerk. We stemmen onder andere doelen en activiteiten op elkaar af, delen kennis, werken samen aan de ecologische structuur en signaleren en benutten kansen. In bijlage 3 is weergegeven met welke partijen we samenwerken. 2. Samenwerking met onderwijsinstellingen en bedrijven Met onderwijsinstellingen (voortgezet onderwijs, middelbaar- en hoger beroepsonderwijs) onderzoeken we de mogelijkheden om scholieren en studenten te betrekken bij biodiversiteit. Hiermee hebben we de afgelopen jaren goede ervaringen mee opgedaan. Dat kan ook door middel van een stageplaats in samenwerking met bedrijven. Voorbeelden van opdrachten zijn het uitvoeren van een biodiversiteitstresstest of het opstellen van een puntensysteem voor natuurinclusief werken.
zomereik
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
41
NATUURINCLUSIEF WERKEN IS DE NORM
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
42
3
NATUURINCLUSIEF WERKEN IS DE NORM De biodiversiteit versterken we vooral als we zorgen voor voldoende, geschikt en onderling verbonden leefgebied voor planten en dieren. Daarom zijn alle ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente belangrijk: zowel grote ingrepen, zoals de aanleg van een nieuwe woonwijk, maar ook kleine, zoals de bouw van een kantoor. Als we bij een ontwikkeling vanaf het begin rekening houden met de soorten die op een plek voor kunnen komen, levert dat vaak al veel winst op voor de biodiversiteit. Natuurinclusief werken is de norm. We maken het onderdeel van de integrale duurzame ontwikkeling. Zo behouden we de robuuste groene basis die hoog gewaardeerd wordt door onze inwoners.
3.1 Bij elk plan aandacht voor biodiversiteit
vanzelfsprekend. Het vraagt om een andere manier van denken en werken dan we gewend zijn. Hierin zullen we ons de komende jaren verder scholen en er ervaring in opbouwen.
3.1.1 Waar gaan we extra op inzetten
1. Opgave biodiversiteit integreren in beleid Het behouden en versterken van biodiversiteit vraagt nu en in de toekomst onze aandacht. Net zoals wonen, verkeer, energie, recreatie, gezondheid, economie, etc.. In dit speelveld integreren we de biodiversiteitsopgave in beleid en leveren we input voor de implementatie van de Toekomstvisie 2050. Hiermee wordt versterking van biodiversiteit in de integrale afweging bij toekomstige ontwikkelingen beleidsmatig geborgd.
Onze inzet is om bij alle ontwikkelingen in onze gemeente met een effect op de leefomgeving, aandacht te geven aan biodiversiteit. Met de uitvoering van actieplan Biodiversiteit 2022-2024 hebben we hiervoor de eerste stappen gezet. De natuur heeft een prominentere plek gekregen tijdens de verschillende fasen van ontwikkelingen. De komende jaren scherpen we dit aan en borgen de aandacht voor biodiversiteit in het gehele planproces. Dit is een urgente opgave gezien de toekomstige groei naar 60.000 inwoners in 2050. De invloed van een ontwikkeling op de biodiversiteit wegen we integraal af. Daarmee zorgen we ervoor dat natuur en landschap niet belemmerend zijn, maar juist kunnen bijdragen aan andere doelen op het gebied van welzijn, welbevinden en welvaart (denk aan gezondheid, bestuiving, bodemvruchtbaarheid, waterberging, verkoeling, plaagonderdrukking, luchtkwaliteit, vastleggen CO2, recreatie). Deze werkwijze is nog niet
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
gierzwaluw
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
43
3 2. Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard We werken toe naar natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren door anderen te inspireren door middel van goede voorbeelden en door werkprocessen en interne processen hierop aan te passen. Bij alle beslissingen is een gezond ecosysteem leidend. Om dit te borgen stellen we een groene ambassadeur aan die de stem van de natuur vertolkt en die betrokken wordt bij besluitvorming. Deze ambassadeur heeft de functie om het belang van het totale ecosysteem in te brengen. We maken natuurinclusief bouwen en inrichten concreet door per landschapseenheid/biotoop (denk aan woonwijk, bedrijfsterrein, bos, water) indicatorsoorten te bepalen. De eisen en wensen die deze indicatorsoorten stellen aan hun leefgebied (gebouw en omgeving) en de verbinding met andere gebieden zijn leidend voor de nieuwe inrichting. Is deze nieuwe inrichting geschikt voor de indicatorsoorten, dan profiteren ook veel andere soorten daarvan mee. We leggen per landschapseenheid/biotoop de eisen en wensen van de bijbehorende indicatorsoorten vast in een toolbox natuurinclusief Dronten. Deze toolbox gebruiken we ook om initiatiefnemers te ondersteunen en adviseren. Daarnaast onderzoeken we welke instrumenten aanvullend nodig zijn voor het succesvol implementeren van natuurinclusief ontwikkelen en ontwikkelen deze instrumenten.
Ook investeren we in scholing. We leren door te doen en passen nieuwe inzichten toe in volgende projecten.
Figuur 3. Visual natuurinclusieve stad 11
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
44
3 3. Koppelen kansen klimaatadaptatie en versterking biodiversiteit Hitte, droogte en veranderingen in het neerslagregime hebben grote invloed op de biodiversiteit. In het samenwerkingsverband Klimaat Adaptatie Flevoland (KAF) stemmen we met het waterschap, de provincie en andere overheden af over hoe we om willen gaan met klimaatveranderingen. In het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie werken we aan een klimaatbestendige bebouwde omgeving. Als onderdeel hiervan nemen we maatregelen in bestaand bebouwd gebied. Groen en een gezonde bodem spelen een belangrijke rol om de negatieve effecten van klimaatverandering te verminderen. Bij aanpassingen van de openbare ruimte benutten we de kansen om biodiversiteit te versterken. We investeren in de samenwerking op het raakvlak van biodiversiteit en klimaatadaptatie in het netwerk. 4. Inzet op tijdelijke natuur Onze braakliggende gronden zetten we in voor tijdelijke natuur. Dat kan bijvoorbeeld door inzaaien van bloemrijke mengsels, minder intensief maaien en ecologisch beheer van de randen. We verkennen ook de mogelijkheid om bij verlenging van in gebruik gegeven gronden en verpachte gronden, voorwaarden te stellen met betrekking tot biodiversiteit.
"Landbouw en natuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
rode klaver
Op het landbouwbedrijf komt alles samen, dit stelt boeren centraal en maakt hen medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van het landelijk gebied en de biodiversiteit. BoerenNatuur Flevoland werkt als coöperatie van, voor en door boeren aan groene bouwstenen voor toekomstbestendige bedrijfsmodellen en verbindt en adviseert relevante partijen die mee willen doen." BoerenNatuur Flevoland
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
45
VITALE ECOLOGISCHE STRUCTUUR
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
46
4
VITALE ECOLOGISCHE STRUCTUUR We investeren in de ecologische structuur. De ecologische structuur bestaat uit leefgebied voor soorten en de verbindingen daartussen. Ecologische verbindingen zorgen voor een veerkrachtige natuur, omdat daarmee leefgebieden van soorten worden verbonden. Langs deze verbindingen kunnen dieren en planten zich verplaatsen en verspreiden. Hiermee zorgen we voor duurzame instandhouding van populaties van dieren en planten en faciliteren we andere soorten om nieuw leefgebied te vinden. De maatregelen in bebouwd gebied, het agrarisch buitengebied en de bos- en natuurgebieden dragen vaak ook bij aan de versterking van de ecologische structuur.
3. Grote bomen Grote bomen zijn belangrijk voor het leveren van ecosysteemdiensten (deel 1, hoofdstuk 1). We investeren daarom in bomen die potentieel kunnen uitgroeien tot de hoogste/dikste bomen van de gemeente. De meest kansrijke locaties liggen in de ecologische structuur. Bomen op deze locaties geven we de ruimte.
4.1 Waar gaan we extra op in zetten
1. Een regionaal netwerk Met onze ecologische landschapsstructuur (ELS) sluiten we aan op “de Groene Draad” (groenblauwe dooradering provincie Flevoland), zoals opgenomen in het actieplan Biodiversiteit van de provincie. Met de terreinbeherende organisaties waarvan gronden aan ons grondgebied grenzen, stemmen we af over de realisatie van deze ecologische structuur. Vanuit onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor biodiversiteitsherstel onderneemt iedere organisatie actie op eigen terrein. We zien hierin voor de provincie een regierol weggelegd. 2. Werken aan verbinding We werken aan een vitale ecologische landschapsstructuur (ELS). De ELS bestaat uit een samenhangend en afwisselend netwerk van natuurlijke elementen in het buitengebied, de dorpen en de natuurgebieden. Hierin is de bereikbaarheid van de leefgebieden voor soorten geborgd en verbinden we het buitengebied via hoofdgroenstructuren en het wijkgroen met de particuliere tuinen en schoolpleinen. De ELS is een kader voor nieuwe ontwikkelingen, renovatie en beheer. Om deze structuur goed te laten functioneren leggen we de eisen en wensen vast die indicatorsoorten stellen aan de ecologische structuur. We prioriteren de maatregelen die nodig zijn om de kansen te benutten en de knelpunten op te lossen en voeren deze uit.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
zwarte els
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
47
DE GROENE RUIMTE IS GEVARIEERD
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
48
5
DE GROENE RUIMTE IS GEVARIEERD We nemen maatregelen in drie gebieden; het bebouwd gebied, het agrarisch buitengebied en de bos- en natuurgebieden. Daarnaast investeren we in de ecologische structuur. Als gemeente hebben we vooral grondeigendommen in het bebouwde gebied en de aangelegen dorpsbossen. Onze aanpak richt zich daarom vooral op dat gebied, maar ook op de ecologische structuur. Om biodiversiteit te versterken in gebieden waar we geen eigenaar van zijn, richten we ons op het faciliteren van initiatiefnemers en stellen van kaders.
5.3 Bebouwd gebied Hoe groter de verscheidenheid aan levensvormen (planten, dieren, insecten) in een gebied, hoe veerkrachtiger dat gebied is. In elk dorp zijn er mogelijkheden om de omstandigheden voor dieren en planten te verbeteren. We nemen maatregelen die ervoor zorgen dat soorten die nu voorkomen in het bebouwde gebied, zich hier ook op lange termijn kunnen handhaven en nieuwe soorten zich kunnen vestigen. Deze maatregelen hebben effect op de directie leefomgeving van inwoners. In de communicatie- en participatiestrategie (zie par. 2.1.1) is aandacht voor een zorgvuldige en regelmatige uitleg van het belang van deze maatregelen.
5.1 Een gevarieerd landschap In een gevarieerd landschap leven veel soorten met elkaar samen. Ze zijn sterk afhankelijk van alle aanwezige elementen, zoals natte en droge plekken om voedsel te vinden, plekken om te schuilen of een nest te bouwen, en gezonde grond om in te wortelen met genoeg bodemleven. Vallen er elementen weg (een bos, een haag, een poel, een oude wilg of een kruiden- en bloemrijke weide), dan verdwijnen er soorten uit het landschap. En met hen de soorten die van hen afhankelijk zijn. Hoe diverser het landschap, hoe meer soorten er kunnen leven.
5.2 Voorwaarden voor biodiversiteit Op het ‘nieuwe land’ zien we biodiversiteitsherstel in een ander licht. Het rationeel ingerichte landschap dat gemeente Dronten kenmerkt, kent geen verleden dat veel rijker was aan soorten die aan land gebonden zijn. De bijdrage die dit landschap kan bieden aan het versterken van biodiversiteit is wel groot. De focus ligt daarom op het creëren van de juiste voorwaarden voor het versterken van biodiversiteit.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
otter
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
49
5 5.3.1 Waar gaan we extra op in zetten
1. Versterken en uitbreiden ecologisch beheer In de woonkernen beheren we al een deel van het openbaar gebied ecologisch. Ecologisch beheer is gebaat bij maatwerk. We investeren daarin om deze gebieden optimaal te laten bijdragen aan de biodiversiteit. Ook onderzoeken we waar en op welke manier we dit areaal kunnen uitbreiden. Het gaat daarbij met name om de omvorming van gazon naar kruidenrijk grasland. Om het gewenste resultaat te bereiken is maatwerk en kennis nodig. Via scholing zorgen we dat de betrokken medewerkers actuele kennis hebben over beheer ten gunste van biodiversiteit. 2. Versterken diversiteit openbaar groen We benutten het potentieel van gebieden en sluiten aan op de eigenschappen van de bodem, het water en klimaat en gebruik. Waar dat kan bewegen we mee met natuurlijke processen. Aan de hand van eisen en wensen van de indicatorsoorten per landschapseenheid/ biotoop (zie par. 3.1.1) bepalen we waar beheer aangepast kan worden ten gunste van de biodiversiteit. De daaruit volgende kansen en knelpunten prioriteren we en nemen deze waar mogelijk mee bij de aanpassing van beheer en herinrichting. We nemen hierin ook de concurrentie tussen soorten mee. Denk bijvoorbeeld aan de spreiding van bijenkasten over de gemeente om concurrentie tussen wilde bijen en honingbijen te reduceren.
Bij aanleg en renovatie van plantvakken kiezen we (inheemse) plantensoorten of kruiden die aansluiten bij de eisen en wensen van daarbij behorende indicatorsoorten en bijdragen aan de natuurbeleving. Samen met onze netwerkpartners inventariseren we de kansen om gradiënten te benutten en zetten ons in voor het benutten van deze kansen. Voorbeelden hiervan zijn het doorontwikkelen van watergebonden natuur met het waterschap en het aanbrengen van een mantel- en zoomvegetatie langs bosjes.
3. Teelt zonder chemische bestrijdingsmiddelen We zetten in op inkoop van zaden, bollen, planten en bomen die zonder chemische bestrijdingsmiddelen zijn geteeld. Hiermee beschermen we ook de biodiversiteit op de locaties waar deze producten wordt geteeld. In 2024 zijn er in de markt nog niet voldoende – zonder chemische bestrijdingsmiddelen – geteelde soorten en aantallen beschikbaar. Met onze vraag naar deze producten stimuleren we deze markt. 4. Beheersing van ziekten en plagen op een meer natuurlijke manier Bij de beheersing van overlast veroorzaakt door ziekten en plagen (bijv. eikenprocessierups) streven we naar herstel van natuurlijk evenwicht. In een gezond functionerend systeem zijn de natuurlijke organismen (planten, dieren, schimmels en bacteriën) in balans. Deze aanpak geeft op de lange termijn het beste resultaat. 5. Natuurwaardenkaart Om wettelijk beschermde soorten tijdens het beheer van de openbare ruimte te kunnen beschermen, updaten we eenmaal per drie jaar de natuurwaardekaart. Dit is een overzichtelijke gebiedsdekkende kaart met daarin alle bekende gegevens van beschermde flora en fauna gekoppeld aan de terreintypen.
huismus
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
50
5 6. Bescherming gebouw bewonende soorten bij na-isolatie In woningen kunnen vleermuizen en vogels (zoals huismus en gierzwaluw) verblijven, vaak zonder dat de eigenaar dit weet. Deze diersoorten – en hun verblijfplaatsen – zijn wettelijk beschermd. Als gemeente stimuleren we dat inwoners energiebesparende maatregelen treffen. Door de uitvoering van sommige van deze maatregelen komt de leefruimte van de genoemde soorten onder druk te staan. De populaties van huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen lijdt hieronder. We zetten in op bescherming van deze soorten door een Soortmanagementplan (SMP) op te stellen. Middels het SMP worden de soorten doelgericht beschermd door middel van een gebiedsgerichte aanpak. Op deze manier kunnen we bijdragen aan de energietransitie, zonder achteruitgang van beschermde diersoorten.
5.4 Agrarisch buitengebied Er is veel animo bij de Flevolandse agrariërs om de landbouw te verduurzamen, het agro-natuurnetwerk te versterken en biodiversiteit te bevorderen. Dit blijkt onder andere uit de Green Paper Flevoland van LTO Noord en het BoerenNatuur Flevoland. We willen initiatiefnemers faciliteren en versterken de biodiversiteit van ons eigen areaal.
5.4.1 Waar gaan we extra op in zetten
1. Ecologisch beheer bermen Een aantal bermen in het buitengebied beheren we al ecologisch. We investeren in maatwerk om deze gebieden optimaal te laten bijdragen aan de biodiversiteit en onderzoeken met het waterschap waar we het beheer van slootkanten ten gunste van de biodiversiteit kunnen aanpassen. Een groot gedeelte van de gemeentelijke bermen en slootkanten in het buitengebied wordt door agrariërs geklepeld. Hier valt winst te behalen voor biodiversiteit. We streven naar ecologisch beheer van de bermen die een belangrijke functie vervullen in de ecologische structuur.
2. Biodiverse beplantingen De bomenlanen die de wegen begeleiden bestaan nu uit één boomsoort. Dit maakt deze lanen kwetsbaar voor ziekten en plagen, zoals essentaksterfte en de eikenprocessierups. Bij het vervangen van lanen passen we daarom meer soorten toe. Aangezien elke (boom)soort zijn eigen soorten leefruimte biedt (bijvoorbeeld schimmels, korstmossen, insecten, vogels, vleermuizen), draagt een diverse laan ook bij aan een hogere biodiversiteit. Ook bij onderhoud in singels nemen we – naast veiligheid – biodiversiteit als uitgangspunt. We investeren in structuurvariatie door de aanplant van zoomvegetatie op een aantal kansrijke locaties. 3. Erfsingels, windhagen en kleine landschapselementen De erfsingels zijn als groene eilanden in het open landschap belangrijk voor de biodiversiteit. We investeren daarom in het behoud van erfsingels en de aanplant van nieuwe erfsingels bij uitbreidingen. Het karakteristieke landschapsbeeld van de (voormalige) fruitteeltgebieden wordt gevormd door windhagen rondom de kavels met boomgaarden. Hierdoor ontstaan besloten gebieden. Deze windhagen zijn ook van waarde voor de biodiversiteit; ze leveren bijvoorbeeld schuilplaatsen en voedsel en creëren microklimaat. We investeren in het beschermen van erfsingels en windhagen door communicatie, advisering, toezicht en handhaving.
Kleine landschapselementen zoals hagen, poelen of bosjes zijn zeer waardevol voor biodiversiteit. De provincie heeft in haar actieplan Biodiversiteit opgenomen prioriteit te geven aan het stimuleren van biodiversiteit op boerenerven. We werken samen met onder andere BoerenNatuur Flevoland, Landschapsbeheer Flevoland en de provincie aan bewustwording van de waarde van erfsingels en landschapselementen.
"Leren en inspireren om voedsel te maken in een biodiverse omgeving" Aeres Hogeschool
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
51
5 5.5 Bos- en natuurgebieden De dorpsbossen Van Veldhuizenbos, Biddingbos, Swifterbos en een aantal natuurgebieden langs de randmeren zijn in eigendom van de gemeente. Daarnaast liggen er rond en in de woonkernen bosgebieden en bosjes van verschillend formaat. Deze gebieden vormen een recreatief uitloopgebied en dragen bij aan het welzijn van de inwoners (rust, frisse lucht, beweging en natuurbeleving). Naast een recreatieve functie hebben deze gebieden ook een natuurfunctie. De bossen zijn jong en zijn potentieel zeer waardevol voor biodiversiteit.
5.5.1 Waar gaan we extra op in zetten 1. Investeren in bosranden Structuurrijke bosranden bieden leefruimte aan veel verschillende soorten. We investeren in een zoom- en mantelvegetatie en maken glooiende bosranden. Bij beheer van de bosranden is biodiversiteit een belangrijk uitgangspunt.
3. Diversiteit in bos en bodem Diversiteit is een belangrijke voorwaarde voor biodiversiteit. Denk aan diversiteit in gelaagdheid, leeftijd, soorten, voedselrijkdom en vochtigheid. Diversiteit stimuleren we door te werken aan de bosranden (zie punt 1). Maar ook door in de boskernen ruimte te maken voor natuurlijke verjonging en de bodem te beschermen. Een gezonde levende bodem is de basis voor gezonde biodiversiteit boven de grond. We benutten de gradiënten als kansrijke locaties voor biodiversiteitswinst. En als het nodig is voeren we beheermaatregelen uit om de diversiteit te bevorderen of in stand te houden. Bijvoorbeeld door invasieve exoten te bestrijden. We onderzoeken of het haalbaar is inheems autochtoon plantmateriaal aan te planten in onze bossen.
2. Ecologisch beheer Waar dat kan en past bij de functie van het gebied laten we meer dode bomen staan. Deze bomen zijn interessant voor veel organismen. De natuurgebieden langs de randmeren (voorlanden) beheren we vanuit de natuurfunctie. Door de unieke ligging tussen dijklichaam en waterlijn, de vele gradiënten en de relatief voedselarme bodem, hebben de gebieden een enorme potentie voor de natuur. We benutten kansen om de natuurwaarde te verhogen in deze gebieden.
"Beter Beschermen, Meer Beleven en Duurzaam Benutten" Staatsbosbeheer
Strategie
Natuur dichter bij
bijenorchis
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
52
ACTIVITEITENPLAN
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
53
ACTIVITEITENPLAN 2025-2030 PROGRAMMALIJN 1 - Natuur dichter bij mensen brengen Nr
Maatregel
Actie
1
Communicatie- en participatiestrategie biodiversiteit
Opstellen communicatie- en participatiestrategie
2
Communicatie- en participatiestrategie biodiversiteit
Uitvoeren acties uit communicatie- en participatiestrategie
3
Inzet op onderwijs
Afstemmen met onderwijsinstellingen over behoeftes en kansen
4
Inzet op onderwijs
Natuureducatie programma voor primair onderwijs opzetten
5
Inzet op onderwijs
Onderzoek haalbaarheid (draagvlak) aanleg van drie idylles (in elke kern één) met educatief karakter
6
Stimuleren vergroening schoolpleinen
Bomen aanplanten op schoolpleinen
7
Stimuleren eigen initiatieven van inwoners
Faciliteren initiatieven van inwoners in de openbare ruimte
8
Stimuleren eigen initiatieven van inwoners
Investeren in een klantgericht proces ‘faciliteren inwonersinitiatieven’, evalueren initiatieven om dit proces doorlopend te verbeteren
9
Stimuleren eigen initiatieven van inwoners
Faciliteren aanleg van tiny forests, idylles en moestuinen door inwoners
10
Stimuleren eigen initiatieven van inwoners
Scholen medewerkers in ecologisch beheer
11
Netwerk van groene doeners
Faciliteren (bewoners)netwerk Groene doeners
12
Stimuleren natuurvriendelijke inrichting van tuinen
Faciliteren vergroenen tuinen door middel van campagnes
13
Stimuleren natuurvriendelijke inrichting van tuinen
Faciliteren vergroenen tuinen door middel van tuinadvies
14
Investeren in het netwerk biodiversiteit Dronten
Evalueren vorm en inhoud netwerk biodiversiteit (professionals)
15
Samenwerking met onderwijsinstellingen en bedrijven
Inzetten van scholieren, studenten en trainees bij opgaven biodiversiteit
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
54
PROGRAMMALIJN 2 - Natuurinclusief werken is de norm Nr
Maatregel
Actie
16
Opgave biodiversiteit integreren in beleid
Opgave biodiversiteit integreren in andere beleidsvelden en input leveren voor de implementatie van de Toekomstvisie 2050
17
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren integreren in processen
18
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Aanstellen groene ambassadeur voor besluitvorming
19
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Bepalen kernbiotopen en bijbehorende indicatorsoorten en vastleggen eisen die deze soorten stellen aan de kernbiotoop en ecologische structuur
20
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Ontwikkelen toolbox natuurinclusief Dronten
21
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Onderzoek welke aanvullende instrumenten nodig zijn om natuurinclusief ontwikkelen te bevorderen en ontwikkelen van deze instrumenten
22
Natuurinclusief bouwen, inrichten en renoveren als standaard
Scholen medewerkers (ontwerpen en bouwen met winst voor biodiversiteit)
23
Koppelen kansen klimaatadaptatie en versterking biodiversiteit
Samenwerking op raakvlak biodiversiteit en klimaatadaptatie stimuleren in netwerk
24
Inzet op tijdelijke natuur
Ecologisch beheer braakliggende kavels (tijdelijke natuur)
25
Inzet op tijdelijke natuur
Mogelijkheden onderzoeken hoe bij verlenging van bruikleenovereenkomsten en pachtovereenkomsten voorwaarden kunnen worden gesteld voor biodiversiteit
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
55
PROGRAMMALIJN 3 - Vitale ecologische structuur Nr
Maatregel
Actie
26
Werken aan verbinding
Vastleggen eisen en wensen die indicatorsoorten stellen aan de ecologische structuur
27
Werken aan verbinding
Ontwikkelkansen voor de ecologische structuur in beeld brengen op basis van de eisen en wensen per indicatorsoort, knelpunten oplossen en kansen benutten
28
Werken aan verbinding
Onderzoeken en realiseren uitbreiding ecologisch beheer van bermen (in het buitengebied) die van grote toegevoegde waarde zijn voor de ecologische structuur
29
Grote bomen
Investeren in bomen die potentieel kunnen uitgroeien tot de hoogste/ dikste bomen van de gemeente, met aandacht voor borging t.b.v. continuïteit beheer
PROGRAMMALIJN 4 - De groene ruimte is gevarieerd Nr
Maatregel
Actie
30
Versterken en uitbreiden ecologisch beheer
Gazon omvormen naar kruidenrijk grasland
31
Versterken en uitbreiden ecologisch beheer
Implementeren vormen van gefaseerd maaibeheer (bijv. sinusmaaien)
32
Versterken en uitbreiden ecologisch beheer
Onderzoek naar waar de beeldkwaliteit kan worden aangepast ten behoeve van biodiversiteit
33
Versterken en uitbreiden ecologisch beheer
Aan de hand van eisen en wensen indicatorsoorten per kernbiotoop bepalen waar beheer aangepast kan worden ten gunste van de biodiversiteit
34
Versterken diversiteit openbaar groen
Analyse kwaliteit inrichting en beheer voor wilde bestuivers, kansen en knelpunten prioriteren en benutten/oplossen.
35
Versterken diversiteit openbaar groen
Biodiverse (inheemse) plantingen toepassen
36
Versterken diversiteit openbaar groen
Doorontwikkelen watergebonden natuur aan de hand van eisen en wensen indicatorsoorten
37
Versterken diversiteit openbaar groen
Inventariseren waar biodiversiteitswinst in gradiënten kan worden behaald en benutten van kansen
38
Teelt zonder chemische bestrijdingsmiddelen
Inzet op inkoop van zaden, bollen, planten en bomen die zonder gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen zijn geteeld
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
56
PROGRAMMALIJN 4 - De groene ruimte is gevarieerd Nr
Maatregel
Actie
39
Bescherming soorten
Actualiseren Natuurwaardenkaart
40
Bescherming gebouwbewonende soorten
Opstellen Soortmanagementplan voor gebouwbewonende soorten
41
Ecologisch beheer bermen buitengebied
Bepalen kansrijke locaties waar we een gedeelte van het gewas kunnen laten staan
42
Ecologisch beheer bermen buitengebied
Onderzoeken op welke manier we biodiversiteitswinst kunnen behalen in nieuwe gebruiksovereenkomsten
43
Biodiverse beplantingen
Biodiversiteit als uitgangspunt nemen (naast veiligheid) bij onderhoud in singels
44
Erfsingels, windhagen en kleine landschapselementen
Investeren in het beschermen van erfsingels en windhagen door communicatie, advisering, toezicht en handhaving
45
Investeren in bosranden
Investeren in een zoom- en mantelvegetatie en glooiende bosranden
46
Ecologisch beheer bos- en natuurgebieden
Dode bomen in bos laten staan waar dat kan
47
Ecologisch beheer bos- en natuurgebieden
Inventariseren kansen m.b.t. ontwikkeling natuurwaarden in voorlanden en kansen benutten
48
Diversiteit in bos en bodem
In boskernen ruimte te maken voor natuurlijke verjonging
49
Diversiteit in bos en bodem
Benutten van gradiënten voor biodiversiteitswinst
50
Diversiteit in bos en bodem
Behoud van diversiteit op de lange termijn door de bodem zoveel mogelijk intact te laten
51
Diversiteit in bos en bodem
Onderzoeken haalbaarheid toepassing inheems autochtoon plantmateriaal
52
Diversiteit in bos en bodem
Bestrijding van invasieve exoten die de biodiversiteit bedreigen
MONITORING EN FINANCIËN Nr
Maatregel
Actie
53
Monitoring effecten
Opstellen en uitvoeren monitoringsplan
54
Relevante subsidieregelingen in beeld brengen
Onderzoek naar subsidieregelingen
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
57
BEGRIPPENLIJST Autochtoon plantmateriaal Een plant kan behalve inheems ook nog autochtoon zijn. Autochtone planten zijn nakomelingen van de inheemse planten. Zij hebben zich generaties lang genetisch aangepast aan de omstandigheden van een gebied. Hierdoor passen ze heel goed in het lokale ecosysteem en zijn ze beter bestand tegen ziekten en plagen. Biodiversiteit Biodiversiteit is een term die we gebruiken om de rijkdom van de natuur aan te duiden. Het gaat daarbij om de grote verscheidenheid aan dieren, planten, leefgebieden en genen en al hun onderlinge relaties. Van bloemen en bijen, tot bacteriën en bossen. Brede welvaart De drie nationale planbureaus (PBL/SCP/ CPB) omschrijven brede welvaart als “alles wat mensen van waarde vinden”. Het concept geeft uitdrukking aan het idee dat verder moet worden gekeken dan het financieel-economische plaatje voor een ‘rijk’ en duurzaam leven. Brede welvaart omvat naast financieel-economische ook sociaal-culturele en ruimtelijk-ecologische aspecten. Ook neemt een brede welvaartsperspectief de verdeling van welvaart, de volhoudbaarheid ervan voor toekomstige generaties en de welvaart in andere landen in beschouwing. Daarmee omvat brede welvaart de fundamenten voor een welvarende, inclusieve en duurzame samenleving. Ecosysteem Een ecosysteem is een geheel van planten, dieren en micro-organismen
Strategie
Natuur dichter bij
die in een gebied voorkomen en elkaar beïnvloeden. In dit bewegend systeem speelt ook de niet-levende omgeving een belangrijke rol. De wisselwerking vormt het ecosysteem. Een voorbeeld van een ecosysteem is een bos of een grasland. Maar denk ook aan kleinere ecosystemen, zoals een boomholte. Ecosysteemdienst Het vermogen van ecosystemen of natuurlijk kapitaal om goederen en diensten te leveren. Denk bijvoorbeeld aan vruchtbare bodems voor ons voedsel, zuivering van de lucht en het vastleggen van koolstof. Gidssoorten Deze soorten zijn de ambassadeurs van de lokale biodiversiteit en worden herkend door een breed publiek. Gradiënt Een gradiënt is de overgang van het ene naar het andere gebied. Denk bijvoorbeeld aan de overgang tussen water en land langs een waterkant of de grens tussen bos en grasland. Deze zones zijn waardevol voor biodiversiteit; er kunnen veel soorten voorkomen. Groenblauwe dooradering Een netwerk van landschapselementen, zoals singels, watergangen, houtwallen en bomenrijen, waar planten en dieren leven. Dit netwerk van groene en blauwe elementen vormt de verbinding tussen natuurgebieden en draagt bij aan een brede biodiversiteit.
Natuurinclusief
Idylle Perceel met bloeiende kruiden voor vlinders, bijen en andere insecten. Indicatorsoorten Soorten die in een gezond gebied (algemeen) voorkomen. Elk type landschap heeft haar eigen selectie indicatorsoorten. De aanwezigheid van deze soorten is een indicatie dat de condities (abiotiek, inrichting en beheer) op orde zijn. Lemonmeting Deze leefbaarheidsmonitor maakt de leefbaarheid van buurten en wijken inzichtelijk middels een belevingsonderzoek onder bewoners. Meetnet Urbane Soorten Een monitoringsmethode die inzicht geeft in de populatieontwikkeling van vogels binnen de bebouwde kom. Natuur De natuur is alles op aarde wat niet door de mens is gemaakt, zoals planten, dieren en bergen. Dit is natuur op zowel het land als in het water, in (beschermde) natuurgebieden, de stad en in het landelijk gebied. Natuurinclusief De mate waarin maatschappelijke en economische activiteiten verweven zijn met de natuur en er bewust ruimte voor biodiversiteit wordt gecreëerd. Dit houdt in dat bij elke fase van activiteiten – planvorming, beleid, besluitvorming en beheer – natuur centraal staat.
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Natuurlijk kapitaal De natuurlijke omgeving is belangrijk voor allerlei aspecten van brede welvaart, zoals welzijn en gezondheid. Daarnaast levert ze belangrijke diensten aan de economie, zoals grondstoffen maar ook recreatie. Natuurlijk kapitaal gaat zowel over de randvoorwaarden om deze rol in de toekomst te kunnen blijven vervullen, als over mogelijke bedreigingen voor de kwaliteit van de leefomgeving. Het gaat daarbij o.a. om biodiversiteit, de kwaliteit van de atmosfeer en de lokale kwaliteit van bodem, water en lucht. Soort Management Plan In een soortmanagementplan zijn maatregelen, gedragsregels en afspraken opgesteld om ruimtelijke ontwikkeling, beheer en bescherming van de opgenomen soorten mogelijk te maken. Met een soortmanagementplan kan een generieke ontheffing worden verkregen en overtreding van de Omgevingswet worden voorkomen. Tiny Forest Een dichtbegroeid, inheems bos ter grootte van een tennisbaan, en een prettige plek voor vlinders, vogels, bijen en kleine zoogdieren – fungeert als bos van de buurt waarbij scholen en buurtbewoners zijn betrokken.
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
58
BIJLAGE 1 De relevante wetgeving en beleid is in deze bijlage weergegeven.
en biodiversiteit om weerbaarder te zijn tegen toenemende bevolkingsdruk, intensivering van landgebruik en klimaatverandering. Ook wordt het belang van biodiversiteit benoemd voor brede welvaart.
Internationaal
Internationaal zijn er afspraken tussen landen over het behoud van natuur en biodiversiteit: Europese Green Deal (2019) De Green Deal vormt de leidraad in het toekomstige Europese natuurbeleid. De verschillende strategieën van de Green Deal stellen doelstellingen en maatregelen voor om de natuur verdergaand te beschermen en herstellen. De EU-Biodiversiteitsstrategie 2030 (2020) De Biodiversiteitsstrategie12 is een pijler van de Europese Green Deal en benoemt concrete doelstellingen voor biodiversiteitsherstel en behoud. Om de biodiversiteit te beschermen en te versterken zijn drie sleutelelementen opgesteld: In 2030 30% land en 30% zee als beschermd natuurgebied Herstel van land- en zee-ecosystemen in heel Europa Meer biologische landbouw en agrarische landschappen met een rijke biodiversiteit (bestuiving, minder pesticiden, minder plagen) Daling van de populatie bestuivers afremmen en omkeren Voor 2030 het gebruik en de schadelijkheid van pesticiden halveren (groeiplaats, bodemwater) Minstens 25.000 km aan rivieren in de EU weer vrij laten stromen.
Voor 2030 drie miljard (duurzaam te handhaven) bomen planten 20 miljard euro per jaar vrijmaken voor biodiversiteit De EU tot wereldleider maken bij de aanpak van de wereldwijde biodiversiteitscrisis Global Biodiversity Framework (2022) Eind 2022 zijn binnen het VN Biodiversiteitsverdrag (Convention on Biological Diversity) nieuwe mondiale doelen overeengekomen voor natuur en biodiversiteit voor 2030 en 2050. Deze doelen zijn vastgelegd in het zogenoemde KunmingMontreal Global Biodiversity Framework (GBF). Het GBF omvat concrete maatregelen om het verlies aan natuur een halt toe te roepen en om te buigen. Nederland is verplicht een Nationale Biodiversiteitstrategie en Actieplan op te stellen waarin aangegeven wordt hoe Nederland aan deze doelen van het GBF gaat bijdragen. In het GBF staan de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de UN13 om van de wereld een betere plek te maken in 2030. De belangrijkste SDG waar het programma Biodiversiteit aan bijdraagt is “Leven op het land” (SDG 15). In deze SDG wordt het belang benoemd van bescherming en herstel van ecosystemen
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Natuurherstelverordening (2024) De verordening inzake natuurherstel bevat voorschriften die moeten bijdragen aan het langdurige en duurzame herstel van biodiverse en veerkrachtige ecosystemen in de land- en zeegebieden van de lidstaten door middel van het herstel van aangetaste ecosystemen. De maatregelen moeten ervoor zorgen dat in 2030 ten minste 20 procent van de land- en zeegebieden van de EU hersteld is, en in 2050 alle aangetaste ecosystemen. De verordening bevat o.a. een aantal specifieke streefdoelen en verplichtingen waarvoor aanvullende herstelmaatregelen nodig zullen zijn: streefdoelen om ervoor te zorgen dat er meer stedelijke groene ruimte en boomkroonbedekking komt; verplichting om de daling van het aantal wilde bestuivende insecten om te keren naar een stijgende trend; verplichting om de biodiversiteit van landbouwecosystemen en bosecosystemen te verbeteren. Europese lidstaten moeten medio 2026 een concept nationaal natuurherstelplan indienen bij de Europese Commissie met concrete maatregelen voor de periode tot 2030 en met een doorkijk naar 2050. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en andere sectoren zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de uitvoering van de natuurherstelverordening. De Kaderrichtlijn Water (2000) heeft als doel de kwaliteit van oppervlakte-en grondwater in Europa te waarborgen.
De Kaderrichtlijn Water eist dat Nederland ecologische doelstellingen formuleert. De Rijksoverheid heeft deze richtlijn omgezet in Nederlandse wet- en regelgeving en deze opgenomen in de Omgevingswet.
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
59
BIJLAGE 1 Nationaal
Om de biodiversiteit in Flevoland voor 2030 te versterken heeft de provincie het Actieplan Biodiversiteit (2021) opgesteld. Met het Actieplan Biodiversiteit wil de provincie binnen én buiten natuurgebieden condities creëren die biodiversiteit bevorderen. Dit actieplan geeft een impuls bovenop het natuurbeheerplan van de provincie. Zo wil de provincie bijdragen aan de transitie naar een natuurinclusieve samenleving voor algeheel biodiversiteitsherstel.
De Omgevingswet (2024) beschermt Nederlandse natuurgebieden en plantenen diersoorten. De wet moet ervoor zorgen dat de verschillende planten- en diersoorten in de natuur blijven bestaan. Ook kwetsbare soorten mogen niet verdwijnen. Nationale agenda voor natuurbeleid In 2019 zette het Rijk de landelijke koers ‘NL Natuurpositief’ uit voor herstel van biodiversiteit in natuurgebieden én daarbuiten. De provincies werken de koers nader uit. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur en de provincies werken aan een nationaal plan (uitvoeringsagenda) voor natuurbeleid.
De Flevolandse bossenstrategie (2021) vormt een beleidskader waarin de visie en ambities van de provincie, haar rol in de realisatie hiervan en het afwegingskader bij besluitvorming ten aanzien van bos is verwoord. Doel is de verdere ontwikkeling en het duurzame gebruik van het Flevolands bosareaal dat bijdraagt aan koolstofvastlegging, sterkere biodiversiteit, een mooi landschap, een gezonde leefen werkomgeving en een circulaire economie.
De Agenda Natuurinclusief 2.0 (2023) bouwt voort op het fundament van de Agenda 1.0 en laat een ambitieus en toekomstgericht pad zien naar een samenleving waarin natuur en menselijke activiteiten met elkaar verweven en in balans zijn. Bedrijven, maatschappelijke organisaties, instellingen en overheden hebben op 10 domeinen samengewerkt aan ambities en acties voor een natuurinclusieve samenleving.
In het Uitvoeringsprogramma invasieve exoten Flevoland (2022) werkt de provincie de aanpak van invasieve exoten nader uit. Deze aanpak beschrijft hoe de provincie samen met andere partijen de bestrijding en/of beheersing van invasieve exoten gaan aanpakken en welke prioriteiten daarbij worden gesteld. Het Programma Landschap van de Toekomst (2021) van de provincie geeft handvatten voor alle initiatieven en projecten in het Flevolandse landschap. Zodat deze leiden tot een hogere ruimtelijke kwaliteit. Versterking van de biodiversiteit sluit aan op de volgende thema’s uit de Landschapsvisie: veranderende condities in het landelijk gebied (inzet op natuurinclusieve landbouw), nieuwe stads-land relaties, regionaal perspectief voor energielandschappen en rijke en robuuste groenstructuren.
Het Deltaplan Biodiversiteit (2018) is opgesteld door een brede maatschappelijke beweging waarin natuurorganisaties, boeren, burgers, kennisinstellingen, overheden en bedrijven samenwerken aan het ombuigen van biodiversiteitsverlies naar herstel. Het doel is een systeemverandering te realiseren.
Provinciaal
Provincie Flevoland De provincie neemt het behoud en herstel van biodiversiteit als uitgangspunt bij de ontwikkeling van alle beleidsthema's van de provincie zoals infra, wonen, economie, energie, landbouw, etc. De provincie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het natuurbeleid. Als regisseur draagt zij zorg voor de realisatie van een provinciaal Natuurnetwerk (Natura2000 gebieden en Natuur Netwerk Nederland (NNN)- gebieden) en is uitvoerder van de natuurwetgeving.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Waterschap Zuiderzeeland De Agenda Biodiversiteit (2021) van het waterschap beschrijft de ambitie, doelen en maatregelen van het waterschap op het thema biodiversiteit. Het waterschap verankert biodiversiteitsbevordering in de werkprocessen, gaat op korte termijn aan de slag met duidelijke kansen en verbetert de condities voor biodiversiteit structureel door een aangepaste aanpak (bijvoorbeeld een andere werkwijze bij bestekken en in de schouw).
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
60
BIJLAGE 1 Lokaal Toekomstvisie 2050 De gemeenteraad heeft besloten om in coproductie met de samenleving de Toekomstvisie Dronten 2050 op te willen stellen. Met input van basis- en voortgezet onderwijs, ondernemers, organisaties, instellingen en verenigingen heeft het Dronter Toekomstberaad de visie opgesteld. De visie bevat vergezichten van waar we naartoe willen. Voor het sociaal domein, de fysieke leefomgeving en de democratie bevat de visie maatschappelijke effecten en ambitie. De voor dit programma meest relevante aspecten zijn: Het behouden van het ruimtelijke en natuurlijke groene karakter van Dronten is een must. Voor wat betreft de ruimtelijke inrichting vinden we ruimte voor water en groene natuur belangrijk. Het stimuleert het naar buiten gaan en dat voorkomt eenzaamheid. We willen onze leefbaarheid, woonplezier en biodiversiteit beschermen en vergroten. In 2050 willen we bereikt hebben dat: Dronten veel groener is, niet alleen woongebieden, maar ook bedrijventerreinen en wegen. Iedereen zicht heeft op groen/blauwe ruimte. We zuinig zijn op al ons water, zoals bodembronnen, oppervlaktewater en hemelwater, en dat betekent in elk geval dat het schoon is. Onze bodem gezond is. We een goede en gezonde balans hebben tussen biodiversiteit en landbouw.
Om dat te bereiken zetten we de volgende gedurfde stappen: Bij alle beslissingen is een gezond en schoon ecosysteem leidend. We stellen een groene ambassadeur aan die de stem van de natuur vertolkt en die betrokken wordt bij besluitvorming. Deze ambassadeur heeft alleen maar de functie om het belang van het totale ecosysteem in te brengen. De ontwikkeling van wijken gebeurt met behoud van natuur en in samenwerking met groenontwikkelaars en bewoners. We creëren groene ontmoetingsplekken, zoals parken, tuinen, en pleinen die uitnodigen tot verblijf en ontmoeting. We zorgen voor een groen ingerichte openbare ruimte die uitnodigend is om naar buiten te gaan.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
Ecologische structuur
Drontense Principes (2023) zijn een kompas voor de groei en ontwikkeling van Dronten en zijn vastgesteld door de gemeenteraad. In elf rode draden en vijf Drontense principes is opgenomen wat inwoners belangrijk vinden als Dronten gaat groeien. De principes dienen als richtsnoer voor de toekomstige groei van Dronten en weerspiegelen de waarden en wensen van inwoners: 1. Mensen maken de samenleving: de samenleving steeds een beetje mooier maken kan alleen door menselijk handelen. We leven goed samen, zien elkaar en kijken om naar elkaar. Ontmoeting draagt bij aan het versterken van onze krachtige samenleving. 2. We koesteren het dorpse karakter: vertrouw op de kracht van de dorpen, waardeer de identiteit en bouw daarop voort. Elkaar kennen en gemoedelijk samen leven, dragen bij aan het dorpse, kleinschalige gevoel met rust, ruimte, en groen. 3. Onze basis is groen: om duurzaam de toekomst tegemoet te gaan, erkennen we dat wij als mens onderdeel zijn van de natuur. We waarderen de bossen, de randmeren, de landelijke gebieden en de groenstroken, en zorgen ervoor dat die natuur behouden en versterken. We kiezen de opties die bijdragen aan de duurzame toekomst. 4. We tonen lef: de pioniers die Dronten bouwden toonden lef, en dat lef zetten we voort op weg naar de toekomst. We denken buiten de gebaande paden en creëren en pakken kansen. 5.
Dronten geeft je de ruimte: ruimte is veelzijdig. Ruimte ervaar je om je heen, en gaat ook over ruimte om jezelf te zijn. We waarderen de ruimte die we hier hebben in Dronten. We geven ruimte aan ontwikkeling en respecteren de ruimte van de ander. Het Groenbeleidsplan (2017) van gemeente Dronten maakt de op strategisch niveau vastgestelde visiedocumenten concreet. Dit resulteert in een beschrijving van het ‘groene kader’, mogelijkheden tot natuurontwikkeling met kansen voor meer biodiversiteit en duurzaam werken. De doelen zijn de diversiteit in groen en het leefgebied van soorten te vergroten, de groene randen te versterken en verbindingen te maken met het buitengebied.
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
61
BIJLAGE 2 Uitgevoerde acties Werken aan bewustwording Door middel van campagnes is het belang van een groene leefomgeving onder de aandacht van onze inwoners gebracht. Zo zijn samen met netwerkpartijen een Tuinheldenverkiezing en vergroeningsacties (tegel eruit, groen erin) georganiseerd. En zijn we aangesloten bij Stichting Steenbreek, een organisatie die ons helpt de verstening om te buigen naar vergroening. Op basisscholen zijn lessen verzorgd over lokale biodiversiteit en in de media is via columns hieraan ook aandacht gegeven. Jaarlijks organiseren we een Boomfeestdag waarbij we kinderen meer inzicht in de waarde van groen bieden. Ook tieners en jongeren worden betrokken bij opgaven met betrekking tot biodiversiteit; stagiairs en trainees hebben zich met succes hiervoor ingezet. Faciliteren initiatieven van inwoners We faciliteren inwoners als zij een groen initiatief hebben in hun leefomgeving. Bijvoorbeeld als zij een bloemenweide willen realiseren of een insectenhotel willen plaatsen. Initiatieven hebben steeds vaker te maken met biodiversiteit. Onze medewerkers zijn opgeleid om inwoners te voorzien van informatie over hoe de biodiversiteit versterkt kan worden als onderdeel van hun initiatief. Natuurinclusief werken We hebben het fundament gelegd voor natuurinclusief werken en stappen gezet om dit thema te integreren in ander beleid en werkprocessen.
Hiervoor is intern en extern gewerkt aan bewustwording van biodiversiteit en hoe biodiversiteit kan bijdragen aan de opgaven van andere domeinen. Daarnaast is het belang van een gezond ecosysteem structureel ingebracht bij projecten en initiatieven. En hebben we gebouwd aan netwerken die ons inspireren over hoe we natuurinclusief ontwikkelen lokaal concreet kunnen maken. Bij ontwikkeling en renovatie houden we bij ontwerp rekening met biodiversiteit. We creëren voorwaarden voor biodiversiteit. En planten soorten aan die een significante bijdrage leveren aan biodiversiteit. Denk bijvoorbeeld aan planten die voedsel bieden voor bijen of diverse bomenlanen waar veel verschillende organismen hun leefgebied vinden. Als we kruidenrijke graslanden aanleggen gebruiken we daarvoor inheemse soorten.
Strategie
Natuur dichter bij
Natuurinclusief
We hebben de eerste stappen gezet naar inkoop van zaden, bollen, planten en bomen die zonder chemische bestrijdingsmiddelen zijn geteeld. De markt is hiervoor verkend en bij de inkoop voor een aantal projecten is hiermee rekening gehouden. Netwerk biodiversiteit Dronten Het netwerk biodiversiteit Dronten is opgestart. Dit netwerk werkt samen aan het versterken van biodiversiteit in gemeente Dronten. We merken dat deze samenwerking inspireert en inzicht geeft in kansen en knelpunten met betrekking tot het versterken van biodiversiteit in bebouwd gebied, het agrarisch buitengebied en de bos- en natuurgebieden. Twee keer per jaar is een netwerkbijeenkomst georganiseerd over thema’s als ‘natuurinclusief ontwikkelen in bebouwd gebied’ en ‘biodiversiteit in het landelijk gebied’. Dit heeft de onderlinge samenwerking versterkt; er is een sterk strategisch netwerk ontstaan van organisaties die willen werken aan een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier in gemeente Dronten. Ecologische structuur Met netwerkpartijen is gewerkt aan de gewenste ecologische landschapsstructuur (ELS) binnen de gemeentegrens. Kansen en knelpunten voor het functioneren van deze structuur zijn op hoofdlijnen in beeld gebracht. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in de voorwaarden voor biodiversiteit in een aantal gebieden in deze ecologische structuur.
Ecologisch beheer Het beheer is afgestemd op de functies van de gebieden. Een aantal bermen maaien we al jaren extensief, bijvoorbeeld De Noord, De West, de taluds van De Zate en de Bisontocht en in het buitengebied de bermen van de Colijnweg, Rietweg en Roggebotweg. Dit heeft een positief effect op het voedselaanbod voor insecten (o.a. wilde bijen en vlinders) en zorgt voor natuurlijke bestrijding van plagen. Vanaf 2022 maaien we meer gazons met ruimte voor de natuur; de maaifrequentie is veel lager dan voorheen en het maaisel voeren we af.
Ecologische structuur
Ruimte is gevarieerd
Activiteitenplan
Begrippenlijst
Bijlagen
62
BIJLAGE 2 Stimuleren natuurlijk evenwicht Bij de bestrijding van de eikenprocessierups versterken we diversiteit van de omgeving en voegen we nestgelegenheid voor natuurlijke vijanden toe. We doen dit alleen als er in de omgeving ook voorzien wordt in de andere voorwaarden van deze soorten (voedsel, vocht, veiligheid, voortplantingsmogelijkheden en verbinding). Hiermee hebben we mooie resultaten bereikt. Invasieve exoten (Japanse duizendknoop, reuzenberenklauw en reuzenbalsemien) bedreigen het natuurlijk evenwicht. Deze soorten bestrijden we daarom. In de bossen doen we dat samen met vrijwilligers. Daarnaast monitoren we andere soorten die in de toekomst invasief gedrag kunnen vertonen. Behoud en herstel erfsingelbeplantingen en windhagen Erfsingelbeplantingen en windhagen zijn als groene eilanden en structuren in het buitengebied waardevol voor de biodiversiteit. We werken aan het behoud en herstel van deze elementen door middel van advisering, toezicht, handhaving en toepassing van gebiedseigen soorten. Bos- en natuurbeheer Onze bossen beheren we vanuit onder andere de functie natuur. We laten dood hout in het bos liggen en nemen beheermaatregelen gericht op een toename van de diversiteit. Hiervoor zetten zich ook vrijwilligers in.
Ook hebben we meer structuur aangebracht in bosranden en planten we inheemse soorten aan die passen bij de lokale omstandigheden en goed zijn voor de biodiversiteit. Inheemse soorten leveren een veel grotere bijdrage aan het natuurlijke systeem dan uitheemse soorten. De gemeentelijke eigendommen in de buitendijkse strook langs de randmeren beheren we vanuit de hoofdfunctie natuur. Bij het beheer wordt in grote mate uitgegaan van de natuurlijke processen en streven we naar behoud en herstel van diversiteit. We zetten ons bijvoorbeeld in voor herstel van het leefgebied van de grote karekiet door het beheer van de rietkragen op deze soort aan te passen.