9ec0ea09-3a1f-4097-9714-6484113459a2.pdf

VISIE EN ACTIEPLAN BIODIVERSITEIT

RUIMTE VOOR EEN GEZONDE LEEFOMGEVING VOOR MENS, PLANT EN DIER

1

VOORWOORD Wat is het heerlijk om in je eigen omgeving te wandelen, sporten of fietsen. Even de gedachten verzetten. Een rondje door het park, bos en akkerland. De meeste mensen hebben wel van dit soort ommetjes. De waarde daarvan wordt steeds duidelijker, mede doordat we meer thuiswerken. We genieten van het landschap. En verwonderen ons over wat er in leeft en bloeit. Een ree in het bos. Een ijsvogel langs de waterkant. Paddenstoelen in de herfst. Iedereen heeft wat met natuur. Een gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier; dát is het effect dat we willen bereiken. Voor een gezonde leefomgeving is biodiversiteit essentieel. Biodiversiteit is een term die we gebruiken om de rijkdom van de natuur aan te duiden. Van bloemen en bijen, tot bacteriën en bossen en al hun onderlinge relaties. Biodiversiteit is de basis van ons bestaan en daarmee onmisbaar. Het gaat niet goed met de biodiversiteit. De wereldwijde biodiversiteitscrisis gaat niet alleen over ontbossing in verre landen, maar ook over lokaal voorkomende insecten, vogels en bodembiodiversiteit. Onze lokale biodiversiteit die we beleven als we een ommetje maken, naar ons werk of school gaan en als we onze boodschappen gaan halen. Veel soorten zijn in de afgelopen tientallen jaren fors afgenomen. Daar gaan we wat aan doen. We willen ruimte bieden voor planten en dieren in onze gemeente.

Waarom? Vooral omdat het onze verantwoordelijkheid is om goed te zorgen voor ‘onze’ planten en dieren. We hebben ook een sociaal en economisch belang. Natuur is essentieel voor het welzijn, welbevinden en welvaart van de maatschappij en de inwoner. Bestuiving, de vruchtbaarheid

van de bodem of voorkomen van plagen zijn noodzakelijk voor de landbouw. Een aantrekkelijk landschap en gevarieerd groen dragen bij aan gezondheid en woonplezier, vormen vestigingsfactoren voor bedrijven en zijn van grote waarde voor onze leefomgeving en recreatie en toerisme. Biodiversiteit is daarom ook een belangrijke bouwsteen voor de Toekomstvisie (visie op de leefomgeving). Geluk Steeds meer inwoners nemen initiatief om de biodiversiteit op eigen terrein of in de openbare ruimte te versterken. We willen hen adviseren en faciliteren en nemen uiteraard ook zelf onze verantwoordelijkheid voor het versterken van biodiversiteit. Met als resultaat een gezonde leefomgeving die bijdraagt aan het geluk van onze inwoners. Samen voor biodiversiteit Het versterken van biodiversiteit staat niet op zichzelf. Deze opgave is verweven met ons dagelijks leven en met andere grote maatschappelijk opgaven zoals leefbaarheid, klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, woningbouw en duurzame landbouw. We sluiten aan op wat er al wordt gedaan en benutten kansen op het raakvlak van verschillende opgaven. Samen met inwoners, (agrarische) bedrijven, (onderwijs)instellingen en andere overheden werken we aan biodiversiteit in de gemeente Dronten. Deze partijen hebben daarom ook meegewerkt aan dit plan. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact.

Dat is effectief én nodig voor een duurzame toekomst voor onze kinderen. Het college van Dronten

2

INHOUD INHOUD

SAMENVATTING

6. BIODIVERSITEIT IN RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN

1. WAT IS BIODIVERSITEIT

7. MAATREGELEN IN DE GEBIEDEN

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN

8. ACTIVITEITENPLAN

3. STAND VAN ZAKEN BIODIVERSITEIT

9. MONITORING EN EVALUATIE

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE

10. FINANCIËN

5. BEWUSTWORDING EN SAMENWERKING

BIJLAGEN

3

SAMENVATTING

4

SAMENVATTING SAMENVATTING Wat is biodiversiteit? Biodiversiteit is een term die we gebruiken om de rijkdom van de natuur aan te duiden. Het gaat daarbij om de grote verscheidenheid aan dieren, planten, leefgebieden en genen en al hun onderlinge relaties. Van bloemen en bijen, tot bacteriën en bossen. Biodiversiteit is de basis van ons bestaan. Al die samenlevende soorten en genen zorgen voor ‘ecosysteemdiensten’. Met de verzamelnaam ‘ecosysteemdiensten’ bedoelen we het vermogen van ecosystemen of natuurlijk kapitaal om goederen en diensten te leveren. Denk bijvoorbeeld aan vruchtbare bodems voor ons voedsel, zuivering van de lucht en het vastleggen van koolstof. Deze ecosysteemdiensten zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Meer biodiversiteit is niet alleen goed voor onze leefomgeving, het is ook essentieel voor het welzijn, welbevinden en welvaart van de maatschappij en de inwoner. Biodiversiteit is daarom ook een belangrijke bouwsteen voor de Toekomstvisie (visie op de leefomgeving). Biodiversiteit versterken Het gaat niet goed met de biodiversiteit. Uit een groot wetenschappelijk onderzoek naar biodiversiteit op aarde blijkt dat door de snelheid waarmee planten- en diersoorten afnemen, ook het menselijk leven wordt bedreigd.

Hoewel biodiversiteitsherstel nog steeds te bereiken is, wijst het rapport op de noodzaak tot een omslag in ons denken en handelen. De gevolgen van biodiversiteitsverlies zijn dus zeer groot. De wereldwijde biodiversiteitscrisis gaat niet alleen over ontbossing in verre landen, maar ook over lokaal voorkomende insecten, vogels en bodembiodiversiteit. Veel soorten zijn in de afgelopen tientallen jaren fors afgenomen. Dit heeft op termijn ook in de gemeente Dronten zeer grote consequenties voor het leven zoals we dat nu kennen.

Als gemeente willen we ruimte bieden voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. We zetten in op bescherming van leefgebied van soorten planten en dieren die passen bij de lokale omstandigheden en creëren leefgebied voor deze soorten. Dat doen we in het belang van de soorten zelf, om onze identiteit te beschermen en om te investeren in een duurzaam gezond en vitaal leef- en woonklimaat. Om de afname van het aantal soorten planten en dieren te stoppen, nemen steeds meer partijen verantwoordelijkheid en maatregelen. We staan samen met inwoners, (agrarische) bedrijven, (onderwijs)instellingen en andere overheden voor deze opgave. Deze partijen hebben daarom ook meegewerkt aan dit plan. We nemen als gemeente onze verantwoordelijkheid om de lokale biodiversiteit te versterken. Daarbij sluiten we aan op wat er al wordt gedaan en benutten we kansen op het raakvlak van verschillende opgaven. We nemen maatregelen in drie gebieden; het bebouwd gebied, het agrarisch buitengebied en de bos- en natuurgebieden. Als gemeente hebben we vooral grondeigendommen in het bebouwde gebied en de aangelegen dorpsbossen. Onze aanpak richt zich daarom met name op maatregelen op dat gebied, maar ook op de ecologische verbindingen. Denk aan bermen, bomenrijen en watergangen. Veel dieren en planten verplaatsen zich hierlangs door het landschap.

Als we deze verbindingen versterken, dragen we ook positief bij aan de biodiversiteit in de overige gebieden. Om biodiversiteit te versterken in gebieden waar we geen eigenaar van zijn richten we ons op het stellen van kaders en co-creatie.

5

SAMENVATTING Een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier voor nu en in de toekomst. Dát is het maatschappelijk effect dat we willen bereiken. We dragen zorg voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Dit doen we samen met inwoners, bedrijven en instellingen. Natuur speelt daarin een prominente rol vanwege haar intrinsieke waarde (die onafhankelijk van het gebruik is) en bijdrage aan de identiteit. Maar ook vanwege haar sociale en economische waarde; natuur is essentieel voor het welzijn, welbevinden en welvaart van de maatschappij en de inwoner. We investeren nu in een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier om deze ook voor de toekomst veilig te stellen.

Doelen Met vier doelen werken we aan de visie en ambitie.  atuur dichter bij mensen brengen. Meer aandacht voor natuur N begint bij mensen. We willen mensen meer bewust laten zijn van hun omgeving, van de waarde van de natuur om hen heen en wat zij daaraan kunnen bijdragen. We werken aan bewustwording over biodiversiteit door zelf het goede voorbeeld te geven en gericht te communiceren. Het doel is om zoveel mogelijk inwoners en partijen in beweging te brengen voor biodiversiteit. Met een aantal netwerk­partners maken we een communicatieplan waarin onderscheid gemaakt wordt tussen verschillende de doelgroepen. We zetten in op onderwijs, stimuleren eigen initiatieven van inwoners en natuurvriendelijke inrichting van

tuinen en betrekken inwoners bij aanpassingen van hun directe leefomgeving voor biodiversiteit. We investeren in de samenwerking in het netwerk, dat gezamenlijk de verantwoordelijkheid draagt voor biodiversiteitsherstel. Door dit netwerk laten we ons inspireren. Natuurinclusief werken is de norm. Onder natuurinclusief werken verstaan we dat we in al onze werkzaamheden, van planvorming tot realisatie en beheren, zo werken dat natuurwaarden er baat bij hebben. Dit leidt tot meer variatie in oplossingen en een grotere biodiversiteit. De invloed van een ontwikkeling op de biodiversiteit wegen we integraal af. Daarmee zorgen we ervoor dat natuur en landschap niet belemmerend zijn, maar juist kunnen bijdragen aan andere doelen op het gebied van welzijn, welbevinden en welvaart.  itale ecologische structuur. De ecologische structuur bestaat uit V leefgebied voor soorten en de verbindingen daartussen. We versterken de biodiversiteit door extra leefgebied te maken. En door de bestaande en nieuwe leefgebieden beter met elkaar te verbinden. De ecologische structuur sluiten we aan op de groenblauwe dooradering van de provincie Flevoland uit het Actieplan Biodiversiteit van de provincie. We stemmen deze structuur af met onze buren en leggen deze vast.

We inventariseren kansen en knelpunten in de ecologische structuur en prioriteren de maatregelen die nodig zijn om de kansen te benutten en de knelpunten op te lossen. Ook werken we aan de

6

SAMENVATTING SAMENVATTING voorwaarden voor biodiversiteit in tien gebieden die potentieel het meest waardevol zijn voor biodiversiteit en investeren we in bomen die potentieel kunnen uitgroeien tot de grootste bomen van de gemeente.

Met activiteiten werken we aan de doelen. De prioritering van de activiteiten is gebaseerd op de factoren Snelle winst, Grote (duurzame) impact en Aansluiten op wat er al is.

 e groene ruimte is gevarieerd. Een gezonde leefomgeving is D gevarieerd. Bij het creëren van variatie benutten we het potentieel van de gebieden en sluiten aan op de eigenschappen van de bodem, het water, klimaat en gebruik. We creëren de juiste voorwaarden voor biodiversiteit. Hierdoor zal het beter gaan met de aanwezige soorten en zullen soorten die passen bij de lokale situatie zich gaan vestigen.

Monitoring, evaluatie en financiën Monitoring helpt ons de gestelde doelen te bereiken. Daarbij is een belangrijk aandachtspunt dat monitoring proportioneel (in tijd en geld) moet zijn. We richten ons daarom vooral op monitoring van het proces en de inzet voor het verbeteren van voorwaarden voor biodiversiteit. De aanpak evalueren we jaarlijks en stellen we naar aanleiding daarvan zo nodig bij. Tijdens de evaluatie in januari 2024 bespreken we hoe we dit beleid vanaf 2025 kunnen borgen in de Planning- en Controlcyclus.

We zetten in op het versterken en uitbreiden van ecologisch beheer, het versterken van de diversiteit van openbaar groen, natuurlijk evenwicht voor beheersing van plagen en herstel en behoud van groene elementen (erfsingels, windhagen, etc.) in het buitengebied. We investeren in bosranden en bevorderen de diversiteit in de bossen. Ook inventariseren we beperkingen in beleid en regelgeving voor initiatieven ten gunste van biodiversiteit.

We bereiken veel door biodiversiteit in lopende processen en projecten mee te nemen, aan te sluiten op wat er al gebeurt en samen met de netwerkpartners aan deze opgave te werken. Voor een groot aantal activiteiten hoeft daarom geen aanvullend budget ter beschikking te worden gesteld. Voor een aantal activiteiten is in de komende jaren aanvullend budget nodig. In deze activiteiten investeren we om aanspraak te kunnen maken op de regeling cofinanciering biodiversiteit van de provincie en om grote impact op lange termijn te bereiken door te werken aan bewustwording. Op deze manier dragen we zorg voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. En investeren we in een duurzame toekomst voor de volgende generaties.

7

1. WAT IS BIODIVERSITEIT?

8

1. WAT IS BIODIVERSITEIT? Biodiversiteit is een term die we gebruiken om de rijkdom van de natuur aan te duiden. Het gaat daarbij om de grote verscheidenheid aan dieren, planten, leefgebieden en genen en al hun onderlinge relaties. Van bloemen en bijen, tot bacteriën en regenwouden. Biodiversiteit is de basis van ons bestaan.

essentieel voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Meer biodiversiteit is niet alleen goed voor onze leefomgeving, het is ook essentieel voor onze landbouw en heeft een belangrijke sociale en economische waarde. Meer dan de helft van het wereldwijde bruto binnenlands product is van een goed functionerende biodiversiteit afhankelijk.

Al die samenlevende soorten en genen dragen bij aan: • Voedselproductie: insecten, schimmels en bacteriën zijn belangrijk voor de productie van ons voedsel. • Gezondheid: wonen en werken in een groene diverse omgeving heeft aangetoond positief effect op de mentale en fysieke gezondheid van een individu. Door klimaatverandering en hittestress is dit nog belangrijker geworden. Een diverse natuur biedt bescherming tegen de verspreiding van ziektes en plagen. • Vestigingsklimaat: een groene leefomgeving trekt nieuwe bewoners aan. Nieuwe bewoners trekken op hun beurt bedrijven aan.

Voorbeelden van ecosystemen in Nederland Hout, vezels, CULTURELE genetische bronnen Groene DIENSTEN recreatie Water voor Natuurlijk overig gebruik erfgoed

PRODUCTIEDIENSTEN Voedsel

Drinkwater

Symbolische waarde

Wetenschap en educatie

Biomassa voor energie

• Economie: veel bedrijven zijn sterk afhankelijk van de baten van ecosystemen • Toerisme: een groen landschap trekt toerisme aan. • Klimaat: groen legt CO² vast in de bodem en bomen. En een biodiverse omgeving is weerbaarder en beter bestand tegen droogte, hitte en een veranderend klimaat dan een minder biodiverse omgeving. • Tegengaan van vervuiling: groen filtert fijnstof, legt stikstof vast en kan lichten geluidvervuiling tegengaan. Organismen zorgen voor zuivering van water. Dit worden ecosysteemdiensten genoemd. Met de verzamelnaam ‘ecosysteemdiensten’ bedoelen we het vermogen van ecosystemen of natuurlijk kapitaal om goederen en diensten te leveren. Deze ecosysteemdiensten zijn

Kustbescherming

Verkoeling in de stad Bodemvruchtbaarheid

Reinigend vermogen bodem, water, lucht

Koolstofvastlegging Bodemerosie

Plaagonderdrukking

Bestuiving

REGULERENDE DIENSTEN

Absoptie geluid, wind en visuele verstoring Waterberging

Figuur 1: Voorbeelden van ecosysteemdiensten in Nederland. Bron: PBL, WUR, CICES 2014

9

1. WAT IS BIODIVERSITEIT? Biodiversiteit is als het immuunsysteem van de aarde. De diversiteit aan soorten en ecosystemen houden onze leefomgeving in balans. Hoe minder biodiversiteit en variatie in het landschap, hoe groter de kans op plagen en ziektes. Onze volksgezondheid kan dan ook niet los gezien worden van de gezondheid van ecosystemen. In een gevarieerd landschap leven veel soorten met elkaar samen. Ze zijn sterk afhankelijk van alle aanwezige elementen, zoals natte en droge plekken om voedsel te vinden, plekken om te schuilen of een nest te bouwen, en gezonde grond om in te wortelen met genoeg bodemleven.

Soorten zijn ook sterk afhankelijk van elkaar. Ze vormen elkaars voedsel of zorgen voor omstandigheden waarin de andere kan leven. Zo kan een bij niet zonder bloeiende bloemen. De bloem overleeft op haar beurt niet zonder bijen, een gezond bodemleven en voldoende water. Een vis kan niet zonder waterinsecten om te eten, een uil niet zonder muizen, een muis niet zonder planten. Vallen er elementen weg (een bos, een haag, een poel, een oude wilg of een kruiden- en bloemrijke weide), dan verdwijnen er soorten uit het landschap. En met hen de soorten die van hen afhankelijk zijn. Hoe diverser het landschap, hoe meer soorten er kunnen leven.

10

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN 2.1 Waarom werken aan biodiversiteit? | 2.2 Werken aan biodiversiteit | 2.3 Brede aanpak en focus | 2.4 Tijd voor biodiversiteit

11

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN Als gemeente willen we ruimte bieden voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. We zetten in op bescherming van leefgebied van soorten planten en dieren die passen bij de lokale omstandigheden en creëren nieuw leefgebied voor deze soorten. Dat doen we in het belang van de soorten zelf, het beschermen van onze identiteit en van een duurzaam gezond en vitaal leef- en woonklimaat. Er valt meer biodiversiteitwinst te behalen als we samen met inwoners, (agrarische) bedrijven, (onderwijs)instellingen en andere overheden werken aan biodiversiteit; samen hebben we een groter bereik en grotere impact. 2.1 Waarom werken aan biodiversiteit? Uit een groot wetenschappelijk onderzoek1 naar biodiversiteit op aarde blijkt dat door de snelheid waarmee planten- en diersoorten afnemen, ook het menselijk leven wordt bedreigd. Uit het onderzoek blijkt dat een miljoen van de naar schatting acht miljoen soorten op aarde de komende decennia met uitsterven worden bedreigd. Hoewel biodiversiteitsherstel nog steeds te bereiken is, wijst het rapport op de noodzaak tot een omslag in ons denken en handelen. Zonder deze omslag blijft het merendeel van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen2 buiten bereik.

in de gemeente Dronten zeer grote consequenties voor het leven zoals we dat nu kennen. Zonder biodiversiteit voorziet de aarde niet meer in onze essentiële behoeften. De urgentie is groter dan ooit dat mens en natuur verbonden blijven. Alleen in die verbondenheid kan de waardering voor natuur en bescherming ervan een plaats krijgen en kunnen we volgende generaties een duurzame toekomst bieden. De afname van biodiversiteit is te wijten aan een combinatie van factoren zoals versnippering en afname van leefgebied, klimaatverandering, verdroging, overbemesting, industrialisering, infrastructuur, verstedelijking en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De afname van sommige soorten, zoals weide- en akkervogels en insecten, zoals bijen en vlinders, krijgt veel aandacht. Maar ook veel andere dieren en planten hebben moeite om zich te handhaven. Steeds meer mensen maken zich hier zorgen over. Uit landelijk onderzoek3 in 2021 blijkt dat steeds meer Nederlanders biodiversiteit belangrijk vinden. Het onderzoek laat ook zien dat het belang van het behoud van natuur en biodiversiteit breed wordt gedeeld: vier van de vijf Nederlanders vinden het belangrijk om biodiversiteit te beschermen. De helft van de Nederlanders maakt zich zorgen over het verlies van biodiversiteit.

In bijlage 1 is weergegeven hoe biodiversiteit bijdraagt aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. De gevolgen van biodiversiteitsverlies zijn dus zeer groot. De wereldwijde biodiversiteitscrisis gaat niet alleen over ontbossing in verre landen, maar ook over lokaal voorkomende insecten, vogels en bodembiodiversiteit. Veel soorten zijn in de afgelopen tientallen jaren fors afgenomen. Dit heeft op termijn ook

1-G  lobal Assessment (2019) van het Intergovernmental Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES) 2 -Duurzame Ontwikkelingsdoelen of Sustainable Development Goals (SDG’s). Deze doelen worden gebruikt om structuur aan te brengen in de Toekomstvisie. Zie www.sdgnederland.nl 3 - Onderzoek van Motivaction in opdracht van Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel (2021)

12

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN Vanuit de lokale samenleving komen steeds vaker vragen over beheer ten gunste van biodiversiteit. Er is bij de gemeente behoefte aan een visie op biodiversiteit en inzicht in welke maatregelen er door zowel inwoners als gemeente als andere partijen genomen kunnen worden.

• Duurzaam gezond en vitaal leef- en woonklimaat

Als gemeente willen we ruimte bieden voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. We zetten in op bescherming van leefgebied van soorten planten en dieren die passen bij de lokale omstandigheden en creëren leefgebied voor deze soorten. Dat doen we om drie redenen:

Mensen die in een groene omgeving leven zijn vaak gezonder en gelukkiger. Ze herstellen en ontspannen sneller dan in een omgeving zonder groen. Voor ondernemers is een aantrekkelijke groene omgeving een belangrijke vestigingsfactor. En een woning in een groene omgeving is al snel meer waard dan een woning zonder groen eromheen. Soorten die zorgen voor de bestuiving zijn bepalend voor de productie van ons voedsel. En een gezond natuurlijk (soortenrijk) systeem beperkt overlast van ziekten en plagen, zoals de eikenprocessierups.

• Het belang van de soorten zelf Planten, dieren en andere soorten hebben intrinsieke waarde. Deze organismen kunnen niet voor hun eigen belangen opkomen en moeten worden beschermd. Ze hebben voldoende voedsel, vocht, veiligheid en voortplantingsmogelijkheden nodig, en goede verbindingen naar andere gebieden waar soortgenoten leven.

• Beschermen van onze identiteit Meer dan we ons realiseren, zijn we verbonden met het landschap waarin we wonen en met alle plant- en diersoorten daarin. Zo kunnen we gehecht zijn aan de bomenlanen in het open landschap met zijn boerenerfsingels, het dorpsbos waarin we recreëren, de ruim opgezette groene wijk waarin we wonen of aan de ijsvogel die we tegenkomen tijdens een wandeling. Deze verbondenheid met het landschap en de soorten daarin, willen we graag doorgeven aan de generaties na ons.

Voor ons welzijn en onze welvaart is het belangrijk dat er veel soorten zijn. Ze voegen veel waarde toe aan onze omgeving, zowel voor onze mentale, fysieke en sociale gezondheid als voor onze economie.

Er zijn een heleboel soorten dieren waarvan we de precieze rol niet kennen. We komen daar pas achter als ze weg zijn. Biodiversiteit is dus ook een soort ‘verzekering’ voor de onbekende veranderingen in de toekomst. Als we werken aan het versterken van de biodiversiteit, investeren we dus ook in een duurzaam gezond en vitaal leef- en woonklimaat.

Een volk dat leeft, bouwt aan zijn toekomst citaat Ir. Jean Henri Telders

13

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN 2.2 Werken aan biodiversiteit Om de afname van het aantal soorten planten en dieren te stoppen, nemen steeds meer partijen maatregelen. Dat gebeurt op alle niveaus: internationaal, nationaal, provinciaal, regionaal en lokaal (zie bijlage 2). Dit plan is gebaseerd op de input van partijen uit de samenleving en sluit aan op de Europese en Internationale verplichtingen om biodiversiteitsverlies om te keren naar herstel. We staan met elkaar voor deze opgave. Een brede lokale en regionale samen­ werking is nodig omdat leefgebieden van soorten en verbindingszones tussen leefgebieden de eigendomsgrenzen overschrijden. We willen als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen om de biodiversiteit te versterken. Daarbij sluiten we aan op wat er al wordt gedaan. Bijvoorbeeld op het Actieplan Biodiversiteit van Provincie Flevoland en initiatieven van inwoners en ondernemers. Werken aan biodiversiteit vergt een integrale grensoverschrijdende aanpak. Om goed aan te kunnen sluiten op wat er al wordt gedaan en de meest effectieve maatregelen te bepalen, is overlegd met veel partijen uit de samenleving. Deze partijen brengen waardevolle kennis en kansen in voor behoud en versterking van biodiversiteit in gemeente Dronten.

De partijen zijn: Landschapsbeheer Flevoland IVN Flevoland en afdeling Dronten Natuur en Milieufederatie Flevoland Staatsbosbeheer Natuurmonumenten Vrijwilligers bosbeheer Aeres Hogeschool Woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten

Veel van deze partijen zijn sterk betrokken bij - en actief bezig met - biodiversiteit. Samen met deze partijen vormen we een netwerk dat werkt aan behoud en herstel van biodiversiteit in gemeente Dronten. We streven naar een goede samenwerking in dit (open) netwerk en investeren daarin. Van onze netwerkpartners verwachten we dat zij ook verantwoordelijkheid nemen om de biodiversiteit te versterken op hun eigen terreinen en investeren in een gezamenlijke aanpak. Net zoals zij dat ook van gemeente Dronten mogen verwachten. We stemmen met hen daarover af. 2.3 Brede aanpak en focus Er zijn veel mogelijkheden om de biodiversiteit te versterken. We kunnen op bijna elke plek soorten meer leefruimte geven en hun leefomstandigheden verbeteren: in bermen, sloten, langs akkers, op bedrijfsterreinen, in woonwijken, tuinen, zelfs op daken en balkons. De natuur is veerkrachtig en soms heeft een kleine maatregel al een groot positief effect. Daar waar we goede kansen zien om maatregelen ten gunste van biodiversiteit te nemen, willen we die benutten. We kiezen om de volgende redenen voor een brede aanpak: van bewustwording en adviezen voor ruimtelijke beleidskaders tot concrete aanpassingen van beheer.

• We staan de komende jaren voor grote ruimtelijke opgaven (energietransitie, Provincie Flevoland Waterschap Zuiderzeeland Flevolands Agrarisch Collectief BDEKO LTO Noord Dorpsbelangen Swifterbant Dorpsbelangen Biddinghuizen Het Flevo-landschap

klimaatadaptatie, woningbouwopgaven, omvormingen in de landbouw). Als we in het opstellen van ons beleid hiervoor al aandacht geven aan biodiversiteit, levert dat de meeste winst op. • Er liggen rond de inrichting en beheer van de openbare ruimte kansen om biodiversiteit kostenneutraal mee te nemen. Denk aan groenvakken die toe zijn aan renovatie, nieuwe aanbestedingen van onderhoudsbestekken en het klimaat adaptief maken van de openbare ruimte. • De maatschappelijke aandacht voor biodiversiteit groeit sterk. Dat zien

14

2. DE BIODIVERSITEIT VERSTERKEN we in een toenemend aantal ideeën en initiatieven van onze inwoners en lokale organisaties. Tegelijk zien we dat een grote groep inwoners onbekend is met nut en noodzaak van biodiversiteit of niet weet wat ze concreet kunnen bijdragen. Hoe meer inwoners en partijen meedoen, hoe groter de biodiversiteitswinst. We investeren daarom in bewustwording en stimuleren en faciliteren initiatieven. Binnen deze aanpak richten we ons op de mogelijkheden die we hebben vanuit onze eigen taken en rollen. • We zijn eigenaar en beheerder van grond. We beheren gronden en stellen het beleid en de kaders op voor ontwikkelingen die van invloed zijn op de biodiversiteit. Denk aan beleid voor ons buitengebied, voor bouwen of klimaatadaptatie. • We zijn een actieve partner in het netwerk en in projecten en programma’s van andere organisaties (zoals het waterschap, de provincie, terreinbeheerders) die de biodiversiteit raken.

• We zijn een belangrijke informatiebron voor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We kunnen initiatieven voor biodiversiteit stimuleren en faciliteren.

2.4 Tijd voor biodiversiteit Werken aan biodiversiteit vergt tijd. Het bereiken van het gewenste effect van maatregelen vraagt vaak jaren. Denk aan het herstel van natuurlijk evenwicht voor de aanpak van eikenprocessierups of een complete, goed werkende ecologische structuur. De zorg voor biodiversiteit vraagt ook wat van onze manier van werken. Bij elke ontwikkeling moet de vraag zijn: hoe draagt deze ontwikkeling bij aan een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier? Die omslag is niet zomaar gemaakt. Werken aan biodiversiteit vergt een andere manier van denken. Voor veel activiteiten zal blijvende aandacht en consequent handelen nodig zijn.

De groene verbindingen tussen verschillende functies zijn essentieel voor de verspreiding van plant,- en diersoorten. De afstanden zijn alleen door groenblauwe dooradering voor soorten te overbruggen. Geen kaarsrechte maar geleidelijke overgangen tussen bos en open gebied, water en berm, stad en platteland, natuur en landbouw. Samen werken we aan biodiversiteit. Het voortbestaan voor iedereen! Natuurmonumenten

15

3. S  TAND VAN ZAKEN BIODIVERSITEIT IN GEMEENTE DRONTEN 3.1 Voorwaarden voor biodiversiteit | 3.2 Biodiversiteit in het bebouwde gebied | 3.3 Biodiversiteit in het agrarisch buitengebied 3.4 Biodiversiteit in bos- en natuurgebieden | 3.5 Samen voor biodiversiteit

16

3. STAND VAN ZAKEN BIODIVERSITEIT In Nederland is de biodiversiteit, afgemeten aan kwaliteit en kwantiteit van natuur, afgenomen tot circa 15 procent van de oorspronkelijke situatie. Het verlies aan biodiversiteit is daarmee aanzienlijk groter dan elders in Europa en de wereld. Verlies aan habitat door schaalvergroting en intensivering van de landbouw en toenemende verstedelijking zijn de belangrijkste oorzaken voor het historisch opgebouwde verlies aan biodiversiteit4. De laatste jaren is er in de maatschappij steeds meer aandacht voor het belang van biodiversiteit. Organisaties en inwoners hebben deze aandacht omgezet naar actie; er gebeurt al veel om de biodiversiteit te versterken.

Stimuleren natuurlijk evenwicht Bij de bestrijding van de eikenprocessierups voegen we nestgelegenheid voor natuurlijke vijanden van de rups toe. We doen dit alleen als er in de omgeving ook voorzien wordt in de andere voorwaarden van deze soorten (voedsel, vocht, veiligheid en voortplantingsmogelijkheden). Hiermee hebben we mooie resultaten bereikt.

3.1 Voorwaarden voor biodiversiteit Op het ‘nieuwe land’ zien we biodiversiteitsherstel in een ander licht. Het rationeel ingerichte landschap dat gemeente Dronten kenmerkt, kent geen verleden dat veel rijker was aan soorten die aan land gebonden zijn. De bijdrage die dit landschap kan bieden aan het versterken van biodiversiteit is wel groot. De focus ligt daarom op het creëren van de juiste voorwaarden voor het versterken van biodiversiteit.

(Bio)diverse inrichting Bij aanleg en renovatie houden we bij ontwerp en soortkeuze rekening met biodiversiteit. Denk bijvoorbeeld aan beplanting die voedsel biedt voor bijen of diverse bomenlanen waar veel verschillende organismen hun leefgebied vinden. Als we kruidenrijke graslanden aanleggen gebruiken we daarvoor inheemse soorten.

In de volgende paragrafen wordt per cluster inzicht gegeven in de maatregelen die de gemeente al uitvoert. 3.2 Biodiversiteit in het bebouwde gebied Gedifferentieerd beheer We stemmen het beheer af op de functie(s) van het gebied. Een aantal bermen maaien we extensief, bijvoorbeeld De Noord, De West en de taluds van De Zate en de Bisontocht. Dit heeft een positief effect op het voedselaanbod voor insecten (o.a. wilde bijen en vlinders) en zorgt voor natuurlijke bestrijding van plagen.

Invasieve exoten (Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw) bedreigen het natuurlijk evenwicht. Deze soorten bestrijden we daarom.

Faciliteren initiatieven van inwoners We faciliteren inwoners als zij een initiatief hebben in de fysieke leefruimte. Bijvoorbeeld als zij een bloemenweide willen realiseren of een insectenhotel willen plaatsen. Initiatieven hebben steeds vaker te maken met biodiversiteit. Educatie We organiseren jaarlijks een Boomfeestdag. Het doel van deze dag is kinder­en van 9-10 jaar meer inzicht in de waarde van groen bij te brengen. 4 - B ron: Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)

17

3. STAND VAN ZAKEN BIODIVERSITEIT 3.3 Biodiversiteit in het agrarisch buitengebied Extensief beheer De bermen van de Colijnweg, Rietweg en Roggebotweg maaien we extensief. Dit heeft een positief effect op het voedselaanbod voor insecten (o.a. wilde bijen en vlinders) en biedt schuilgelegenheid. Bestrijden invasieve exoten We bestrijden invasieve exoten (o.a. Reuzenberenklauw) om de diversiteit in stand te houden. Behoud en herstel erfsingelbeplantingen en windhagen We werken aan het behoud en herstel van erfsingelbeplantingen en windhagen door middel van advisering, toezicht, handhaving en toepassing van gebiedseigen soorten. 3.4 Biodiversiteit in bos- en natuurgebieden Bosbeheer vanuit functie natuur Onze bossen beheren we vanuit onder andere de functie natuur. We laten bijvoorbeeld dood hout in het bos liggen en nemen beheermaatregelen gericht op een toename van de diversiteit. Hiervoor zetten zich ook vrijwilligers in. Leerlingen van het Almere College werken op projectbasis aan biodiversiteit. Bij aanplant van zoom- en mantelvegetatie (bosrand) maken we gebruik van inheemse soorten die passen bij de lokale omstandigheden en goed zijn voor de biodiversiteit.

Ecologisch maaibeheer Op een aantal locaties maaien we de grasvegetaties extensief. In het Van Veldhuizenbos maaien we bijvoorbeeld gefaseerd (elk jaar een derde deel). Hiermee stimuleren we diversiteit en creëren we schuil- en nestelgelegenheid voor insecten en ander dieren. Bestrijden invasieve exoten We bestrijden invasieve exoten (Reuzenberenklauw, Japanse duizendknoop en Reuzenbalsemien) om de diversiteit in stand te houden. Dit doen we samen met vrijwilligers onder begeleiding van Landschapsbeheer Flevoland. Beheer buitendijkse strook langs Randmeren (voorlanden) De gemeentelijke eigendommen in de buitendijkse strook langs de randmeren beheren we vanuit de hoofdfunctie natuur. Bij het groenbeheer wordt in grote mate uitgegaan van de natuurlijke processen en streven we naar behoud en herstel van diversiteit. We zetten ons bijvoorbeeld in voor herstel van het leefgebied van de grote karekiet door het beheer van de rietkragen op deze soort aan te passen. Nieuwe bosgebieden Bij de aanleg van nieuwe bosgebieden gebruiken we inheemse soorten die passen bij de lokale omstandigheden. Inheemse soorten leveren een veel grotere bijdrage aan het natuurlijke systeem dan uitheemse soorten. We investeren in diverse en structuurrijke bosranden.

18

3. STAND VAN ZAKEN BIODIVERSITEIT 3.5 Samen voor biodiversiteit Binnen de gemeentegrenzen werken veel partijen al aan biodiversiteit. We staan samen voor de opgave om de biodiversiteit in gemeente Dronten te versterken. Ieder neemt daarin zijn of haar eigen verantwoordelijkheid. Samen met deze partijen vormen we het netwerk dat werkt aan biodiversiteitsherstel. Dit netwerk van partijen zal gaandeweg groeien tot een krachtig netwerk.

Als gebiedspartner verbindt het Flevolands Agrarisch Collectief partijen en dus biodiversiteit; samen werken wij aan verbindingen, de groenblauwe dooradering, door middel van (aangepast) beheer van akkerranden, slootkanten en wegbermen. Groen door het Samen te doen! Flevolands Agrarisch Collectief

©Staatsbosbeheer

19

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE 4.1 Visie | 4.2 Ambitie | 4.3 Doelen | 4.4 Strategie en prioritering

Een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier.

20

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE Een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier voor nu en in de toekomst, daar gaan we voor. Biodiversiteit is daarvoor onmisbaar. We willen de afname van biodiversiteit een halt toeroepen en de biodiversiteit versterken waar het kan. Samen met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden staan we voor deze opgave; ieder neemt daarin zijn of haar eigen verantwoordelijkheid. We hebben invloed op ontwikkelingen in de woonkernen en aangelegen dorpsbossen. Ons beleid richt zich daarom vooral op dat gebied, maar ook op de ecologische verbindingen. Denk aan bermen, bomenrijen en watergangen. Veel dieren en planten verplaatsen zich hierlangs door het landschap. Als we deze verbindingen versterken, dragen we ook positief bij aan de biodiversiteit in de overige gebieden.

Relatie natuur en biodiversiteit Natuur is overal te vinden; in de natuurgebieden maar ook in het stedelijk gebied en het agrarisch gebied. Een belangrijke graadmeter voor de kwaliteit van natuur is de biodiversiteit. Biodiversiteit is de enorme variatie in het leven, van bacterie tot regenwoud. Biodiversiteit zorgt voor het in stand houden van ecosystemen. Elke soort die in een ecosysteem leeft is belangrijk voor de handhaving van het evenwicht in dat ecosysteem.

4.1 Visie Een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier voor nu en in de toekomst. Dát is het maatschappelijk effect dat we willen bereiken. We dragen zorg voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Dit doen we samen met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden. Natuur speelt daarin een prominente rol vanwege haar intrinsieke waarde (die onafhankelijk van het gebruik is) en bijdrage aan de identiteit. Maar ook vanwege haar sociale en economische waarde; natuur is essentieel voor het welzijn, welbevinden en de welvaart van de maatschappij en de inwoner. We investeren nu in een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier om deze ook voor de toekomst veilig te stellen.

Natuur geeft glans en evenwicht in je leven, natuur maakt gelukkig. En dit geluk is veel dichterbij dan je denkt... er is een schat aan natuurgebiedjes te vinden en te maken in onze tuinen en in het stedelijk groen. Grijp deze kans! Dorpsbelangen Biddinghuizen

21

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE 4.2 Ambitie Onze ambitie hebben we verwoord in een brief, geschreven in 2050, aan de volgende generatie.

Dronten, 1 september 2050, Lieve kinderen en kleinkinderen, Hierbij een brief van het Anno 2021-netwerk van bouwers aan biodiversiteit in onze gemeente. Graag leggen wij uit hoe wij het ecologisch landschap van de gemeente Dronten aan jullie hebben willen overdragen. Hoog boven het groene hart van Nederland vliegt een kiekendief, turend over de open ruimtes, bossen, dorpen en steden van Flevoland die verfijnd dooraderd zijn met het ingenieuze watersysteem van vaarten, tochten en sloten. Door de natuurlijke oevers, bloeiende bermen en gevarieerde boomstructuren maakt deze robuuste natuurstructuur, gemeente Dronten tot een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Voetgangers en fietsers bewegen, samen met vogels en zoogdieren, langs beschutte groene routes tussen de dorpen en natuurgebieden aan onze kustlijn. In de wijken rond onze dorpen zijn woningen, tuinen en groenstroken onderdeel van fruitgaarden, voedselbossen, weilanden en akkers.

Op de kustlijn kijkt vanuit een rietkraag de kleine karekiet naar de mensen op het strand die, in de schaduw van dikke wilgen en elzen, genieten van de vele watervogels en spelende kinderen. In het bos naast één van de centra ziet de bonte specht hoe een juf haar kinderen kennis laat maken met planten en dieren in, op en om hun school. Tijdens een koopavond kijken terrasbezoekers op het Meerpaalplein naar een zwerm vleermuizen die vanuit het gemeentehuis uitvliegen. Ze vliegen langs de blauwgroene wegen waar bewoners in hun groene tuinen genieten van fluitende vogels. We vertrouwen erop dat jullie met dezelfde passie en vreugde ons landschap verrijken met hoofd, handen en hart, zoals wij dat ook hebben gedaan. We wensen ook jullie een mooie overdracht toe aan jullie kinderen en kleinkinderen. Met vrolijke groet, Het anno 2021-netwerk van bouwers aan biodiversiteit

In de gevarieerde vochtige bossen kijkt een edelhert op afstand toe hoe een kleuterklas de dikste bomen van Nederland omarmt.

22

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE 4.3 Doelen Om de visie en ambitie na te streven werken we aan de volgende doelen: 1. Natuur dichter bij mensen brengen Meer aandacht voor natuur begint bij mensen. We willen mensen meer bewust laten zijn van hun omgeving, van de waarde van de natuur om hen heen en wat zij daar aan kunnen bijdragen. Dat kan doorwerken in hun manier van leven, recreëren en werken. Ook zal er meer begrip zijn voor de maatregelen die genomen moeten worden voor het in stand houden en versterken van de biodiversiteit. 2. Natuurinclusief werken is de norm Onder natuurinclusief werken verstaan we dat we in al onze werkzaamheden, van planvorming tot realisatie en beheren, zo werken dat natuurwaarden er baat bij hebben. Om natuur en economie meer met elkaar te verbinden is er in de hele samenleving een andere manier van werken nodig. We zien de natuur nog te vaak als een beperkende factor die ontwikkelingen tegenhoudt. Als we vanaf het begin de insteek hebben om in al onze werkzaamheden de natuur te willen verbeteren, dan leidt dit tot meer variatie in oplossingen en een grotere biodiversiteit. Het is daarbij onvoldoende om te denken in toepassingen als nestkasten of bijenhotels. Natuurinclusief gaat verder, breder, integraler.

In iedere fase van het ontwerp- en bouwproces, van ambitie en beleid tot bouw en beheer, moet slim nagedacht worden over de toegevoegde waarde die natuur kan bieden. Natuur dus als krachtige bron van meervoudige waardecreatie.

Eerste aanzet groenblauwe dooradering gemeente Dronten

23

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE 3. Vitale ecologische structuur De ecologische structuur bestaat uit leefgebied voor soorten en de verbindingen daartussen. De biodiversiteit kan versterkt worden door extra leefgebied te maken. En door de bestaande en nieuwe leefgebieden beter met elkaar te verbinden. Dit zijn belangrijke condities voor het versterken van biodiversiteit. Ecologische verbindingen zorgen voor een veerkrachtige natuur, omdat daarmee leefgebieden van soorten worden verbonden. Langs deze verbindingen kunnen dieren en planten zich verplaatsen en verspreiden. Hiermee zorgen we voor duurzame instandhouding van populaties van dieren en planten en faciliteren we andere soorten om nieuw leefgebied te vinden. De natuurgebieden, bermen, watergangen, ecologische verbindingszones, dijken en clusters agrarisch natuur- en landschapsbeheer vormen, samen met de erfsingels van de boerderijen, de groenblauwe dooradering door Flevoland. Op deze provinciale structuur borduren we voort met een goed functionerende verbinding via hoofdgroenstructuren naar het wijkgroen, de schoolpleinen en de particuliere tuinen. In de brongebieden creëren we de juiste voorwaarden voor het versterken van biodiversiteit. 4. De groene ruimte is gevarieerd De groene ruimte sluit aan bij de behoeften van mens, plant en dier. Een gezonde leefomgeving is gevarieerd.

Bij het creëren van variatie benutten we het potentieel van de gebieden en sluiten aan op de eigenschappen van de bodem, het water, klimaat en gebruik. Waar dat kan bewegen we mee met natuurlijke processen; we denken

vanuit het natuurlijk systeem en creëren de juiste voorwaarden voor biodiversiteit. Hierdoor zal het beter gaan met de aanwezige soorten en zullen soorten die passen bij de lokale situatie zich gaan vestigen. De doelen worden meegenomen als input voor de Toekomstvisie (visie op leefomgeving), die vanuit het traject implementatie Omgevingswet wordt opgesteld. In het Activiteitenplan (hoofdstuk 8) zijn per doel de activiteiten opgenomen. Per activiteit is aangegeven wanneer deze wordt uitgevoerd, met wie samengewerkt kan worden en welke kosten eraan zijn verbonden. 4.4 Strategie en prioritering 4.4.1 Strategie De strategie beschrijft op welke manier we gaan werken aan de doelen (zie par. 4.3). Samen met anderen Als gemeente nemen we onze verantwoordelijkheid om de biodiversiteit te versterken. Maar er valt meer biodiversiteitwinst te behalen als we samen met inwoners, bedrijven, instellingen (bijv. onderwijs) en andere overheden werken aan biodiversiteit. We verwachten van hen dat zij ook verantwoordelijkheid nemen om de biodiversiteit te versterken. We nodigen hen daarvoor uit en investeren in het netwerk van partners die ook aan biodiversiteit werken. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact. Strategie doel 1: Natuur dichter bij mensen brengen We versterken de verbinding tussen natuur en samenleving door: 1.

Een goed verhaal Om de verbinding tussen natuur en samenleving te versterken zetten we in op

24

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE communicatie. We brengen een goed verhaal over biodiversiteit. Het doel van de communicatie is om zoveel mogelijk partijen in beweging te zetten om te werken aan biodiversiteit. Tegelijkertijd informeren we inwoners over nut en noodzaak van biodiversiteit voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. We stemmen de aanpak en boodschap af op de communicatie van onze partners en werken met hen hierin samen. Bij de communicatie richten we ons op vier doelgroepen: • Inwoners die (nog) weinig kennis hebben van biodiversiteit • De jeugd • Inwoners die al actief zijn in burgerinitiatieven en/of als vrijwilligers • Inwoners waarvan de directe leefomgeving vanwege versterking van biodiversiteit wijzigt 2. Zelf het goede voorbeeld te geven Volgens de psychologie moeten mensen eerst iets hebben gezien (bewustwording), voordat ze tot nadenken kunnen worden gebracht (ik snap het probleem), dan pas kunnen ze wat doen (ik zie een oplossing) en uiteindelijk gaan ze uit zichzelf zorgdragen voor de doelstellingen (ik stimuleer anderen ook onderdeel te zijn van de oplossing). Van dit principe maken we gebruik. We versterken zelf de biodiversiteit bij inrichting en beheer van het openbaar gebied en inspireren daarmee anderen om hiermee ook aan de slag te gaan. 3.

Uitnodigen om mee te doen Door communicatie en zelf het goede voorbeeld te geven werken we aan bewustwording. We nodigen inwoners daarmee ook uit om zelf aan de slag te gaan met biodiversiteit. Initiatiefnemers faciliteren we. In het onderwijs stimuleren we dat er meer aandacht komt voor biodiversiteit. Daarmee nodigen we de jeugd (en hun gezinnen) uit mee te werken aan het

versterken van biodiversiteit. We stimuleren een natuurvriendelijke inrichting van tuinen. Strategie doel 2: Natuurinclusief werken is de norm 1. Integreren in processen Om natuurinclusief werken te bevorderen is aanpassing van werkprocessen nodig. In onze werkprocessen integreren we het belang van biodiversiteit. Denk daarbij aan de beoordeling van een vergunning voor de bouw van een zonnepark of het benutten van tijdelijke natuur op braakliggend terrein. Om processen met draagvlak aan te passen is een andere manier van denken nodig; ‘natuur als krachtige bron van meervoudige waardecreatie’ in plaats van ‘natuur als beperkende factor’. We inspireren anderen om deze omslag in denken te maken. 2. Natuurinclusief bouwen en inrichten Natuurinclusief bouwen is ontwerpen en bouwen met aandacht voor behoud, herstel of versterking van de biodiversiteit. We nemen hierin ook het ontwerp en inrichting van de openbare ruimte mee. Natuurinclusief bouwen en inrichten wordt de norm. We maken het onderdeel van integrale duurzame ontwikkeling. Bij elk project, plan of ontwikkeling leggen we vast dat daarbij vooraf moet worden nagedacht hoe wordt bijgedragen aan het versterken van biodiversiteit.

Er is gelukkig al veel aandacht voor natuur in Dronten, als je kijkt naar al het groen in onze gemeente. We denken graag mee hoe we in Dronten verder kunnen bouwen aan een gezonde, groene leefomgeving met meer aandacht voor biodiversiteit Woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten

25

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE Strategie doel 3: Vitale ecologische structuur 1. Bepalen ecologische structuur We bepalen de ecologische structuur voor de gemeentelijke gronden en stemmen deze af op de ecologische structuren van andere terreinbeherende organisaties die grenzen aan ons grondgebied. 2. Behouden, versterken en verbinden We behouden, versterken en verbinden de leefgebieden van (kwetsbare) soorten en creëren leefgebied voor (nieuwe) soorten. Hiervoor lossen we knelpunten op en benutten we kansen. Strategie doel 4: De groene ruimte is gevarieerd 1. Creëren van randvoorwaarden We richten ons op de voorwaarden voor biodiversiteit. Voorbeelden hiervan zijn structuurvariatie, gradiënten, diversiteit in beplanting, schuilgelegenheid en verplaatsingsmogelijkheden. Deze voorwaarden zijn concreet en meetbaar. Alleen als een soort voedsel, vocht, veiligheid, voortplanting én verbinding in en tussen - leefgebieden vindt, kan deze soort zich vestigen. Op beleidsniveau creëren we ook de juiste voorwaarden voor het versterken van biodiversiteit. Met onze netwerkpartners analyseren we het huidige beleid en creëren waar mogelijk ruimte voor initiatieven die de biodiversiteit versterken.

2. Diverse inrichting Een belangrijke voorwaarde voor biodiversiteit is een diverse inrichting. Bij inrichting en renovatie van de openbare ruimte benutten we kansen voor biodiversiteit waar mogelijk. 3. Beheer gericht op diversiteit De groene openbare ruimte beheren we vanuit een indeling in functies. Een voetbalveld heeft een recreatieve functie en een bos heeft een natuurfunctie. De beheermaatregelen volgen uit de functie die een gebied heeft. Deze functies worden herzien. In de nieuwe indeling is meer aandacht voor biodiversiteit. Dat kan door dit aspect toe te voegen aan de huidige functie of de functie geheel aan te passen. Bij de herziening van de functies zal de focus liggen op locaties in de ecologische structuur. 4.4.2 Prioritering In het Activiteitenplan (hoofdstuk 8) geven we aan wanneer de activiteiten worden uitgevoerd. De prioritering van de activiteiten is gebaseerd op een aantal factoren. Snelle winst Maatregelen die vandaag of morgen kunnen worden uitgevoerd en weinig tijd en geld kosten voeren we op korte termijn uit.

26

4. VISIE, AMBITIE EN STRATEGIE Grote (duurzame) impact De mate waarin een maatregel duurzaam positieve impact heeft op biodiversiteit is een belangrijke factor. Daarbij nemen we ook de haalbaarheid, de benodigde capaciteit (uren), de kosten en de termijn waarop resultaat kan worden verwacht mee. Aansluiten op wat er al is We sluiten aan op wat er al is en wordt gedaan. Hiervoor haken we aan op de planning van lopende processen en projecten. Denk aan projecten in het kader van klimaatadaptatie, de ontwikkeling van een woonwijk of energie bij een inwonerscollectief. Dit vraagt om een flexibele houding en in sommige gevallen om aanpassing van de prioritering.

4.4.3 Aanpak via drie sporen We werken aan biodiversiteit via drie sporen. De doelen zijn in deze sporen opgenomen. 1. Inzet op meer bewustwording over het belang van biodiversiteit en het versterken van de samenwerking (hoofdstuk 5, doel 1). 2. Aandacht voor biodiversiteit in alle toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen (hoofdstuk 6, doel 2). 3. Nemen van gebiedsgerichte maatregelen: in bebouwd gebied, het agrarisch buitengebied, bos- en natuurgebieden en in ecologische verbindingen (hoofdstuk 7, doel 3 en 4). In het Activiteitenplan (hoofdstuk 8) geven we aan welke maatregelen we voor deze drie sporen uitvoeren.

27

5. BEWUSTWORDING EN SAMENWERKING 5.1 Stimuleren bewustwording en betrokkenheid | 5.2 Samenwerking

28

5. BEWUSTWORDING EN SAMENWERKING Meer aandacht voor natuur begint bij mensen. We willen mensen meer bewust laten zijn van hun omgeving, van de waarde van de natuur om hen heen en wat zij daar aan kunnen bijdragen. Dat kan doorwerken in hun manier van leven, recreëren en werken. Ook zal er meer begrip zijn voor de maatregelen die genomen moeten worden om de biodiversiteit in stand te houden en te versterken. Als gemeente nemen we onze eigen verantwoordelijkheid om de biodiversiteit te versterken. Maar er valt meer biodiversiteitwinst te behalen als we samen met inwoners, (agrarische) bedrijven, (onderwijs)instellingen en andere overheden werken aan biodiversiteit. We nodigen hen daarvoor uit en investeren in het netwerk van partners die ook aan biodiversiteit werken. Samen hebben we een groter bereik. 5.1 Stimuleren bewustwording en betrokkenheid Veel inwoners van gemeente Dronten zijn, al dan niet via een organisatie, betrokken bij het thema biodiversiteit. Ze nemen hiervoor zelf initiatieven, zoals het realiseren van een bloemenweide, het bouwen van een insectenhotel of de aanleg van een voedselbos. Er zijn ook veel inwoners voor wie biodiversiteit een onbekend thema is of die het belang er (nog) niet van zien. En er zijn inwoners die graag iets bijdragen, maar niet goed weten hoe ze dat kunnen doen. We willen daarom de verbinding tussen natuur en samenleving versterken.

Hierin sluiten we aan op het Actieplan Biodiversiteit van de provincie. Door zelf het goede voorbeeld te geven en gericht te communiceren willen we de komende jaren zorgen voor meer bewustzijn over biodiversiteit. Het doel is

om zoveel mogelijk inwoners en partijen in beweging te zetten om te werken aan biodiversiteit. 5.1.1 Waar gaan we extra op in zetten 1. Communicatieplan biodiversiteit We maken een communicatieplan voor biodiversiteit. Dit doen we in afstemming met de netwerkpartners en we sluiten aan bij wat er al gebeurt. Om maat­werk te kunnen bieden doen we ook onderzoek via Dronten.ikpraatmee.nl. We brengen een positieve boodschap: het verlies van soorten planten en dieren is een groot probleem, maar we kunnen er wat aan doen met elkaar. Er gebeurt al veel voor biodiversiteit en dat willen we meer laten zien. Met het communicatieplan werken we aan bewustwording en draagvlak voor aanpassingen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld ecologisch beheer). We richten ons op vier doelgroepen: • De grote groep van inwoners die (nog) weinig kennis heeft van biodiversiteit • De jeugd • De inwoners die al actief zijn in burgerinitiatieven en/of als vrijwilligers (vrijwilligers die actief zijn in de leefomgeving) • De inwoners waarvan de directe leefomgeving vanwege versterking van biodiversiteit wijzigt Beleef de Natuur! IVN Flevoland en afdeling Dronten

29

5. BEWUSTWORDING EN SAMENWERKING Het communicatieplan baseren we o.a. op input van (lokale) partners en de resultaten van een enquête over biodiversiteit die we via Dronten.ikpraatmee. nl uitzetten. In onze uitingen is aandacht voor datgene wat inwoners en partijen concreet kunnen bijdragen aan biodiversiteit en de koppeling met thema’s waaraan biodiversiteit in belangrijke mate bijdraagt. Denk aan leefbaarheid, gezondheid, voedsel en klimaat. Om biodiversiteit tastbaar en laagdrempelig te maken zetten we gidssoorten in. Denk bijvoorbeeld aan de egel en de gewone margriet. We stellen deze soorten centraal om van daar uit het verhaal van biodiversiteit te vertellen. Als we samen zorgen voor geschikt leefgebied voor deze gidssoorten, dan gaat het ook goed met heel veel andere soorten. 2. Inzet op onderwijs Onderwijs is een belangrijk focuspunt. Via het basisonderwijs, voortgezet onder­ wijs en middelbaar onderwijs bereiken we de jeugd en via hen de gezinnen. De kinderen, tieners en jongeren maken we bewust van nut en noodzaak van biodiversiteit. Dit doen we door met de onderwijsinstellingen in gesprek te gaan om te verkennen waar de behoeftes en kansen liggen en hoe we hen kunnen faciliteren. Denk aan het vervlechten van het thema biodiversiteit in de onderwijsprogramma’s.

We sluiten hiervoor aan bij het Actieplan Biodiversiteit van de provincie en zetten voor het educatieve deel in op samenwerking met IVN, Landschapsbeheer Flevoland en andere netwerkpartijen. 3. Stimuleren vergroening schoolpleinen Basisscholen kunnen tot en met 31 januari 2026 subsidie aanvragen voor de vergroening van het schoolplein. In een vergroeningstraject helpen

we initiatiefnemers als adviseur en sparringpartner. Samen met onze netwerkpartners brengen we deze regeling en de waarde van een groen schoolplein onder de aandacht bij basisscholen. 4. Stimuleren eigen initiatieven van inwoners We nodigen inwoners en partijen uit om zelf ook te werken aan versterking van biodiversiteit. Dit doen we door middel van communicatie (punt 1) en het stimuleren en faciliteren van eigen initiatief. We faciliteren initiatiefnemers die in de openbare ruimte biodiversiteit willen versterken met kennis en budget. Op de energie die er al is borduren we voort, samen met SamenActief en onze netwerkpartners. We investeren in een klantgericht proces en evalueren de initiatieven om dit proces doorlopend te verbeteren. Via scholing zorgen we dat de betrokken medewerkers actuele kennis hebben over ecologisch beheer. Deze kennis wordt ook ingezet voor deskundige advisering van initiatiefnemers die willen werken aan biodiversiteit We voorzien inwoners via onze website van informatie over biodiversiteit.

Iedereen kan een steentje bijdragen aan het herstel van de biodiversiteit. De Gemeenten, de Provincie en het Rijk ondernemen de komende jaren concrete acties ter versterking van de biodiversiteit. Maar versterken van biodiversiteit kan ook al in je eigen tuin. Bijvoorbeeld door een paar tegels weg te halen, een bijenhotel te plaatsen, een bloemenmengsel in te zaaien of een ‘tuiny forest’ aan te planten. Provincie Flevoland

30

5. BEWUSTWORDING EN SAMENWERKING 5. Stimuleren natuurvriendelijke inrichting van tuinen We stimuleren een natuurvriendelijke inrichting van tuinen. Veel soorten zijn mede afhankelijk van tuinen bij woningen. We verwachten dat inwoners op hun eigen terrein ook een bijdrage aan biodiversiteit leveren en stimuleren hen om hun tuin zo natuurlijk mogelijk te beheren en te kiezen voor een groene tuininrichting: met minder tegels en meer variatie in (liefst inheemse) planten en struiken. We sluiten ons daarvoor aan bij Stichting Steenbreek. Deze stichting wil samen met gemeenten, waterschappen en provincies de leefomgeving vergroenen en onnodige verharding tegengaan. Stichting Steenbreek focust haar activiteiten op de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, sociale cohesie en gezondheid. We stemmen met woningcorporatie OFW, provincie en waterschap af over de integrale aanpak van campagnes van de stichting die passen binnen onze visie en doelstelling. Voorbeelden van campagnes zijn ‘vergroenen van boomspiegels’ en ‘Week van de Groene Tuin’. 5.2 Samenwerking Werken aan de biodiversiteit in de gemeente Dronten doen we samen in het netwerk. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact. 5.2.1 Waar gaan we extra op in zetten 1. Intensivering samenwerking met partners Veel partijen werken op het moment al aan biodiversiteit.

We vergroten de impact van ons handelen als we samenwerken. Daarom investeren we in het netwerk, dat gezamenlijk de verantwoordelijkheid draagt voor biodiversiteitsherstel. We onderzoeken in welke vorm we de gezamenlijke

doelstellingen kunnen vastleggen. Bijvoorbeeld in een convenant. Vorm en inhoud van de samenwerking bespreken we in het netwerk. Over onder andere de volgende onderwerpen werken we in het netwerk samen: • Communicatie • Integrale ecologische structuur (“de Groene Draad” uit Actieplan Biodiversiteit van de provincie) • Signaleren en benutten van kansen • Signaleren en oplossen van knelpunten We maken concrete afspraken over wie wat doet. Daarnaast delen we kennis in het netwerk. In het Activiteitenplan (hoofdstuk 8) geven we per activiteit aan met wie we kunnen optrekken.

Samen werken we aan versterking van biodiversiteit in Flevoland. Met onze watergangen en dijken verbinden wij natuur, steden en landelijk gebied. Waterschap Zuiderzeeland

2. Samenwerking met onderwijsinstellingen en bedrijven Met onderwijsinstellingen (voortgezet onderwijs, middelbaar- en hoger beroepsonderwijs) onderzoeken we de mogelijkheden om scholieren en studenten te betrekken bij biodiversiteit. Dat kan ook door middel van een stageplaats in samenwerking met bedrijven. Voorbeelden van opdrachten zijn het uitvoeren van een biodiversiteitstresstest of het opstellen van een puntensysteem voor natuurinclusief werken.

31

6. B  IODIVERSITEIT IN RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN

32

6. BIODIVERSITEIT IN RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN De biodiversiteit versterken we vooral als we zorgen voor voldoende, geschikt en onderling verbonden leefgebied voor planten en dieren. Daarom zijn alle ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente belangrijk: zowel grote ingrepen, zoals de aanleg van een nieuwe woonwijk, maar ook kleine, zoals de bouw van een kantoor. Als we bij een ontwikkeling vanaf het begin rekening houden met de soorten die op een plek voor kunnen komen, levert dat vaak al veel winst op voor de biodiversiteit. Natuurinclusief werken wordt de norm. We maken het onderdeel van de integrale duurzame ontwikkeling. Dit verhoogt de waarde van de leefomgeving voor mensen, planten en dieren, en verlaagt de maatschappelijke kosten, bijvoorbeeld voor de gezondheidszorg, het tegengaan van wateroverlast en (hitte)stress. 6.1 Bij elk plan aandacht voor biodiversiteit Onze inzet is om voortaan bij alle ontwikkelingen in onze gemeente met een effect op de leefomgeving, aandacht te geven aan biodiversiteit. De invloed van een ontwikkeling op de biodiversiteit wegen we integraal af.

Daarmee zorgen we ervoor dat natuur en landschap niet belemmerend zijn, maar juist kunnen bijdragen aan andere doelen op het gebied van welzijn, welbevinden en welvaart (denk aan gezondheid, bestuiving, bodemvruchtbaarheid, waterberging, verkoeling, plaagonderdrukking, luchtkwaliteit, vastleggen CO₂ , recreatie). Aandacht geven aan biodiversiteit moet zo vroeg mogelijk gebeuren. Bij de start van een project is er namelijk nog veel meer mogelijk, dan wanneer er pas ná de bouw aandacht is voor planten- en diersoorten. We leggen bij elk project, plan of ontwikkeling vast dat daarbij vooraf moet worden nagedacht hoe ze bijdragen aan het versterken van biodiversiteit. Dit doen we voor elke fase van een ontwikkeling: als we beleidskaders opstellen, als we plannen uitwerken en als we