661077169-SH-1670, Gemeente Dronten, accountantsverslag 2023.pdf

Gemeente Dronten

Accountantsverslag 2023

VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Dronten Postbus 100 82511 ER DRONTEN

Heliumstraat 64 2718 SL ZOETERMEER telefoon (088) 236 80 00 e-mail Audit@flynth.nl

kenmerk

behandeld door

datum

661077169/SH/1670

S. Hof MSc RA T. van der Woude MSc

18 juni 2024

onderwerp

Accountantsverslag 2023 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2023. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2023 en voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente Dronten.

De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Dronten. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 17 juni jl. met een ambtelijke afvaardiging en de portefeuillehouder besproken. Graag geven wij in de vergadering van uw auditcommissie op 19 juni as. een nadere toelichting op dit verslag. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Dronten voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Flynth Audit B.V. Digitaal ondertekend door Sietse Hof

S. Hof MSc RA

Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.

Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Dronten brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars-controlewerkzaamheden die wij hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.

Inleiding

Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.

Samenvatting

Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2023 van de gemeente Dronten en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw gemeente. In dit kader hebben wij diverse gesprekken gevoerd met het college en de organisatie over gemaakte risico-inschattingen, getroffen beheersmaatregelen en onze geplande controlewerkzaamheden. De toelichtingen in dit verslag zijn beperkt tot de punten die voortvloeien uit de door ons geïdentificeerde frauderisico’s vanuit de controle van de jaarrekening.

Kernpunten van de controle

Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2023 verstrekt.

Rechtmatigheidsverantwoording

Inhoud accountantsverslag

Analyse vermogen en resultaat

Hoofdstuk 1

Bestuurlijke samenvatting

Hoofdstuk 2

Kernpunten van de controle

Hoofdstuk 3

Rechtmatigheidsverantwoording

Hoofdstuk 4

Analyse vermogen en resultaat

Hoofdstuk 5

Interne beheersing & automatisering

Hoofdstuk 6

Externe ontwikkelingen

Bijlage A1

Niet gecorrigeerde bevindingen

Bijlage A2

Gecorrigeerde bevindingen

Bijlage B

SiSa fouten en onzekerheden

Bijlage C

Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd

Bijlage D

Onze communicatie met u

661077169/SH/1670

Interne beheersing & automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

3

1. Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting Controleverklaring

Belangrijkste bevindingen

Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Dronten afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving.

Controlebevindingen Er resteren vier ongecorrigeerde controleverschillen met een totale impact op het resultaat van € 322.510 nadelig. Deze bevindingen hebben geen impact op ons oordeel. Daarnaast is er sprake van diverse gecorrigeerde controleverschillen, voor een specificatie verwijzen wij u naar bijlage A2.

De gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.575.000 voor fouten, respectievelijk € 4.725.000 voor onzekerheden. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.

Resultaat over 2023

Belangrijkste aandachtspunten 2024

Naar aanleiding van onze controle over het boekjaar 2023 willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor 2024 benoemen:

€ 15.000.000 € 10.000.000

1. Versterking van het planningcontrolproces, mede gericht op de jaarafsluiting en SiSaverantwoording.

€ 5.000.000 €0 2021 2022 2023 Jaarrekening

661077169/SH/1670

Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2023 is, als gevolg van gewijzigde wetgeving, voor het eerst een rechtmatigheids-verantwoording opgenomen. Ten opzichte van voorgaande jaren is hierbij een normverzwaring opgetreden, waardoor ook begrotingsafwijkingen waarover college en raad reeds afspraken hebben gemaakt, nu meewegen in het rechtmatigheidsoordeel. Het college concludeert dat er voor een bedrag van € 27.266.000 aan onrechtmatigheden aanwezig zijn, bestaande uit € 25.573.000 aan begrotingsonrechtmatigheden en € 1.693.000 aan afwijkingen met betrekking tot het voorwaardencriterium (met name onrechtmatige aanbestedingen). Dit bedrag ligt boven de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens, waardoor het college terecht concludeert dat er niet rechtmatig is gehandeld. Rekening houdend met de acceptabele afwijkingen bedraagt de netto onrechtmatigheid € 17.310.000. Wij kunnen instemmen met de conclusie van het college en constateren dat de rechtmatigheids-verantwoording een getrouwe weergave biedt.

Begroting

2. Inwerkingtreding NIS2-regelgeving.

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Uw weerstandsvermogen

4

Externe ontwikkelingen

3 2

2,8

2,9 Bijlagen

2,3

1 2021

2022

2023 5

2. Kernpunten van de controle

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (1/4) Controleverklaring

Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Dronten afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving. De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.575.000 respectievelijk € 4.725.000. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 50.000. Vorenstaande conform het controleprotocol dat op 28 maart 2024 is vastgesteld door uw gemeenteraad.

Reikwijdte van de controle

Grondslagen en verantwoording conform BBV

In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2023 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2023 voldoende voor de doelstelling van de controle van gemeente Dronten. Het college heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV). De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Wij constateren dat er in het boekjaar 2023, met uitzondering van de toevoegingen in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, geen wijzigingen zijn doorgevoerd in de gehanteerde waarderingsgrondslagen. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast.

Schattingen

Voorzieningen

661077169/SH/1670

Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel. Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf voorzieningen verderop in dit hoofdstuk.

7

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (2/4) Verwerking vooruitontvangen middelen SiSa

Immateriële vaste activa (voorbereidingskredieten)

Waardering SVN

Single Information Single Audit (SiSa)

Binnen de vooruit ontvangen bedragen, worden door de gemeente middelen verantwoord die van een medeoverheid ontvangen zijn, maar die nog niet (volledig) aan hun doel besteed zijn. Dit betekent dat bij ontvangst van deze middelen, het bedrag nog niet als bate verantwoord wordt. Op het moment dat deze (gedeeltelijk) besteed zijn, dienen de vooruit ontvangen middelen voor het bestede deel verantwoord te worden als bate. Wij hebben geconstateerd dat ten aanzien van de regeling C85, voor in totaal een bedrag van € 54.428, te veel aan baten is verantwoord. Deze afwijking hebben wij als controleverschil aangemerkt. Hierbij wordt opgemerkt dat de verantwoording in de SiSa-bijlage wel juist is.

Samenvatting

Onder de immateriële vaste activa mogen op grond van het BBV voorbereidingskredieten voor grondexploitaties als kosten voor onderzoek en ontwikkeling worden opgenomen onder een aantal voorwaarden, waaronder de voorwaarde dat dat voorbereidingskosten na maximaal 5 jaar moeten hebben geleid tot een actieve grondexploitatie. Indien hier niet aan is voldaan, dan dienen de voorbereidingskosten te worden afgeboekt ten laste van het resultaat. Wij hebben vastgesteld dat de termijn van maximaal 5 jaar voor een aantal voorbereidingskredieten is overschreden. Wij hebben daarom een bedrag van € 460.644 als controleverschil aangemerkt.

Kernpunten van de controle

In de jaarrekening 2023 is onder de financiële vaste activa een positie van € 4.602.311 verantwoord inzake leningen aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). Wij hebben vastgesteld dat deze leningen voor een bedrag van € 142.376 te laag zijn verantwoord, dit bedrag hebben wij aangemerkt als controleverschil.

Analyse vermogen en resultaat

In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Ook in 2023 is het aantal regelingen toegenomen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. Wij adviseren u om in 2024 verder te investeren in de doorontwikkeling van het P&C-proces en aandacht te blijven houden voor de SiSaverantwoordingen. Voor een nadere toelichting op de uitkomsten van onze controle verwijzen wij naar bijlage B.

661077169/SH/1670

Inleiding

8

Rechtmatigheidsverantwoording

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (3/4) Sociaal domein

Kosten Jeugdwet en Wmo Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voornamelijk op finale kwijtingen met de zorgaanbieders en productieverantwoordingen van zorgaanbieders welke zijn voorzien van een controleverklaring. PGB-budget De totale kosten inzake de PGB-budgetten zijn door uw gemeente gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat initieel een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering, echter heeft uw gemeente aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd om de prestatielevering vast te stellen. Hierdoor is er geen sprake van resterende onzekerheden. Aankoopcentrale De accountant van de Aankoopcentrale heeft op 17 mei 2024 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de productieverantwoording over 2023 van de gemeente Dronten. Voor zorgaanbieders die zijn gecontracteerd via de Aankoopcentrale, is derhalve geen sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering.

Rechtmatigheidsverantwoording

Wet Normering Topinkomens (WNT)

Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen bevindingen gebleken. In de opgenomen toelichtingen van het college hebben we geen afwijkingen geconstateerd en achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen. Voor een nadere toelichting verwijzen we u naar het hoofdstuk rechtmatigheidsverantwoording in dit verslag. De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 223.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.

Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2023 voor de topfunctionarissen en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.

Frauderisicoanalyse

661077169/SH/1670

Het college heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Wij adviseren het college om dit periodiek te bespreken zodat deze analyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersomgeving wordt.

9

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (4/4) Analyse vermogen en resultaat

Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 6.787.000 voordelig versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 3.305.000 voordelig. Het voordeligere resultaat ten opzichte van de gewijzigde begroting wordt onder andere veroorzaakt door: -

gemeentefonds € 3,1 miljoen (voordeel); hogere leges omgevingsvergunningen € 2,5 miljoen (voordeel); tussentijdse winstnemingen grondexploitaties € 1,0 miljoen (voordeel); rentebate € 0,7 miljoen (voordeel); jeugdzorg € 3,1 miljoen (nadeel); loon & prijsstijgingen € 1,7 miljoen (nadeel).

Inleiding

Samenvatting

Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar hoofdstuk ‘Financiële hoofdlijnen’ vanaf pagina 6 in de inleiding van de jaarstukken. In hoofdstuk 4 ‘Analyse vermogen en resultaat’ van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

661077169/SH/1670

10

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole - Grondexploitaties (1/2) Samenvatting

Wij hebben de grondexploitaties 2023 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: • de gemeente Dronten heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan ten behoeve van de jaarrekening 2023 opgesteld; • in 2023 is de totale waarde van de grondexploitaties toegenomen van € 2,9 miljoen naar € 3,9 miljoen. Deze toename wordt veroorzaakt door grondverkopen (€ 10,8 miljoen), investeringen (€ 10,0 miljoen), winstnemingen (€ 1,3 miljoen) en aanpassing van de voorzieningen (€ 0,6 miljoen). • het risicoprofiel is vergelijkbaar met voorgaand boekjaar; • in het boekjaar 2023 is voor diverse projecten (tussentijdse) winst genomen conform de door de commissie BBV voorgeschreven systematiek (POC). Dit betreft in totaal € 1,3 miljoen. In het boekjaar 2023 is per saldo voor € 0,6 miljoen aan voorzieningen vrijgevallen in verband met verwachte verliezen op de grondexploitaties. De afname van de voorzieningen betreft met name complex Havenkade 2e fase. De voorzieningen zijn bepaald conform de bepalingen in het BBV.

Algemeen

De gemeente Dronten heeft de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2023 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld dat de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de balanspost voorraden per eind 2023 in de balans van de gemeente Dronten bedraagt € 3.899.000. De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt opgebouwd: Bouwgronden in exploitatie x € 1.000

2021

2022

2023

Woningbouw

(1.537)

54

5.340

Bedrijventerreinen

15.312

10.167

3.856

Bijzondere bebouwing

1.072

2.030

3.606

Voorziening dekking verliessaldi

(7.816)

(9.399)

(8.829)

Totaal

7.031

2.852

3.974

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Ten opzichte van 2022 is de boekwaarde van de post voorraden met € 1 miljoen toegenomen. De toename van de boekwaarde van de voorraden kan met name worden verklaard door grondverkopen (€ 10,8 miljoen), investeringen (€ 10,0 miljoen), winstnemingen (€ 1,3 miljoen) en aanpassingen van de voorzieningen (€ 0,6 miljoen voordelig). Voor een verdere toelichting over deze onderwerpen verwijzen we naar de paragraaf grondbeleid in uw jaarverslag. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het college zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie.

661077169/SH/1670

Inleiding

11

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Grondexploitaties (2/2) Gehanteerde parameters

Planning en programmering

De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u ontleend aan en uitgewerkt in de perspectiefnota 2023 van de gemeente Dronten. De gehanteerde parameters zijn gebruikelijk en overeenkomstig de meest recente publicatie van het plan-economisch bureau Metafoor Ruimtelijke ontwikkeling en consistent toegepast. Tijdens de controle over het boekjaar 2023 heeft dit niet tot bijzonderheden of aanpassingen geleid. De rekenrente is gebaseerd op het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningportefeuille op basis van de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen en wordt daarmee op een consistente wijze berekend. De gehanteerde rente bedraagt 1,48% (2022: 1,61%) is gebaseerd op de definitieve jaarrekening van voorgaand jaar. Hiermee voldoet de gemeente Dronten aan de uitgangspunten zoals gesteld in de BBV-notitie. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en dat de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. Wel merken wij op dat de Nota grondbeleid van de gemeente Dronten stamt uit 2016. Gelet op de (aanstaande) wijzigingen in het BBV adviseren wij u om de Nota grondbeleid te actualiseren. Ten aanzien van planning zien wij dat een aantal exploitaties een relatief lange doorlooptijd c.q. verwachte einddatum kennen.

Exploitaties met een langere looptijd kennen onzekerheden en bevatten schattingselementen waardoor toekomstige opbrengsten en kosten lastiger aannemelijk zijn te maken. Om hierover voldoende controlezekerheid te krijgen hebben wij met behulp van “backtesting” inzicht gekregen in de kwaliteit van de inschatting door het college (oftewel wat betrof inschatting vorig jaar versus de realisatie). In het kader van “backtesting” en nog te realiseren opbrengsten en kosten merken wij het volgende op: •

•

•

•

661077169/SH/1670

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Doorlooptijd: De doorlooptijd van de exploitaties zijn soms relatief lang, echter de door de Commissie BBV aangeduide 10-jaarstermijn wordt niet overschreden. De gemeente heeft passende maatregelen genomen ten aanzien van onder meer indexering van opbrengsten en kosten.

Interne beheersing en automatisering

Woningbouw: In 2023 zijn op diverse grondexploitaties verkopen gerealiseerd. Er is in 2023 voor circa € 2,4 miljoen aan verkopen gerealiseerd. Omdat er ook voor € 7,6 miljoen is geïnvesteerd is de boekwaarde per saldo met € 5,3 miljoen toegenomen.

Externe ontwikkelingen

Bedrijventerreinen: De bedrijventerreinen in Dronten, te weten Poort van Dronten, Delta, Oldebroekerweg en Tarpan vertegenwoordigen een totale boekwaarde van € 3,9 miljoen. In 2023 is de boekwaarde met € 6,3 miljoen afgenomen, met name als gevolg van grondverkopen op complex Poort van Dronten 1e fase. Bij deze boekwaarde is uitgegaan van toekomstige verkopen van de bedrijventerreinen, rekening houdend met de positieve economische ontwikkelingen. De grondexploitaties bedrijventerreinen hebben overwegend een langere looptijd (tot maximaal 2036). Het onderbouwen van toekomstige verkopen blijft interpretabel, mede door het karakter van bedrijventerreinen (wel/geen sprake van een verkoop). Winkel- en bijzondere bebouwing: Als gevolg van investeringen en resultaatnemingen is de boekwaarde is opgelopen van € 2,0 miljoen naar € 3,6 miljoen. De grondexploitaties winkel- en bijzondere bebouwing hebben een verwachte doorlooptijd tot maximaal 2029. 12

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (1/2) Voorzieningen algemeen

Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Dronten toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1.

Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten.

2.

Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten.

Inleiding

3.

Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren.

Samenvatting

4.

Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.

Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen.

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Voorziening riolering en afvalstoffenheffing

De gemeente Dronten classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en het product afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen riool- en afvalstoffenheffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. Wij adviseren u wel om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.

In 2023 is het tarief voor de riolering niet kostendekkend gebleken, waardoor het tekort op het product riolering van € 165.472 aan de voorziening is onttrokken. Het tarief voor de afvalstoffenheffing is ook niet kostendekkend gebleken, waardoor het tekort op het product van € 78.384 is aan de voorziening onttrokken. Per ultimo 2023 is het saldo van de voorzienig afvalstoffenheffing nihil. De mutaties op beide voorziening zijn conform de gebruikelijke systematiek om schommelingen op deze producten op te kunnen vangen.

661077169/SH/1670

13

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (2/2) Voorziening pensioen wethouders

Deze voorziening heeft per ultimo 2023 een stand van € 1.286.000. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door VISMA | Idella. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt VISMA | Idella de volgende parameters: Berekeningsdatum: Rekenrente: Sterftetabel:

31 december 2023 3,16% GBM/GBV 2016/2021

Inleiding

De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de aanwijzingen die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar circulaire d.d. 8 december 2023 heeft voorgeschreven. Tevens is rekening gehouden met de indexatie van de pensioenen door het ADP met 3,03% per 1 januari 2024. Voorziening verlof

Met ingang van 2022 is het voor ambtenaren op basis van de CAO mogelijk om uren te reserveren als spaarverlof. Met het saldo spaarverlof kunnen ambtenaren sparen om eerder met pensioen te gaan of om bijvoorbeeld een sabbatical te nemen. De gemeente loopt hiermee tegen een financiële verplichting aan omdat een ambtenaar geen werkzaamheden verricht in een bepaalde periode, maar wel doorbetaald wordt. Op grond van het BBV dient hiervoor een voorziening gevormd te worden, waardoor de kosten dienen te worden genomen in het jaar waar het recht op spaarverlof ontstaat. Daarbij dient tevens een voorziening gevormd te worden voor uren die omgezet kunnen worden in spaarverlof. De gemeente Dronten heeft deze voorziening in de jaarrekening verantwoord en heeft deze bepaald op € 343.000. De vorming van deze voorziening voldoet aan de kaders van het BBV.

Voorziening RVU

661077169/SH/1670

In de jaarrekening 2023 is een voorziening RVU opgenomen van € 50.186. Deze voorziening is getroffen voor één medewerker die pas gedurende 2024 gebruik van de RVU (regeling vervroegde uittreding) gaat maken. Derhalve voldoet deze voorziening niet aan de voorschriften van de commissie BBV daardoor wij het bedrag van € 50.186 hebben aangemerkt als controleverschil.

14

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Sociaal domein Algemeen

Het college van de gemeente Dronten is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen en de met zorgaanbieders overeengekomen finale kwijtingen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen. Inleiding

Daarnaast geldt voor diverse zorgaanbieders dat deze worden gecontracteerd via de Aankoopcentrale. De accountant van de Aankoopcentrale heeft op 17 mei 2024 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de productieverantwoording over 2023 van de gemeente Dronten. Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg

Net als in voorgaand jaar blijkt uit de informatie die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen volledige zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De SVB heeft de maximale fout/onzekerheid aangegeven voor de gemeente Dronten. De maximale fout/onzekerheid bedraagt € 18.777 (€ 12.594 Wmo en € 6.183 Jeugd). Deze onzekerheid is ontstaan door leemten in de bedrijfsvoering van de SVB.

Wij hebben vastgesteld dat de gemeente, middels aanvullende onderzoeken, voldoende werkzaamheden heeft verricht om de prestatielevering zelfstandig vast te stellen en deze onzekerheid tot nihil terug te brengen. Wij nemen dan ook geen onzekerheid mee in onze foutevaluatie ten aanzien van PGB budgetten. Productieverantwoordingen

Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo kon slechts een beperkt bedrag niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen, dit met name omdat deze zorgaanbieders gelet op de omvang van de zorgkosten op basis van de gemaakte afspraken geen controleverklaring hoeven aan te leveren. Uw gemeente heeft finale kwijting toegepast om de kosten voor de zorg met de aanbieders vast te stellen. De gemeente Dronten is samen met een aantal andere gemeenten aangesloten bij de Aankoopcentrale op basis van de Centrumregeling Sociaal domein Flevoland om uitvoering te geven aan een deel van de Jeugdwet. In 2023 is de verantwoording van de Aankoopcentrale gecontroleerd door PwC en is een separate gecontroleerde en gewaarmerkte verantwoording afgegeven ten behoeve van gemeente Dronten. Wij hebben reeds in het najaar afstemming gehad met de accountant van de Aankoopcentrale over de controle aanpak en te hanteren materialiteit. Wij hebben vastgesteld dat hieraan bij de uitvoering van de controlewerkzaamheden ten aanzien van de verantwoording van de gemeente Dronten is voldaan.

Derhalve kunnen wij steunen op de op 17 mei 2024 afgegeven goedkeurende controleverklaring van de accountant van de Aankoopcentrale. Ten aanzien van de ontvangen productieverantwoordingen en opgave van de Aankoopcentrale hebben wij vastgesteld dat het totaal van de verantwoordingen aansluit met de financiële administratie (en jaarrekening).

661077169/SH/1670

15

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Verantwoordelijkheden m.b.t. fraude Uw verantwoordelijkheid

•

De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de gemeenteraad en het college. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het opzetten en onderhouden van interne beheersmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële rapportage, de werking van de bedrijfsvoering en naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.

•

Het uitvoeren, vastleggen en actualiseren van de frauderisicoanalyse als geïntegreerd onderdeel van de bij uw gemeente in gebruik zijnde interne beheersing, een evaluatie van de mogelijke impact en waarschijnlijkheid van frauderisico's en de ondernomen acties om frauderisico's te beperken, inclusief de risico's van omkoping, corruptie en frauderisico's met betrekking tot cybersecurity.

Inleiding

•

Het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van uw gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen.

Samenvatting

•

Het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de met governance belaste personen en het college wordt gebracht; en

•

Onze verantwoordelijkheid

Geen aanwijzingen van fraude 661077169/SH/1670

•

Daarnaast zijn de met governance belaste personen verantwoordelijk voor het monitoren van het risico op managementfraude, voor het bepalen of de interne beheersmaatregelen voldoende zijn om frauderisico's te identificeren, voor de beoordeling van de competentie en integriteit van zichzelf en van het overige management en voor het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag.

Wij hebben een fraudediscussie gevoerd en bevestigingen verkregen van de met governance belaste personen, het college en anderen binnen de gemeente ten aanzien van de interne beheersing, risicoinschattingen (inclusief de processen om de risico's op fraude in de gemeente te identificeren en erop in te spelen), en eventuele kennis met betrekking tot fraude of vermoede fraude.

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

•

Verder hebben wij het college verzocht om informatie die het eventueel aan zijn werknemers heeft meegedeeld over haar visie op bedrijfspraktijken en ethisch gedrag.

•

Daarnaast hebben wij inzicht verkregen in de wijze waarop de met governance belaste personen toezicht uitoefenen op de door het college gevolgde processen om de risico's op fraude te identificeren en hierop in te spelen.

Externe ontwikkelingen

•

Wij hebben de geplande controlewerkzaamheden besproken met de met governance belaste personen.

Bijlagen

•

Wij moeten adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude.

•

Wij rapporteren over onze gevolgde controleaanpak met betrekking tot fraude(risico’s) in de controleverklaring.

Tijdens onze controlewerkzaamheden zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. 16

Significante frauderisico’s Risico

Uitgevoerde controlewerkzaamheden

Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management (inclusief superusers)

Het risico op het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het college van burgemeester en wethouders hebben wij ondervangen door het selecteren van journaalposten op basis van risicocriteria, zoals de memoriaalboekingen en de schattingsposten. Deze journaalposten alsook de belangrijke schattingen van het college van burgemeester en wethouders, zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en de volledigheid van de voorzieningen, hebben wij in detail gecontroleerd. Eveneens hebben wij de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen.

Het frauderisico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en / of valse inkoopfacturen verwerkt in de administratie en / of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin

Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het factuurverwerkings- en betalingsproces. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer.

Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken

Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom aanbestedingen voor het aangaan van contracten. Verder hebben wij kennis genomen van de aanbestedingsrichtlijnen en de eigen analyse op het voldoen aan deze richtlijnen van gemeente Dronten en een gegevensgerichte controle verricht op geselecteerde crediteuren en de hieraan ten grondslag liggende contracten om vast te stellen dat is voldaan aan de aanbestedingsrichtlijnen.

Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan voorwaarden)

Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het verantwoorden van subsidiebaten en het evalueren van het continu voldoen aan subsidievoorwaarden. Tevens hebben wij een gegevensgerichte controle verricht op de in het boekjaar verantwoorde subsidiebaten waarbij met behulp van de subsidiebeschikkingen en andere documenten is vastgesteld dat de baten in het juiste boekjaar verantwoord zijn en dat gemeente Dronten voldaan heeft aan de eventuele voorwaarden zoals uiteengezet in de subsidiebeschikkingen.

661077169/SH/1670

Tevens hebben wij een download ontvangen van de banktransacties (CAMT053-bestand). Middels dit bestand zijn verschillende analyses verricht. We hebben o.a. gecontroleerd of er meerdere ontvangers zijn gekoppeld aan één bankrekeningnummer en een IBAN-NAAM controle uitgevoerd om vast te stellen of de naam van de tegenrekeningen overeenkomt met de naam uit de IBAN-NAAM software.

17

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

3. Rechtmatigheidsverantwoording

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (1/4) Conclusie rechtmatigheid

In de jaarrekening (vanaf pagina 218) heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Het college concludeert dat de rechtmatigheidsfouten de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens overstijgen. In de paragraaf bedrijfsvoering (vanaf pagina 130) wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Op basis van onze werkzaamheden kunnen wij instemmen met de conclusie van het college en constateren wij dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt. In dit hoofdstuk geven wij een nadere toelichting voor de relevante onderdelen.

Definitie rechtmatigheid

Verantwoordingsen rapportagegrens

Het juridische begrip rechtmatigheid heeft betrekking op alle geldende wet- en regelgeving. Rechtmatigheid is dan het handelen in overeenstemming met de wet- en regelgeving. Het begrip rechtmatigheid in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording is een minder omvattend begrip. Hierbij bestaat er een duidelijke relatie met het financieel beheer. Er moet immers worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële beheershandelingen. De verantwoordingsgrens valt binnen een bandbreedte van 0% en 3% van de totale lasten van de gemeente, inclusief eventuele toevoegingen aan de reserves. Voor zowel de fouten als voor onduidelijkheden afzonderlijk geldt hetzelfde percentage, waarbij fouten en onduidelijkheden niet bij elkaar opgeteld worden. We hebben vastgesteld dat in de controleverordening de verantwoordingsgrens is bepaald op 1% van de totale lasten, namelijk € 1.575.000. De rapporteringsgrens is bepaald op € 25.000.

Normen en toetsingskader

Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante wet- en regelgeving. Het normenkader heeft u geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet- en regelgeving en is vastgesteld op 28 maart 2024. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe- en eigen regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uitgevoerd en dat het normenkader aansluit op de geldende externe- en eigen regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Uw gemeente heeft ervoor gekozen om het toetsingskader te integreren in het normenkader en de verdere operationalisatie uit te werken in de checklists die bij het uitvoeren van de interne controles worden gehanteerd.

Totstandkoming rechtmatigheidsverantwoording

De rechtmatigheidsverantwoording van het college is gebaseerd op interne controles die, gebaseerd op het vastgestelde interne controle plan, door de organisatie zijn uitgevoerd. Wij concluderen dat de werkzaamheden op een adequate wijze door de organisatie zijn uitgevoerd en gedocumenteerd en onderschrijven de door de organisatie getrokken conclusies. Voor komend jaar adviseren wij de organisatie om verder te investeren in de doorontwikkeling van het P&Cproces en daarbij ook de bestedingen op de SiSa-regelingen in de interne controles te betrekken.

661077169/SH/1670

19

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (2/4) Begrotingscriterium

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft, in lijn met de door u vastgestelde financiële verordening. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet) en heeft de gemeenteraad nader ingevuld en geconcretiseerd in de financiële verordening. Uw gemeenteraad heeft het begrotingscriterium geconcretiseerd in artikel 11 van de financiële verordening door de volgende criteria vast te stellen: •

over- en onderschrijdingen worden op programmaniveau beoordeeld;

•

voor investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totale door de raad goedgekeurde kredietbedrag;

•

een overschrijding van lasten of een investeringskrediet ten opzichte van de begroting is acceptabel als hier direct gerelateerde inkomsten tegenover staan, er sprake is van een open-einde regeling of als de gemeenteraad wel geïnformeerd is, maar er geen begrotingswijziging is vastgesteld. Hierbij merken wij op dat deze als acceptabel aan te merken begrotingsafwijkingen door het college formeel als onrechtmatig aangemerkt moeten worden. Ten opzichte van voorgaande jaren is hierbij een aanzienlijke normverzwaring opgetreden omdat dergelijke begrotingsafwijkingen tot dit jaar niet meewogen in het rechtmatigheidsoordeel.

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de juiste investering, het toereikend zijn van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn.

Externe ontwikkelingen

Als blijkt dat de gerealiseerde bedragen hoger zijn dan de, ook na de laatste begrotingswijziging, geraamde bedragen dan kan er sprake zijn van onrechtmatige uitgaven (begrotingsonrechtmatigheid). Deze lasten zijn dan namelijk buiten het budgetrecht van de gemeenteraad tot stand gekomen.

Bijlagen

In deze paragraaf gaan wij in op het begrotingscriterium en de verschillende onderwerpen die het begrotingscriterium raken. De gemeenteraad bepaalt zelf op welk niveau de budgetten in de begroting en investeringen worden geautoriseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.

661077169/SH/1670 661077169/SH/

Inleiding

20

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (3/4) Begrotingsrechtmatigheid

Uit onze werkzaamheden om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording te toetsen zijn we niet tot een ander oordeel gekomen dan het college in de rechtmatigheidsverantwoording heeft verantwoord. Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid heeft het college afwijkingen geconstateerd en daarbij, in lijn met de criteria die zijn vastgesteld in financiële verordening, geconcludeerd of er sprake is van acceptabele afwijkingen. Afwijkend ten opzichte van voorgaande jaren is dat ook de acceptabele begrotingsafwijkingen meewegen in het rechtmatigheidsoordeel van het college, hier is sprake van een aanzienlijke normverzwaring. De uitkomsten van deze analyse hebben wij onderstaand samengevat. Soort

Verschil

Overschrijdingen exploitatie budgetten (programma’s en algemene dekkingsmiddelen)

€ 4.193.000

Overschrijdingen investeringskredieten

€ 634.000

Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid TOTAAL Totaal van bovenstaande begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de raad en derhalve op basis van artikel 11 van de financiële verordening als acceptabel zijn aangemerkt RESTEREND SALDO

Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium

€ 20.746.000

Samenvatting

Kernpunten van de controle

€ 25.573.000 € 9.956.000 € 15.617.000

De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, en dat vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Dronten heeft een nota M&O-beleid vastgesteld met de algemene uitgangspunten en de filosofie van de gemeente met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze monden uit in de keuzes die de organisatie ter zake maakt. De uitwerking daarvan in (een mix van) concrete beheersmaatregelen moet geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de organisatie. Vanuit de verbijzonderde interne controle zijn diverse deelwaarnemingen verricht ten aanzien van het rechtmatigheidsaspect. De uitgevoerde werkzaamheden geven geen indicatie tot een rechtmatigheidsfout.

Ook uit onze werkzaamheden ten aanzien van de getrouwheid blijken geen bevindingen die indicatie geven tot een fout in het kader van het M&O-criterium.

661077169/SH/1670

Inleiding

21

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (4/4) Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht.

Voorwaardencriterium - Aanbestedingswet

De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Ten aanzien van het onderliggende proces van toetsing hebben wij geconstateerd dat de toetsing gedurende het jaar door de gemeente is uitgevoerd. Er zijn 12 afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd, met een totaal inkoopvolume in 2023 van € 1.670.630. Dit bedrag aan onrechtmatigheden is meegenomen in de door het college rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2023. Wij merken op dat het bedrag aan rechtmatigheidsfouten ten aanzien van het naleven van de Europese aanbestedingsregels in vergelijking met boekjaar 2022 is verdubbeld. Evenals in voorgaande jaren zijn er ook in 2023 diverse afwijkingen (in totaal 45 dossiers) ten aanzien van het eigen inkoopbeleid van de gemeente Dronten geconstateerd. Deze dossier betreffen in totaal € 1.996.740 aan lasten in 2023. Wij adviseren u daarom om continue aandacht te blijven houden voor het naleven van de Europese- en interne aanbestedingsregels.

Voorwaardencriterium - Wet Fido, schatkistbankieren, Ufdo en Ruddo

661077169/SH/1670

De Wet financiering decentrale overheden (Fido) en onderliggende regelingen in de vorm van Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel financiering decentrale overheden (Ufdo) en Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo), bevatten regels die de risico’s voor lokale overheden moeten beperken bij lenen en beleggen. Aan deze overtredingen van de Wet fido zijn in veel gevallen geen (directe) financiële gevolgen verbonden. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle (VIC) blijken geen bevindingen aanwezig zijn.

22

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing en automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

4. Analyse vermogen en resultaat

Jaarverslag – Kwaliteit toelichtingen en belangrijkste kengetallen

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV

Kwaliteit paragrafen

In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.

De paragrafen in de jaarstukken voldoen aan de gestelde eisen en geven een nadere toelichting over het door gemeente Dronten gevoerde beleid.

Inleiding

Samenvatting Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag

Informatiewaarde

Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.

We hebben de informatiewaarde van uw jaarstukken gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de gemeenteraad. Naar onze mening geven de in de jaarstukken opgenomen toelichtingen het benodigde inzicht.

Solvabiliteit

Netto schuldquote 50

60

40

59

30 20

3,5 2,5

57

2

54

0 2021

2022 Dronten

661077169/SH/1670

2023

2022

2023

Dronten

Analyse vermogen en resultaat

3,5 Interne beheersing & automatisering

2

Externe ontwikkelingen

1,5

1

1

0,5

0,5

0 2021

Rechtmatigheidsverantwoording

2,5

1,5

55

Weerstandsratio 3

3

58

56

10

Structurele exploitatieruimte

Kernpunten van de controle

Bijlagen

0 2021

2022 Dronten

2023

2021

2022 Dronten

24

2023

Jaarverslag – Toelichting kengetallen Relatie tussen kengetallen

Weerstandsvermogen

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s, zoals opgenomen in de risicoparagraaf, te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. De risico’s zijn geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2023 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Onderdeel 2022 2023 Weerstandscapaciteit

€ 40.901.903

€ 40.811.715

Risico’s

€ 16.427.000

€ 13.982.000

2,8

2,9

Weerstandsratio

Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2023 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van de weerstandratio kan de weerstandcapaciteit van de gemeente Dronten als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Solvabiliteit

De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2023 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 59% (2022: 59%) waarmee de minimale norm van 20% van de VNG en de provincie Flevoland ruimschoots wordt gehaald. De netto schuldquote bedraagt 36% (2022: 47%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden zich verhouden tot de jaarlijkse baten. De netto schuldquote is in 2023 verbeterd ten opzichte van 2022. Wij stellen vast dat ruimschoots wordt voldaan aan de gehanteerde norm van < 90% van de VNG en de provincie Flevoland en daarmee een laag risico wordt onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de jaarstukken.

661077169/SH/1670

25

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing & automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarverslag – Voorspellend vermogen Resultaat versus gewijzigde begroting

€ 15.000.000 € 10.000.000 Inleiding

€ 5.000.000 Samenvatting

€0 2021

2022 Jaarrekening

Analyse

Conclusie financiële positie

2023

Begroting

De grafiek hierboven laat het verschil tussen het begrote- en gerealiseerde saldo van baten en lasten over de afgelopen drie jaren zien. Hierbij valt op dat de realisatie in de afgelopen jaren steeds voordeliger is uitgevallen dan was begroot (na wijzigingen). Voor het boekjaar 2023 zijn de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting door het college nader toegelicht in het hoofdstuk ‘Financiële hoofdlijnen’ vanaf pagina 6 in de inleiding van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen: - gemeentefonds € 3,1 miljoen (voordeel); - hogere leges omgevingsvergunningen € 2,5 miljoen (voordeel); - tussentijdse winstnemingen grondexploitaties € 1,0 miljoen (voordeel); - rentebate € 0,7 miljoen (voordeel); - jeugdzorg € 3,1 miljoen (nadeel); - loon & prijsstijgingen € 1,7 miljoen (nadeel). De gemeente Dronten beschikt over een ruim voldoende financiële positie en is derhalve in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend in de risicoparagraaf op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen. Het meerjarenbeeld in de begroting 2024-2027 laat daarbij in eerste instantie een positief perspectief zien, maar vanaf 2026 kantelt dit beeld en ontstaat onzekerheid als gevolg van ontwikkelingen in het gemeentefonds (structurele uitname van € 3 miljard) en de beoogde aanpassing van de financieringssystematiek vanuit het Rijk.

Wij adviseren u om de ontwikkeling van de verwachte begrotingssaldi nauwgezet te blijven volgen.

661077169/SH/1670

26

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing & automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

5. Interne beheersing & automatisering

Samenvatting interne beheersing en automatisering Samenvatting bevindingen boardletter 2023

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2023 hebben wij in het najaar van 2023 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente Dronten en met name gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interim-controle, zijn vastgelegd in onze boardletter van d.d. 22 november 2023. Uit onze interim-controle blijkt dat de gemeente Dronten haar zaken beheersmatig voldoende op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole, zie hiervoor ook de onderstaand tabel met onze procesmonitor. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde managementletter.

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing & automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Specifiek ten aanzien van de uitvoering van de interne controles en de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij u in de boardletter uitgebreid geïnformeerd over de geconstateerde uitdagingen. Wij constateren dat de organisatie zeer voortvarend met de aanbevelingen aan de slag is gegaan, waardoor er in de jaarstukken 2023 een toereikend onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. Daarnaast merken wij op dat Dronten actief werkt aan de opvolging van onze aanbevelingen en de organisatie in 2024 is versterkt met enkele nieuwe medewerkers waarmee verder kan worden gebouwd aan de versterking van de bedrijfsvoeringsprocessen. 661077169/SH/1670

28

Samenvatting interne beheersing en automatisering Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat wij ons hier specifiek richten op de aspecten van de geautomatiseerde gegevensverwerking die van belang zijn voor de financiële verslaglegging. Wij geven geen oordeel over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking van de gemeente als geheel. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.

Inleiding

Samenvatting

Kernpunten van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Analyse vermogen en resultaat

Interne beheersing & automatisering

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

661077169/SH/1670

29

6. Externe ontwikkelingen

Externe ontwikkelingen (1/2) Inhuur van externen

Op 1 mei 2006 is de Verklaring Arbeidsrelatie vervallen en vanaf dat moment is de Wet DBA van kracht geworden. Hierbij heeft de Belastingdienst in overleg modelovereenkomsten bij de inhuur van externen, direct of via bijvoorbeeld een uitzendbureau, of bemiddelingsbureau opgesteld. Op het moment dat exact volgens deze regels wordt gewerkt, loopt de opdrachtgever geen risico, in de praktijk is dat echter over het algemeen niet zo. Een externe doet mee aan het personeelsfeest, ontvangt een kerstpakket, werkt op een laptop van de opdrachtgever, werkt er al jaren 4 dagen per week etc. De modelovereenkomsten voor vrije vervanging zijn bijvoorbeeld per 1 januari 2024 vervallen. Wij adviseren u om hier alert op te zijn bij het afsluiten van nieuwe overeenkomsten.