5fc00a3f-d4eb-4028-8b06-acc81faffe36.pdf

Structureel

4

Gladheidbestrijding

2

20

100.000

Structureel

4

Re-integratieprocedure personeel

0

5

100.000

Incidenteel

4

Lagere inkomsten begraafplaats

7

20

30.000

Structureel

4

Minimabeleid

6

10

50.000

Structureel

3

Gebruik accommodaties

0

5

50.000

Incidenteel

3

Verkiezingen

0

20

40.000

Structureel

2

Kosten bestuursdwang Totaal

0

10

15.000 16.072.000

Incidenteel

1

waarvan structureel

8.747.000

Structureel

waarvan incidenteel

7.325.000

Incidenteel

Prijsontwikkelingen

Endogene risico's: Accommodatiebeleid

* Risico’s van grondexploitaties worden apart berekend in de perspectiefnota.

Programmabegroting 2024

93

Risico prijsontwikkelingen Toelichting Door verschillende negatieve ontwikkelingen op de wereld, zoals de oorlog in Oekraïne en de daarmee komende schaarste van bijvoorbeeld productie van veel materialen, zien we dat de prijzen stijgen van zowel middelen als diensten. Als gemeente hebben we dit meegenomen als risico, omdat dit effect heeft op de prijzen van veel diensten en inkoopproducten die we afnemen Beheersmaatregel In te zetten op contractmanagement en her prioriteren van projecten, waarbij voorrang gegeven kan worden aan projecten waar minder prijsontwikkelingen zich voor kunnen doen. Efficiënter gebruik van materialen/revisie onderhoud, waardoor een langere gebruiksduur kan ontstaan vam het goed.  en aanbieder werken om de resultaten te behalen binnen de gestelde tijdsduur. Waar mogelijk is zorg eindig en kunnen inwoners verder zonder professionele maatwerkondersteuning. In de aanbesteding Wmo, jeugdhulp en Participatiewet van 2022 zijn deze afspraken tussen gemeenten en aanbieder aangepast en verscherpt n.a.v. ervaringen van de afgelopen 4 jaar;  Per 2023 is de regisseur een nieuwe rol binnen het team gidsen Wmo, Jeugdhulp en Participatiewet. De regisseur wordt ingezet bij meervoudige complexe problematiek en stuurt op het proces en de samenwerking tussen de verschillende professionals.

De regisseur is voor een lange tijd verbonden met de inwoner/ het gezin waardoor signalen snel kunnen worden opgepakt;  De verbeteringen in de monitoring zal ons meer informatie opleveren om tijdig te sturen op afwijkingen van de begroting en van de beleidsdoelen;  Inwoners kunnen gebruik maken van een Blijverslening waarmee zij hun huis kunnen aanpassen zodat zij langer thuis kunnen wonen. Renteontwikkelingen Toelichting Het afgelopen jaar hebben we de financieringsrente sterk zien toenemen nadat deze jarenlang op een historisch laag percentage heeft gestaan. De gemeente Dronten beschikt over een financiële balanspositie met relatief weinig schulden en ruim voldoende liquide middelen (banksaldo). De verschillende grootschalige opgaven waaronder het accommodatiebeleid en de groei-opgave zorgen wel dat er veel investeringen gedaan moeten worden de komende jaren. Afhankelijk van het ambitieniveau (en de fasering hiervan) zal de gemeente een lening moeten aantrekken om deze investeringen te kunnen financieren. Wel loopt er momenteel een onderzoek naar het accommodatiebeleid, hieruit kan naar voren komen dat het risico financieel eventueel hoger wordt. Beheersmaatregel De financieringsbehoefte aan de hand van voorgenomen ambities en raadsbesluiten, in combinatie met ons actuele banksaldo wordt gemonitord en voorspeld in de liquiditeitsprognose.

Doel hiervan is tijdig, doch niet te vroeg, een externe lening wordt aangetrokken tegen (relatief) aantrekkelijke rentepercentages. Risico bijdrage aan negatief resultaat grondexploitaties Toelichting Wanneer tekorten en afwaarderingen in de grondexploitatie niet binnen het jaarresultaat van de grondexploitatie kunnen worden opgevangen, komt dit ten laste van het algemeen jaarresultaat van de algemene dienst. De woningmarkt vertoont herstel. Dit is ook verwerkt in het woningbouwprogramma dat in juni 2016 is vastgesteld (Woonvisie 2016-2021). Bij de uitgifte van de bedrijventerreinen, zien we de effecten van het huidige economisch herstel terug in de verkoop van bedrijfskavels. De gewijzigde voorschriften van de BBV en de daaruit volgende noodzakelijke beheermaatregelen voor Programmabegroting 2024

94

complexen met een looptijd langer dan 10 jaar vormen een aanzienlijk risico. Bij het opstellen van de jaarrekening en de perspectiefnota zijn deze effecten financieel verwerkt. In 2017 zijn de regels op tussentijdse winstneming aangepast. Met als uitgangspunt het realisatiebeginsel van de POC-methode (Percentage of completion). Om de effecten van correcties op eerder genomen winsten op basis van deze methode op te vangen is de bestemmingsreserve “Niet afgesloten exploitaties” ingesteld. Voor de verevening van de (tussentijdse) resultaten bij afronding van de grondexploitaties binnen het ontwikkelgebied Hanzekwartier is een bestemmingsreserve gevormd. Ook de gevolgen van de invoering van de Wet op de Vennootschapsbelasting (VpB) hebben een effect op het jaarresultaat van de algemene dienst. Beheersmaatregel Grondexploitaties worden bij de Jaarstukken geactualiseerd en wordt er gemonitord op de voortgang en financiële stand van zaken. Indien tussentijds substantiële wijzigingen voordoen, worden deze indien nodig aan de gemeenteraad voorgelegd ter besluitvorming. Dit conform de financiële spelregels opgenomen in de huidige nota grondbeleid en algemene financiële regelgeving (zoals bijvoorbeeld het BBV). Woningbouwprognoses worden periodiek bijgesteld met als uitgangspunt een woningbouwprogramma van 250 woningen per jaar zoals benoemd in de Woonvisie.

In de nota grondbeleid (2016) zijn de wijzigingen BBV en VpB verwerkt. Bij de besluitvorming van de nota heeft de raad beheersmaatregelen vastgesteld om de risico's af te dekken. Daarnaast worden er algemene en specifieke risico’s opgenomen in de berekening van het weerstandsvermogen van de grondexploitaties en toegelicht in de perspectiefnota als onderdeel van de paragraaf grondbeleid. Het risico wordt bijgesteld naar 0 omdat komend jaar geen nieuwe grondexploitatie wordt voorzien en voor (verwachte) negatieve exploitaties bij de jaarstukken 21 een voorziening is gevormd. Veiligheidsregio Flevoland Toelichting Onder verantwoordelijkheid van het landelijk veiligheidsberaad wordt gewerkt aan het implementatieplan voor het afschaffen van verplichte consignatie en kazernering van vrijwilligers, landelijk bekend onder de projectnaam verplichtend karakter. Als gevolg van Europese regelgeving is deze organisatiewijze niet langer houdbaar. Als één van de voorwaarden voor implementatie heeft het Veiligheidsraad als kader gesteld dat rijksfinanciering beschikbaar moet worden gesteld. De besluitvorming hierover is al diverse keren uitgesteld en ook in de eerste helft van dit jaar is dit helaas niet tot stand gekomen.

Voor de Veiligheidsregio Flevoland betekent dit dat de huidige organisatievorm binnen de brandweer, waarbij wordt gewerkt met vormen van kazernering niet kan worden gehandhaafd. De structurele financiële consequenties die daaruit voorkomen zijn geraamd op €4,1 miljoen per jaar. De val van het kabinet zorgt ervoor dat verdere vertraging zal oplopen, tenminste tot het moment dat er een nieuwe minister van justitie en veiligheid wordt geïnstalleerd. Dit betekent dat het nodig is om de tijdelijke versterking van de repressieve organisatie langer te laten voortduren. Hierdoor is ook in 2024 tijdelijke financiering nodig om de brandweerzorg op peil te houden. Beheersmaatregel Te zijner tijd zal er een claim worden ingediend bij het Rijk ter grootte van dit bedrag. Om de brandweerzorg op niveau te houden, is de organisatie in lijn met het bestuursbesluit de afgelopen jaren gericht versterkt. Binnen de bestuurlijk vastgelegde afspraken is extra beroepscapaciteit geworven ten laste van de algemene reserve. Hierdoor is de kwaliteit van de brandweerzorg op het huidige niveau behouden. Programmabegroting 2024

95

Risico accommodatiebeleid Toelichting De gemeente kent veel verouderde accommodaties. Op dit moment wordt hard gewerkt aan een integraal huisvestingsplan. Dit integraal huisvestingsplan vergelijkt het huidige aanbod aan, en technische staat van, onderwijsaccommodaties met de toekomstige vraag hiernaar en de technische vereisten aan de onderwijsaccommodaties. Aan de hand hiervan wordt gekeken wat de (beleidsmatige) voorkeur is ten aanzien renovatie/nieuwbouw. Tegelijkertijd wordt gekeken naar het noodzakelijke onderhoud/ vervanging van de overige gemeentelijke accommodaties. Nu de contouren van deze inventarisaties steeds meer vorm krijgen, wordt ook de financiële consequenties steeds beter inzichtelijk. Dat het accommodatiebeleid gepaard gaat met omvangrijke investeringen en op termijn toenemende kapitaallasten is overduidelijk. De omvang hiervan is deels afhankelijk van de nog te maken keuzes. . Wel loopt er momenteel een onderzoek naar het accommodatiebeleid, hieruit kan naar voren komen dat het risico financieel eventueel hoger word. Beheersmaatregel Aan de hand van een volledige inventarisatie, wordt gewerkt aan een integrale doorrekening van de verschillende mogelijke beleidsmatige keuzes om deze vervolgens te vertalen in een structurele oplossing.

Risico uitgaven Lokale Jeugd vanaf 2025 Toelichting Voor 2024 is € 500.000 incidenteel opgenomen wat gelijk is aan de overschrijding in 2022. Er lijkt nu meer "niet gecontracteerde" zorg toegewezen te worden dan voorheen waarvan in 2023 moet blijken in hoeverre sprake is van een incidenteel dan wel structureel karakter van deze toegewezen zorg. Wij achten het op dit moment te vroeg om deze stijging van de lokale lasten structureel op te nemen en onderzoeken de oorzaak van het toenemen van de "niet gecontracteerde" zorg. Hier ontstaat wel het risico dat de overschrijding wellicht toch structureel blijkt te zijn en zich vanaf 2025 kan voordoen.. Beheersmaatregel Onderzocht wordt op dit moment wat de reden is die zorgt voor het van het toenemen van de "niet gecontracteerde" zorg en wat het effect is hiervan op de uitgaven. Risico personeel, krapte arbeidsmarkt Toelichting De schaarste van personeel op de arbeidsmarkt is nog steeds groot. Tegelijkertijd vergrijzen wij als organisatie, met verwachte uitstroom in de komende jaren tot gevolg. In bepaalde beroepsgroepen neemt het risico toe dat we geen goed gekwalificeerd personeel kunnen werven of in dienst kunnen houden. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van het werk en verhoging van de werkdruk.

Het financiële gevolg heeft betrekking op hogere kosten omdat vacatures niet worden ingevuld en er meer (en duurder) moet worden ingehuurd. Dit risico wordt ingeschat op basis van verwachte uitstroom in de komende jaren en een percentage van de functies die als moeilijk invulbaar worden ingeschat. Daarmee komen we op een financieel gevolg van € 400.000. Het gaat om een risico dat afhankelijk van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt een aantal jaren kan voortduren. Beheersmaatregel Er worden traineetrajecten ingezet om hoogopgeleide jongeren binnen te halen. Met betere opleidings- en ontwikkelmogelijkheden willen we medewerkers binden en boeien. In 2022 hebben we een recruiter in dienst genomen om beter in te kunnen spelen op de huidige arbeidsmarkt.

Programmabegroting 2024

96

Risico ICT-informatieveiligheid Toelichting Informatieveiligheid is een randvoorwaarde voor een betrouwbare informatievoorziening. Informatie dient op het juiste moment beschikbaar te zijn, werkzaamheden en beslissingen dienen plaats te vinden op integere informatie (juist, volledig en actueel) en informatie behoort enkel voor bevoegden beschikbaar te zijn. Het levert een bijdrage aan de te realiseren maatschappelijke en organisatiedoelen van onze gemeente door risico’s die een negatieve impact hebben op de beschikbaarheid, integriteit en/of vertrouwelijkheid te beheersen. Beheersmaatregel We zetten in op het bestendig inzetten op de bescherming van ICT-middelen, versterken van de informatiebeveiliging en vergroten van de gegevensbescherming. Daarmee wordt wet en regelgeving nageleefd. Hiervoor wordt invulling gegeven aan risicobeheer gebaseerd op drie verdedigingslinies (three lines of defense – model). We verzekeren ons hierbij dat de juiste controles op de juiste manier uitgevoerd worden, zelfbeoordelingen van voldoende kwaliteit zijn en het risicobewustzijn bij iedereen in de organisatie van voldoende niveau is. Onafhankelijk hiervan formuleert de 2e-lijn informatiebeveiligingsfunctie (risico- en controlefunctie) een beeld aangaande risico’s waarmee we geconfronteerd worden. Zij bepaalt het kader en beleid en ondersteunt bij de implementatie.

In de 3e lijn wordt invulling gegeven aan de kwaliteitscontrole van bedrijfsprocessen middels risico-gebaseerde en algemene audits. Risico aansprakelijkheidsclaim Toelichting De schadeclaims die door inwoners en bedrijven worden ingediend bij de gemeente zijn complexer en omvangrijker van aard geworden. Hierdoor is de verwachte kans en impact in euro's van aansprakelijkheidsclaims toegenomen. Beheersmaatregel De gemeente heeft een Aansprakelijkheidsverzekering. Maar er gelden in bepaalde gevallen uitsluitingen van dekking op deze verzekering. Risico schade straatmeubilair en openbare verlichting Toelichting De schades aan straatmeubilair en openbare verlichting neemt jaarlijks toe. Een groot deel van de schades worden verhaald op de veroorzaker of worden vergoed door het Waarborgfonds Motorverkeer. Overige schades zijn nauwelijks verhaalbaar. Beheersmaatregel Schades worden zoveel als mogelijk verhaald op de veroorzaker. Hiervoor wordt ook gebruik gemaakt van diensten door een gespecialiseerd expertisebureau. Risico schade openbare ruimte door extreem weer Toelichting Extreem weer heeft in 2022 geleid tot een recordhoogte aan schade. Met name stormen veroorzaken grote schades. De recente zomerstorm Poly was de zwaarste zomerstorm in ruim vijftig jaar. Veel bomen zijn omgewaaid. Heftige regenval en hagelbuien veroorzaken steeds meer schades aan o.a. gemeentelijke gebouwen.

Beheersmaatregel Storm- en waterschade aan gebouwen en voertuigen is verzekerd. Schade in de openbare ruimte (bomen, straatmeubilair etc.) is echter niet verzekerd en nauwelijks verzekerbaar.

Programmabegroting 2024

97

Weerstandscapaciteit Bij weerstandscapaciteit wordt onderscheid gemaakt in:  Een incidentele component die als buffer dient voor het tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten en van onvoorzienbare externe ontwikkelingen;  Een structurele component die kan worden benut om structurele tegenvallers te compenseren, indien de financiële planning- en control instrumenten onvoldoende soelaas bieden om structurele tegenvallers op te lossen. Incidentele componenten De incidentele componenten van het weerstandsvermogen bestaan uit: 1. De algemene reserve; 2. De post onvoorzien eenmalig; 3. De stille reserves. 1. Algemene reserve In de Nota reserves en voorzieningen 2020 die in januari 2021 door de raad is vastgesteld is het onderscheid in Algemene reserve vrij en Algemene reserve niet vrij besteedbaar vervallen in verband met het niet meer toerekenen van fictieve rente aan reserves. De Algemene Reserve Nuon is ook samengevoegd met de Algemene Reserve. Indien de Algemene reserve substantieel afneemt, verwerken we de structurele renteeffecten in de begroting. In de Nota reserves en voorzieningen 2020 is als norm vastgelegd dat de gemeentelijke risicobuffer tenminste 10% van de gemeentelijke exploitatie moet bedragen. Met een exploitatiebegroting (lasten) van € 145 miljoen in 2024 moet de buffer dus minimaal € 14,5 miljoen zijn.

De algemene reserve is per 1-1-2024 (prognose) 40,3 miljoen (jaarstukken 2022 na vaststelling resultaatbestemming € 40,8 miljoen) en dus ruim hoger dan deze norm. Dit geldt ook voor de meerjarenraming. 2. Post onvoorzien eenmalig Jaarlijks wordt binnen de begroting rekening gehouden met een raming voor onvoorziene uitgaven Vanaf 2023 geldt een post onvoorzien van € 84.000, wat neerkomt op circa € 2 per inwoner. 3. Stille reserves Stille reserves zijn activa die onder de opbrengstwaarde of tegen nul op de balans zijn gewaardeerd. Dat betekent dat de boekhoudkundige waarde lager is dan de reële waarde. Indien de activa verkoopbaar zijn, is de opbrengst bij eventuele verkoop dan éénmalig vrij inzetbaar. In praktijk zijn stille activa echter vaak niet verkoopbaar. Stille reserves van de gemeente Dronten worden daarom op voorhand niet meegenomen bij het bepalen van de weerstandscapaciteit. Tabel incidentele componenten In de volgende tabel is aangegeven wat de weerstandscapaciteit is voor het incidenteel opvangen van exploitatietekorten en onvoorzienbare ontwikkelingen: Incidentele weerstandscapaciteit (algemene dienst)

1-1-2020

1-1-2021

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

Algemene reserve

35.470.749

21.908.884

35.193.983

34.537.957

40.254.904

142.000

147.000

147.000

84.000

84.000

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

35.612.749

22.055.884

35.340.983

34.621.957

40.338.904

Onvoorzien Stille reserves Totaal

De incidentele weerstandscapaciteit is in 2024 verhoogd door de resultaatbestemming Jaarstukken 2022. Programmabegroting 2024

98

Structurele componenten Onder de structurele componenten van de weerstandscapaciteit vallen: 1. De onbenutte belastingcapaciteit; 2. De post onvoorzien structureel. 1. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit van de gemeente Dronten kan onderverdeeld worden in:  Onroerende Zaakbelastingen (OZB);  Rioolheffingen en afvalstoffenheffing;  Leges en andere heffingen. Omschrijving

OZB

Geraamde opbrengst 2023 12.224.533

% stijging

Geraamde opbrengst 2024 12.994.679 6,3%

Redelijk peil 2024 *

Ruimte

13.318.447

323.768

* o.b.v. 0,1614

Rioolheffing en afvalstoffenheffing De rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn heffingen voor het gebruik van de riolering en voor het inzamelen van afval. De wet geeft aan dat de (meerjarige) baten niet hoger mogen zijn dan de (meerjarige) lasten. Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2022-2028 is de basis voor het toekomstig onderhoud aan de riolering. Er is een voorziening Rioolbeheer gevormd om de toekomstige lasten voor het GRP af te dekken. De voorziening Rioolbeheer bedraagt € 21,9 miljoen per ultimo 2024. De voorziening is ontstaan door een overdekking op het rioolbeheer in de afgelopen jaren. In het GRP is aangegeven hoe de rioolheffingen zich de komende jaren ontwikkelen. Dit houdt in dat op dit moment geen rekening kan worden gehouden met een onbenutte belastingcapaciteit binnen de rioolheffingen. Voor de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid van de afvalbeheerkosten, waarbij jaarlijks het overschot of tekort wordt verrekend met de egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing. Het saldo van deze egalisatievoorziening wordt weer ingezet om de tarieven (incidenteel) te verlagen of om toekomstige kosten te dekken. De egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing bedraagt afgerond € 78.000 per ultimo 2024. Aangezien uitgegaan wordt van maximale kostendekkendheid is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit in de riool- en afvalstoffenheffing.

Leges en andere heffingen Uitgangspunt van de leges en andere heffingen is maximale kostendekkendheid van de kosten. Hier is dus geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. 2. Post onvoorzien structureel De post structureel onvoorzien is bedoeld om onvoorziene structurele uitgaven te kunnen afdekken. De gemeente Dronten kent geen structurele stelpost voor onvoorzien. Wel kent gemeente Dronten een stelpost voor eenmalig onvoorzien. Deze post is enkel voor incidentele uitgaven. Conclusie Al met al heeft Dronten geen structurele weerstandscapaciteit in de exploitatie. De onbenutte belastingcapaciteit is rekenkundig nihil.

Programmabegroting 2024

99

Benodigde versus beschikbare weerstandscapaciteit Op basis van de risicoanalyse is het risicoprofiel voor 2024 berekend op € 15,7 miljoen. Om dat op te vangen, is incidentele weerstandscapaciteit benodigd. Er is € 40,3 miljoen aan incidentele weerstandscapaciteit beschikbaar. Dat is ruim voldoende om de risico’s incidenteel te kunnen opvangen. De relatie tussen de risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit, de beschikbare weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is in de volgende figuur weergegeven:

Risico's

Gewenste weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit

Weerstandsvermogen

De ratio tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit is een norm voor de mate waarin een gemeente de risico's kan opvangen. Deze ratio wordt "ratio weerstandsvermogen" genoemd. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen

= Benodigde weerstandscapaciteit

In de volgende tabel is de "ratio weerstandsvermogen" berekend: Ratio weerstandsvermogen

Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroot 2024

Risicoprofiel (= benodigde weerstandscapaciteit)

16.427.000

9.802.000

16.072.000

Weerstand (= beschikbare weerstandscapaciteit)

40.754.904

34.621.957

40.338.904

2,5

3,5

2,5

Uitstekend

Uitstekend

Uitstekend

Ratio weerstandsvermogen* Waardering ratio weerstandscapaciteit

* Ratio Weerstandsvermogen = risicoprofiel gedeeld door weerstand in % 2022: na vaststelling en resultaatsbestemming

Programmabegroting 2024

100