5fc00a3f-d4eb-4028-8b06-acc81faffe36.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2024 Meerjarenraming 2025-2027
Programmabegroting 2024
1
Gemeente Dronten, Definitieve besluitvorming College: Raad:
Programmabegroting 2024
12 september 2023 09 november 2023
2
Inhoudsopgave 1.1 Algemeen...........................................................................................................................................4 Aanbiedingsbrief ................................................................................................4 Recapitulatie....................................................................................................11
1.2 Programmaplan- beleidsbegroting.................................................................................................12 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ..............................................................12 Programma 1 Veiligheid ....................................................................................26 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat.......................................................30 Programma 3 Economie.....................................................................................34 Programma 4 Onderwijs ....................................................................................39 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie .............................................................44 Programma 6 Sociaal domein .............................................................................57 Programma 7 Volksgezondheid en milieu .............................................................73 Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ..................78
1.3 Paragrafen .......................................................................................................................................85 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................91 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ..............................................................104 Paragraaf financiering .....................................................................................109 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................112 Paragraaf verbonden partijen ...........................................................................114 Paragraaf grondbeleid .....................................................................................126 Paragraaf Wet open overheid ...........................................................................138 Paragraaf subsidies .........................................................................................139 Paragraaf digitalisering en informatisering..........................................................141 Paragraaf geluk ..............................................................................................144 Paragraaf raadsbudgetten ................................................................................145
1.4 Financiële begroting ......................................................................................................................147 Financiële positie en de toelichting ....................................................................160
1.5 Bijlagen ..........................................................................................................................................163 Bijlage 5.1 Investeringen 2024-2027.................................................................163 Bijlage 5.2 Reserves en voorzieningen 2023-2027...............................................166 Bijlage 5.3 Verwerkte beleidsmaatregelen Programmabegroting 2022 ....................169 Bijlage 5.4 Toelichting Kostenverhaal investeringen begroting 2024.......................175 Bijlage 5.5 Afkortingenlijst ...............................................................................177
Programmabegroting 2024
3
1.1 Algemeen Aanbiedingsbrief Geachte raad, Voor u ligt de begroting 2024. Een begroting die op het eerste gezicht niet veel anders oogt dan voorgaande begrotingen. We bieden u een sluitende begroting 2024 aan. Daarmee wordt voldaan aan de afspraak met de provinciale toezichthouder. Er is een structureel en reëel evenwicht in 2024 en 2025. Net als bij de Kadernota, is er in 2026 en 2027 nog steeds sprake van een structureel tekort. Gemeente Dronten heeft net als vele andere gemeenten hier mee te maken. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) evenals de provincies, verenigd in het IPO (het Interprovinciaal Overleg) zijn met de rijksoverheid in gesprek over nieuw financieringssystematiek. Door de aanpassing van de huidige financieringssystematiek na 2025 ontstaat het tekort in 2026 en 2027. De VNG adviseert gemeenten om financiële tekorten zichtbaar te maken met de voorliggende begroting, maar ook om een structureel sluitende begroting in 2024 en 2025 te tonen.
Grote thema’s Het college volgt de ontwikkeling hiervan op de voet. Het toekomstige structurele tekort betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. We voorzien voor 2024 en verder een aantal grote thema’s die de komende periode van het college focus vraagt en waarin we met u het politieke gesprek zullen gaan voeren.
Dronten ontwikkelt We bouwen aan een samenleving met een duurzame toekomst. Voor die toekomst zal Dronten de komende decennia blijven groeien. Er is blijvend behoefte aan nieuwe woningen, vitale kernen met bijbehorende voorzieningen en een robuust natuurlijk fundament. Om regie te kunnen voeren op de groei is een richtinggevende visie opgesteld. Daarmee geeft het college en op haar voorstel de raad antwoord op de vraag welke kwaliteiten Dronten de komende decennia wil behouden en versterken. In de visie staat ook hoeveel groei wenselijk en voorstelbaar is, welke locaties in aanmerking komen voor woningbouwontwikkeling en welke uitgangspunten daarbij worden gehanteerd. Zo geeft de gemeente richting aan de groeiopgave tot aan 2050. Om ook in de toekomst tot de gewenste duurzame samenleving te komen, treffen wij nu maatregelen om die ambitie te realiseren. In 2024 gaan we in coproductie met de samenleving invulling geven aan het raadsbesluit om een integrale visie op te stellen. Dit zal een Toekomstvisie 2050 opleveren die sociale en fysieke ambities en maatschappelijke effecten in onderlinge samenhang als stip op de horizon zet.
Accommodaties: investerings- en onderhoudsopgave De bij de gemeente Dronten in beheer zijnde accommodaties zijn van een dusdanige leeftijd dat we op een kruispunt staan van keuzes maken rond deze panden. Daar komt bij dat de behoeftes van de samenleving veranderen, Dronten zich ontwikkelt en ook vanuit landelijke wet- en regelgeving er eisen gesteld worden aan de duurzaamheid van de panden. Vanuit die optiek is er gewerkt aan een Strategisch Vastgoed Plan. In het SVP willen we steeds 5-10 jaar vooruit kijken. Daarbij kijkend naar de staat van de panden en de ontwikkelingen en op basis daarvan keuzes maken die weer leiden tot toekomstbestendige accommodaties. Grote ontwikkelingen daarin zijn de basisscholen in Dronten (centrum) en Swifterbant. Maar ook bijvoorbeeld sporthal ’t Dok, de Steiger en diverse gymzalen zijn toe aan volledige vervanging/rehabilitatie. Naast de additionele investeringen in nieuwe accommodaties vraagt dit ook om een herziening van het accommodatiebeheer. Er zullen panden worden gesloopt en verdwijnen (Koetshuis Biddinghuizen, Bibliotheek Swifterbant), maar ook zullen panden volledig worden gerehabiliteerd en aangepast aan de toekomstige wensen en eisen. En in het kader van Programmabegroting 2024
4
Dronten ontwikkelt zullen er ook nieuwe accommodaties bij komen, of vindt er een herschikking plaats van accommodaties. Daarnaast zal de storting in de voorziening voor beheer- en onderhoud structureel moeten worden verhoogd.
Sociaal domein 2024 is het laatste jaar van de verlengde beleidsperiode Sociaal Domein. Voor 2025 zijn we bezig met het maken van nieuw beleid. 2024 is daarmee het laatste jaar dat gewerkt wordt met de Strategie en Themaplannen uit 2018. Ook de doelstellingen uit de programmabegroting van 2024 zijn gebaseerd op deze themaplannen. De maatschappij is echter veranderd sinds 2018 en dat merken we ook in het sociaal domein. De coronacrisis, de hoge inflatie en de energiecrisis hebben voor veel veranderingen gezorgd. Het sociaal domein staat daarom ook voor de komende jaren voor grote opgaven. De zorgvraag neemt niet af en de financiële knelpunten blijven. Ook groeit de vraag naar woningen voor verschillende doelgroepen zoals beschermd wonen en statushouders. In 2024 doen we veel om al deze vraagstukken met goede moed te lijf te gaan. Per pakket staat uitgebreid omschreven wat wij als gemeente, maar ook de maatschappij doen om een krachtige samenleving te worden en te blijven. Met name in de jeugdhulp willen we het verschil maken door verscherpt in te zetten op preventie. Tegelijkertijd vragen sommige vraagstukken om grotere beleidsmatige en financiële keuzes. Keuzes die niet meer te maken zijn op basis van beleid uit 2018, maar vragen om een nieuwe strategie en nieuwe beleidsplannen. In 2024 zetten wij ons daarom in om die keuzes zo helder mogelijk te maken.
We zijn volop bezig met het uitwerken van het nieuwe beleid voor 2025. Ons doel is dat de scherpe financiële keuzes als in de Kadernota zichtbaar zijn en u als raad daar zo goed mogelijk in meegenomen wordt. We gaan verder met de acties die zijn ingezet in 2023. Denk bijvoorbeeld aan het nieuwe armoedebeleid, de Wet inburgering en de doordecentralisatie van Bescherm Wonen. Ook kijken we waar we al eerder stappen kunnen zetten voor een gezonde financiële koers.
Opvang en huisvesting migranten Het kabinet heeft sinds begin van dit jaar intensief onderzocht welke beleidsmaatregelen over de volle breedte van het migratieterrein wenselijk en noodzakelijk zijn. Het betrof hier onder meer maatregelen op de terreinen van arbeid-, studie- en asielmigratie. Het kabinet is hier niet uitgekomen en heeft de ministerraad haar ontslag aangeboden. Bovenstaande geeft gelijk de complexiteit en gelaagdheid van deze problematiek weer. Tegelijkertijd gaat de instroom en doorstroom van vluchtelingen, asielzoekers, statushouders door. Er wordt onverminderd een beroep gedaan op de regio en gemeenten om (tijdelijke) huisvesting en voorzieningen aan te bieden. De druk op de samenleving neemt hierdoor meer en meer toe. Dronten is sociaal en inclusief. Dat zien we nu onder andere bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, Soedan en andere landen. Als het gaat om de opvang van vluchtelingen en asielzoekers willen wij in Dronten de komende jaren daar onze verantwoordelijkheid voor nemen. Niet alleen voor de opvang maar ook voor het leggen van een goede basis in vaardigheden om hier een goed en zeker bestaan op te kunnen bouwen.
Randvoorwaarden Randvoorwaardelijk om volwaardig in te kunnen zetten op bovenstaande thema’s is inzet op ICT en informatievoorziening, en daarnaast de organisatie die aansluit bij de ambities van het college en regionale en landelijke ontwikkelingen, opgaven en wet- en regelgevingen. In 2023 en 2024 ligt onze focus op het op orde brengen van personeel, processen en te maken analyses. Vanaf 2025 en verder hebben we dan inzicht zodat we toekomstbestendig kunnen begroten.
Programmabegroting 2024
5
Op weg naar een toekomstbestendige begroting Dit college stuurt op beheren èn met lef doorontwikkelen. Dat betekent dat we een sluitende begroting 2024 aanbieden. Het betekent ook dat we weten dat we niet alles kunnen voorzien. Maar we kunnen het ons wel voor stellen. Zoals wij in de Kadernota hebben aangegeven staan we aan de vooravond om keuzes te maken. Dit proces kost echter veel tijd en vraagt zorgvuldigheid. Met als gevolg dat op dit moment nog geen nadere keuzes aan uw raad in deze Programmabegroting worden voorgelegd. Voor 2024 is een reële begroting opgesteld zodat we kunnen werken aan de doelen voor 2024 en ons voor te bereiden op het komende begrotingsproces. We gaan vanuit de gezamenlijke wens om toekomstbestendig te begroten werken met scenario’s. Vanuit grondige analyses krijgen we inzicht in wat er op mogelijk ons afkomt en vervolgens welke keuzes we dan gezamenlijk te maken hebben. Dit vertalen we concreet in een perspectiefnota richting 2025 en verder. De effecten van deze keuzes zijn daarin in beeld gebracht, zodat als raad in staat gesteld wordt om te komen tot een toekomstbestendige begroting. Met als toekomstbeeld dat u als gemeenteraad van Dronten uiteindelijk kunt sturen op waarden, welbevinden van onze inwoners en maatschappelijke effecten die verder reiken dan deze collegeperiode. Zoals gezegd: dit college stuurt op beheren èn met lef doorontwikkelen.
Deze doorontwikkeling kost tijd. Dat maakt ook dat deze begroting nog niet SMART is opgebouwd. Het college neemt haar verantwoordelijkheid om richting de toekomst de juiste stappen te zetten in de opgaven die voor ons liggen, in lijn met de wensen van uw raad en de bouwstenen vanuit ons collegeprogramma. We vragen daarin uw vertrouwen: laten we samen de tijd nemen om vanuit rust de juiste stappen met elkaar te zetten. Door deze begroting 2024 hebben we ook de tijd om dit samen op te pakken richting 2025. Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Dronten
Programmabegroting 2024
6
Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen Primitieve begroting 2024-2027 De Programmabegroting komt voort uit eerder vastgesteld beleid en de vastgestelde Kadernota 2024. De onderdelen van de Kadernota zijn verwerkt in deze Programmabegroting 2024 alsmede de moties en amendementen waar dat van toepassing is. In deze Programmabegroting zijn ook aanpassingen opgenomen om huidige budgetten weer in de pas te laten lopen en budgetten voor zaken die bij het opmaken van de Kadernota nog niet concreet gemaakt waren. De aanpassingen met de grootste financiële impact vindt plaats binnen programma 6 Sociaal domein. In pakket P Opgroeien en Opvoeden is de stijging van de lasten van de regionale jeugdhulp verwerkt. De tarieven van de jeugdhulp zijn daar fors gestegen en deze ontwikkeling zorgt met name voor de structurele lastenstijging van 1,3 miljoen euro voor 2024. De mogelijkheid om hier direct invloed op uit te voeren is zeer beperkt, vanwege het opgelegd karakter. Voor jeugdhulp geldt dat voorkomen beter is dan genezen en daarom heeft preventie onze focus en worden extra middelen hiervoor ingezet. Deze lasten hebben met name impact op 2025 en verder, omdat dan de (incidentele) dekking hiervoor uit de begroting loopt. Door de extra inzet op preventie stijgen de structurele lasten vanaf 2025 met 577.000 euro.
In 2023 is geïnvesteerd in het op sterkte brengen van de organisatie en het toevoegen van strategisch vermogen. Hiervoor zijn de versterkingsmaatregelen doorgevoerd. Een groot deel hiervan is in 2023 ingevuld. We werken hiermee toe naar een strategische personeelsplanning die aansluit bij de toekomstige opgaven voor onze gemeente. De onderhoudslasten van het accommodatiebeheer zijn op basis van het te verwachten nieuwe accommodatiebeheerplan in 2023 nader opgesplitst in groot onderhoud en regulier onderhoud. Hiervoor is 200.000 euro voor structurele onderhoudslasten toegevoegd in de begroting. Voor de lasten die gepaard gaan met de investeringsopgaaf van het SVP, zijn in deze begroting geen additionele lasten toegevoegd. Die zullen vanaf de begroting 2025 pas financiële impact hebben. Hierin zijn de keuzes met betrekking tot ons accommodatiebeleid maken doorslaggevend. De totaal impact op de begroting van 2024 blijft beperkt door de stijging van de inkomsten. Naast een stijging van de OZB inkomsten van 770.000 euro, zijn ook voor de komende jaren structurele rentebaten begroot. Het minimale werkkapitaal (liquide middelen) dat in de komende jaren aanwezig is levert ongeveer 300.000 euro aan rentebaten per jaar op. De effecten van de Meicirculaire 2023 zijn in de Voortgangsrapportage 2023 financieel verwerkt en daarmee onderdeel van de Programmabegroting 2024.
Conform de bestendige gedragslijn, zijn de effecten van de Septembercirculaire geen onderdeel van de Programmabegroting 2024.
Programmabegroting 2024
7
In onderstaande tabel is het saldo per programma weergegeven inclusief het begrote resultaat na vaststelling van de begroting. Primitieve begroting 2024-2027
2024
2025
2026
2027
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
77.164.167
78.338.729
72.533.620
72.369.292
Programma 1 Veiligheid
-5.853.826
-5.931.984
-6.008.118
-6.127.440
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-7.486.150
-7.553.911
-7.886.961
-8.060.326
Programma 3 Economie
273.756
873.755
942.834
944.824
Programma 4 Onderwijs
-6.282.120
-6.424.799
-6.392.582
-6.359.175
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
-16.159.633
-15.948.126
-15.962.652
-15.928.236
Programma 6 Sociaal domein
-37.102.218
-36.583.595
-36.038.654
-35.852.491
-575.448
-212.768
-294.161
-334.776
Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
-3.687.412
-2.666.759
-2.660.285
-2.676.873
Totaal effect primitieve Programmabegroting 2024
291.116
3.890.542
-1.766.960
-2.025.200
Incidenteel effect
-3.588.731
-348.191
-453.537
-316.332
Structureel effect
3.879.847
4.238.733
-1.313.423
-1.708.868
Programma 7 Volksgezondheid en milieu
Hieruit valt te concluderen dat er een structureel en reëel evenwicht is in 2024 en 2025, maar dat net als bij de Kadernota 2026 en 2027 nog steeds sprake is van een structureel tekort, net zoals vele andere gemeenten dit laten zien. Door de aanpassing van de huidige financieringssystematiek na 2025 ontstaat een tekort in 2026 en 2027. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) evenals de provincies, verenigd in het IPO (het Interprovinciaal Overleg) zijn met de rijksoverheid in gesprek over de nieuwe financiering systematiek. Onze inkomsten dalen naar 2027 met 6 miljoen, wat zichtbaar een grote impact heeft. De aanpassing van 1,9 miljoen voor de jeugdhulp heeft het beeld voor 2027 verder verslechterd. De VNG adviseert gemeenten om financiële tekorten zichtbaar te maken met de voorliggende begroting, maar ook om een structureel sluitende begroting in 2024 en 2025 te tonen. We volgen de ontwikkelingen van het IPO, maar zullen niet gaan afwachten of hieruit een compensatie volgt die ons tekort zal oplossen. Voor de opgaven die nog niet in deze begroting zijn opgenomen, waarin u in de aanbiedingsbrief over heeft kunnen lezen, zal namelijk ook financieel ruimte gemaakt moeten worden. Daarvoor zullen we keuzes moeten maken en die worden in de periode naar de Kadernota 2025 door de ambtelijke organisatie voorbereid. Dit voorbereidingsproces is in juni 2023 reeds gestart.
Mocht toch een structurele compensatie volgen voor de jaren 2026 en 2027, dan zal dit het maken van de keuzes vereenvoudigen. In onderstaande tabel is het financieel perspectief opgenomen, wat het verloop tussen de Voortgangsrapportage 2023 en de Programmabegroting 2024 toont. De grootste structurele mutaties zijn daarvan in deze paragraaf toegelicht.
Programmabegroting 2024
8
Financieel perspectief 2024-2027 Programmabegroting 2024
.
.
.
.
(x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Stand na Voortgangsrapportage 2023 Structureel
4.536
5.027
-461
-731
Stand na Voortgangsrapportage 2023 Incidenteel
-4.344
304
113
103
Begrotingssaldo Voortgangsrapportage 2023
192
5.331
-348
-628
Separate raadsbesluiten tussen Voortgangsrapportage & Programmabegroting en overige mutaties
28
59
59
59
Kadernota 2024 correctie structureel (Kadernota wordt verwerkt in begroting)
260
260
260
260
Kadernota 2024 correctie incidenteel (Kadernota wordt verwerkt in begroting)
3.536
-
-
-
Structurele mutaties
-975
-1.106
-1.171
-1.296
Incidentele mutaties
Programmabegroting 2024
-2.750
-652
-567
-420
Programmabegroting 2024 mutaties totaal
-3.725
-1.759
-1.738
-1.716
Stand Structureel ná vaststelling Programmabegroting 2024
3.880
4.239
-1.313
-1.709
Stand Incidenteel ná vaststelling Programmabegroting 2024
-3.589
-348
-454
-316
291
3.891
-1.767
-2.025
Eindstand begrotingssaldo ná vaststelling Programmabegroting 2024
Vermogenspositie gemeente Bij de vermogenspositie van de gemeente gaat het met name om de stand van de Algemene reserve. Gemeenten voeren een boekhouding in baten en lasten. Naast een exploitatierekening in baten en lasten omvat zo’n boekhouding ook een vermogensbalans. Deze vermogensbalans wordt jaarlijks met de jaarstukken opgesteld en in prognose bij de Programmabegroting. De norm is dat de gemeentelijke risicobuffer minstens 10% moet zijn van de totale omvang van de gemeentelijke exploitatie. In 2024 is de gemeentelijke exploitatiebegroting € 145 miljoen, hetgeen ertoe leidt dat in 2024 de gemeentelijke risicobuffer minimaal € 14,5 miljoen moet zijn. De Algemene reserve is € 40,8 miljoen en derhalve ruim hoger dan de vereiste € 14,5 miljoen. In de Paragraaf weerstandsvermogen wordt een nadere toelichting gegeven op de vermogenspositie van de gemeente. Daar zijn ook de financiële kengetallen opgenomen. Dus, begroting en de exploitatierekening tezamen kan een oordeel over de financiële gezondheid van de gemeente worden gevormd. Voor zo’n oordeel zijn juist financiële kengetallen over de exploitatie en balans zeer behulpzaam. De reserve- ofwel vermogenspositie van de gemeente Dronten is nog altijd uitstekend.
Het totale balansvermogen eind 2022 bedraagt € 100,2 miljoen afgerond (na resultaatbestemming 2022): Algemene reserve € 40,8 miljoen Bestemmingsreserves € 59,4 miljoen
Programmabegroting 2024
9
Balansreserves zijn niet alleen financieel, maar vloeien ook voort uit de stenen van gebouwen, het asfalt van wegen en het beton van viaducten. Met balansreserves kan een gemeente dus niets betalen of financieren. Daarvoor heeft een gemeente geld op de bank nodig of moet een gemeente schulden maken. Als een gemeente in een jaar een negatief exploitatieresultaat (voor mutatie van de reserves) heeft, nemen de balansreserves af en de schuldbelasting van het bezit juist toe. Omgekeerd neemt bij een gemeente met een positief exploitatieresultaat (voor mutatie van de reserves) de schuldbelasting van het bezit af en nemen de balansreserves dus toe. De ratio weerstandsvermogen komt in deze Programmabegroting 2024 voor Dronten uit op 2,5. Dat betekent dat de gemeente Dronten over een vermogenspositie beschikt die als uitstekend (>2) wordt beoordeeld om de financiële risico’s éénmalig af te dekken. Dat is anders daar waar het gaat om structurele lasten. Deze kunnen niet via de reserves worden opgevangen. Hier moeten structurele inkomsten tegenover staan.
Onze aanpak De gemeenteraad stelt elk jaar de begroting vast. Daarin staat een uitwerking van de beleidsvoornemens, de concrete activiteiten en de middelen die nodig zijn voor de uitvoering. Na afloop van het begrotingsjaar wordt er in de jaarstukken door het college verantwoording afgelegd over het jaar. Deze Programmabegroting 2024 is opgesteld in overeenstemming met de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de eisen zoals de Financiële verordening van de gemeente Dronten deze stelt. De begroting bestaat uit de volgende delen: 1. Aanbieding; 2. Beleidsbegroting, bestaande uit: Programmaplan inclusief verplichte beleidsindicatoren met peildatum 10-08-2023; Paragrafen; 3. Financiële begroting, bestaande uit: overzicht van baten en lasten inclusief toelichting; financiële positie inclusief toelichting;
Programmaplan De Programmabegroting (kaderstellend) is een uitvoeringsdocument van de Kadernota (richtinggevend) waar onder andere de acties van het nieuwe beleid voor het desbetreffende jaar nader zijn uitgewerkt. In deze begroting treft u de programma’s aan in combinatie met de pakketten. Deze pakketten zijn u voor het eerst voorgelegd in de Kadernota 2022. In bijlage 5.4 is conform raadsmotie weergegeven wat de impact is van de gekozen maatregelen bij Programmabegroting 2022. Deze bijlage wordt aangeboden tot en met begrotingsjaar 2025. Enkele pakketten zijn onderverdeeld over twee programma's. Een inhoudelijke toelichting is dan weergegeven in het programma waar het overgrote deel van de taken uit het pakket is ondergebracht. In het andere programma is dan een verwijzing opgenomen. Ook zijn in deze begroting toegelicht het overzicht Algemene dekkingsmiddelen en de raming voor onvoorziene uitgaven zoals gebruikelijk in programma 0. Binnen het programmaplan is het geheel van de ramingen van de Begroting 2024 en volgende jaren opgenomen. Met de vaststelling van het programmaplan geeft de raad aan, welke speerpunten belangrijk zijn en op welke wijze deze worden bereikt (d.w.z. uitgevoerd door het college), welke middelen daarvoor beschikbaar zijn en uit welke bronnen deze middelen zullen worden verkregen.
Programmabegroting 2024
10
Paragrafen In de paragrafen zijn de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen met een groot financieel belang, die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld in een kort overzicht, waardoor de raad voldoende inzicht krijgt. Zij geven een dwarsdoorsnede van de begroting. De paragrafen zijn bedoeld om extra informatie te geven voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. Door vaststelling van de paragrafen worden de beleidsuitgangspunten, die ten grondslag liggen aan de beheersmatige activiteiten, door u vastgesteld.
Getal notatie In alle tabellen is de onderstaande notatie gehanteerd: een positief saldo (overschot) is een plus; een negatief saldo (tekort) is een min; voordelen door lagere uitgaven of hogere inkomsten worden positief genoteerd; nadelen door hogere uitgaven of lagere inkomsten worden negatief genoteerd. Alle bedragen worden in duizendtallen weergegeven, tenzij anders is aangegeven. Door deze weergave kan het voorkomen dat totalen een (minimale) afwijking laten zien.
Recapitulatie Lasten en Baten
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totale lasten exclusief reserves Totale baten exclusief reserves Saldo exclusief reserves
-134.460
-146.456
-146.074
-135.851
-134.734
-134.497
145.246
138.680
143.289
137.973
131.366
130.871
10.786
-7.776
-2.785
2.122
-3.368
-3.627
Toevoegingen aan reserves
-8.191
-737
-685
-685
-685
-685
Onttrekkingen uit reserves
8.925
10.687
3.761
2.454
2.286
2.286
Het geraamde c.q. gerealiseerde resultaat
11.520
2.174
291
3.891
-1.767
-2.025
Incidenteel begrotingsresultaat 2024 2027 Structureel begrotingsresultaat 2024 - 2027
11.520
-910
-3.589
-348
-454
-316
3.084
3.880
4.239
-1.313
-1.709
(x € 1.000)
* exclusief algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien, vennootschapsbelasting en mutaties reserves
Programmabegroting 2024
11
1.2 Programmaplan- beleidsbegroting Programma 0 Bestuur en ondersteuning Het programma bestaat uit het openbaar bestuur, de communicatie met de inwoners, de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. Onderdeel van dit programma is onder andere: 1. Algemene dekkingsmiddelen: zoals algemene belastingen en de Algemene uitkering uit het gemeentefonds; 2. Overhead: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. In de programma’s zijn alleen nog de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces; 3. Onvoorzien; 4. Vennootschapsbelasting.
Wat willen we bereiken in 2024 en verder? Autonome ontwikkelingen Pakket A Bestuur Inhoud Dit pakket bestaat uit (het faciliteren van) de gemeentelijke bestuursorganen. Dit betreft de vergoedingen van de raadsleden, de loonkosten van het college van burgemeester en wethouders, maar ook de ondersteuning in de vorm van de griffie en de gemeentelijke rekenkamer. Ook bevat dit pakket de kosten van voormalige collegeleden in de vorm van wachtgelden en pensioenuitkeringen. Tot slot ook de kosten die zijn ontstaan uit bestuurlijke samenwerking maken onderdeel uit van dit pakket. N.B.: De samenwerking met Regio Zwolle is vanaf 2024 om organisatorische redenen omgezet naar pakket H (economie). Ontwikkelingen Human Capital Agenda Vanuit de regio Zwolle zetten we samen in op een goede regionale samenwerking. De Regio verhoogt de kosten voor bijdragen van gemeenten en dus ook de bijdrage voor gemeente Dronten. De Human Capital Agenda bestaat uit: Leven lang ontwikkelen en inzet leercultuur. Continueren van Ontwikkelfonds Regio Zwolle (met bereik van inwoners en ondernemers) Uitbouwen sectortafels.
Versterken en uitbreiden arbeidsmarktinfrastructuur, opstarten Regionaal Werkcentrum, uitvoeringsorganisatie en capaciteit, communicatie Talenten binden en boeien, een arbeidsmarktecosysteem voor jongeren, project uitvoering en monitoring Inclusie, het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt: werkgevers, werkzoekenden en instrumenten. Onderzoeksprogramma / veranderopgaven. Ontwikkelen en uitbouwen van onderzoekslabs, kennissessies en publicaties.
Programmabegroting 2024
12
Beleidsdoelen 1. Het gezamenlijk aanpakken van regionale opgaven op het gebied van economie, arbeidsmarkt, bereikbaarheid, leefomgeving en energie. Het biedt ook de mogelijkheid om via die lijnen gebruik te maken van de financiële middelen die het Rijk via de zogenaamde Regio Deals beschikbaar stelt voor deze opgaven; 2. Het verbreden van ons eigen netwerk en ook kansen bieden voor het verbreden van het netwerk van ons bedrijfsleven, onderwijs/kennisinstellingen en de culturele sector; 3. Het verbinden van de regio Zwolle, de provincie Flevoland en de Metropool Regio Amsterdam. Mooi voorbeeld waar dit volop speelt is de woonopgave: vanuit de Regio Zwolle en vanuit de randstad kijken ze lonkend naar Flevoland en Dronten; 4. Het sterker positioneren van onze gemeente in de vierde economische regio van Nederland.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Meer aandacht voor specifieke doelgroepen met een maatschappelijk belang Om meer aandacht te kunnen geven aan specifieke doelgroepen met een maatschappelijk belang (bijvoorbeeld veteranen, lintjesregen) is een structurele investering nodig zodat zij het podium kunnen blijven krijgen dat zij verdienen op een manier die past bij het belang dat zij dienen. Inzet op regionale samenwerking en public affairs Er gebeurt veel binnen de verschillende regionale samenwerkingen, net als bij het Rijk. Daar waar het belang van Dronten groot is, moeten we een stevige positie innemen, weten wat we te bieden en waar we op inzetten. Dit betekent bewust keuzes maken hoe we omgaan met onze samenwerkingsverbanden en inzicht hebben in wat we nodig hebben van regio en Rijk om onze inhoudelijke opgaven te realiseren. Dit vraagt om een brede visie op onze positie binnen deze samenwerkingsverbanden, een sterke verbinding met buurtgemeenten en provincie en een stevige inzet van lobby richting de regio en het Rijk. En van daaruit advieskracht voor college en ambtelijke organisatie. Om strategie, verbinding en lobby- en advieskracht te kunnen genereren is een investering nodig van 1FTE voor een bestuursadviseur Regionale samenwerking en public affairs.
Verkiezingen (€ 42.318 structureel) Toename van de kosten om de verkiezingsdag(en) goed te kunnen sturen en organiseren.
Pakket B Burgerzaken Inhoud Het pakket burgerzaken richt zich op de werkzaamheden in het kader van dienstverlening van de gemeente. Projecten die voortvloeien uit de dienstverlening dragen bij aan de realisatie van onze ambities om de dienstverlening beter, laagdrempeliger, toegankelijker en persoonlijker te maken. Hierbij kan gedacht worden aan werkzaamheden van het Klantencontact Centrum, de basisregistraties van personen en gebouwen, de uitgiften van reisdocumenten en akten en huwelijksvoltrekkingen. Ontwikkelingen De dienstverleningsuitgangspunten die centraal staan zijn het tijdig, duidelijk en vraaggericht verlenen van producten en diensten. Het digitaal gebruik wordt nog steeds belangrijker maar persoonlijk contact blijft mogelijk waar nodig. Inwoners en ondernemers kiezen zelf welk kanaal zij voor een product of dienst het meest geschikt vinden. Door onder andere de digitalisering verandert het werk van burgerzaken. Er is meer aandacht, inzet en kennis nodig op identiteits- en adresfraude, ook in relatie tot registratie arbeidsmigranten en huisvesting vakantieparken.
Programmabegroting 2024
13
De integrale aanpak wordt steeds belangrijker. Aan de hand van inwonersonderzoek bepalen we hoe we onze dienstverlening verder kunnen verbeteren. Voor het verloop van de leges Burgerzaken verwijzen we u naar de paragraaf lokale heffingen. Beleidsdoelen 1. Vanuit DoK '22 en daarmee de vier V’s (vakmanschap, vertrouwen, verbinding, vernieuwingskracht) werken we aan optimale dienstverlening, waarbij we realistische afspraken maken en onze beloften concreet maken; 2. We werken met een positieve dienstverlenende houding, en zorgen dat inwoners en gasten graag bij de gemeente komen; 3. We zijn betrokken en hebben persoonlijke aandacht voor inwoners, bij voorkeur digitaal; 4. We werken op maat, waarbij digitale processen zo veel mogelijk ondersteunen.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Actualisatie Burgerzaken (€ 108.694 structureel) Door de krapte op de arbeidsmarkt en het einde van de paspoortdip wordt 2024 een druk jaar. Door de extra Tweede Kamerverkiezingen in 2023 zijn de adresonderzoeken onder druk komen te staan. In 2024 zorgen we ervoor dat iedereen op tijd een reisdocument kan aanvragen. De extra legesinkomsten worden ingezet om de wachttijden beheersbaar te houden. We zetten weer intensiever in op adresonderzoek. Daarnaast organiseren we in 2024 de verkiezingen voor het Europese Parlement. Het KCC krijgt een rol in de eerstelijnsvragen van de Omgevingswet.
Pakket C Overhead Inhoud Het pakket overhead werkt integraal samen. Het is ondersteunend en adviserend aan de organisatie en het college van Dronten. In dit pakket vallen de activiteiten die zorgen voor de faciliteiten om te kunnen werken, systemen werkend (en bruikbaar) te houden en te adviseren in het primaire proces. Tot dit pakket behoren alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces (de andere pakketten). Ontwikkelingen We hebben te maken met een forse arbeidsmarktopgave. Personeel is lastig te krijgen en te behouden. Daarnaast hebben we te maken met gestapelde opgaven, die nieuwe uitdagingen met zich meebrengen om mee te kunnen bewegen met de veranderende maatschappij. Een ontwikkeling hierin is het afnemend vertrouwen van inwoners in de overheid en daarmee ook in lokale overheden. Dat vraagt om een bestuurlijk vernieuwende manier van kijken en handelen vanuit de overheid, die recht doet aan het opbouwen van de relatie tussen inwoners en overheid en het versterken van de democratie. Beleidsdoelen 1. Doel is dat iedereen een positieve dienstverlenende houding heeft en inwoners graag bij de gemeente komen. Vanuit DoK '22 en daarin de vier V’s (vakmanschap, vertrouwen, verbinding, vernieuwingskracht) werken we aan optimale dienstverlening, waarbij we realistische afspraken maken en onze beloften concreet maken; 2.
We willen als organisatie wendbaar zijn;
Programmabegroting 2024
14
3. Wij voeren tijdig en op een open en eerlijke manier het gesprek met elkaar over initiatieven en ontwikkelingen in Dronten. Met participatie als bouwsteen voor ons besluitvormingsproces en de juiste plannen voor Dronten, maken we samen Dronten steeds een beetje mooier; 4. We verstevigen de planning- en control cyclus om het fundament te leggen voor tactische en strategische besluitvorming; 5. We willen inzicht en grip krijgen op de toekomstige financiële situatie van Dronten, waarbij inzichtelijk is hoe de financiële kengetallen veranderen in de tijd; 6. We realiseren een volwaardige en betekenisvolle samenwerking tussen bedrijfsvoering en de primaire processen in de gemeente Dronten.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Doorontwikkeling op focuspunten DoK ’22: bestuursadvisering, werken vanuit de opgave en faciliteren strategisch vermogen We zien dat het faciliteren van strategisch vermogen en bestuursadvisering zodanig van belang is dat daar aanvullend op geïnvesteerd moet worden. Er wordt fors ingezet op een goede relatie tussen raad, college en organisatie waarbij er goede afspraken zijn over elkaars rollen. De samenwerking met onze partners, externe partijen en samenleving wordt actief opgezocht. Er wordt daarbij verder ingezet op vergroten van de wendbaarheid, integrale verantwoordelijkheid en eigenaarschap. Vanuit het perspectief op de toekomst worden in het hier en nu scherpere keuzes gemaakt. Om aan te sluiten bij de opgaven van buiten is het nodig dat de organisatie toegerust wordt met een bijpassende visie en werkwijze rondom opgavegericht werken, programmatisch en projectmatig werken. Impact maken op welbevinden De vraag vanuit de samenleving en oprechte aandacht voor het geluk en welbevinden van onze samenleving wordt meer en meer leidend. Het werken vanuit de opgave ontwikkelt zich door naar het sturen op maatschappelijke effecten die bijdragen aan een brede welvaart. Er wordt verder ingezet om impact te maken op het welbevinden van onze inwoners door inzicht te krijgen in maatschappelijk effect dat nagestreefd wordt.
Er wordt een uitvoeringsplan ontwikkeld in het kader van Brede welvaart. Het stroomlijnen van interne bedrijfsprocessen om naar Effect Gericht sturen toe te werken is hiervoor belangrijk. Zie hiervoor de paragraaf bedrijfsvoering. Arbeidsmarktaanpak De gemeente Dronten wil een aantrekkelijke werkgever zijn en dat uitstralen. De traditionele manier van werven en behouden van medewerkers past niet meer in de hedendaagse snelle en complexe arbeidsmarkt. Om als organisatie slagkracht te behouden en te versterken, nu en in de toekomst, werken we aan een nieuwe arbeidsmarktaanpak. Zodat we voldoende personeel aantrekken en behouden om robuust en wendbaar te blijven. Hierbij kan gedacht worden aan het ontwikkelen en vormgeven van het werkgeversmerk, inhuur consultancy, inzet op leren en ontwikkelen en werving via verschillende kanalen.
Programmabegroting 2024
15
Pilot gebiedsregie In 2022 is gestart met de pilot gebiedsregie. Gebiedsregisseurs zijn het eerste aanspreekpunt voor inwoners, organisaties en verenigingen in Biddinghuizen en Swifterbant. De gebiedsregisseurs halen opgaven op uit de dorpen en versterken de integrale samenwerking binnen de ambtelijke organisatie. De signalen van externe partners en inwoners zijn positief te noemen. Dat maakt dat eind dit jaar definitief over afronding van de pilot wordt besloten en de vraag wordt beantwoord of – en hoe het werken vanuit gebiedsregie over alle kernen kan plaats vinden. Ontwikkelplan Informatievoorziening Afgelopen jaren zijn verschillende doelstellingen van het Informatiebeleidsplan 20172021 gerealiseerd. De gemeente Dronten heeft hard gewerkt om de basisinformatie en systemen die daarvoor nodig zijn, in te richten en te beheren. Een fundament met betrekking tot gegevensbeheer en digitale dienstverlening is daarmee aanwezig. Dit heeft bijgedragen aan het verkrijgen van meer inzicht in en grip op de informatiehuishouding. De kwaliteit van het informatiemanagement en -beheer zal echter verbeterd moeten worden. Het ambitieniveau is het bereiken van een goed niveau van volwassenheid met gestandaardiseerde werkwijzen. Om dit ambitieniveau richting te geven wordt in de tweede helft van 2023 een I-visie bepaald.
Dit geeft een oriëntatie voor het omgaan met de ontwikkelingen en uitdagingen bij het bereiken van een best passende informatiehuishouding die aansluit op de vereisten van onze bedrijfsprocessen, voldoet aan de wettelijke vereisten m.b.t. de informatie- en gegevensbescherming, bijdraagt aan een open en transparante overheid en reconstructie van overheidshandelen mogelijk maakt. Gebaseerd op de ambitie, de vast te stellen I-visie en een aantal thema’s van de het informatiebeleidsplan 2017-2021 wordt een aanpak (proces) en I-ontwikkelplan (inhoud) bepaald voor informatisering en digitalisering. Programma digitalisering Met digitalisering en informatisering richten we ons op het ontwikkelen en inzetten van vaardigheden, processen en systemen die nodig zijn voor een effectieve samenwerking, een betrouwbare informatievoorziening en optimalisatie van primaire bedrijfsprocessen. Digitale transformatie pakken we gericht en gedoseerd aan zodat we de gelegenheid krijgen om beter te worden in het ontwikkelen, inzetten en onderhouden van nieuwe werkwijzen, procesvernieuwing en het verkrijgen van digitale kennis en vaardigheden. De transformatie die hierdoor ontstaat is geen doel op zich maar een bestendige en integrale organisatieontwikkeling. Het programma Digitale Transformatie wordt in lijn hiermee herzien.
De doelen van het programma worden herijkt, gekoppeld aan thema’s van de I-visie en meegenomen in het I-ontwikkelplan. Realisatie en uitvoering is regulier werk en een kerntaak van IMF en wordt daarom niet (meer) belegd in een apart programma en separaat programmateam. Informatievoorziening en beveiliging We werken aan het versterken van onze informatiebeveiliging. Informatie moet alleen maar toegankelijk zijn voor degene die voor of bij de gemeente Dronten werken en ook alleen die informatie die noodzakelijk is bij het vervullen van de rol en functie. De bescherming van ICT-middelen (techniek), zoals netwerken en systemen, tegen digitale aanvallen is een belangrijke taak waaraan met reguliere en planmatige beheerprocessen invulling wordt gegeven. Dit is erop gericht op de beveiliging van persoonsgegevens continu te verbeteren en is onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering. De inzet daarbij van moderne technieken is steeds in ontwikkeling, waarbij continu wordt gemonitord of dit deze voldoen (audits). Programmabegroting 2024
16
Informatiebeveiliging heeft niet alleen betrekking op de bescherming van ICT-middelen (techniek). Het betreft ook het beveiligen van het gebruik en beheer van informatie (proces) en het waarborgen van een vertrouwde omgang met gegeven (menselijk gedrag). Er wordt gewerkt aan een continue verbetercyclus op genoemde gebieden. Ter versterking van de invulling daarvan wordt een Chief Information Officer en Information Security Officer functie ingevuld. Juridisch advies Juridische advisering / bijstand wordt ingewonnen bij externe partijen als kennis en/of kunde ontbreekt binnen de gemeente. Het basisniveau voor externe advisering in de begroting is enkele jaren niet aangepast, omdat hier in het verleden incidentele middelen voor beschikbaar zijn gesteld. De lasten van externe advisering zijn de afgelopen jaren tevens gestegen, waardoor het budget niet meer toereikend is. De incidentele middelen zijn niet meer voorhanden vanaf begroting 2024. De begroting dient in lijn te worden gebracht met de werkelijkheid. Creëren vergaderfaciliteiten locatie De Reest (zie bijlage 1 VVI) Wat te bereiken Door groei van de organisatie is er behoefte aan uitbreiding van overleg en vergaderruimtes aan de Reest. Hoe te bereiken Eenmalige investering van € 60.000. Hier zullen structurele kapitaallasten uit voortvloeien.
De beheer- onderhoudskosten (schoonmaak) zullen niet substantieel wijzigen, daar deze ruimte nu ook, weliswaar als douche/kleedruimte, schoongemaakt wordt. Toelichting Door de groei van de organisatie is er steeds meer behoefte aan overleg en vergaderruimtes. Aan de Reest is deze ruimte beperkt en omdat deze vergaderruimtes ook vaker gebruikt worden voor collega’s van het gemeentehuis neemt de vraag toe. Aan de Reest is inpandig nog een goede mogelijkheid om de vergaderruimte uit te breiden met 1 grote of 2 kleinere vergaderruimtes door een deel van de doucheruimte op te heffen. Daarbij blijven we voldoen aan de vraag van collega’s die hier gebruik van maken en voldoen we aan de normen die hiervoor gelden.
Pakket D Gemeentelijke belastingen Inhoud Naast de Algemene Uitkering vanuit de Rijksoverheid zijn de belastinginkomsten de grootste inkomstenbron van elke gemeente. De hoogte van de gemeentebelastingen is afgestemd op het voorzieningenniveau in de gemeente. De meest bekende soort belasting die door de gemeente wordt opgelegd is de Onroerend Zaakbelasting (OZB). Daarnaast kennen we toeristen- en forensenbelasting. Toeristenbelasting wordt betaald als iemand verblijft in een gemeente waar hij niet staat ingeschreven. Bijvoorbeeld bij verblijf in een hotel, pension, caravan of bungalow. Een voorbeeld is ook dagverblijf op het water binnen de gemeente of op het grondgebied van de gemeente. De hoogte van de toeristenbelasting verschilt per gemeente. Gemeenten mogen zelf bepalen of zij toeristenbelasting heffen en hoe zij het tarief berekenen. Bijvoorbeeld een vast bedrag per verblijf of een percentage per overnachtingsprijs. Elke gemeente kan de hoogte regelen in een eigen verordening.
Programmabegroting 2024
17
Ontwikkelingen De inflatie is de afgelopen jaren gestegen, dit merken wij ook in de tariefstijgingen van gemeente Dronten. Zo is bijvoorbeeld de gemiddelde woningwaarde in Dronten de afgelopen jaren ook aanzienlijk toegenomen, waardoor de woz waardes eveneens gestegen zijn. Er is een landelijke trend waarbij veel bezwaarschriften voor de woz waardebepaling worden ingediend. Deze trend is ook zichtbaar in gemeente Dronten. GBLT neemt de bezwaren in behandeling. De afwikkeling hiervan brengt extra kosten Voor de belastingen en tarieven nemen we, zoals altijd, de cijfers van het Centraal Economisch Plan als basis voor de indexatie. Voor 2024 is dit een percentage van 6,3%. De tarieven zullen in 2024 ten opzichte van 2023 met dit percentage stijgen. Voor overige informatie verwijzen wij u naar de Paragraaf lokale heffingen. Beleidsdoelen De hoogte van de gemeentebelastingen is afgestemd op het voorzieningenniveau en het behalen van de gewenste/bedoelde maatschappelijke effecten.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Lokale heffingen ( € 719.933 structurele baten) De indexering van de OZB en herijking van het Waterschap over de deelnemersbijdrage leidt per saldo tot deze structurele ophoging.
Pakket H Economische ontwikkeling Inhoud Op basis van de huidige programmastructuur zijn de verspreide percelen van pakket H onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket H staan in programma 3. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 3.
Pakket T Wonen en bouwen Inhoud Op basis van de huidige programmastructuur is het beheer van strategische gronden van pakket T onderdeel van programma 0. De overige taken uit pakket T staan in programma 8. Inhoudelijk verwijzen wij u daarom graag door naar programma 8.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Beheer strategische gronden (€ 26.221 structureel) De mutaties kapitaallasten heeft een structureel karakter als gevolg van de eenmalige aan- en verkoop gronden. Voor deze aan- en verkopen worden inspectie- en advieskosten voorzien.
Pakket Z Algemene uitkering, treasury, VpB en overige baten en lasten Inhoud De budgetten die inhoudelijk niet gekoppeld zijn aan een gemeentelijk takenpakket staan gebundeld in onderstaand fictieve pakket Z. Het gaat hier om de Algemene uitkering, bestemmingsreserves, integratie- en decentralisatie uitkeringen en rentes. Gemeenten en provincies ontvangen jaarlijks geld van het Rijk. Een groot deel daarvan krijgen gemeenten via het gemeentefonds (Algemene uitkering). Gemeenten ontvangen dit geld om hun taken uit te voeren. Door deze uitwisseling ontstaat een financiële verhouding tussen hen en de Rijksoverheid.
Programmabegroting 2024
18
Ontwikkelingen Gemeentefonds: Accressen 2024 en verder Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. In de meicirculaire 2023 zijn de LPO-accressen voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. Gemeentefonds: Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 Vooruitlopend op een nieuwe financieringssytematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig middelen beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen. Later dit jaar, in de septembercirculaire 2023, wordt van dit bedrag nog een (klein) deel in het BTW compensatiefonds (BCF) gestort. Gemeentefonds: Nieuwe financieringssystematiek Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In de meicirculaire 2023 is een beschrijving van de hoofdlijnen van een nieuwe financieringssystematiek opgenomen. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).
In de meicirculaire 2023 is de nieuwe financieringssystematiek nog niet verwerkt. Gemeentefonds: BTW Compensatie Fonds (BCF) Het BCF-plafond bedraagt voor gemeenten € 3,7 miljard in 2022. Als de gezamenlijke declaraties onder het plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een onttrekking. Het plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage, maar door de bevriezing van het accres in 2022 tot en met 2025 is het plafond in die jaren ook gefixeerd. In de septembercirculaire 2022 is een voorschot voor het jaar 2022 verstrekt. Gemeenten hebben iets meer gedeclareerd bij het BCF, waardoor in deze circulaire de afrekening plaats vindt in 2023 als incidentele onttrekking. De afrekening heeft ook structurele gevolgen. Voor de begroting 2024 met bijbehorende meerjarenraming mag de raming maximaal gelijk zijn aan de afrekening van 2022. De provinciaal toezichthouders gebruiken dit als richtlijn bij het beoordelen van de (meerjaren)begroting 2024-2027. Gemeentefonds: Jeugdzorg Het Rijk en de VNG hebben 18 april 2023 een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2023 wordt voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, voor 2024 2025 extra middelen beschikbaar gesteld.
Van de extra middelen wordt een deel vanuit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ingezet voor de investeringen en uitvoeringskosten van de Hervormingsagenda. Voor de jaren 2026 en verder blijven de middelen gereserveerd en zal toevoeging aan de algemene uitkering plaatsvinden na het advies van de deskundigencommissie en besluitvorming daarover.
Programmabegroting 2024
19
Treasury Op het taakveld treasury worden de rentelasten- en baten begroot. In de paragraaf Financiering is het renteschema opgenomen. Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting (VpB) uitgebreid voor ondernemingen van publiekrechtelijke lichamen indien en voor zover zij een onderneming drijven. Niet alle activiteiten van de gemeente zijn dus in de vennootschapsbelasting betrokken, maar alleen de activiteiten die voldoen aan de volgende voorwaarden: Er is sprake van een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid, waarbij wordt deelgenomen aan het economische verkeer, en er is sprake van een winststreven. De gemeente dient jaarlijks aan de hand van bovengenoemde voorwaarden te bepalen welke activiteiten onder de belastingplicht vallen. Tot nu toe is aan de hand van deze toetsing geconcludeerd dat de volgende activiteiten onder de belastingplicht vallen: 1. Het grondbedrijf (actieve grondexploitaties); 2. Verkoop van reststromen afval. Voor het jaar 2024 is de af te dragen VpB begroot op € 350.000. Dit bedrag is gebaseerd op de gerealiseerde resultaten van het grondbedrijf van de afgelopen jaren. Beleidsdoelen 1. Een realistische en uitvoerbare begroting; 2. Een structureel sluitende meerjarenbegroting.
Welke activiteiten gaan we specifiek oppakken in 2024? Financieringsfuncties (structurele mutaties € 522.735 in 2024, € 227.117 in 2025, € 627.328 in 2026 en € 1.357.530 in 2027) De inzet/dekking van de stelpost Coalitieakkoord 2024-2028 resulteert in een mutatie van programma 0 naar overige programma's. Verder zijn de treasury- en rentemutaties een effect binnen dit pakket.
Overhead Om de raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, wordt in het BBV voorgeschreven dat vanaf het programmaplan 2017 een apart overzicht moet worden opgenomen van de kosten van de overhead. In de programma’s worden de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Om te kunnen vaststellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, wordt een definitie van de overhead geïntroduceerd. De definitie voor overhead luidt: “alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.” Conform deze nieuwe voorschriften is de overhead in deze Programmabegroting centraal begroot in programma 0 onder het taakveld overhead (0.4). In totaal bedraagt deze toerekening van overhead € 19,5 miljoen. In de tabel hierna is een uitsplitsing weergegeven naar de verschillende overhead onderdelen:
Programmabegroting 2024
20
Overhead Salariskosten van medewerkers ondersteunende teams
2022 * 7.300
2023
2024
9.500
10.800
Materiële overhead
8.900
8.100
8.700 (1)
Totale overhead
16.200
17.600
19.500
Begrotingssaldo **
133.955 146.456 146.074
Overheadpercentage * Betreft realisatie ** Begroting na wijziging 2023
12%
12%
13%
(1) na toe te rekenen activa aan taakvelden.
Overheadpercentage De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moet worden opgenomen in de begroting. Deze indicator (zie ook onderdeel BBV indicatoren) drukt de totale overheadkosten in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. In de BBV definitie wordt elke leidinggevende voor 100% toegerekend aan de overhead. Het overheadpercentage voor 2024 bedraagt 13%. Dit is echter niet het percentage dat wordt toegepast voor de toerekening van de overhead. Het overheadpercentage voor de kostendekkendheid van de tarieven en de doorbelasting naar de grondexploitaties is 78%. Bij de berekening van dit percentage wordt uitgegaan van de totale salariskosten verminderd met de salariskosten van medewerkers van de ondersteunende teams afgezet tegen de totale overheadkosten. In onderstaande tabel zijn de overheadkosten afgezet tegen de totale lasten exclusief reserves conform BBV-voorschriften. Specificatie overhead
2024
Leidinggevenden en managementondersteuning primair proces (hiërarchisch)
3.253
P&O/HRM
1.742
Facilitaire zaken en Huisvesting (incl. beveiliging)
552
Informatievoorziening en automatisering (ICT)
1.633
Financiën, Toezicht en Controle gericht op de eigen organisatie
1.572
Juridische zaken
624
Bestuurszaken en bestuursondersteuning
538
Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie
651
Informatiebeheer (DIV)
497
Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement)
264
Overig (o.a. detacheringen, bovenformatief, programma Dienstverlening, wet banenafspraak)
125
Totaal salariskosten van ondersteunende medewerkers
11.450
Toerekening salariskosten overhead aan grondexploitaties
-647
Totaal salariskosten van ondersteunende medewerkers, na toerekening grondexploitaties
Programmabegroting 2024
10.803
21
Beleidsindicatoren (BBV) Gemeenten nemen vanaf 2017 een basisset BBV beleidsindicatoren op in de begroting en het jaarverslag voor inzicht en heldere beeldvorming over de beleidsresultaten van de gemeente. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten te kunnen vergelijken worden de indicatoren die ten minste moeten worden gebruikt, opgenomen in Waarstaatjegemeente.nl. In de onderstaande programmatabel staan deze verplichte beleidsindicatoren van onze gemeente ten opzichte van gemeenten met grootteklasse 25.000-50.000 inwoners:
Indicator
Apparaatskosten
Eenheid
Realisatie
Begroting
2022
2023
Gemeenten 25.00050.000 inwoners 2024
Begroting
Bron
Kosten per 1.000 inwoners
843,00 948,00 1.052,43 NB Eigen begroting Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
9,10 9,00 9,44 NB Eigen gegevens Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Let op: ook boventallige medewerkers moeten hier meegeteld worden.
Externe inhuur
Kosten als % van de loonkosten formatie
22,00 6,00 5,00 NB Eigen begroting Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen de organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
9,90 9,30 10,49 NB Eigen gegevens Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen, ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature. Fte is het equivalent van een 36-urige werkweek.
Formatie - Overhead
Overhead kosten als % van de totale formatie
12,23 12,04 13,32 NB Eigen begroting Overhead: alle salariskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Wat gaat dit kosten? Lasten en Baten
(x € 1.000)
Rekening
Begroting na wijziging
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten 0A
Bestuur
-2.847
-2.392
-2.319
-2.250
-2.250
-2.250
0B
Burgerzaken
-2.131
-2.703
-2.615
-2.595
-2.594
-2.524
0C
Overhead
-16.463
-19.314
-19.435
-18.516
-18.348
-18.426
0D
Gemeentelijke belastingen
-573
-707
-757
-768
-782
-788
0H
Economische ontwikkeling
-191
-5
-5
-5
-5
-5
0T
Wonen en bouwen
-659
-686
-380
-377
-380
-424
0X
Historische functionele indeling Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten Subtotaal Lasten
6
-
-7
-
-
-
-2.617
-771
-5.100
-4.470
-3.976
-3.587
-25.474
-26.579
-30.617
-28.980
-28.335
-28.004
0Z
Programmabegroting 2024
22
Lasten en Baten
Rekening
Begroting na wijziging
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
(x € 1.000)
Baten 0A
Bestuur
347
-
-
-
-
-
0B
Burgerzaken
551
590
733
758
758
758
0C
Overhead
267
272
423
423
423
423
0D
Gemeentelijke belastingen
10.955
12.441
13.211
13.211
13.211
13.211
0H
Economische ontwikkeling
318
71
71
71
71
71
0T
Wonen en bouwen
4.530
246
242
244
246
246
0X
Historische functionele indeling
-
-
-
-
-
-
0Z
Algemene uitkering, treasury en overige baten en lasten Subtotaal Baten
87.970
86.464
91.239
91.355
85.067
84.572
104.938
100.085
105.919
106.062
99.777
99.282
79.464
73.506
75.302
77.082
71.442
71.277
-1.606
-67
-15
-15
-15
-15
6.651
7.341
1.877
1.271
1.106
1.106
5.045
7.274
1.862
1.257
1.092
1.092
84.509
80.780
77.164
78.339
72.534
72.369
Saldo Lasten en Baten programma 0 0.10 Toevoegingen aan reserves (lasten) 0.10 Onttrekkingen uit reserves (baten) 0.10 Saldo Reserves programma 0 Resultaat programma 0
Programmabegroting 2024
23
Overzicht mutaties reserves In de onderstaande tabel worden de mutaties reserves inzichtelijk gemaakt (taakveld 0.10): Lasten en Baten
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Mutaties reserves programma 0
-1.606
-15
-15
-15
-15
-15
Mutaties reserves programma 1
-
-
-
-
-
-
Mutaties reserves programma 2
-
-
-
-
-
-
Mutaties reserves programma 3
-1.565
-
-
-
-
-
Mutaties reserves programma 4
-495
-612
-612
-612
-612
-612
Mutaties reserves programma 5
-1.644
-59
-59
-59
-59
-59
Mutaties reserves programma 6
-1.101
-
-
-
-
-
Mutaties reserves programma 7
-137
-
-
-
-
-
Mutaties reserves programma 8
-1.643
-
-
-
-
-
Subtotaal Lasten