42e58237-6bdd-4aae-8cfa-5595783b1334.pdf

Dronten : 20 april 2021 Verzonden : 21 april 2021 Kenmerk : U21.003252 Uw brief van : Uw kenmerk : Inlichtingen : N. de Boer

*U20.000574* Gemeenteraad van Dronten

Onderwerp:

Evaluatie Inwonersinitiatieven 2020 Portefeuillehouder R. Siepel Leden van de raad Tijdens het proces naar de begroting van 2020 is aan inwoners gevraagd met ideeën en initiatieven te komen voor in de begroting. Het bestuurlijk proces werd een jaar later, in april 2020, afgerond. Het college heeft toegezegd de initiatiefnemers op de hoogte te stellen van de voortgang van hun initiatief en het proces te evalueren. Intussen kijken wij terug op het begrotingsjaar 2020 en hebben wij in kaart gebracht wat er in 2020 kon worden gerealiseerd. Er zijn 60 ideeën aangereikt. Daar mogen wij onze inwoners dankbaar voor zijn. Zo’n vijftig zijn er intussen uitgezocht of uitgevoerd. Het overzicht van de initiatieven dat wij met de deelnemers hebben gedeeld, is direct na het sluiten van de enquête gepubliceerd op Dronten.ikpraatmee.nl en in FlevoPost. Het rapport van de evaluatie hebben wij in het college van 13 april 2021 besproken. Wij zijn blij met de ingezonden initiatieven en met het feit dat we het grootste deel hiervan hebben kunnen inpassen in onze werkzaamheden of plannen. Omdat we ruimte geven aan ideeën vanuit de samenleving, en het horen van wat Drontenaren belangrijk vinden hoog in het vaandel hebben staan, wilden we graag weten wat in dit proces goed ging en wat beter kan. We waarderen dan ook de inzichten die tijdens het proces en de evaluatie zijn opgedaan.

De ideeënmarkt, waar inwoners hun ideeën konden toelichten wordt door zowel inwoners als de raadsleden zeer positief gewaardeerd. Het tijdspad dat een begrotingscyclus ‘nu eenmaal moet doorlopen’, werd minder positief ervaren. De door onze organisatie zelf uitgevoerde evaluatie concludeert dat de focus veel op het experiment en de begrotingscyclus zelf heeft gelegen. 'Tussentijds werd al veel gerealiseerd waarover communicatie had kunnen plaatsvinden’, is één van de conclusies. ‘Inwoners meer betrekken bij het tussentijdse proces, of gast van de raad laten zijn, kan helpen om ook buiten de begrotingscyclus betrokkenheid uit te wisselen.’ ‘Niet alle ideeën hoeven te leiden tot een raadsbesluit’, spreekt één van de raadsleden zich uit in de evaluatie.

Bijlage(n):

1

De Rede 58 8251 EX Dronten

Postbus 100 8250 AC Dronten

Telefoon: +140321

www.dronten.nl

Datum Bladnr. Kenmerk

: 20 april 2021 :2 : U21.003252

We hebben veel van het project geleerd. Gaandeweg de inwonersinitiatieven is de Raadsvisie op Inwonersparticipatie vastgesteld. Daarop volgend hebben we in de organisatie de werkwijze om uitvoering te geven aan inwonersparticipatie geformuleerd. Twee van de daarin vastgelegde stappen gaan over het duidelijk hebben van ieders rol in het traject. Daarin liggen gedeelde verantwoordelijkheden. Dus met de visie in de hand zijn we een stuk meer voorbereid op inwonersparticipatie dan toen we dit traject startte. Want dat we ruimte blijven geven aan ideeën uit ‘Dronten’ en van de inwoners willen horen wat zij belangrijk vinden is zeker. Het rapport spreekt van goede fundamenten voor de toekomst. We kijken daar graag samen met uw raad naartoe. De inhoud van de evaluatie nemen wij ter harte en de aanbevelingen die daarin zijn gedaan nemen wij, voor waar wij daar als college inhoud aan kunnen geven, over voor de verdere doorontwikkeling van inwonersparticipatie. Graag bieden wij u als raad het evaluatierapport aan. Dit rapport publiceren wij ook op www.dronten.ikpraatmee.nl. Hoogachtend, het college van Dronten

drs. T. van Lenthe Secretaris

drs. J.P. Gebben Burgemeester

Evaluatie Initiatieven uit de samenleving

Inhoud 1. 2. 3. 4. 5.

Vooraf Interviews Inventarisatie initiatieven Opinie enquêtes Conclusies en aanbevelingen

Bijlagen: 1. 2. 3. 4.

Chronologie Procesbrief, 2 mei 2019 Overzicht en actualisatie initiatieven, 15 maart 2021 Raadsvisie op Inwonersparticipatie, 19 september 2019

Dronten, 31 maart 2021

1

2 4 9 14 26

Fragment campagne ‘Ik praat mee over de begroting’, 27 februari 2019.

1. Vooraf 1.1. Context Tijdens het proces naar de begroting van 2020 is aan inwoners gevraagd met ideeën en initiatieven te komen voor in de begroting. Daarvoor is het nodig dat ideeën zijn aangereikt vóór de behandeling van de Kadernota 2020 (april 2019). De campagne startte 1 februari 2019. Hiermee wordt vervolg gegeven aan de witte pagina in het coalitieakkoord, dat symbool staat voor de ruimte aan bewonersinitiatieven. Er zijn 60 ideeën aangereikt. Het bestuurlijk proces, werd een jaar later, 23 april 2020, afgerond. In de commissievergadering van d.d. 12 maart 2020 (en twee maanden eerder bij het vaststellen van de Uitvoeringsnota inwonersparticipatie) is door het college toegezegd het proces te evalueren. Daarbij wordt gekeken naar de intenties om inwoners te betrekken bij het begrotingsproces en naar het gevoerde participatieproces zoals deze (gaandeweg het proces) werd beoogd in de Raadsvisie op Inwonersparticipatie (september 2019) en de daarop gebaseerde Uitvoeringsnota. Omdat Inwonersparticipatie bij gemeente Dronten hoog in het vaandel staat, en ook in de toekomst dit soort processen wil uitvoeren, willen betrokkenen leren van de opgedane ervaring. 1.2. Opdracht De evaluatie is uitgevoerd door de trainee inwonersparticipatie in opdracht van de adviseur inwonersparticipatie en de directie.

Hij was niet betrokken bij het project en kan als ‘buitenstaander’ zijn vragen objectief formuleren. Zijn opdracht was het uitgevoerde proces rond ‘initiatieven uit de samenleving in de begroting 2020’ te evalueren en aanbevelingen te doen voor de toekomst. Omdat de campagne en het ‘opvangen’ van de ideeën aanvankelijk vanuit team Communicatie werd gefaciliteerd (en daarmee ‘overzicht’ hadden) is hen gevraagd hem bij te staan in de evaluatie. 1.3. Doel Doel van de evaluatie is om: 1. inzicht te krijgen in wat dit project heeft betekend voor de relatie tussen participerende inwoners en ‘de gemeente’; 2. aanbevelingen te formuleren om in de toekomst te gebruiken bij inwonersparticipatie; 3. het gevoerde proces te spiegelen aan het Dronten op Koers concept ‘LEF’ (Leren Experimenteren Evalueren en Funderen).

2

1.4. Aanpak Deze evaluatie is kleinschalig en kwalitatief uitgevoerd door middel van het interviewen van een aantal betrokkenen. Er zijn eerst documenten verzameld en er is geïnventariseerd welke stappen er in het proces zijn gezet (bijlage I, chronologie). Vervolgens zijn, in samenwerking met team Communicatie, interviews afgenomen met (voor zover dit het bestuurlijke proces betreft) intern betrokkenen (hoofdstuk 2). Om er inzicht in te krijgen wat dit project heeft betekend voor de relatie tussen participerende inwoners en gemeente, is nodig om niet alleen het bestuurlijke deel van het project te hebben afgerond, maar ook inzicht te krijgen in de status van de aangereikte ideeën. Vervolgens is de actuele status van de initiatieven op rij gezet en gekeken in welke toon de initiatiefnemers benaderd konden worden. Bij de vraag om mee terug te kijken op het begrotingsjaar 2020, is van ieder initiatief ook de actuele status met de initiatiefnemers gedeeld. 1.5. Deelnemers Onder de indieners van de initiatieven en raadsfracties is een enquête uitgezet. De geïnterviewden kennen een wisselende status van deelname aan het proces van de inwonersinitiatieven: Ton van Amerongen, portefeuillehouder Financiën (zie paragraaf 2.2.) mevr.

Monique van Esterik-Beelen, directeur Sociaal domein (per juni 2018) (zie paragraaf 2.2) Jean Paul Gebben, portefeuillehouder Inwonersinitiatieven (maart 2020) (zie paragraaf 5.1.) Erwin Geldorp, griffier (per 1 september 2019) (zie paragraaf 2.2.) mevr. Tineke van Lenthe, gemeentesecretaris (zie paragraaf 5.1.) Roelof Siepel, portefeuillehouder Inwonersparticipatie (per 11 april 2019) (zie paragraaf 2.2) Aanvullende informatie ingewonnen bij: Evert-Jan Kruiswijk Jansen, oud-directeur Bedrijfsvoering (tot oktober 2020) mevr. Agnes Robijn, oud-medewerker team Financiën (tot oktober 2020) 1.6. Leeswijzer De evaluatie is opgebouwd in vijf hoofdstukken. Het eerste gaat in op context en aanpak. In het tweede hoofdstuk worden aan de hand van het Stappenplan Inwonersparticipatie intern gevoerde gesprekken weergegeven. Hoofdstuk 3 gaat in op het wegen en de status van de initiatieven. Hoofdstuk 4 is een weergave van het opgetekende beeld tijdens het proces en de uitgezette enquête onder initiatiefnemers en raadsfracties via de fractievoorzitters. Uit de gesprekken en enquêtes zijn conclusies getrokken. Deze worden weergegeven in hoofdstuk 5, Conclusies en aanbevelingen.

3

Ideeënmarkt, 5 maart 2019, foto: Protief.

2. Interviews 2.1. Stappenplan Inwonersparticipatie Op 19 september 2019 stelde de gemeenteraad de Raadsvisie op Inwonersparticipatie vast. De visie wordt ingeleid met de tekst: ‘We zijn op weg naar een samenleving waarin we als gemeente samenwerken met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en belangengroepen. De afgelopen jaren hebben we mooie voorbeelden van inwonersparticipatie in de gemeente Dronten gezien. Ook de komende jaren willen we ervoor zorgen dat inwonersparticipatie de aandacht krijgt die het verdient. Ons doel is om participatie in het hart van ons beleid in te bedden. Deze visie geeft ons als gemeenteraad houvast bij het beoordelen, bewaken en bevorderen van inwoners-participatie.’ Met het vaststellen van de raadsvisie kreeg het college de opdracht deze te vertalen naar een structuur en een integrale werkwijze. In de Uitvoeringsnota ‘Participatie in het hart van ons beleid’ staat in zeven stappen verwoord wat deze visie betekent voor raad, college en ambtelijke organisatie en wordt ingegaan op rollen, taken en verantwoordelijkheden. De zeven stappen die in duo-gesprekken zijn doorlopen: 7. Afronden evalueren en funderen, waar staan we nu? 6. En nu aan de slag! Hoe? 5. Handleiding Drontens participatie model 4. Verwachtingen 3. Stakeholders 2. Fases 1. Keuze participatie en doel 2.2.

De zeven stappen De uitvoeringsnota kan niet leidend zijn geweest voor het gevoerde proces bij Inwonersinitiatieven. Immers startte de oproep om initiatieven aan te reiken in februari 2019. Het stappenplan dat het vervolg is op de Raadsvisie op Inwonersparticipatie, hielp het gevoerde proces volgordelijk met betrokken bestuurders, griffie en organisatie te doorlopen (zie 1.5.). De zeven daarin geformuleerde, stappen kunnen wel helpen om inzicht te krijgen in het gevoerde proces, immers zijn dat de stappen waarin gemeente Dronten, nu en in de toekomst, beoogt participatieprocessen te volgen. Elke stap staat voor een vraag en/of beslissing die gesteld of genomen moet worden. Omdat het een evaluatie

4

betreft zijn met betrokkenen in college, directie en griffie de stappen in omgekeerde volgorde doorlopen. Daarnaast is contact gezocht en gesproken met enkele betrokken oud-medewerkers. Stap 7: Afronden evalueren en funderen In stap 7 wordt een project afgerond. Inwoners die hebben meegedaan worden bedankt en er wordt teruggekoppeld wat er met hun inbreng is gedaan. Vervolgens kan er geëvalueerd worden en kunnen lessen worden meegenomen voor een volgend participatietraject. Het opstarten van de evaluatie (intern) en het voorbereiden van de afronding naar initiatiefnemers vinden parallel plaats. Onze gesprekspartners zijn ernaar gevraagd waar ‘Dronten’ staat in het project Inwonersinitiatieven. Het bestuurlijke beeld daarbij is de afronding met het raadsbesluit in de raadsvergadering van 23 april 2020. In deze vergadering is besloten om vijf initiatieven te honoreren en hieraan een bedrag van € 107.000,- euro te verbinden. Aan het honoreren van de vijf initiatieven liggen enkele criteria ten grondslag. In de communicatieparagraaf wordt toegezegd, na vaststelling van de gekozen initiatieven dit te communiceren met de fracties en inwoners welke deze initiatieven hebben aangedragen. Desgevraagd in de organisatie heeft deze terugkoppeling telefonisch plaatsgevonden en geleid tot ‘vreugde en euforie’ bij de indieners van de gekozen initiatieven.

Voor het invullen van de communicatieparagraaf heeft geen afstemming plaatsgevonden met team communicatie. In het raadsvoorstel wordt opgemerkt welke initiatieven zijn afgerond; welke geen gemeentelijke of wettelijke taken betreffen; welke initiatieven elders in beleid zijn belegd; welke initiatieven structurele kosten met zich meebrengen; welke initiatieven al worden uitgevoerd; welke worden meegenomen bij het opstellen van nieuw beleid of afzonderlijk worden beoordeeld. In hoeverre terugkoppeling heeft plaatsgevonden aan de indieners ervan is in de besluitvorming en in de herinnering van de gesprekspartners (nog) niet scherp. Stap 6: En nu aan de slag! Hoe? In stap 6 wordt er geparticipeerd. In deze stap bespreken we de verschillende participatiemomenten en gespreksmomenten. Het algemene beeld daarbij is dat dat er drie zijn geweest: 1. de uitvraag, om voorstellen te doen voor de begroting 2. de ideeënmarkt, om voorstellen toe te lichten 3. prioritering door raadsleden De vraag om mee te denken over de begroting is naar de samenleving gecommuniceerd door middel van een campagne op dronten.ikpraatmee.nl, banners en een filmpje op social media en berichtgeving in de pers. Op Dronten.ikpraatmee.nl is een online formulier aangeboden. 1. Uitvraag, 1 februari - 1 april 2019

5

Participatiedoel

Deelnemers

Vraag

Afzender

Gespreksvorm

Democratisch proces versterken door middel van Coproduceren.

Inwoners van de gemeente Dronten

Lever ideeën aan voor de begroting van 2019

Gemeente Dronten

Online formulier

2. Ideeënmarkt, 5 maart 2019 Tijdens de Ideeënmarkt worden digitaal en ter plaatse aangedragen ideeën gepresenteerd en krijgen indieners de gelegenheid om suggesties toe te lichten. Tijdens deze bijeenkomst is er gelegenheid om met raads- en collegeleden in gesprek te gaan over de aangeleverde ideeën. Participatiedoel

Deelnemers

Vraag

Afzender

Gespreksvorm

Kwaliteit verbeteren en verdiepen dialoog

Geïnteresseerden, college, raad

Licht uw idee toe

Indieners van ideeën

Fysieke informatiemarkt

3. Prioritering door raadsleden Aangekondigd is dat in de periode tussen 5 maart en april 2019 een voorstel voor de kadernota 2020 door het college wordt opgesteld. Toegezegd is dat suggesties en ideeën vanuit de samenleving en raadsfracties in een bijlage bij de kadernota worden gepresenteerd. ‘Op deze manier wordt voor iedereen duidelijk welke ideeën er voor 2020 zijn aangeleverd.’ De behandeling in de raadscommissie en de gemeenteraad zijn openbare bijeenkomsten, waarbij alle indieners specifiek zijn uitgenodigd. In de aanloop naar de kadernota-behandeling hebben griffie en raadsleden een sessie georganiseerd waarin raadsleden ideeën konden beoordelen door middel van stickertjes plakken, om zo tot een top 10 te komen. Hierbij werd nadrukkelijk gesteld dat deze top 10 niet per definitie het overnemen van het idee betrof, maar beoogd werd om het politieke draagvlak te polsen en vervolgens bij de Kadernotabespreking dit draagvlak te wegen. Er is uiteindelijk geen top 10 van ideeën vastgesteld. Participatiedoel

Deelnemers

Vraag

Afzender

Gespreksvorm

Beslissen en eigenaarschap

Raadsleden

Maak een top 10

Griffie en gemeenteraad

Stickers te plakken

Stap 5: Handleiding Drontens participatie model In deze stap is de gesprekspartners gevraagd naar het gekozen participatieniveau en de rolverdeling tussen de verschillende belanghebbenden. Hiervoor gebruiken we de participatieladder en het model van de cirkel van invloed. Het beeld bij griffie en bestuur is dat het college en raad samen verantwoordelijk zijn voor het project, zowel voor het stellen van kaders als het inhoudelijke proces. We vinken daarbij de trede ‘coproduceren’ aan. Aan inwoners werd gevraagd om te coproduceren door middel van het aanleveren van ideeën voor de begroting. Er werd door drie partijen gecoproduceerd, waarbij tijdens het proces inwoners meer naar een raadplegende rol (ideeënmarkt) en een informerende rol (top 10 maken) schoven. Raad en college wisselden ook van rol, van coproduceren naar adviseren en beslissen. Stap 4: verwachtingen In deze stap worden er verwachtingen naar elkaar uitgesproken en kaders vastgelegd. Waarover mag worden meegepraat? Wie draagt waarvoor verantwoordelijkheid. De uitvraag naar de inwoners van de gemeente Dronten om mee te denken over wat er in de begroting van 2020 opgenomen kon worden. Hier waren geen restricties aan verbonden.

De bestuurders memoreren het amendement ‘Dronten begroot’ van de gemeenteraad (8 november 2018), naar aanleiding van de begrotingsbehandeling 2019 , waarin wordt voorgesteld dat al in de Programmabegroting van het direct volgende begrotingsjaar (2019) een bedrag van € 100.000,wordt opgenomen voor inwonersinitiatieven in 2019, maar waar nog geen concrete invulling aan was 6

gegeven. Op 24 januari 2019 doet het college een procesvoorstel. In de raadsbrede motie van 19 september 2019 constateren de partijen dat in de aanloop naar de Kadernota 2020 inwoners waren uitgenodigd om met initiatieven te komen en inwoners hier massaal gehoor aan hebben gegeven; de gemeenteraad sprak hiervoor haar waardering uit. De gemeenteraad concludeerde daarbij ook dat er onduidelijkheid is over het proces en er daardoor verwarring is over de wijze waarop het gemeentebestuur met inwonersinitiatieven zal omgaan. In deze motie komen twee processen samen, die gelijker tijd waren aangekondigd maar in feite los van elkaar stonden. Bestuurders en organisatie zijn zich er in de gesprekken van bewust dat deze € 100.000,- en de daaraan verbonden criteria een ander doel dienden dan het meepraten over de begroting (van 2020). Voor het bestemmen van de € 100.000,- uit het lopende begrotingsjaar (2019) heeft wel een aankondiging maar nooit een uitvraag plaatsgevonden. Op 19 september 2019 verzoekt de gemeenteraad: 1. Alle inwonersinitiatieven die bij de besluitvorming rond de Kadernota 2020 zijn ingediend te categoriseren naar al geïnitieerde beleidsontwikkelingen; incidentele uitgaven/uitvoering en structurele uitgaven/uitvoering. 2.

Voor het onderzoek naar de effecten van de initiatieven die een structureel karakter hebben een deel van de in de Programmabegroting opgenomen € 100.000,- voor maatschappelijke initiatieven aan te wenden. 3. Het restant van dit budget over te hevelen naar jaarschijf 2020. 4. De financiële consequenties van de punten 2 en 3 op een juiste wijze op te nemen in de daartoe bestemde planning & control documenten. 5. De raad hierover voor 1 januari 2020 een integraal voorstel voor te leggen. Stap 3: stakeholders De stakeholders in het project ‘Inwonersinitiatieven’ betreft alle inwoners, ondernemers en organisaties in de gemeente Dronten. Zij werden gevraagd om mee te denken met de begroting. Dit gebeurde door middel van een oproep op dronten.ikpraatmee.nl, reclameborden en (sociale) media. In het gesprek met de griffier en de directeur Sociaal domein wordt afgevraagd of het toevoegen van raadsinitiatieven aan inwonersinitiatieven niet concurreert met de mogelijkheden die je de samenleving wilt bieden. Deze vraag staat in deze fase van de evaluatie nog open.

7

Stap 2: fases Dit participatietraject beoogde onderdeel uit te maken van de begrotingscyclus 2020. Het proces wordt doorlopen in 2019. Bij de begrotingsbehandeling 2019 in de raadsvergadering van november 2018, is door het college, als vervolg op het amendement ‘Dronten Begroot’, de toezegging gedaan met een uitgewerkt voorstel te komen voor de aangedragen initiatieven vanuit de samenleving. Er worden bij de Kadernota 2020 46 door inwoners ingediende initiatieven gevoegd en 12 door de raadsfracties aangedragen voorstellen om, met een selectie daaruit, invulling te geven aan het (later) door de raad beschikbaar gestelde eenmalige budget van € 100.000,-. Stap 1: Participatie of geen participatie en met welk doel? In stap 1 wordt vastgesteld of participatie nuttig is en met welk doel er geparticipeerd wordt. Voor de gesprekspartners werd als participatiedoel vooral het versterken van het democratisch proces geduid. Bij de bestuurders was er de wens om inwoners actiever te betrekken bij het beleidsproces. Voor het college is het doel om nieuwe verbindingen te maken en inwoners direct invloed te geven op het bestuur van de gemeente.

2.3. Dronten begroot Hoe de eerste stap gezet is staat omschreven in de overwegingen die GroenLinks met VVD, Leefbaar Dronten en ChristenUnie optekenden in het amendement ‘Dronten begroot’. Op 8 november 2018 neemt de gemeenteraad het amendement aan.* Overwegende dat in het coalitieprogramma is opgenomen dat in het kader van verbinden de samenleving wordt betrokken bij het opstellen van de begroting, en als aanvulling op het startbudget van het betrekken van de samenleving bij de begroting van 2020, besluit de raad een reservering van € 100.000,- op te nemen om inwoners en maatschappelijke organisaties in het tweede kwartaal van 2019 in de gelegenheid te stellen ideeën aan te dragen voor besteding van dit bedrag in de rest van 2019. De reservering wordt vrijgegeven nadat de raad heeft ingestemd met nadere uitwerking van vorm en criteria, opgesteld door raad en college. Op 24 januari 2019 doet het college een procesvoorstel aan de gemeenteraad: ‘Participatietraject opstellen kadernota en uitvoering amendement Dronten begroot’. Hierin wordt uitgegaan van twee campagnes, één die direct van start gaat over de begroting van 2020 en één voor het inmiddels lopende begrotingsjaar die van start gaat na het vaststellen de criteria. * Het amendement wordt gesteund door CDA, D66 en PvdA. 1 stem tegen van SP.

8

Ideeënmarkt, 5 maart 2019, foto: Protief.

3. Inventarisatie initiatieven 3.1. Raadsactiviteit, 5 juni 2019 Er is bij de concept kadernota 2020 een overzicht opgenomen van 58 initiatieven. Op 17 april 2019 stuurt de directie een e-mail naar de initiatiefnemers. Fragment: ‘U ontvangt dit bericht omdat u één of meerdere ideeën hebt aangedragen voor de kadernota 2020. Een aantal van u heeft daarbij ook gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een toelichting te geven tijdens de Ideeënmarkt van 5 maart jl. Allereerst wil ik u hartelijk bedanken voor al uw suggesties. Momenteel wordt er hard gewerkt aan het opstellen van de Kadernota. Daarin staan alle beleidsrichtingen voor 2020. De ingebrachte ideeën worden allemaal opgenomen in een bijlage daarvan en aangeboden aan de gemeenteraad. Ideeën die makkelijk en zonder extra kosten uitgevoerd kunnen al eerder worden overgenomen. Voor de andere ideeën is de keuze aan de gemeenteraad.’ Op 2 mei 2019 heeft het college van b. en w. per brief (als bijlage van e-mail) de met de gemeenteraad afgestemde vervolgprocedure aan de initiatiefnemers verstuurd en hen uitgenodigd bij de drie daarvoor bedoelde avonden aanwezig te zijn. De raadsactiviteit van 5 juni, de commissievergadering van 13 juni en de raadsvergadering van 4 juli 2019. Tijdens de raadsactiviteit van 5 juni hebben de raads- en commissieleden een top 10 samengesteld van kansrijke initiatieven: 1.

Aantrekkingskracht Van Veldhuizenbos vergroten (22 punten) 2. Regiegroep oprichten voor burgerparticipatie (20 punten) 3. Natuureducatie basisscholen (19 punten) 4. Opstarten pleegoudernetwerk (14 punten) 5. Aanleggen fiets- en voetbrug over de Lage Vaart (12 punten) 6. Odensehuis meer onder de aandacht brengen (9 punten) 7. Leegstaande winkelpanden tegen symbolisch bedrag verhuren aan starters (8 punten) 8. Trappen aanleggen Wisentbos (7 punten) 9. Zwemles voor iedereen (7 punten) 10. Opzetten stichting leergeld Dronten (6 punten) 9

De griffie geeft aan dat alle indieners van een initiatief op 7 juni 2019 door hen (de griffie) op de hoogte zijn gebracht van de uitkomst en dit te publiceren in ‘de vergaderapp’. Benadrukt wordt in dit bericht dat dit niet betekent dat de initiatieven nu automatisch zijn overgenomen en verwerkt worden in de Kadernota. Om dit voor elkaar te krijgen, moeten er één of meerdere amendementen ingediend worden (en aangenomen) zodat het college hiermee aan de slag kan. Om geen afbreuk te doen aan ‘een mooi en succesvol concept’ adviseert de griffie aan de leden van de raad vooraf met elkaar erover te spreken en af te stemmen wie wat indient en welke initiatieven daadwerkelijk op een meerderheid kunnen rekenen. ‘Het is namelijk niet zo dat we er blindelings op kunnen vertrouwen dat een initiatief op een meerderheid in de raad kan rekenen.’ 3.2. Kadernotabehandeling, 4 juli 2019 De heer Vermast (voorzitter presidium) stelt een punt van orde voor. Hij geeft aan dat de gemeenteraad deze avond niet wil spreken over de inwonersinitiatieven maar dit na de zomer te doen. ‘De gemeenteraad is overweldigd door de hoeveelheid initiatieven en wil recht doen aan alle indieners door er de tijd voor te nemen.’ De gemeenteraad stemt unaniem in met het ordevoorstel.

Enkele amendementen en moties uit de raadsfracties die als inwonersinitiatief waren aangemerkt worden wel in stemming gebracht: • • • • • •

•

Amendement Uitbreiding griffie (GroenLinks, ChristenUnie, Leefbaar Dronten, PvdA, CDA, SP en D66 wordt met twintig stemmen voor en zes (VVD) tegen aangenomen. Amendement Slimme bandenpomp (CDA) wordt verworpen met 18 stemmen tegen en acht stemmen voor (CDA, GroenLinks). Amendement Steunpunt vrijwilligers (CDA) wordt unaniem aangenomen. Motie ANWB Automaatje (CDA), met twaalf stemmen voor (CDA, D66, PvdA en ChristenUnie) en veertien stemmen tegen verworpen. Motie Stimuleringsprijs amateurkunst (CDA), met achtien stemmen voor en acht tegen (GroenLinks, Leefbaar Dronten, mevr. Veltman en dhr. Zuurendonk) aangenomen. Daarnaast is er een motie (LeefbaarDronten, GroenLinks, VVD en ChristenUnie) unaniem aangenomen om met een financieel voorstel te komen wanneer de provinciale subsidie (Leefbaarheidsfonds) om zwembad De Alk in Biddinghuizen toekomstbestendig te maken niet door zou gaan. Een motie Veilige looproutes (ChristenUnie en VVD) was aanvankelijk wel opgenomen in de bijlagen van de vergadering, maar (nog) niet in stemming gebracht. 3.3. Motie Inwonersinitiatieven, 19 september 2019

Bij het vaststellen van de kadernota op 4 juli 2019 is er geen keuze gemaakt uit de inwonersinitiatieven. Op 19 september 2019 dient de gemeenteraad unaniem een motie in over de Inwonersinitiatieven Kadernota 2020. Daarin wordt de € 100.000,-, die bestemd was voor initiatieven in het lopende begrotingsjaar, gereserveerd voor de initiatieven van 2020. Aan het college wordt gevraagd voor 1 januari met een raadsvoorstel te komen. Gevraagd wordt de initiatieven te rubriceren. De top tien komt te vervallen en het college neemt daarmee het project weer terug. Deze verandering in het proces is niet teruggekoppeld aan de indieners van de initiatieven.

10

3.4. Status van de initiatieven, 23 april 2020 Het raadvoorstel volgend op de motie van 19 september 2019 volgt op 18 februari 2020. Deze wordt behandeld in de commissievergadering van 12 maart 2020 en ligt ter besluitvorming voor in de gemeenteraad van 23 april 2020. Bij het voorstel is een overzicht opgenomen van 58 initiatieven met de dan actuele status. De begrotingscyclus is daarmee afgerond en de € 100.000,- die is vrijgehouden voor het honoreren van uiteindelijk vijf initiatieven is daarbij door de gemeenteraad vrijgegeven. Hieraan is € 7.000,- incidenteel geld toegevoegd. Vanuit de commissie wordt teruggekeken op het proces en gesteld dat dit proces ‘niet de schoonheidsprijs’ verdiend. De commissie heeft, bij het doorleiden van het voorstel naar de gemeenteraad, aan het college gevraagd alle initiatiefnemers op de hoogte te brengen van de status van de initiatieven en het proces te evalueren. Op 23 april 2020 neemt de gemeenteraad het besluit. In het voorstel staat dat om tot een keuze te komen welke van de initiatieven in 2020 tot uitvoering kunnen worden gebracht, er gekeken is naar vijf criteria. Dat zijn: 1. Is het voorgestelde initiatief haalbaar (geld en planning)? 2. Wordt er een beroep gedaan op incidentele middelen en past dit binnen het budget van € 100.000,-? 3.

Gaat het om de uitvoering van een gemeentelijke taak (zijn de werkzaamheden niet de verantwoordelijkheid van een andere organisatie)? 4. Is het voorgestelde initiatief niet strijdig met wet- of (interne) regelgeving? 5. Wordt het voorgestelde initiatief niet al uitgevoerd door de gemeente? Vijf initiatieven die aan deze criteria voldeden konden door het college worden voorgesteld om uit te voeren in 2020. Deze keuze is door de gemeenteraad gehonoreerd. De voorstellen welke niet zijn gehonoreerd zijn in de bijlage van het voorstel toegelicht. Het afwijzende ‘nee’ in deze toelichting, verwijst ernaar dat het initiatief al is (of wordt) uitgevoerd (of niet en waarom niet), wordt meegenomen in het opstellen van nieuw beleid of geen gemeentelijke of wettelijke taak is. Er wordt een korte samenvatting gegeven, van het rubriceren van de initiatieven: 1. Al afgerond (5 burger, 1 raadsfractie) 6 initiatieven 2. Geen gemeentelijke taak (2 burger, 1 raadsfractie) 3 initiatieven 3. Geen wettelijke taak (1 raadsfractie) 1 initiatief 4. Is al elders of in/ander gemeentelijk beleid belegd (7 burger, 1 raadsfractie) 8 initiatieven 5. Structurele component (9 burger, 3 raadsfractie) 12 initiatieven 6. Wordt al uitgevoerd (12 burger, 2 raadsfractie) 14 initiatieven 7. Wordt meegenomen in opstellen nieuw beleid (6 burger, 2 raadsfractie) 8. Wordt per voorstel beoordeeld (1 burger) 1 initiatief.

11

3.5. Actualisatie initiatieven, 23 maart 2021 Voor de inwonersenquête plaatsvond is het initiatievenoverzicht geactualiseerd, publieksvriendelijk gesorteerd en zijn uitkomsten ervan door het college van b. en w. per brief gedeeld met de initiatiefnemers. Wat opvalt bij het actualiseren: Met het besluit van 23 april 2020, de toekenning van de € 107.000,-, leek het project ‘inwonersinitiatieven’, als onderdeel van de begrotingsvraag, te zijn afgerond. Met in achtname van de vraag vanuit de gemeenteraad om ook niet gehonoreerde initiatiefnemers op de hoogte te brengen over de status van het besluit, zou dat misschien ook zo zijn. Echter waren er nog vele initiatieven aan te merken voor een positieve(re) en (en ook sneller mogelijke) reactie dan met een ‘nee’, omdat de gemeente ‘het al doet’ of ‘afweegt bij het maken van nieuw beleid’. Bij het ophalen van de actuele status (maart 2021) is aan betrokken adviseurs gevraagd of er contact over het initiatief is geweest met de initiatiefnemers. Soms had dat contact plaatsgevonden. Vaak niet. De vraag was (bij het starten van de evaluatie althans, in oktober 2020) ook nog niet centraal in de organisatie gesteld om daarop te monitoren. De actualisatie en terugkoppeling is vanaf dat moment ook in de evaluatie opgenomen. En daarmee ook het schrijven van de gepersonaliseerde brieven.

Soms zijn initiatieven uitgevoerd zonder dat men zich er persé van bewust was dat hier een inwonersinitiatief aan ten grondslag heeft gelegen, of een antwoord daarop kan zijn. Terugkoppeling over voortgang van grotere vraagstukken vindt plaats aan de gemeenteraad in jaarrekeningen. Het komt ook voor dat initiatiefnemers via meerdere wegen de gemeente hebben benaderd. Het kan dan zo zijn dat een idee weliswaar als begrotingsidee niet is gehonoreerd, maar wel als bijvoorbeeld ‘Het Beste Idee van Dronten’, waarvoor in de begroting al gelden waren opgenomen. Soms vinden gesprekken met inwoners plaats op inhoud, zonder dat de terugkoppeling ervan wordt weergegeven in het overzicht van inwonersinitiatieven. Het maakt intussen immers al deel uit van een inhoudelijk opgestart traject en niet zo zeer meer van een lijst van inwonersinitiatieven. We zien ook voorstellen die niet zijn opgenomen in het besluit van 23 april 2020 vanwege de structurele component ervan, maar waar op verzoek van de gemeenteraad uiteindelijk evengoed onderzoek naar is gedaan. In de chronologie (bijlage 1) zijn ook de informatieen bespreekmomenten opgenomen van al of niet uitgevoerde initiatieven die (tussentijdse) antwoorden hadden kunnen zijn aan de initiatiefnemers. Tussen de 46 en 60 initiatieven In de berichtgeving is uitgegaan van 46 en 58 initiatieven. 46 vanuit inwoners. 12 vanuit de gemeenteraad.

Er zijn echter 60 initiatieven aangereikt. Er lijkt geen bewuste reden voor te zijn de twee additionele initiatieven niet op te nemen in de overzichten. De twee additionele initiatiefnemers zijn immers gewoon uitgenodigd voor de ideeënmarkt van 5 maart 2019 en de vervolgbijeenkomsten na 2 mei 2019. Één van de initiatieven paste bij een ander ingediend initiatief en is zo evengoed meegewogen, een ander initiatief is bij het optekenen van de actuele status alsnog in de organisatie besproken en gespiegeld aan het daarop lopende beleid.

12

De 60 voorstellen lieten zich sorteren in: 1. Hiervoor maakten wij financiële ruimte: 5 initiatieven (4 inwonersinitiatieven, 1 uit de raad). 2. Niet voor gekozen: 11 initiatieven (7 inwonersinitiatieven, 4 uit de raad). 3. Spreken we graag over verder: 14 initiatieven (13 inwonersinitiatieven, 1 uit de raad). 4. Pakten we op: 9 inwonersinitiatieven (8 inwonersinitiatieven, 1 uit de raad). 5. Past ons goed: 10 inwonersinitiatieven (7 inwonersinitiatieven, 3 uit de raad). 6. Nieuwe verbindingen: 11 initiatieven (10 inwonersinitiatieven, 1 uit de raad). Een overzicht ervan is toegevoegd als bijlage (3).

13

Ideeënmarkt, 5 maart 2019, foto: Protief.

4. Opinie en enquêtes 4.1. Politieke arena Een beeld over een politiek proces ontstaat voor ieder individueel, en wordt vervolgens collectief met het beeld dat ervan wordt opgetekend in ‘de politieke arena’. We citeren drie berichten uit de media: ‘Raad wil alle initiatieven inwoners uitwerken’ (juli 2019), ‘Vóór 1 januari duidelijkheid over ideeën van bewoners’ (september 2019), ‘Dronter politiek moet anders omgaan met ideeën uit de samenleving’ (maart 2020). Wat daarin (buiten enkele superlatieven en roltoewijzingen) opvalt is dat steeds de tijd en de (weinige) snelheid van handelen worden genoemd. Of dat nu met het (gewisselde) proces te maken heeft, de cyclus die een begroting nu eenmaal doorloopt, het gebrek aan tijd daarbij om ieder voorstel goede aandacht te geven, of een mix daarvan. 1. ‘Raad wil alle initiatieven inwoners uitwerken’, Omroep Flevoland, 3 juli 2019. DRONTEN - De gemeenteraad van Dronten wil dat alle ideeën die inwoners hebben ingediend voor het verbeteren van hun leefomgeving worden uitgewerkt. Gevolg daarvan is dat die initiatieven donderdag nog niet worden betrokken bij de behandeling van de Kadernota. In het voorjaar heeft de gemeente inwoners en organisaties opgeroepen mee te denken over de beleidskeuzes voor 2020 en de jaren daarna, die worden besproken in de zogenoemde Kadernota. In totaal zijn er 46 initiatieven aangedragen door inwoners.

Op het wensenlijstje van de inwoners staat een keur aan onderwerpen, zoals bijvoorbeeld geluidsmaatregelen langs de Biddingringweg, een opknapbeurt voor het zwembad in Swifterbant en het instellen van vuurwerkvrije zones. De gemeenteraad is overweldigd door de hoeveelheid ingediende initiatieven en wil daarom dat ze worden uitgewerkt om ze goed op waarde te kunnen schatten. De raad wil onder meer graag weten welke initiatieven verwerkt kunnen worden in bestaand beleid en welke financiële gevolgen elk idee daadwerkelijk heeft. In het najaar wordt de begroting voor 2020 besproken. Hierin zullen de initiatieven worden verwerkt en behandeld.

14

2. ‘Vóór 1 januari duidelijkheid over ideeën van bewoners’, De Drontenaar 26 september 2019. DRONTEN - B en W hielden in maart een ideeënmarkt. Bewoners mochten plannen aandragen voor de begroting van 2020. Ruim een half jaar later is die begroting klaar, maar is nog steeds niet duidelijk wat er met de ideeën van inwoners gebeurt. Het college was namelijk ‘vergeten’ om te bedenken hoe die ingediende plannen moeten worden verwerkt. De gemeenteraad is het zat en eist vóór 1 januari duidelijkheid. Ook dit kalenderjaar wilde de gemeenteraad al plannen van inwoners belonen. Op initiatief van GroenLinks was daar 100.000 euro voor uitgetrokken. Bijna een jaar later zijn B en W nog steeds niet met voorstellen gekomen over hoe die ton te besteden. De raad verwacht er niets meer van en besloot donderdag om dit bedrag door te schuiven naar de plannen van bewoners voor 2020. Alle raadsfracties ondertekenden de motie en het voorstel werd donderdag unaniem aangenomen. B en W worden nu aan het werk gezet om eindelijk vaart te zetten achter de verwerking van de initiatieven van inwoners. Er moet nog dit kalender ‘een integraal voorstel’ komen over de 46 ingediende ideeën, inclusief een financiële onderbouwing. Het was overigens niet de eerste keer dat de gemeenteraad haar ongenoegen uitte over de procedure na de ideeënmarkt.

„Het verdient niet de schoonheidsprijs”, constateerde Jan Ammerlaan (Leefbaar Dronten) in juli. Siert Jan Lap (CDA) zei toen: „Het college en de gemeenteraad hebben de mond vol over participatie, maar wanneer er 46 geweldige initiatieven uit de samenleving komen, dan zijn we met z’n allen niet in staat om deze initiatieven een plaats te geven.” 3. ‘Dronter politiek moet anders omgaan met ideeën uit de samenleving’, FlevoPost, 13 maart 2020. DRONTEN - De gemeenteraad van Dronten is blij met de 'initiatieven uit de samenleving' die vorig jaar zijn aangedragen door bewoners en organisaties. Maar tegelijkertijd heeft men ook het schaamrood op de kaken, want het heeft wel erg lang geduurd voordat duidelijk werd of en hoe er werd omgegaan met die initiatieven. ‘Een leermoment,’ viel donderdag geregeld te horen tijdens een commissievergadering. Het idee was prima: laat de samenleving zelf met ideeën en plannen komen, om dat als politiek aan te horen en waar mogelijk over te nemen of te honoreren. Goede ideeën, die niet structureel geld kosten en dus elk jaar op de gemeentelijke begroting terugkomen, maar eenmalig kunnen worden gesteund en de samenleving beter maken. Maar de uitvoering ging, op z’n minst gezegd, nog niet helemaal soepel. De ideeënmarkt werd vorig jaar maart gehouden en dat leverde een kleine 50 ideeën op.

Dat een aantal van hen een jaar later, tijdens de commissievergadering van donderdag, dan nog eens wordt gehonoreerd, is toch een beetje laat. Dat was ook waar een inspreker, Maarten Vrolijk, de politiek in Dronten donderdag op wees. Want het gaat hier wat hem betreft wel om een belangrijk onderwerp: burgerparticipatie. ‘En dat gaat niet vanzelf. Het lijkt erop dat de behandeling van die ideeën als een hete aardappel vooruit is geschoven en steeds werd uitgesteld. We zijn inmiddels meer dan een jaar verder. Wat doet dat met de indieners? Hoe kan dit leiden tot meer participatie? Dat dit de ‘eerste keer was’ en ‘geen schoonheidsprijs verdient’, is dan echt te weinig’ hield hij de gemeenteraad en het college voor. ‘Dit is een hoofdpijndossier. De inspreker legt de vinger op de zere plek,’ zei Peter Duvekot (SP). De gemeenteraad toonde zich schuldbewust en deelde daarbij ook geen zwarte pieten uit. Kort gezegd komt het erop neer dat er van tevoren niet duidelijk is afgesproken hoe men te werk zou gaan en tussentijds dan ook nog eens de spelregels werden gewijzigd. En dat moet, daar is de gemeenteraad het ook over eens, de volgende keer anders. En ja, daarbij vielen dan toch die termen als ‘geen 15

schoonheidsprijs’ en ‘leermoment’. ‘We zijn met z’n allen verantwoordelijk. We hebben zelf verzuimd door te pakken en zelf te evalueren. Laten we dat eerst maar eens doen,’ was de conclusie van Jan Ammerlaan (Leefbaar Dronten). 4.2. Beleving van de inwoners

Op 18 maart 2021 heeft het college van B. en W. de 37 initiatiefnemers een brief geschreven waarin hen een toelichting is geven op de actuele status van de 48 door hen aangereikte initiatieven. 36 daarvan hebben de initiatiefnemers bereikt (één kwam retour). Bij de terugkoppeling zijn de initiatiefnemers uitgenodigd om terug te zien op het proces naar en het begrotingsjaar 2020. Van de 36 initiatiefnemers, heeft 50% gereageerd. De antwoorden zijn hieronder geanonimiseerd en verhalend weergegeven. Met de cijfers [V1] t/m [V17] wordt aangegeven op welk vraagnummer het een antwoord is. [V1] De initiatiefnemers hebben ervan gehoord dat er ideeën konden worden aangereikt via social media (44%); gemeentepagina (39%) of berichtgeving in de media (17%). Ideeënmarkt [V2] Van de respondenten heeft 56% (10) deelgenomen aan de ideeënmarkt. Verwachtingen van respondenten varieerden van ‘nihil’ en ‘een overheid die meedenkt en tot realisatie van een burgerinitiatief komt’ tot ‘een duidelijke reactie en antwoord’. [V3] De ideeënmarkt is gewaardeerd met een 5,2. Over het algemeen krijgt de ideeënmarkt een cijfer tussen de 5,5 en 6,5 (3x) of tussen de 8 en 8,5 (3x), er zijn drie uitschieters naar 1 en enkele niet ingevulde cijfers. Eén waardering van 5,5 wordt begeleid met de tekst dat ideeën beperkt of geen punten hebben gekregen.

De 5,5 lijkt daarmee meer een herinnering te zijn aan ‘de top tien bespreking’, die door de respondent met een 5,4 werd beoordeeld. Van de positieve respondenten was men benieuwd of er echt geluisterd werd (8,5), of er interesse was, en de opmerking dat wethouders wisten waar het over ging (beiden een 8,0). Bij de waarderingen met een 0,8. en 1,0. waren ook de verwachtingen laag: ‘nihil’ en ‘dat er weinig van terecht zou komen’. Bij de 6,1 en 6,5 waren de verwachtingen dat raads- en collegeleden de essentie van een procesidee duidelijk zou worden (6,1) en dat er een duidelijke reactie of duidelijk antwoord op het idee zou worden gegeven (6,5). Indieners die geen gebruik gemaakt hebben van de Ideeënmarkt hebben zich evengoed wel positief uitgelaten over de geboden mogelijkheid. Kadernotabespreking [V4] [V5] Op de vraag of men gebruik heeft gemaakt van de uitnodiging (d.d. 2 mei 2019) om één van de avonden bij te wonen geeft 65% van de respondenten aan dit niet te hebben gedaan. Twee respondenten geven aan de uitnodiging niet te hebben ontvangen, maar hebben deze avonden wel bijgewoond. Van de respondenten was evengoed 35% (6) aanwezig bij de kadernotabespreking. De kadernotabespreking wordt gewaardeerd met een 4,3. De respondenten met de verwachtingen ‘nihil’ en ‘weinig’ hebben ook ‘de top tien avond’ gewaardeerd met een 1 en een 5,4.

Daarnaast is er gewaardeerd met een 0,8 en een 3,0 maar ook met een 6,5 en 9,1. 16

[V6] De respondenten geven als advies aan de gemeenteraad de volgende overwegingen mee (de citaten worden voorafgegaan door het waarderingscijfer): 1,0. ‘Alle initiatieven zijn prachtig maar draaien alleen maar om Dronten. Neem het gemeentehuis, de zonnepanelenparkeerplaats en het Meerpaalplein.’ Respondent geeft aan zich niet te herinneren wanneer er voor het laatst een euro aan Swifterbant is uitgegeven. 3,0. ‘Het belachelijke was, dat we een presentatie hebben gegeven aan de wethouders maar de raadsleden beoordeelden onze inzendingen, zonder dat ze de presentaties hadden gezien, door lullige memo-plakbriefjes op de ideeën te plakken. Er mocht maar één briefje per idee. Ik zag dat raadsleden, een rondje liepen en op steeds hetzelfde idee stemden, tot drie briefjes toe. Denken waarschijnlijk, dat mensen op de tribune achterlijk zijn. Waarom mochten we onze ideeën niet toelichten aan de raadsleden die het mochten beslissen, terwijl we aan de wethouders het wel gedaan hebben, zonder dat zij stemrecht hadden?’ 5,4. ‘Er is een groot contrast van hoe toen werd gereageerd en hoeveel er is gerealiseerd. Er waren veel negatieve reacties en ik zie nu echt serieus naar voorstellen gekeken is en gedeeltelijk zijn overgenomen.’ 9,1.

‘Ga met degene die het idee heeft ingeleverd nog persoonlijk in gesprek en mocht het idee uitgevoerd zijn ga er dan samen naar kijken of het goed is of dat er nog verbeterpunten zijn.’ Begrotingsbehandeling [V7] [V8] 41% van de respondenten (7) geeft aan de begrotingsbehandeling te hebben gevolgd. 29% (5 van hen) geeft aan dat ook gedaan te hebben wanneer zij geen initiatief zouden hebben aangereikt. Er zijn ook respondenten (28%) die de raadsvergaderingen (soms) wel volgen, maar dat tijdens de begrotingscyclus 2020 niet hebben gedaan. [V9] De respondenten is gevraagd naar suggesties hoe de gemeente hen (en/of anderen) meer kan betrekken bij besluiten die er worden genomen. 39% (7) geeft hierbij een suggestie. De suggesties worden hieronder weergegeven, voorafgegaan door het waarderingscijfer dat is gegeven voor de mate waarin de respondent vindt een bijdrage te hebben kunnen leveren aan de begrotingsbehandeling. 3,0. ‘Duidelijker de voorwaarden aangeven; besluitvorming en voortgang van de ideeën.’ 3,1. ‘Mijn idee werd niet gehonoreerd, omdat het Ichthus college gaat verhuizen. Het speelplein van de Christaan Huygens school (op dezelfde locatie als mijn lantaarnpaal) werd wel goedgekeurd. Ook dit noodgebouw gaat verhuizen maar mag wel in aanmerking komen voor een paar jaar.’ 4,6.

'Gebruik' als gemeente sowieso meer de mogelijkheid om kennis/kunde en ervaring bij de eigen burgers op te halen. Betrek bijvoorbeeld belanggroepen in bepaalde procedures.’ 5,0. ‘Er wordt wel makkelijk gezegd dat iets binnen de bestaande begroting past/wordt opgelost, maar van daadwerkelijke invloed van betrokkenen is geen sprake (bij sportaccommodaties worden binnensportverenigingen niet actief betrokken).’ 7,9. ‘Minder doorlooptijd tijdens het proces en vooraf. bedenken wat een volgende stap kan zijn. Dit onderwerp werd als hete aardappel tussen raad en college geschoven. Zo haken mensen af.’ 9,0. ‘Ik kan mij niet herinneren dat ik een positieve of negatieve reactie heb ontvangen over de voortgang van mijn ingebrachte idee.’ 9,2. ‘Ik ben vrij druk met mijn werk. Ik zou het fijn vinden om een verslag te krijgen of een link. Zestig ideeën zijn aangebracht, deze mensen willen wat meer doen met de gemeente en hun woonomgeving. Dit kan een aanwinst zijn voor de gemeente.’ 17

Afwegen [V10] [V11] 65% van de respondenten (11) geeft aan geen contact gehad te hebben met de gemeente over het initiatief (of dat niet meer te weten). 35% (6) geeft aan dat wel te hebben gehad. Voor drie van hen was dat op eigen initiatief, en bij twee van hen was dat op initiatief van de gemeente. Voor de zesde ging dit over het proces en schrijft zelf te hebben geïnformeerd naar de stand van zaken, ‘waarop de griffier informatie heeft gegeven; daarna is ingesproken en niets meer vernomen. Zeer onbevredigend!’ [V12] Gevraagd is of de respondent begrip heeft voor het argument dat is gegeven om een initiatief op te pakken, op te nemen in nog te maken beleid of er juist niet in op te nemen? 56% van de respondenten (10) heeft er begrip voor. 17% van de respondenten (3) geeft aan er geen begrip voor te hebben. Nog eens vier respondenten geven een opmerking mee. De opmerkingen worden hieronder weergegeven, voorafgegaan door het waarderingscijfer dat is gegeven voor de mate waarin de respondent vindt een bijdrage te hebben kunnen leveren aan de begrotingsbehandeling. 3,0. ‘Er was veel onduidelijkheid; de initiatieven scoorden hoog tijdens een informatieronde binnen de raad. Daarna is voor elk initiatief bekeken of dit kon worden geïntegreerd in bestaand beleid. Hier is verder geen contact meer over geweest. Voor mij heeft dit geen positief resultaat opgeleverd.’ 5,0.

‘Ik heb er op zich wel begrip voor, maar van daadwerkelijke betrokkenheid van belanghebbenden is vervolgens geen sprake, dus het stemt mij niet tevreden.’ 7,9. ‘Ja en nee: proces duurde te lang, proces werd vertroebeld omdat idee van de raad meegenomen werd. Beleidsmedewerkers gaven snel antwoord op vele vragen over het proces, maar uitloop was natuurlijk zeer verdrietig.’ 9,0. ‘Ik weet niet zeker meer of ik wel een terugkoppeling heb gehad.’ Meepraten [V13] 63% van de respondenten (10) heeft de begrotingsbehandeling niet gevolgd. 37% wel (7). [V14] Met de stelling dat de initiatiefnemer door de oproep een bijdrage heeft kunnen leveren aan de begrotingsbehandeling wordt door 33% gereageerd met een gemiddelde van 8,6. 29% is het niet eens met de stelling en beoordeelt dit gemiddeld met een 4. [V15] 50% (9) van de respondenten geeft aan wel eens te hebben meegedaan aan andere meepraatactiviteiten om mee te denken over beleid. In enkele antwoorden betreft dat één van de activiteiten rond de begrotingsinitiatieven, bij vier van hen betreft dat informatie- en inloopbijeenkomsten. Bij één van hen ook het inspreken tijdens een commissievergadering.

[V16] Zeven respondenten, die een waarderingscijfer geven op de stelling of de respondent voldoende heeft kunnen bijdragen aan de begrotingsbehandeling, geven de gemeente de volgende suggesties mee (de citaten worden voorafgegaan door het waarderingscijfer): 3,0. ‘Het initiatief is niet tot zijn recht gekomen; zeer onhandige en slechte communicatie over de procedure, de voorwaarde tot indienen van een initiatief. Ook mis je de echte betrokkenheid en de wens van de overheid om er samen aan te gaan werken; dit was voor mij verspilde moeite.’ 3,1. ‘Zolang, de gemeente ‘zo’ met dit soort zaken omgaat (keuze schoolplein, red.) en alleen maar in eigen belang denkt, heeft dit weinig zin. ‘Ons kent ons’, zeker in een dorp.’ 18

4,6. ‘Andere houding vanuit ambtenaren. Zelf een aantal keren een melding gedaan. De betreffende ambtenaar komt vervolgens heel vervelend uitleggen waarom de klacht ongegrond is. Terwijl ik een melding doe vanuit de wens om mee te denken. Daarnaast heb ikzelf best wel wat twijfels over de inhoudelijke deskundigheid van sommige ambtenaren. Dit is niet erg, maar besef dat zo'n ‘domme Burger’ die hij/zij te woord moet staan, soms inhoudelijk meer deskundigheid heeft.’ 5,0. ‘De raad is voorstander van participatie. Maar (een heel aantal van) de ambtenaren kunnen hier zeer slecht mee omgaan. Bewoners die mee willen praten worden vaak te makkelijk afgeserveerd. Er worden keuzes voorgekauwd. U mag kiezen uit a. en b., maar kiest u maar voor a., want b. wordt het toch niet. Dit is erg jammer en de enige manier waarop dit nog kan veranderen is door hier apart op in te zetten binnen de hele gemeente Dronten. Ambtenaren trainen dat ze niet meer op de oude manier moeten denken en werken.’ 5,0. ‘Spreek specifieke doelgroepen aan, bijvoorbeeld sporters, sportverenigingen wanneer het gaat om accommodatiebeleid. Het blijft nu vrij algemeen en het initiatief ligt bij de oplettende burger.’ 7,9. ‘Niet sec voor mij, maar voor zoveel mogelijk inwoners: denken vanuit bewoners en niet vanuit het gemeentehuis.

Deze enquête slaat ook net de plank mis: vraag 14 vraagt of ik blij ben een bijdrage geleverd te hebben aan begrotingsbehandeling, dat is mijn perceptie. Helemaal niet: ik wil graag helpen om participatie te verhogen en leefkwaliteit voor iedereen te verbeteren. Dat de gemeente dat in de begrotingsbehandeling doet vind ik niet relevant voor mij.’* 9,2. ‘Persoonlijk gesprek op de plek waarover het idee ging. Daarmee kan de gemeente uitleg geven waarom iets op een bepaalde manier is gedaan/gemaakt en waarom het bv niet kan. De gemeente moet zich aan regels houden die de burger soms niet begrijpt of weet van heeft. Daarmee krijg je meer begrip.’ 9,4. ‘Ik denk dat ik, door het niet lezen van de gemeentelijke pagina, veel mis van wat er gebeurt op lokaal niveau. Ik zou graag meedoen met elke vorm van participatie, maar was niet op de hoogte van de mogelijkheid daartoe.’ * Vraag 14 luidde: ‘Op een schaal van 1 tot 10, in hoeverre bent u het eens met de volgende stelling: Door de oproep heb ik een bijdrage kunnen leveren aan de begrotingsbehandeling.’

19

Ideeënmarkt, 5 maart 2019, foto: Protief.

4.3. Beleving van de gemeenteraad Gelijker tijd met de inwonersenquête is er een enquête uitgezet onder de raadsfracties. Om de fractiegrootte niet als waarde te laten meewegen voor het formuleren van aanbevelingen is per fractie één reactie gevraagd. Alle fractievoorzitters hebben gereageerd op de uitnodiging om namens, of met, hun fractie de enquête in te vullen. Van één fractie ontvingen we een reactie in algemene zin. Waar we schrijven in termen van ‘unaniem’ of ‘allen’, geldt dat voor respondenten die de enquête invulden. De antwoorden zijn hieronder min of meer geanonimiseerd en verhalend weergegeven. Dat daar soms uit op te maken is om welke fractie het gaat, vonden we prima. We hebben vooral geprobeerd om in de tekst politieke profilering te voorkomen. Met de cijfers [V1] t/m [V17] wordt aangegeven op welke vraag de reactie een antwoord is. Om te peilen welke suggesties en ideeën raadsleden zelf in de kadernota wilden heeft het college aangeboden verkennende gesprekken te voeren met de raadsfracties en is een format aangereikt om initiatieven in te vullen. Uit de gemeenteraadsfracties zijn twaalf initiatieven aangereikt. Twee vanuit de VVD; vier vanuit het CDA, twee vanuit Leefbaar Dronten; drie vanuit ChristenUnie en één vanuit GroenLinks. De fracties van PvdA; SP en D66 hebben geen initiatieven aangereikt.

[V1] Voor alle fracties was het helder dat ook raadsfracties ideeën konden aanreiken. ‘Daar werd in de raadsinformatiebrief van 24 januari 2019 ook explicit om gevraagd’. Eén van de fracties geeft aan dat dat de normale gang van zaken is en het werk van de gemeenteraad om tijdens de behandeling van de kadernota initiatieven aan te reiken. ‘Dat gebeurt elk jaar’; ‘Daarom moeten we het misschien wel los zien van de inwonersinitiatieven.’ Eén van de fracties geeft aan dat het in hun beleving verplicht was om drie initiatieven aan te rijken: ‘een aantal had veel van elkaar weg, gezamenlijke aanpak was slimmer geweest’; ‘Die optie lag open door de oproep. Deze was begrijpelijk vanuit de gedachte achter het coalitieakkoord om nieuwe verbindingen te leggen met de samenleving. Daaronder wordt ook de gemeenteraad begrepen.’ Eén respondent schrijft het een goed initiatief te vinden, maar dat het de fractie bevreemde dat dit werd ingezet door het college. ‘Het hele proces verliep rommelig en ad hoc. In diezelfde periode werd ook een amendement uitgewerkt over de begroting 2019.’* ‘Ambtenaren van ‘financiën’ gaven in de fractievergadering toelichting op het in te vullen format voor de kadernota. Logisch, want de kadernota voor 2019 was beleidsarm gehouden vanwege de raadsverkiezingen.

De coalitie had ruimte in de begroting beloofd voor nieuwe verbindingen (initiatiefvoorstellen van oppositie en samenleving).’ * Dit betreft het amendement van oktober 2018. Ingediend door GroenLinks, VVD, Leefbaar Dronten en ChristenUnie. Drie partijen spreken over ‘de motie van GroenLinks’.

20

De respondent meldt dat er februari 2019 nét een collegevoorstel lag voor de renovatie van het gemeentehuis met een budgettaire impact van 25 mln., die als donderslag bij heldere hemel kwam: ‘Bij alle oppositiepartijen was er voorkeur voor een aanmerkelijk kleiner renovatiebudget (de helft), om voldoende reserve voor initiatieven van en voor de samenleving te hebben (woningbouw, topsporthal Dok, accommodatie brede scholen).’ Eén fractie geeft aan bang te zijn geweest voor een overload aan lokale initiatieven en initiatieven vanuit politieke partijen: ‘De fractie wilde voorrang geven aan lokale initiatieven en er was voor ons geen prangend onderwerp.’ [V2] De bespreking van de kadernota en de commissievergaderingen, maar ook debatten rond (eerdere) voorstellen zijn volgens de raadsfracties logische momenten om ideeën voor de begroting aan te dragen. Eén fractie geeft daarbij aan voorzichtig te willen zijn met nieuw beleid door het jaar heen, ‘als we dat doen, proberen we het eerst zonder financiële gevolgen.’ [V3] Op de vraag of er concurrentie is ervaren tussen de initiatieven uit de samenleving en die van de raadsfracties reageren de fracties verdeeld. Vijf fracties geven aan geen concurrentie te hebben ervaren met de inwonersinitiatieven.

Daarbij wordt opgemerkt dat de gemeenteraad ook bij de samenleving hoort, waartussen we nieuwe verbindingen wilden leggen’; ‘ideeën vullen elkaar aan en versterken elkaar’. Een respondent schrijft dat het mooier zou zijn dat bepaalde initiatieven vanuit de samenleving zelf komen: ‘Denk aan de troostboom, wie ben je als raadslid om daar een mening over te hebben?’ Twee fracties ervaarden die concurrentie wel. Zij geven hierbij aan ‘dat ideeën te veel op elkaar leken’ en ‘dat het innovatief en mooier zou zijn geweest je alleen te richten op inwoners en niet op de raadsfracties’. Eén van de respondenten geeft aan de initiatieven van de fracties duidelijk te willen scheiden met die vanuit de samenleving. Ideeënmarkt [V4] De respondenten zijn unaniem positief over de ideeënmarkt, ‘goed initiatief’, ‘hartstikke leuk, goede en waardevolle gesprekken gevoerd’. Het heeft de raadsleden geholpen om een beter beeld te krijgen van de initiatieven uit de samenleving. ‘Leuk en nuttig’; ‘Heeft absoluut geholpen’; ‘De ideeënmarkt was een prachtige gelegenheid om de ideeën ten toon te spreiden.’ Eén respondent geeft aan dat er al zoveel om ons heen gebeurt met politieke markten en motiemarkten: ‘Jarenlange ervaring waar we gebruik van kunnen maken.

Ik zou niet opnieuw het wiel willen uitvinden.’ [V5] Ook wordt door iedere respondent ‘ja’, en zelfs één ‘volmondig ja’ gegeven op de vraag of de ideeënmarkt geholpen heeft om samen met inwoners tot een beter beeld te komen van het initiatief en of het van toegevoegde waarde is voor de gemeente (of niet). Opgemerkt wordt dat er helaas niet voldoende ruimte was om alle ideeën uitgebreid door te spreken. ‘Ook hier was sprake van: wie het hardst roept, zie je beter…’; ‘Graag een volgende keer meer tijd om verdieping te kunnen zoeken’; ‘Mooi zou zijn als we ideeën ook bij ambtenaren en college kunnen neerleggen. Meer dan de helft van de initiatieven viel namelijk gewoon onder bestaand beleid en geld. Prima dat iemand aandacht vraagt voor iets, maar dit hoeft niet direct tot een raadsbesluit te leiden.’ [V6] De avond en de manier waarop door raads- en collegeleden met initiatiefnemers kon worden gesproken worden door de respondenten met een 8 beoordeeld. Eén respondent geeft daarbij aan dat het toch wel al lang geleden was. Een ander geeft aan vooral benieuwd te zijn naar het rapportcijfer van de initiatiefnemers. In paragraaf 4.2. (V3) lezen we dat de ideeënmarkt over het 21

algemeen van de deelnemers een gemiddelde waardering krijgt tussen de 5,5 en 6,5 (3x) of tussen de 8 en 8,5 (3x), er zijn drie uitschieters naar een 1 en enkele niet ingevulde cijfers. Kadernotabespreking [V7] Één respondent geeft aan dat het maken van de top 10 de fractie (in eerste instantie) hielp om een keuze te maken voor de meest kansrijke ideeën. ‘In tweede instantie niet omdat de oorspronkelijke insteek later werd losgelaten’. Vijf respondenten geven aan dat dit nauwelijks of niet heeft bijgedragen. Eén respondent geeft aan dat elk goed initiatief (helemaal als het niet veel geld kost), mag leiden tot een ‘JA! Gaan we doen’. Met zo’n gedachte is de top 10 minder relevant.’ Eén fractie licht toe dat In juni en juli 2019 is gebleken hoe lastig het proces te managen is als er vooraf niet goed is nagedacht over het hele proces. Want als je 60 ideeën hebt opgehaald, moet je 60x verwachtingen bij initiatiefnemers managen. Over de selectieprocedure is vooraf niet goed nagedacht. Vooraf had beter geselecteerd kunnen worden welke ideeën echt kansrijk waren’. ‘Het was een vrij gênante vertoning. Zeker omdat er geen debat was en initiatiefnemers met verwachtingen naar het gemeentehuis waren gekomen dat ze nog invloed hadden.

Dat was toen helemaal niet het geval.’ Een andere fractie vond het lastig om met de andere fracties uit zoveel initiatieven een passende top 10 te maken’; ‘Het was een rommelige en erg geïmproviseerde werkwijze’; ‘Ook was er verwarring over de nummering tijdens de bespreekavond.’ [V8] Één fractie geeft aan dat de ‘top 10 avond’ een beetje bijgedragen heeft aan het gevoel van eigenaarschap. Zes respondenten geven aan van niet. Eén respondent schrijft dat in juni bleek dat het eigenaarschap voor de initiatieven ter discussie stond. ‘Het college vond dat de raad erover ging, de raad beschouwde de uitwerking als een opdracht aan het college. In een poging van zowel de raad als het college om zowel de kool als de geit te sparen, werden echte keuzes uitgesteld en kregen de initiatiefnemers geen duidelijke feedback.’ Of: ‘We voelden ons eigenaar van initiatieven waar wij dachten als raadslid een rol in te kunnen spelen, maar dat gold dus niet voor de meeste initiatieven’; ‘Het was een moeilijke avond.’ [V9] Als waardering wordt gemiddeld een 3,3 gegeven (variërend van een 1 tot een 7). Opgemerkt wordt daarbij dat de avond gênant en rommelig was.