0bfa4547-b18d-4975-8a3a-d478c2fd8149.pdf
Tekst van het document
GRP DRONTEN VOORUIT OP DE INGESLAGEN WEG
Gemeentelijk rioleringsprogramma 2022-2028 Eén van de programma’s in het kader van de Omgevingswet
Pagina 2
VOORWOORD Terug naar: Inhoudsopgave
Voor u bevindt zich het gemeentelijk rioleringsplan Dronten (GRP) 2022-2028. Dit plan is als een interactieve pdf opgezet. In het kader van duurzaamheid wordt het GRP alleen digitaal beschikbaar gesteld. Door middel van klikken op de aanwezige links kunt u nadere informatie verkrijgen. Door middel van het klikken op de blauwe onderstreepte woorden, verkrijgt u een verdiepingsslag naar de achterliggende wetgeving en door het klikken op de groene onderstreepte woorden, verkrijgt men extra informatie over de situatie in Dronten. Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een belangrijk gemeentelijk beleidsdocument. Het geeft inhoudelijke, financiële en programmatische sturing aan het rioleringsbeheer. Dit is uit oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming één van de kerntaken van elke gemeente. Naast de zorgplicht voor het afvalwater, hemelwater en grondwater is er ook aandacht voor klimaatadaptatie, hetgeen niet alleen een rioleringsopgave is, maar een opgave voor meerdere beleidsterreinen in het openbare gebeid. De zorgplichten vergen veel financiële middelen en verdienen daarom een zorgvuldige benadering. Enerzijds moet gewoon gedaan worden wat noodzakelijk en verplicht is, anderzijds zijn op onderdelen beleidskeuzes mogelijk.
Het riool is voor alle inwoners en bedrijven en wordt mede mogelijk gemaakt door de middelen, welke worden opgebracht door burgers en bedrijven door middel van de rioolheffing.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Ton van Amerongen, wethouder
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 3
LEESWIJZER Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4
Toelichting op het gebruik Voor u bevindt zich het gemeentelijk rioleringsplan Dronten (GRP) 2022-2028. De tekst van het GRP is bewust compact gehouden om de leesbaarheid te bevorderen. U kunt met bladeren. Door middel van het klikken op de paars onderstreepte woorden, verkrijgt u een verdiepingsslag naar de achterliggende wetgeving en door het klikken op de groen onderstreepte woorden, verkrijgt u extra informatie over de situatie in Dronten. De groene blokken aan de linkerzijde verwijzen u door naar een onderdeel in het document. De paarse blokken aan de linkerzijde verwijzen u door naar een kader met extra toelichtende informatie. Een doorverwijzing in de tekst aangegeven met verwijst u door naar een internetpagina. Als u snel naar een hoofdstuk wilt dan kunt u onderaan de pagina op het hoofdstuk klikken. U kunt altijd terug naar de inhoudsopgave via de knop links.
Hoofdstuk 1 Wat is een Gemeentelijk rioleringsplan en de evaluatie van het GRP 2016-2021. Hoofdstuk 2 Hoe is het beleid van de zorgplichten vormgegeven. Hoofdstuk 3 Hoe is het beheer geregeld. Hoofdstuk 4 Wat is de ambitie en zijn de te nemen maatregelen in de planperiode. Hoofdstuk 5 Wat kost het rioleringsbeheer en Wat bedraagt de rioolheffing.
Hoofdstuk 5
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 4
SAMENVATTING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Beheer Klein team Maatregelen in de planperiode Rioolheffing COELO atlas
Gemeente Dronten voert het beheer over 340 kilometer vrij-verval riolering. Daarnaast beheert de gemeente drainage, rioolgemalen, straatkolken en dergelijke. Het hoofddoel van dit omvangrijke systeem is om afvalwater uit de directe leefomgeving te verwijderen ten behoeve van de volksgezondheid. Daarnaast komt riolering de bewoonbaarheid ten goede doordat wateroverlast en stank worden voorkomen. De klimaatverandering leidt tot vaker voorkomende extreme buien en daarom vergt dit extra aandacht. Tot slot is het milieu gediend met goed functionerende riolering. Dit kostbare systeem moet je zorgvuldig beheren en door-ontwikkelen, rekening houdend met duurzaamheid. Hoe de gemeente dat doet en hoe de kosten daarvan worden gedekt, daarover gaat het in dit GRP. Het beheer van de riolering in gemeente Dronten wordt gevoerd conform de wetgeving. Het systeem voldoet aan geldende richtlijnen. Binnen de gemeentelijke organisatie is een klein team belast met de werkzaamheden voor de riolering. Gedeelten van het werk worden uitbesteed aan gespecialiseerde marktpartijen of worden opgepakt binnen de SAF (Samenwerking Afvalwaterketen Flevoland). Uitbreiding van de personeelscapaciteit is onder andere nodig vanwege klimaatadaptatie, en de uit te voeren maatregelen in de planperiode.
Voor de gemeentelijke watertaken op gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater is in dit GRP concreet beleid geformuleerd. Dit biedt houvast bij nieuwbouw, bij meldingen en bij communicatie over klimaatadaptatie. Het GRP is zodanig van opzet dat het past bij de eisen voor een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) onder de bestaande Wet milieubeheer, maar tegelijk
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
aansluit bij de opzet van een gemeentelijk rioleringsprogramma (GRP) onder de nieuwe Omgevingswet. Het vermogensbeheer wordt voortgezet. Er is in het verleden al gekozen om vooraf te sparen. Het spaardoel is om voldoende middelen te hebben voor de aankomende vernieuwingsgolf. Dankzij uitgevoerde video-inspecties en degradatie-analyse is inmiddels duidelijk dat de riolering in Dronten langer meegaat dan oorspronkelijk gedacht en dat dikwijls geen complete vervanging nodig is maar kan worden volstaan met het goedkopere relinen. De financiële middelen, die nodig zijn om alle taken van het rioleringsbeheer te kunnen uitvoeren, worden opgebracht door een rioolheffing. De berekening leidt tot de volgende tarieven: Jaartal 2022 Rioolheffing € 139
2023 € 150
2024 € 150
2025 € 150
2026 € 150
2027 € 150
2028 € 150
later € 170
Deze tarieven gelden voor de planperiode 2022 – 2028 en moeten jaarlijks worden verhoogd met de werkelijk opgetreden inflatie vanaf prijspeil 2021. De noodzakelijke verhoging aan het begin van de planperiode hangt samen met de extra activiteiten vanwege de klimaatadaptatie en de overige uit te voeren maatregelen in de planperiode. Vanaf 2029 is een verhoging noodzakelijk omdat dan meer investeringen voor rioolvernieuwing worden verwacht. De rioolheffing in Dronten is laag vergeleken met Nederlandse gemiddelden, zie COELO atlas van de lokale lasten 2021. Dit wordt vooral veroorzaakt door het nog jonge stelsel op stabiele ondergrond.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 5
INHOUDSOPGAVE Voorwoord2 Leeswijzer
3
Samenvatting4 1 . Context 1.1 Bedoeling van het GRP 1.2 Het GRP in relatie tot andere ontwikkelingen 1.3 Evaluatie van het voorafgaande plan 1.4 Participatie en besluitvormingstraject
6 6 7 8 9
2. Beleid gemeentelijke watertaken 2.1 Beleid afvalwater 2.2 Beleid hemelwater 2.3 Klimaatadaptatie 2.4 Beleid grondwater 2.5 Beleid oppervlaktewater
10 10 12 14 15 16
3. Het beheer van de riolering 3.1 Bespreking van het areaal 3.2 Contact met de gebruikers van de riolering 3.3 Gegevensbeheer, berekeningen en monitoring 3.4 Assetmanagement en rioleringsbeheer 3.5 Integraliteit van de besluitvorming rondom rioolvernieuwing 3.6 Riolering en calamiteiten 3.7 Samenwerking bij het beheer van de riolering 3.8 Formatiecheck
17 18 19 20 22
Voorwoord
Samenvatting
Context
4. Programmering 4.1 Onderzoeksprojecten 4.2 Vernieuwing van het areaal
27 27 32
5. Kosten en rioolheffing 5.1 Kosten voor beheer 5.2 Uitgaven voor investeringsprojecten 5.3 Tariefs-egalisatie voor de rioolheffing 5.4 Vormgeving van het tariefsysteem van de rioolheffing 5.5 Berekening van de benodigde rioolheffing
33 33 34 35 35 36
Bijlagen37 Bijlage 1 Aansluitverordening riolering 2022 Bijlage 2 Verordening rioolheffing 2022 Bijlage 3 Regenwater afvoeren, Waarom en Hoe(folder) Bijlage 4 Gebiedsgericht IBA beleid(waterschap Zuiderzeeland) Bijlage 5 Ontheffing gemeentelijke zorgplicht Bijlage 6 Rioleringskennis in beweging (Sweco) Bijlage 7 Raadsbesluit
23 24 24 26
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 6
1 - CONTEXT Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Artikel 3.13 Artikel 4.22
Dit hoofdstuk bevat de context van het GRP. Wat is de bedoeling? Wat is het wettelijke kader? Hoe staat het in verhouding tot andere planvormen? Hoe is de evaluatie van het voorgaande GRP? Hoe loopt het besluitvormingstraject en welke participatie heeft plaatsgevonden? 1.1 – Bedoeling van het GRP. Het gemeentelijk rioleringsprogramma (GRP) is een document onder het regime van de Omgevingswet, zie artikel 3.13 met toelichting. Op het moment van schrijven is de Omgevingswet nog niet ingegaan. Het GRP is zodanig opgezet dat het tegelijk voldoet aan de eisen voor een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) uit de Wet Milieubeheer, artikel 4.22. Het GRP geeft inhoudelijke, financiële en programmatische sturing aan het rioleringsbeheer in de gemeente. Goed functionerende riolering is uit oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming één van de kerntaken van de gemeente. Het gaat daarbij om meer dan alleen de riolering zelf, namelijk om de wettelijke gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Deze watertaken vergen veel financiële middelen en verdienen daarom een zorgvuldige benadering. Enerzijds moet gewoon gedaan worden wat noodzakelijk en verplicht is, anderzijds zijn op onderdelen beleidskeuzes mogelijk.
Het riool is er voor ons allemaal en wordt mede mogelijk gemaakt door ons allemaal, want de middelen worden opgebracht door burgers en bedrijven middels de rioolheffing.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 7
1 - CONTEXT Inhoudsopgave
1.2 – Het GRP in relatie tot andere ontwikkelingen Het GRP is te lezen als zelfstandig document en staat in relatie met meerdere andere programma’s en overige documenten. Zie bijgaande afbeelding met de belangrijkste relaties.
Ga naar:
Klik op de onderdelen in de figuur voor meer informatie.
Terug naar:
Paragraaf 2.3
Klimaatadaptatie neemt te midden van deze aspecten een bijzondere plaats in vanwege de actualiteit en de nadrukkelijke samenhang met de gemeentelijke watertaken. De relatie tussen klimaatadaptatie en de riolering is zowel inhoudelijk als financieel van karakter, verder uitwerking omtrent klimaatadaptatie is te vinden in paragraaf 2.3.
Omgevingsvisie
Waterplannen: - Waterbeheerprogramma waterschap ZZL - RAS / LAS (deels) - Waterprogramma provincie Flevoland - Nationale plannen/ regels - RIONED / VNG aanbevelingen
Vakgebieden / ontwikkelingen: - Wegen - Groen - Ruimtelijke Ordening - Energietransitie - Klimaatadaptatie - Participatie - Handhaving
GRP Uitvoeringsprogramma's
Onderliggende documenten Omgevingsplan
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 8
1 - CONTEXT Terug naar: Inhoudsopgave
1.3 – Evaluatie van het voorafgaande plan In de aanloop naar het nieuwe GRP is een evaluatie uitgevoerd van het voorafgaande GRP. Voor een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten klik hier. Het merendeel van de maatregelen uit het GRP 2016 -2021
is uitgevoerd. Enkele zaken zijn doorlopende activiteiten en andere maatregelen krijgen een vervolg in dit GRP.
Ga naar: Evaluatie
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 9
1 - CONTEXT Terug naar: Inhoudsopgave
1.4 – Participatie en besluitvormingstraject De tekst van dit GRP is medio 2021 opgesteld door een ambtelijke werkgroep. De basis werd gevormd door een document dat is opgesteld door de SAF (Samenwerking Afvalwaterketen Flevoland). De werkgroep heeft het document toegespitst op de lokale situatie. Het waterschap Zuiderzeeland was betrokken bij het SAF-traject dat de basistekst heeft opgesteld voor dit GRP. Het concept GRP is toegestuurd aan het waterschap met verzoek om een reactie. De vaststellingsprocedure van het GRP ziet er als volgt uit: • Vooroverleg wethouder(s) met portefeuilles water & riolering, beleid en financiën. • Besluitvorming GRP college B&W; • Besluitvorming GRP gemeenteraad.
Besluitvorming in het Huis van de Gemeente Dronten
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 10
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Artikel 10.33 Artikel 2.16
Dit hoofdstuk behandelt het beleid inzake de gemeentelijke watertaken, voorheen aangeduid als zorgplichten riolering. • De eerste paragraaf geeft een uitwerking van het afvalwaterbeleid. • De tweede paragraaf geeft een uitwerking van het hemelwaterbeleid. • De derde paragraaf geeft een uitwerking aan het onderwerp klimaatadaptatie. • De vierde paragraaf geeft de uitwerking van het grondwaterbeleid. • De vijfde paragraaf geeft een uitwerking van het oppervlaktewaterbeleid.
2.1 – Beleid afvalwater In deze paragraaf staat het gemeentelijke beleid inzake afvalwater. De basis voor het beleid komt uit de wet. Dat is thans nog Wet milieubeheer artikel 10.33 en straks Omgevingswet artikel 2.16. De wet gaat er vanuit dat de gemeente verantwoordelijk is voor de inzameling van afvalwater, behoudens enkele uitzonderingen. Kernformulering van het afvalwaterbeleid Gemeente Dronten voert als beleid om het huishoudelijk afvalwater en het bedrijfsafvalwater voor bijna 100% in te zamelen met riolering (zijnde een collectief ondergronds inzamelsysteem). Het stedelijk afvalwater (dat is de mix van afvalwater en (zo min mogelijk) hemel- en grondwater) wordt getransporteerd naar een overnamepunt en daar overgedragen aan waterschap Zuiderzeeland. Het waterschap verzorgt het verdere transport naar en de zuivering op de AWZI. Het is voor eigenaren van gebouwen vrijwel altijd verplicht om een aansluiting te hebben op de riolering.
Bekijk hier een toelichting op het zuiveringsproces bij Waterschap Zuiderzeeland Het belangrijkste doel van riolering is om afvalwater af te voeren uit de directe leefomgeving omdat contact met afvalwater ziekten kan veroorzaken.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 11
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Afvalwaterbeleid: Woningen binnen bebouwde kom Niet-woningen binnen bebouwde kom Buitengebied Riolering: Nieuwe aansluitingen bestaande riolering Nieuwe aanleg Lozingen
Hierna volgt een gebiedsgerichte en thematische uitwerking van het afvalwaterbeleid: • Afvalwaterbeleid voor woningen binnen de bebouwde kom • Het is vrijwel 100% verplicht om woningen binnen de bebouwde kom aan te sluiten op de riolering. Dit strenge gebod geldt vanwege de volksgezondheid. Ontheffing is alleen tijdelijk mogelijk onder strenge voorwaarden. Het is de moeite waard om de haalbaarheid te onderzoeken van woningen zonder afvalwaterlozing, bijvoorbeeld in een proeftuin of “living-lab”, gericht op duurzaamheid, circulariteit en biodiversiteit. Klik hier voor meer informatie. • Afvalwaterbeleid voor niet-woningen binnen de bebouwde kom. • Voor niet-woningen geldt in principe hetzelfde beleid als voor woningen, namelijk verplicht aansluiten op de riolering vanwege de volksgezondheid. Het ligt alleen anders bij gebouwen waar geen afvalwater vrijkomt en bij bedrijven met bijzonder afvalwater of grote hoeveelheden afvalwater. Klik hier voor meer informatie. • Afvalwaterbeleid in het buitengebied. • In het buitengebied wordt in enkele deelgebieden drukriolering aangeboden. In die gebieden is het verplicht om daarop aan te sluiten. In de gebieden zonder drukriolering is een eigen zuiveringsvoorziening verplicht. Deze individuele voorziening loost gezuiverd water op het oppervlaktewater, onder het bevoegd gezag van het waterschap. Klik hier voor meer informatie.
• Beleid voor nieuwe aansluitingen of grotere lozingen op bestaande riolering. • Het bestaande rioolstelsel heeft een bepaalde capaciteit en dat betekent dat er niet zomaar nieuwe aansluitingen mogelijk zijn of dat lozingen opeens worden vergroot. Eerst moet de gemeente checken wat de mogelijkheden zijn. Het gaat naast technisch inhoudelijke zaken ook over de kosten. Als een bestaande lozing aanmerkelijk wordt verzwaard, dan geldt dit als een nieuwe aansluiting. Klik hier voor meer informatie. • Beleid voor nieuwe aanleg in uitbreidingswijken. • In nieuwe gebieden is aanleg van nieuwe riolering vereist. Dit gaat in nauw overleg tussen gemeente en waterschap. Klik hier voor meer informatie. • Beleid voor lozingen op de riolering. • Riolering is bedoeld voor huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater dat daarop lijkt. Andere lozingen zijn niet zomaar toegestaan omdat het schade kan berokkenen aan de riolering of aan de zuivering of aan het milieu. Het gaat om algemene zorgplicht om de goede werking van riolering en afvalwaterzuivering (AWZI). Specifiek gelden eisen voor olieen vetafscheiders. Klik hier voor meer informatie. • Beleid om foutaansluitingen tegen te gaan. • Foutieve aansluitingen kunnen grote problemen veroorzaken. De riolering raakt overbelast of er wordt ongezuiverd afvalwater geloosd. Dit moet worden aangepakt.
Het loopt via het constateren van een knelpunt tot aan de juridische aanpak. Klik hier voor meer informatie.
Foutaansluiting
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 12
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Artikel 3.5
2.2 – Beleid hemelwater In deze paragraaf staat het gemeentelijke beleid inzake hemelwater. De basis voor het beleid komt uit de wet. Dat is thans nog Waterwet artikel 3.5 en straks Omgevingswet artikel 2.16. Bijgaande toelichting laat zien dat de wet balans zoekt tussen de eigen verantwoordelijkheid van de particulier en de collectieve verantwoordelijkheid van de gemeente. Het is aan de gemeente om hierin lokale afwegingen te maken.
Artikel 2.16 Toelichting
Een belangrijk doel van riolering en bijbehorende bovengrondse afvoervoorzieningen is om wateroverlast te voorkomen. Bij extreme buien zal altijd enige overlast kunnen ontstaan.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Je kunt zelf een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie door in de tuin goed om te gaan met hemelwater. Zorg voor meer groen en minder verharding. Zorg verder voor hergebruik van hemelwater en laat het overschot weglopen in de bodem op een verdiepte plek in je tuin. Zo help je mee tegen wateroverlast en tegen verdroging!
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 13
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave
Kernformulering van het hemelwaterbeleid De kern van het hemelwaterbeleid van gemeente Dronten wordt als volgt geformuleerd:
Basisinspanning
Primair zijn burgers en bedrijven verantwoordelijk op hun eigen terrein. De gemeente streeft ernaar op langere termijn het hemelwater te ontvlechten en hoofdzakelijk afvalwater naar de zuivering af te voeren. Het hemelwater wordt lokaal benut of geïnfiltreerd in de bodem of geloosd op oppervlaktewater. Foutaansluitingen worden voorkomen. Gebieden worden zo ingericht dat overlast bij extreme buien minimaal zal zijn, het water kan zich tijdelijk in de openbare ruimte bufferen zonder veel overlast te geven. In het kader van doelmatigheid wordt bij rioolwerkzaamheden de particulier gevraagd te participeren om op eigen terrein initiatief te tonen.
Overzicht van de overstorten
Hierna volgt een thematische uitwerking van het hemelwaterbeleid. Tijdens de planperiode kan dit gebiedsgericht worden uitgewerkt.
Ga naar: Hemelwaterbeleid Riooloverstorten
Afkoppelen hemelwater
openbare ruimte. Klik hier voor de voordelen van afkoppelen. Extreme buien geven steeds vaker problemen met wateroverlast. Het geeft een nieuwe opgave. Deze wordt besproken in de volgende paragraaf klimaatadaptatie.
In gemeente Dronten is een aantal rioolstelsels van het gemengde type. Hierin wordt hemelwater in dezelfde buis afgevoerd als afvalwater. Gemengde stelsels hebben overstorten. In enkele kaders wordt nader ingegaan op deze overstorten: • Kader met uitleg over de noodzaak van overstorten. • Kader over de basisinspanning bij overstorten. • Kader met het overzicht van de overstorten in gemeente Dronten. Hemelwaterbeleid kan worden ondersteund door particulier initiatief. Dit geeft kleine voordeeltjes per keer, maar kan op termijn een krachtig middel vormen om het bestaande gemengde rioolstelsel te ontlasten. Particulieren kunnen dit doen op hun eigen perceel en de gemeente kan het doen in de
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 14
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Paragraaf 1.2 Ga naar: Beleid extreme buien
2.3 – Klimaatadaptatie Het klimaat verandert, het regent vaker, langer en harder en het wordt steeds warmer. Klimaatadaptatie is iets voor meerdere beleidsterreinen en valt niet specifiek onder het beleidsterrein water en riolering. Klimaatadaptatie vraagt iets van de inrichting van de totale openbare ruimte. Deze dient zo ingericht te worden, dat er rekening gehouden wordt met het minimaliseren van wateroverlast, hittestress en droogte en aandacht is voor biodiversiteit. Wateroverlast. De regen die valt, dient een weg te vinden in de openbare ruimte, deze wordt deels gebufferd en afgevoerd via het riool en het overige water dient geborgen te worden in de openbare ruimte, door wegen en groenstroken zo in te richten dat het water bij een extreme bui tijdelijk gebufferd kan worden. Het water kan vervolgens infiltreren in de ondergrond, afgevoerd worden naar het oppervlaktewater of alsnog afgevoerd worden middels de riolering. Het is financieel onverantwoord om riolering te dimensioneren op extreme piekbuien. In de huidige situatie is de riolering gedimensioneerd op bui 8 (19,8 mm) van de leidraad riolering van RIONED. Vanwege de klimaatverandering hebben we in Dronten gekozen om de riolering bij toekomstige ontwikkelingen te dimensioneren op bui 10, dat is een bui die die 35,7 mm af kan voeren. In het GRP 2016-2021 is een stresstest wateroverlast uitgevoerd.
Er is een theoretische bui op de kernen Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant losgelaten, die extreem is en in theorie eens per 100 jaar voor zal komen (T=100+10%, 63,4 mm in 1 uur met de piek in het midden). Uit deze berekening volgt waar de locaties met wateroverlast plaatsvinden. Zo zijn in alle kernen de wateroverlast locaties geïnventariseerd. Er is bij de uitwerking rekening gehouden met de aanwezige infrastructuur, bomen en de ligging
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
van kabels en leidingen. Zo zijn er op locaties eigenlijk wel maatregelen gewenst, echter laten de plaatselijke omstandigheden dit niet toe. We gaan in de planperiode van het GRP bewoners en bedrijven onder meer op deze locaties informeren hoe ze een bijdrage op eigen terrein kunnen leveren aan het voorkomen van wateroverlast. Op de locaties waar wel mogelijkheden zijn om de wateroverlast te minimaliseren kunnen we maatregelen nemen. De maatregelen zijn uitgewerkt in een maatregelprogramma en besproken met de diverse beheer- en beleidsafdelingen. De te nemen wateroverlast maatregelen komen niet alleen ten laste van de riolering maar zijn voor de totale openbare ruimte. Zo kan de weg en de groene buitenruimte een bijdrage leveren aan het bufferen van extreme buien. Hierdoor is het ook logisch en reëel om deze kosten evenredig te verdelen. Voor deze maatregelen is voor de periode 2022-2050 een benodigd budget geraamd van 642.000,- euro. Een deel van deze kosten is subsidiabel(1/3), de overige kosten dienen vanwege het integrale karakter bekostigd te worden uit de algemene middelen(1/3) en de rioolheffing(1/3). Hiervoor is een separaat voorstel opgesteld. Als maatregel is in de planperiode 20222028 opgenomen om 214.000 euro vrij te maken uit de rioolheffing voor het aanpakken van de wateroverlast locaties binnen de kernen van de gemeente Dronten.
Klik hier voor het beleid voor extreme buien.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 15
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Artikel 3.6 Artikel 2.16 Wettelijke taak gemeente
2.4 - Beleid grondwater In deze paragraaf staat het gemeentelijke beleid inzake grondwater. De basis voor het beleid komt uit de wet. Dat is thans nog Waterwet artikel 3.6 en straks Omgevingswet artikel 2.16. De gemeentelijke grondwatertaak is slechts beperkt van omvang en staat in relatie tot de verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar en in relatie tot de taken van de provincie en het waterschap. Het komt er op neer dat de gemeente alleen een taak heeft voor het beïnvloeden van de grondwaterstand in openbaar gebied en voor het aanbieden van een afvoerroute voor grondwater vanaf aanliggende percelen, voor zover doelmatig. Klik hier voor meer informatie over de wettelijke taak van de gemeente voor grondwater.
Meldingen grondwater
Kernformulering van het grondwaterbeleid De kern van het grondwaterbeleid wordt in de gemeente Dronten als volgt geformuleerd: Perceeleigenaren zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de grondwaterstand op hun perceel. De gemeente pakt haar grondwaterzorgplicht in bebouwd gebied en openbaar terrein op, voor zover dat redelijkerwijs van de gemeente mag worden verwacht en voor zover maatregelen doelmatig zijn. De inzet van de gemeente is gericht op het aanleggen en onderhouden van een werkend drainagesysteem in de openbare ruimte in gebieden. Drainage wordt vaak aangelegd ten behoeve van versnelde afvoer van bovenwater dat niet of moeilijk infiltreert en kwelwater. Dit voorkomt schade aan de wegconstructie door verzakking en opvriezen en werkt in positieve zin door naar de omgeving. Het hangt van de bodemgesteldheid af of drainage in de openbare ruimte voldoende doorwerkt naar het aanliggende perceel of niet. Zo niet, dan kan de gemeente de mogelijkheid aanbieden de particuliere drainage te laten lozen op de hemelwater riolering, indien aanwezig. Omgang met meldingen over vocht en grondwateroverlast. Het tegengaan van vocht en grondwateroverlast op eigen terrein is in eerste instantie een taak voor de particulier. Klik hier voor meer informatie over het beleid bij meldingen over grondwateroverlast.
Locaties van de peilbuizen
Grondwatermonitoring In de gemeente Dronten is begin 2015 een peilbuizennetwerk aangelegd voor monitoring van de grondwaterstand. Uit de data blijkt tot heden dat er geen sprake is van grondwateroverlast. In de bijlage is een kaart toegevoegd met de locaties van de peilbuizen in de kernen van de gemeente Dronten.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 16
2 - BELEID GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Overgedragen watergangen Uitgangspunten stedelijk water
2.5 - Beleid oppervlaktewater In deze paragraaf staat het beleid inzake het oppervlaktewater. In het stedelijk gebied zijn voorzieningen aangebracht om het overtollig neerslag en grondwater af te voeren. Maar ook overstorten vanuit het rioolstelsel worden via het watersysteem afgevoerd. Het is belangrijk dat het watersysteem voldoet aan de eisen. De afvoer moet gewaarborgd zijn en worden voorbereid op de klimaatveranderingen en extreme buien waar we mee te maken hebben. Daarnaast heeft het stedelijk water andere functies als belevings- en recreatieve waarde. In 2011 is het stedelijk water aan het waterschap Zuiderzeeland overgedragen. Afspraken die hier over zijn gemaakt zijn vastgelegd in een maatwerk overeenkomst stedelijk water Dronten. In de bijlage is een tekening van de overgedragen watergangen toegevoegd. Deze sheets zijn dynamisch. Bij uitbreiding van het gemeentelijke areaal wordt het beheer en onderhoud van de watergangen die voldoen aan de voorwaarden overgedragen aan het waterschap Zuiderzeeland. De voorwaarden en de wijze van beheer staan beschreven in de maatwerkovereenkomst stedelijk water Dronten. Deze maatwerkovereenkomst zal in de planperiode van het GRP20222028 opnieuw bekeken worden en waar nodig worden aangepast aan de hedendaagse maatstaven en wensen. Klik hier voor meer informatie omtrent de uitgangspunten bij het inrichten van stedelijk water.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 17
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave
Dit hoofdstuk gaat in op het beheer van de riolering en voorzieningen die hier aan gerelateerd zijn. Het hoofdstuk start met een beschrijving van het te beheren areaal met een korte bespreking van de meest kenmerkende objecten en de wijze waarop deze worden beheerd. Daarna volgen de aspecten die betrekking hebben op het gebruik door burgers en bedrijven, zoals het omgaan met meldingen, de spelregels bij verstoppingen en communicatie en bewustwording. Vervolgens komen onderwerpen aan bod die betrekking hebben op het functioneren van het systeem in z’n geheel, zoals gegevensbeheer, hydraulische berekeningen en monitoring. Hierna wordt stilgestaan bij calamiteiten, degradatie-analyse van de objecten en het programmeren van noodzakelijke investeringen. Rioleringsbeheer raakt aan diverse andere vakgebieden waarmee dus samenwerking nodig is. Aan bod komen de samenwerking met andere afdelingen binnen de gemeente, de samenwerking met de waterbeheerder en de samenwerking in de regio. Rioleringsbeheer vraagt om inzet van deskundige medewerkers. In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk wordt ingegaan op de omvang van het team, met een samenvatting van een uitgevoerde formatiecheck.
Verschillende putranden in de gemeente Dronten
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 18
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Overzicht voorzieningen Huis- en bedrijfsaansluitingen Kolken en lijngoten Vrij-verval riolen
3.1 – Bespreking van het areaal Goed beheer begint met weten wat je hebt. In bijgaand kader een overzicht van de voorzieningen die gemeente Dronten in eigendom en beheer heeft om invulling te geven aan de gemeentelijke watertaken. Het gaat om een beschrijving van het areaal op hoofdlijnen. Gedetailleerde informatie is te vinden in de beheersystemen. Ter informatie wordt een korte toelichting gegeven op essentiële onderdelen van de riolering. Riolering bestaat uit diverse objecten, zoals: • Huis- en bedrijfsaansluitingen; • Kolken en lijngoten; • Vrij-verval riolen; • Gemalen en persleidingen; • Riolering buitengebied; • Drainage. Klik op genoemde objecten voor een toelichting.
Gemalen en persleidingen Riolering buitengebied Drainage
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 19
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Spelregels bij verstopping Bewustwording
3.2 – Contact met de gebruikers van de riolering Deze paragraaf gaat in op de belangrijkste contacten die er zijn tussen de gebruikers van de riolering en voorzieningen en de gemeente. Meldingen van burgers en bedrijven Meldingen van burgers en bedrijven zijn een belangrijke bron van informatie en dikwijls reden om in actie te komen. Soms kan het probleem door de gemeente worden verholpen, zoals bijvoorbeeld een verstopte kolk in open baar gebied. Andere keer moet de melder zelf in actie komen, bijvoorbeeld bij een rioolverstopping op het eigen terrein of een lekke kelder. In alle gevallen moet de gemeente de melding respectvol afhandelen. Zorgvuldige registratie van meldingen heeft als bijkomend voordeel dat op termijn bepaalde trends
zichtbaar worden die van belang zijn voor inzicht in het functioneren van de riolering. Meldingen kunnen persoonlijk, telefonisch en per e-mail worden gemeld en worden geregistreerd in het programma Djuma/Fixi. Hierin worden alle meldingen aangaande de openbare ruimte geregistreerd. Spelregels bij verstoppingen Woningen en overige panden zijn op de riolering aangesloten met aansluitleidingen. Hierin kan onverhoopt een verstopping ontstaan. Zo’n situatie gaat vaak gepaard met stress en is één van de weinige momenten van contact met de gemeente. Duidelijkheid is op zo’n moment van belang. Op of nabij de erfgrens is op particulier terrein veelal een ontstoppingsstuk ingebouwd. Klik hier voor de spelregels bij verstopping. De hoofdregel is dat de veroorzaker van de verstopping opdraait voor de kosten ervan. Communicatie en bewustwording Burgers zijn zich dikwijls nauwelijks bewust van de aanwezigheid van riolering. Slechts een deel van de mensen weet hoe belangrijk de riolering is voor de volksgezondheid en voor de bewoonbaarheid van de leefomgeving. Bewustwording is belangrijk voor draagvlak voor de rioolheffing en om achteloos lozingsgedrag te voorkomen. Naast bewustwording over het belang van goed lozingsgedrag wordt aan gesloten bij initiatieven voor educatie gericht op het bredere spectrum van duurzaamheid, circulariteit, afval- en grondstoffen en biodiversiteit.
In de planperiode 2022-2028 wordt ingezet op educatie en voorlichting op scholen. Middels een educatieprogramma voor het basisonderwijs willen we de jeugd betrekken bij de riolering. In het grondstoffenbeleid wordt er tevens aandacht besteed aan educatie van de jeugd. We gaan gezamenlijk(integraal)optrekken om afval(grondstof ) en riolering onder de aandacht van de jeugd te brengen.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 20
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave
3.3 – Gegevensbeheer, berekeningen en monitoring Er komt heel wat kijken bij het beheer van de riolering. Informatie over de toestand van objecten en over het functioneren van het systeem in z’n geheel, is essentieel om te weten wanneer onderhoud, reparatie, vervanging of andere maatregelen noodzakelijk zijn. De basis is het gegevensbeheer. Hydraulische berekeningen helpen om het systeem-functioneren te toetsen en te begrijpen. Vervolgens dien je te weten hoe het systeem in de praktijk functioneert door monitoring. Deze onderzoeksactiviteiten leiden tot diverse analyses die erop gericht zijn om de riolering nu en in de toekomst goed te laten functioneren, ook in veranderende omstandigheden.
functioneren van het stelsel/gebieden, wat kan er nog bij als lozing? In dit GRP wordt als maatregel opgenomen om te bekijken hoeveel extra capaciteit per wijk er nog in de riolering beschikbaar is.
Gegevensbeheer Correcte gegevens van de te beheren objecten vormen de basis voor goed beheer. De objectgegevens zijn opgenomen in de volgende systemen: • Beheerpakket GBI voor de gegevens van riolen, inspectieputten, persleidingen en kolken. • Huisaansluitingen worden bijgehouden in een tekensysteem gekoppeld aan GBI. • Telemetrie, storingenbeheer rioolgemalen, overstortregistratie via het pakket Mous Aquaweb. Hydraulische berekeningen Rioleringsvoorzieningen moeten voldoende capaciteit hebben om naar behoren te kunnen functioneren. Bij het dimensioneren van deze voorzieningen worden daarom hydraulische ontwerpberekeningen uitgevoerd. In een later stadium worden controleberekeningen uitgevoerd om te bezien of de voorziening nog voldoet in de gewijzigde omstandigheden uit de praktijk. Denk aan kennis over hydraulisch
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Een verstopping van een rioolgemaal of van huisaansluiting is vervelend. Verstoppingen ontstaan door vaak door zaken, die in het riool terechtkomen, maar er eigenlijk niet in horen, zoals bijvoorbeeld doekjes, vet en zeepresten. Let in elk geval goed op je eigen lozingsgedrag.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 21
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave
Monitoring van het systeem-functioneren Rioleringsvoorzieningen zoals gemalen, pompunits, overstorten en drainage worden gedimensioneerd op basis van theoretische berekeningen met diverse aannamen. Deze werkwijze is heel gebruikelijk in de civiele techniek en in de praktijk de enige bruikbare manier om grootschalige voorzieningen te ontwerpen. Het is ook gebruikelijk dat het feitelijke functioneren enigszins afwijkt van de ontwerpuitgangspunten. Zolang dit binnen redelijke marges plaatsvindt is er niets aan de hand en voldoet het systeem aan de verwachtingen. Maar als het feitelijke functioneren fors afwijkt van de verwachting, dan kan het nodig zijn om in te grijpen. Monitoring is het waarnemen van het feitelijke gedrag en dit in relatie brengen met het beoogde gedrag. In de SAF (Samenwerking Afvalwaterketen Flevoland) wordt hiertoe een project opgezet in de loop van de planperiode.
Er komen heel wat berekeningen en analyses aan de orde om te toetsen of het gehele systeem van de riolering goed functioneert. Dit is kantoorwerk achter de schermen.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 22
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Strategieën voor rioolbeheer
3.4 – Assetmanagement en rioleringsbeheer Assetmanagement streeft naar doelmatigheid, naar uniforme en transparante afwegingen én naar het bieden van meerwaarde voor elke Euro. In zijn algemeenheid omvat assetmanagement de coördinatie van alle activiteiten van een organisatie die erop gericht zijn dat eigenaren optimaal profijt hebben van hun bezittingen. Beperken we ons tot rioleringsbeheer dan gaat het erom dat we ons rioolstelsel zodanig beheren en onderhouden dat er met een minimaal risico een maximale prestatie wordt geleverd voor inwoners en bedrijven en dat voor acceptabele kosten. Risico
Maatregel
Kosten
In de jaren ’80 van de vorige eeuw ontstond het besef dat oude riolen kunnen leiden tot instortingen en dus tijdig vervangen moeten worden. De rioolheffing moest daartoe omhoog want die werd alleen gebruikt voor dagelijks beheer en onderhoud. Maar niet elk riool hoeft na 60 jaar te worden vervangen. Er kwamen geavanceerde inspectietechnieken op de markt en er werden ingrijpmaatstaven geformuleerd. Een volgende stap was het besef dat je in verschillende omstandigheden uiteenlopende risico’s kunt accepteren. Dit wordt risico-gestuurd of data-gedreven beheer genoemd. Bijgaand kader geeft achtergrondinformatie over strategieën die in de loop der jaren zijn gehanteerd binnen het rioleringsbeheer. Gemeente Dronten heeft gekozen voor risico-gestuurd beheer met behulp van het rekenpakket Rasmariant.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Relinen is een renovatiemethode om de kwaliteit van een rioolstreng te herstellen zonder deze te vervangen. Het is goedkoper dan rioolvervanging, maar niet in elke situatie toepasbaar.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 23
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave
3.5 – Integraliteit van de besluitvorming rondom rioolvernieuwing Het besluit om een rioolbuis te vervangen staat meestal niet op zichzelf. Gezien de consequenties van de rioolvervanging qua omvang van de werkzaamheden (straat open, brede sleuf en wegdek vervangen) hangt het besluit samen met andere aspecten die spelen in de openbare ruimte, zoals de kwaliteit en ouderdom van de weg, plannen om openbare ruimte anders in te richten, toegankelijkheid en mogelijk toekomstige opgaven zoals aanleg van een warmtenet of de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Onderstaande figuur illustreert het proces om te komen tot een besluit over het vervangen van riolering.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
In de praktijk is sprake van een besluit dat is gebaseerd op een meervoudige optimalisatie van aspecten die spelen in de openbare ruimte in een buurt of wijk. Vanuit het perspectief van de riolering is er dus sprake van optimalisaties op twee niveaus: 1. Niveau riolering dat is gericht op de programmering van het in stand houden van de vrij verval riolering. Het optimum komt voort uit de gehanteerde vervangingsstrategie. 2. Niveau openbare ruimte dat is gericht op een bredere programmering van opgaven. Het optimum komt voort uit de met elkaar samenhangende opgaven in een buurt of wijk.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 24
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Calamiteiten door falende objecten Calamiteiten door externe factoren Checklist beheer en beleid Samenwerking binnen de gemeente
3.6 – Riolering en calamiteiten In de praktijk komen calamiteiten voor. Dat kan zijn door het falen van een object in de riolering zelf (defect of storing), waardoor het functioneren van het gehele systeem in het geding is. Maar een calamiteit kan ook worden veroorzaakt door externe factoren, waarbij de riolering een rol speelt bij de gevolgen ervan. Beide mogelijkheden verdienen aandacht in de planperiode. In de planperiode van dit GRP is als maatregel opgenomen een plan op te stellen. Hierin wordt uitgewerkt hoeveel capaciteit in het rioolstelsel resteert, hoelang het gemaal mag uitvallen, welke afsluitingen mogelijk zijn bij calamiteiten, hoe het water stroomt, welke risico’s en welke gevolgen denkbaar zijn.
3.7 – Samenwerking bij het beheer van de riolering Het beheren van de riolering is een eigen vakgebied, maar geen sectorale aangelegenheid. Op diverse punten bestaan raakvlakken met andere afdelingen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Voor dagelijks gebruik is een checklist gemaakt met de belangrijkste beheer- en beleids uitgangspunten. Samenwerking binnen de gemeente In het overzicht staan de belangrijkste onderwerpen verwoord. Samenwerking is vereist met collega’s van beleid en beheer van openbare ruimte, milieu, afval- en grondstoffen, duurzaamheid, vergunningen, financiën en overige collega’s binnen de gemeentelijke organisatie. In de praktijk komen calamiteiten voor. Dat kan zijn door het falen van een object in de riolering zelf (defect of storing), waardoor het functioneren van het gehele systeem in het geding is. Maar een calamiteit kan ook worden veroorzaakt door externe factoren.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 25
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Samenwerking met de waterbeheerders Regionale samenwerking Samenvatting resultaten
Samenwerking met de waterbeheerders Gemeenten en waterbeheerders komen elkaar op diverse punten tegen. Voor gemeente Dronten gaat het om waterschap Zuiderzeeland en om Rijkswaterstaat. Goede samenwerking met de waterbeheerder is van groot belang gezien de vele raakvlakken tussen gemeente en waterbeheerders. Regionale samenwerking Gemeente Dronten werkt op diverse wijzen samen met anderen in de regio, dit is vormgegeven in samenwerkingsverbanden. Zo bestaat er het samenwerkingsverband SAF, waarin de afvalwaterketen samenwerking is vormgegeven en het KAF, waarin de Klimaat Adaptieve samenwerking binnen Flevoland is vormgegeven. Daarnaast bestaan er de samenwerkingsverbanden tussen GBLT (Gemeentelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn) voor onder andere het innen van de rioolheffing en de OFGV (Omgevingsdienst Amstel, Gooi en Vecht) voor onder andere toezicht en handhaving. Branche standaard gemeentelijke watertaken Om de kwetsbaarheid bij de uitvoering van de gemeentelijke watertaken in beeld te brengen, hebben de gemeenten in Flevoland gezamenlijk de zogenaamde branchestandaard gemeentelijke watertaken uitgevoerd. Met de branchestandaard toetsen gemeenten en waterschappen of de competenties en kennis op het gebied van stedelijk waterbeheer binnen hun organisatie of in de samenwerking aanwezig zijn. Hier een korte samenvatting van de resultaten van het uitgevoerde onderzoek.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 26
3 - HET BEHEER VAN DE RIOLERING Terug naar: Inhoudsopgave Samenvatting
Ga naar: Taken voor de rioleringszorg
3.8 – Formatiecheck Rioleringsbeheer is een veelomvattende aangelegenheid en vraagt inzet van menskracht. Bijgaand kader geeft een overzicht van de belangrijkste taken voor de rioleringszorg. Het overzicht volgt de indeling van de Kennisbank Van RIONED (voorheen bekend als Leidraad Riolering module D2000) en maakt gebruik van de kengetallen daaruit. Dit geeft een onafhankelijke globale check op de omvang van de beherende organisatie van de gemeente. Het houdt geen rekening met lokale bijzonderheden en is nog niet geactualiseerd voor het nieuwe aspect klimaatadaptatie. Uit deze globale check blijkt dat gemeente Dronten voor het vakgebied riolering een kleine formatie heeft, versus de beheer- en beleidsopgave. In de praktijk worden af en toe tijdelijke medewerkers ingehuurd om projecten voor te bereiden. Het speelt komende jaren extra vanwege maatregelen voor klimaatadaptatie. Uitbreiding van de personeelscapaciteit is niet alleen gewenst vanwege klimaatadaptatie, echter ook vanwege de overige maatregelen die in de planperiode uitgevoerd dienen te worden. Zo is er capaciteit gewenst voor participatie in de samenwerkingsverbanden, het voorbereiden van projecten en het leveren van een bijdrage aan de ambities van de gemeente Dronten.
Daar we niet alle werkzaamheden in regie uit kunnen voeren ontstaat er op meerdere taakgroepen een geringe onderbezetting waardoor het nodig is om 1 fte aan te trekken. Al naar gelang waar de vraag ontstaat kan deze fte worden ingezet op zowel beleids-als beheerniveau. Rekening houdend dat er op beleidsniveau minimaal 0,6 fte benodigd is de komende planperiode.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Klimaatadaptatie is overigens geen opdracht die alleen bij het vakgebied riolering thuishoort. Het hoort te landen in de hele organisatie en door te werken in de integrale manier van werken te midden van thema’s als duurzaamheid, circulariteit, grondstoffen en biodiversiteit.
Door rioolgemalen op tijd te renoveren blijft de bedrijfszekerheid gegarandeerd. Hiermee behouden we een robuust systeem voor de afvoer van afvalwater.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 27
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave Samenvatting
Dit hoofdstuk bevat de programmering van voorgenomen activiteiten in de planperiode. Het gaat daarbij niet om het dagelijkse beheer en onderhoud, maar om projecten. Het gaat enerzijds om projecten gericht op onderzoek en anderzijds op vernieuwing van gedeelten van het areaal.
4.1 – Onderzoeksprojecten Onderzoek en planvorming zijn nodig om goed zicht te houden op de ontwikkeling van het rioolstelsel. Het helpt om de goede koers te houden binnen de rioleringszorg. Bijgaand overzicht toont de geplande activiteiten en ambitie. Het is goed denkbaar dat tijdens de looptijd van dit GRP nog enkele acties worden toegevoegd vanuit actuele ontwikkelingen.
Hoofdstuk 5 Maatregelen 2022-2028 Activiteit Vestigen recht van opstal voor de riolering Onderzoek naar illegale bedrijfslozingen Opstellen tekeningen en hoeveelheden verhard oppervlak, zowel openbaar als particulier Opstellen gemalen calamiteiten plan, per wijk stroomrichting, capaciteit, faalkans, ledigingstijd, en hoe lang kan het gemaal uitvallen, hoe afvoeren en hoeveel m3 (afval)water er nog op de riolering kan worden aangesloten. Het beleid WKO's (warmte- en koude opslag) en buitengebied herrijken Integreren gemeentelijk rioleringsplan in de omgevingswet Uitwerken vernieuwingsadvies Rasmariant Klimaatadaptieve maatregelen in de kernen om wateroverlast bij hevige buien te voorkomen Onderzoek doen naar beleidopties Informeren, onderzoeken en stimuleren particulieren voor het afkoppelen van hemelwater Projecten volgend uit de samenwerking Zuiderzeeland (onder meer een afvalwaterstudie) voor Dronten Rasmariantanalyse en gemeentelijk plan Opstellen kostendekkingsplan en bekijken naar de mogelijkheid van tariefdifferentiatie Educatie en voorlichting scholen in samenwerking met het grondstoffenbeleid Voorlichting geven aan bedrijven en inwoners m.b.t klimaatadaptatie Onderzoek naar verdroging en vernatting t.g.v. klimaatverandering op de omgeving
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 28
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave
Toelichting op de voorgenomen activiteiten. Maatregelenprogramma 2022-2028. De te nemen maatregelen geven vorm aan de ambitie die de gemeente voor de planperiode 2022-2028 heeft. Voor uitvoering van de maatregelen in dit GRP wordt er contact gezocht met de benodigde afdelingen. Zo zal afhankelijk van de maatregel onder meer de afdelingen ARCA, VHV, GO, en het team dat zich bezig houdt met het opstellen van de omgevingswet/ visie nauw worden betrokken. De maatregelen worden dus integraal met aanpalende vakgebieden afgestemd en opgepakt. Vestigen van recht van Opstal. In de planperiode van 2016-2021 zijn de locaties geïnventariseerd waarvoor een recht van opstal gevestigd dient te worden. Er waren zowel locaties waar de gemeente riolering op terrein van derden heeft liggen, als locaties waar particulieren persleidingen, gemalen en olie- of vetafscheiders hebben liggen in het openbaar gebied. Er is besloten geen van de locaties aan te pakken, waar de gemeente eigendom heeft op particulier terrein, maar deze aan te pakken als vervanging zich voordoet (damage control). In de planperiode 2022-2028 wordt voor de locaties waar particulieren eigendom hebben op de gemeentelijke ondergrond recht van opstal gevestigd.
De kosten voor de notaris en het kadaster, ofwel de kosten voor het vestigen van het recht van opstal komen ten laste van het GRP 2022-2028 en zijn begroot en opgenomen in de exploitatie. Aan de eigenaren wordt een retributie geheven voor het hebben en (onder)houden van de voorziening in de openbare grond. De inkomsten van deze retributie komen niet ten gunste van de rioolheffing. In een separaat voorstel zijn de uitgaven inzichtelijk gemaakt.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 29
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave
Onderzoek illegale bedrijfslozingen. Er vinden op diverse locaties illegale lozingen(vet, (motor)olie, loog) op het rioolstelsel plaats. Deze lozingen kunnen het stelsel aantasten en zijn daarnaast slecht voor het milieu. In de planperiode 2016-2021 is als maatregel opgenomen de illegale bedrijfslozingen te inventariseren. In de komende planperiode 2022-2028 wordt er een offerte bij de OFGV (Omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vecht) aangevraagd, om de bekende locaties daadwerkelijk te gaan controleren met als doel de illegale lozingen te reduceren. Opstellen tekeningen en hoeveelheden verhard oppervlak, zowel openbaar als particulier. Klimaatverandering is een zaak van alledag. Om de gemeente Dronten hier op voor te bereiden worden de hoeveelheden verhard oppervlak opnieuw bepaald. Deze worden verwerkt op tekening. Met deze gegevens kunnen we nieuwe rioolberekeningen maken. Opstellen gemalen- en riolerings capaciteitsplan. In de komende periode gaan we in beeld brengen wat de gemalen kunnen
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
verwerken en welke hoeveelheid afvalwater in kuub(m3) er nog op de riolering per wijk aangesloten kan worden. Daarnaast wordt de faalkans per rioolgemaal bepaald en wordt er een plan opgesteld hoe om te gaan met uitval van de gemalen. Het beleid WKO's en buitengebied herijken. Er is op heden nog geen beleid opgesteld voor WKO(warme-koude opslag)installaties. Met het gasloos aanleggen van nieuwe woonwijken en stijgende gasprijzen worden er naar verwachting in de nabije toekomst meer en meer WKO installaties door particulieren en bedrijven aangelegd. In de transitievisie warmte, die op dit moment wordt opgesteld door de duurzaamheidsregisseur van de gemeente Dronten, wordt aangegeven dat de bestaande woningen eerst goed geïsoleerd dienen te zijn, alvorens deze middels een individuele warmtepomp of WKO installatie kunnen worden verwarmd. Zo wordt in stappen toegewerkt naar een gasloze woonwijk. Om de ontwikkelingen te blijven volgen dient er ook beleid te worden opgesteld voor WKO installaties, daar deze gespoeld dienen te worden. Dit spoelwater dient te worden afgevoerd. Samen met de vorige maatregel, capaciteitsplan
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 30
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave
voor de riolering wordt bekeken, welke ruimte er op de riolering beschikbaar is. Hieruit wordt vervolgens het beleid voor WKO installaties vormgegeven. Voor de buitengebieden, waar huidig met afstand- en aansluitcriteria ’s wordt gewerkt, dient het huidige beleid bekeken te worden en te worden bezien of dit nog past binnen de ambitie van de gemeente. Integreren gemeentelijk rioleringsplan in de omgevingswet. De gemeente Dronten is bezig met het opstellen van de omgevingsvisie. In samenwerking met het team dat zich bezig houdt met de integrale visie op de leefomgeving gaan we de beleidsuitgangspunten voor de riolering en de huidige zorgplichten voor afval- hemel- en grondwater aangeven, zodat deze op een correcte manier kunnen worden verwerkt in de omgevingsvisie en de onderliggende plannen. Uitwerken vernieuwingsadvies Rasmariant. De Rasmariant-analyse is gebaseerd op risico gestuurd beheer. Regelmatig dienen riolen verbeterd of vervangen te worden omdat ze niet meer voldoen aan de eisen of vanwege externe factoren. Een riool onder een drukke asfaltweg mag niet instorten terwijl onder een stuk gras de gevolgen van instorten kleiner zijn. De gevolgen van een calamiteit ter plaatse van de drukke weg zijn immers groter. Als we het risico op het optreden van een calamiteit niet willen laten toenemen dan moeten we de kans van optreden van die calamiteit verkleinen.
Dus dienen we er voor zorgen dat het riool onder een belangrijke weg van betere kwaliteit is. Uit de Rasmariant analyse volgt een vernieuwingsadvies voor de riolering. Alvorens tot vervanging of reparatie over te gaan, dient dit advies geverifieerd en gecontroleerd te worden. In de planperiode wordt het vernieuwingsadvies tegen het licht gehouden.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 31
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave
Klimaat adaptieve maatregelen in de kernen om wateroverlast bij hevige buien te voorkomen. In 2019 hebben college en raad kennis genomen van de resultaten van de stresstesten wateroverlast, hitte en droogte en ingestemd met de vervolguitwerking van de geschetste maatregelen. De maatregelen zijn uitgewerkt in een maatregelprogramma en besproken met de diverse beheer- en beleidsafdelingen. Voor deze maatregelen is een benodigd budget geraamd van 642.000,- euro. Een deel van deze kosten zijn subsidiabel(1/3), de overige kosten dienen vanwege het integrale karakter bekostigd te worden uit de algemene middelen(1/3) en de rioolheffing(1/3), hiervoor is een separaat voorstel opgesteld. Als maatregel is in de planperiode 2022-2028 opgenomen om 214.000 euro vrij te maken uit de
rioolheffing voor het aanpakken van de wateroverlast locaties binnen de kernen van de gemeente Dronten. Onderzoek doen naar beleidsopties particulieren voor het afkoppelen van hemelwater. Wateroverlast, hitte, droogte, biodiversiteit zijn hedendaagse aandachts gebieden, die de gemeente niet alleen in de openbare ruimte op kan lossen. In samenwerking met de aanpalende beheer- en beleidsafdelingen wordt onderzocht hoe we particulieren kunnen stimuleren tot het nemen van maatregelen op eigen terrein. Ten laste van het GRP worden de beleidsopties voor het afkoppelen tegen het licht gehouden. Projecten volgen uit de samenwerking Zuiderzeeland voor Dronten. In de planperiode is rekening gehouden dat er gezamenlijk met het waterschap Zuiderzeeland een afvalwaterplan of soortgelijk plan wordt opgesteld. Hiervoor zijn beperkte financiële middelen gereserveerd. Rasmariant-analyse en gemeentelijk plan. Aan het einde van de planperiode (2028) wordt er opnieuw een Rasmariant analyse uitgevoerd (zie ook terug), waarmee we op basis van inspecties en het toekennen van schadepunten iets kunnen zeggen over levensduur van de riolering. Tevens wordt het beleid, beheer, de genomen en de toekomstig te nemen maatregelen bekeken en op basis van de dan geldende wetgeving en ambitie bepaald en beschreven in een gemeentelijk plan. Opstellen kostendekkingsplan.
Voor de planperiode vanaf 2028 wordt er opnieuw een kostendekkingsplan opgesteld. Hier wordt de stand van voorziening, de uitgaven in de nieuwe planperiode en de benodigde rioolheffing opnieuw berekend.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 32
4 - PROGRAMMERING Terug naar: Inhoudsopgave
Educatie en voorlichting scholen. Middels een educatieprogramma voor het basisonderwijs willen we de jeugd betrekken bij de riolering. In het grondstoffenbeleid wordt er tevens aandacht besteed aan educatie van de jeugd. We gaan gezamenlijk(integraal) optrekken om afval(grondstof ) en riolering onder de aandacht van de jeugd te brengen. Voorlichting geven aan bedrijven en inwoners m.b.t klimaatadaptatie. Om klimaatadaptatie onder de aandacht te brengen bij burgers en bedrijven gaan we voorlichting geven. Hoe we dit gaan doen zal in de planperiode nader worden bepaald, maar er kan gedacht worden aan periodiek foldermateriaal, bewonersavonden en het betrekken van omwonenden bij het uitvoeren van maatregelen in de openbare ruimte. Onderzoek naar verdroging en vernatting t.g.v. klimaatverandering op de omgeving. Vanwege de klimaatverandering is de intentie om in de planperiode, het grondwatermeetnet dat de gemeente Dronten beheert en door een extern bedrijf laat monitoren en ontsluiten beter te bekijken en op basis van de data voorspellingen te doen voor de toekomst. 4.2 – Vernieuwing van het areaal Het rioolstelsel van gemeente Dronten wordt risico-gestuurd beheerd met inzet van het programma Rasmariant. Dit leidt tot jaarlijkse adviezen voor renovatie of vernieuwing van rioolstrengen. Rioolgemalen worden regelmatig gecheckt op hun functioneren.
Vervanging van elektromechanische onderdelen gebeurt gemiddeld eens per 15 jaar. Betonconstructies gaan veel langer mee. Er is hiervoor een meerjaren vervangingsprogramma opgesteld.
Voorwoord
Samenvatting
Context
Beleid gemeentelijke watertaken
Rioolgemalen vormen het pompende hart van het rioolstelsel en moeten 24/7 functioneren. Onverhoopte storingen lopen via de storingsdienst.
Beheer van de riolering
Programmering
Kosten en rioolheffing
Bijlagen
Pagina 33
5 - KOSTEN EN RIOOLHEFFING Terug naar: Inhoudsopgave Ga naar: Tabel activiteiten planperiode
Dit hoofdstuk draait om de bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Als eerste komen de kosten aan bod voor dagelijks beheer en onderhoud; de exploitatie. Vervolgens komen de investeringen aan bod. Daarna staan wij stil bij de vraag hoe je grote jaarlijkse sprongen in de rioolheffing wilt voorkomen. Vervolgens komt aan de orde welk tariefsysteem gemeente Dronten hanteert voor de rioolheffing. Tot slot volgt de doorrekening tot de benodigde rioolheffing.
Gemengde activiteiten
5.1 – Kosten voor beheer Het dagelijkse beheer van de riolering, ook wel aangeduid als beheer en onderhoud, is van essentieel belang om het systeem goed te laten functioneren. Activiteiten die worden uitgevoerd ten behoeve van gemeentelijke watertaken mogen worden toegerekend aan het rioleringsbeheer. Zij worden bekostigd vanuit de middelen die worden binnengehaald met de rioolheffing. De klimaatverandering leidt tot extra inspanning voor de zorgplicht hemelwater. De kosten hiervan zijn geraamd op € 214.000 voor zover redelijkerwijs toe te rekenen aan de rioolheffing. De uitvoering hiervan wordt voorzien in de jaren 2022-2025. Al de activiteiten voor de planperiode zijn opgenomen in de tabel. De totale kosten van deze activiteiten zijn geraamd op € 85.000 per jaar. Kosten voor vervanging van elektromechanische onderdelen van de rioolgemalen maakt onderdeel uit van de exploitatiekosten. Kosten voor betonwerk zijn vooralsnog niet te voorzien. De exploitatiekosten voor de riolering in gemeente Dronten zijn als volgt opgebouwd: • Regulier onderhoud en uitbestedingen: • Activiteiten uit tabel §4.1. • Loonkosten, overhead en inhuur • Toegerekende BTW