Jaarstukken 2025 d.d. 15-6-2026 (2) v260515 definitief
Tekst van het document
We hebben er echter begin 2025 voor gekozen om het eerder gekozen nieuwe systeem niet door te zetten, omdat dit niet passend was bij de functies die we als gemeente nu en in de toekomst nodig hebben. We hebben daarom een heroverweging gedaan en stappen in 2026 over naar HR21. Dit functiewaarderingssysteem wordt aanbevolen in de CAO Gemeenten en past bij een gemeentelijke organisatie. De overstap naar een nieuw functiewaarderingssysteem is nodig om helderheid te scheppen in functies en wegingen, waarbij we ook in de toekomst arbeidsvoorwaarden kunnen bieden die passend zijn bij onze taken. Bovendien wordt het gebruik van HR21 naar verwachting in de toekomst een verplichting vanuit de CAO. Daarnaast hebben we het afgelopen jaar de overstap gemaakt naar een nieuw personeelsinformatiesysteem, genaamd Youforce. Informatievoorziening Centraal staat in de uit te voeren werkzaamheden het vastgestelde informatiebeleid 2024 -2027. In 2025 hebben we het volgende gerealiseerd: 1. Selectie van een nieuwe ICT partner voor het leveren van de digitale werkplek Drimmelen. In Q2 2025 hebben we de opdracht voor de ICT dienstverlening gegund. Vanaf augustus zijn we aan de slag gegaan met de voorbereidingen om de overstap te gaan maken in april 2026. We hebben in 2025 de ontwerpfase en het eerste deel van de bouwfase doorlopen. 2. Verbeteren van informatiebeheer en dienstverlening.
We hebben een pilot gedraaid om per cluster de informatiehuishouding naar een hoger niveau te tillen. Hierbij hebben we het gesprek gevoerd over gewenste procesverbeteringen, werkafspraken, informatieveiligheid, informatiebeheer, informatievoorziening, wet- en regelgeving zoals de WOO, WMEBV en WEP, en dienstverlening. We hebben het als een succes beleefd om te werken aan een gezamenlijk beeld van de opgave per cluster om vervolgens verbeteringen te prioriteren. Dit gaan we in 2026 uitbreiden naar alle clusters. 3. Implementatie van een nieuw financieel pakket. Het nieuwe financieel pakket is operationeel. 4. Implementatie van een nieuw pakket voor personeel en salarisadministratie. De voorbereidingen voor de implementatie van het nieuwe pakket voor personeel en salarisadministratie Youforce zijn uitgevoerd in 2025, waarna we begin 2026 live zijn gegaan. 5. Structurele doorontwikkeling in de ketens Op alle ketens zijn er grotere en kleinere verbeteringen doorgevoerd die een bijdrage leveren aan de bedrijfsvoering en de dienstverlening. Informatiebeveiliging en Privacy De gemeente verwerkt veel gegevens van inwoners en bedrijven en vindt het belangrijk om op een juiste manier met deze gegevens om te gaan. Daarom wordt ingezet op de juiste beveiliging van deze gegevens en de bescherming van de privacy rechten van inwoners, ondernemers en werknemers.
Hiervoor geldt de wettelijke grondslag op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg). ENSIA De methode waarmee gemeenten verantwoording afleggen over het niveau van hun informatiebeveiliging heet ENSIA, Eenduidige Normatiek Single Information Audit. ENSIA helpt gemeenten in één keer verantwoording af te leggen over informatieveiligheid gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). ENSIA structureert ook de verantwoording richting de rijksoverheid, over de Basisregistratie Personen (BRP) en reisdocumenten, Digitale identiteit (DigiD), 87 Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), Basisregistratie Ondergrond (BRO) en Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI). De zelfevaluatie ENSIA 2025 wees uit dat de beheersingsmaatregelen van Drimmelen voldoen aan de normen die voor DigiD worden gesteld en voldoen aan de normen die voor SUWI worden gesteld. De uitkomst van de zelfevaluatie werd op deze punten door een externe, onafhankelijke auditor beoordeeld. Uit de verantwoordingsrapportage is gebleken dat ook de BAG, BGT en de BRO voldeden aan de normen in 2025. Meldplicht datalekken Onder de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) geldt de meldplicht datalekken.
Dit houdt in dat incidenten, waaronder inbreuken met persoonsgegevens, gemeld moeten worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en/of de betrokkene(n). Bij een datalek van persoonsgegevens wordt de impact beoordeeld. Bepaald wordt of het datalek moet worden gemeld aan de AP en de betrokkenen. Daarnaast wordt onderzocht welke maatregelen de gemeente moet treffen zodat het aantal datalekken zo beperkt mogelijk blijft. De beveiligingsincidenten en datalekken worden bijgehouden in een register. In 2025 is het aantal beveiligingsincidenten afgenomen. Voorbeelden zijn pogingen tot phishing, CEO-fraude (nepfacturen) en waarschuwingen over mogelijke kwetsbaarheden in software die misbruikt kunnen worden door hackers. In 2025 was sprake van 32 beveiligingsincidenten t.o.v. 41 beveiligingsincidenten in 2024. Hierbij was er geen sprake van een datalek dat gemeld moet worden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Rechten van betrokkenen Alle processen voor de interne afhandeling van verzoeken over rechten van betrokkenen zijn vastgelegd. Inwoners kunnen een verzoek ook via de website van de gemeente Drimmelen indienen. Daarnaast kan een inwoner een privacymelding bij de Functionaris Gegevensbescherming neerleggen. In 2025 is er één AVG-verzoek tot inzage binnengekomen, dit bleek een inzageverzoek BRP.
Daarnaast is er één verzoek tot het wissen van gegevens van een eerder inzageverzoek binnengekomen. Bewustwording en training Het programma om collega's te trainen en zich bewust te maken van het belang van een zorgvuldige omgang met gevoelige informatie werd voortgezet in 2025. Via tweewekelijkse vragen werden en worden medewerkers bevraagd op hun houding, kennis en gedrag. De informatie uit deze nano- learning geeft voeding aan training op maat. In het introductieprogramma voor nieuwe medewerkers is een module Informatiebeveiliging en Privacy opgenomen. Interne beheersing Interne beheersing is een integraal onderdeel van de activiteiten binnen de gemeente Drimmelen; doen we de goede dingen op de goede manier? We hebben in 2025 gewerkt aan het bereiken van onze ambitie om "in control" te zijn. Dat houdt in dat we bij de aanpak van de interne beheersing niet alleen processen beoordelen die relevant zijn voor de (financiële) rechtmatigheidscontrole, maar ook processen van activiteiten die belangrijk zijn voor een optimale bedrijfsvoering. We gaven hier invulling aan door concreet aan de slag te gaan met het uitvoeren van het VIC-plan 2025 (Verbijzonderde Interne Controleplan), in lijn met het Kaderplan Interne Beheersing 2024-2027.
In onze werkzaamheden betrokken we ook de verbeterpunten uit onder andere, het Basisnormenkader voor Informatiebeveiliging Overheid (BIO), de nieuwe richtlijn voor de verbetering van de digitale weerbaarheid (NIS2) en (juridische) kwaliteitsonderzoeken. Risicomanagement Een risico is een onzekere gebeurtenis die gevolgen heeft op het realiseren van je doelen. Hierbij richt de gemeente zich niet alleen op de financiële gevolgen, maar kijken we ook naar de mogelijke gevolgen voor de dienstverlening, de beleidsdoelstellingen en het imago. In 2025 hebben we in de organisatie gesprekken gevoerd over welke risico’s we signaleren, maar ook accepteren of juist hoe we de gevolgen ervan kunnen beperken. Aan de hand van deze gesprekken hebben we gemonitord hoe de situatie zich ontwikkelt en welke maatregelen nog relevant zijn of genomen moeten worden. Zo 88 ontstaat een risicomanagementcyclus, een dynamisch proces voor het omgaan met risico's en het benutten van kansen. Ook in 2025 zorgden tal van ontwikkelingen voor nieuwe en veranderende risico's. Hierdoor treden er continu veranderingen op in het risicoprofiel van de gemeente Drimmelen waarbij onder andere in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze jaarrekening wordt stilgestaan.
Sturing op gemeenschappelijke regelingen De gemeente Drimmelen heeft in 2025 sturing gehouden op de gemeenschappelijke regelingen (GR's) door actieve deelname aan bestuurlijke overleggen en monitoring van financiële en inhoudelijke ontwikkelingen. Via de P&C-cyclus en periodieke evaluatie is grip gehouden op de prestatie en risico's van deze samenwerkingsverbanden. Er is rekening gehouden met de financiële gezondheid van de gemeente en de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen. De gemeente blijft alert op kostenontwikkelingen binnen de GR's . Vanaf 2024 heeft de gemeente het adoptantenmodel ingevoerd voor het toezicht op verbonden partijen met een hoge maatschappelijke en financiële impact. De geselecteerde gemeenschappelijke regelingen (Regio West-Brabant, WAVA/MidZuid, Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en Openbare gezondheidszorg West-Brabant) hebben 2 adoptanten: raadsleden die zich verdiepen in de betreffende regeling en regelmatig rapporteren over ontwikkelingen aan de gemeenteraad. Hiermee wordt het toezicht vanuit de raad versterkt en transparanter. Voor verbonden partijen met een beperkte impact blijft de informatievoorziening beperkt tot een basispakket. Dienstverlening Centraal staat in de uit te voeren werkzaamheden het vastgestelde dienstverleningsconcept.
In het uitvoeringsplan van 2025 staan concrete projecten voor de korte termijn en de contouren voor projecten op de lange termijn. We hebben de volgende resultaten behaald: Digitale dienstverlening We streven naar een hoger percentage inwoners dat contact heeft met de gemeente via digitale kanalen. In 2025 zijn 15 nieuwe e-formulieren toegevoegd aan de website. Hiervan is al goed gebruik gemaakt: er kwamen al ruim 700 digitale formulieren binnen. Dit past binnen onze visie op digitale toegankelijkheid en het bieden van snelle, begrijpelijke en laagdrempelige communicatiekanalen. Verdere doorontwikkeling van het Klant Contact Centrum Afgelopen jaar is het Klant Contact Centrum verder doorontwikkeld. Daarbij is gebruikgemaakt van een actuele kennisbank en datagedreven sturing. De inzet van data biedt inzicht in prestaties en knelpunten, waarmee we gericht kunnen verbeteren. In het tweede kwartaal van 2026 implementeren we een nieuwe telefooncentrale met uitgebreidere mogelijkheden, zodat we inwoners nog beter van dienst kunnen zijn. Structureel optimaliseren van werkwijzen We werken permanent aan het optimaliseren van werkwijzen en (her)structuren van servicetermijnen zoals terugbeltijd, respons op e-mail, meldpunt en Teams. Deze normen worden gemonitord via maandelijkse rapportages.
Kanaalsturing We hebben kanaalsturing ingezet om inwoners sneller naar het juiste kanaal te begeleiden en zo de dienstverlening toegankelijker en efficiënter te maken. Door bijvoorbeeld ‘Verken uw idee’ op de website te plaatsen bij omgevingsvergunningen, helpen we inwoners om zelf eenvoudig informatie te vinden of direct het juiste proces te doorlopen. Hierdoor neemt de druk op de frontoffice af, terwijl inwoners beter en sneller worden geholpen via het kanaal dat het beste past bij hun vraag. Inkoop & Contractmanagement Eind 2024 is het vernieuwde contractmanagementbeleid vastgesteld. Dit beleid biedt een heldere structuur voor het beheren van contracten gedurende de gehele periode en draagt bij aan een transparante en uniforme werkwijze binnen de organisatie. Ter ondersteuning van de uitvoering worden elk kwartaal contractrapportages opgesteld en gedeeld met zowel de contractmanagers als het managementteam. Deze rapportages geven inzicht in risico’s, prestaties en lopende ontwikkelingen waardoor tijdig kan worden bijgestuurd waar nodig. Daarnaast ontvangen de coördinatoren en het management maandelijks een rapportage over de lopende inkooptrajecten. Deze 89 periodieke monitoring versterkt de beheersing van rechtmatigheid en zorgt voor een betere planning. Hiermee werkt de organisatie structureel aan verdere professionalisering van het inkoop- en contractmanagementproces.
Juridische zaken De taken zijn gericht op het bevorderen en bewaken van de juridische kwaliteit van onze dienstverlening. Dat hebben we ook in 2025 voortgezet. Belangrijke ontwikkeling binnen het juridisch werkveld is de Wet Open Overheid. Deze wordt in tranches ingevoerd door het Rijk. Een inhoudelijke toelichting over de WOO is opgenomen in paragraaf H Wet Open Overheid (WOO). Het aantal verzoeken in het kader van de WOO neemt toe. Vooralsnog kunnen we dit voorzien binnen bestaande capaciteit, maar hierin zien we een aandachtspunt voor de toekomst. Financiën, Planning en Control Omschrijving In 2025 heeft het team financiën opnieuw te maken gehad met grote personele uitdagingen, daar is hinder van ondervonden in de dagelijkse uitvoering van processen en de totstandkoming van P&C documenten. Dat heeft ook de gemeenteraad gemerkt in de aanlevering van P&C documenten. We zetten nu de eerste stappen naar verbetering. Ondanks deze uitdagingen is de implementatie van I- Financiën, ons nieuwe financiële systeem, volgens planning verlopen en is het systeem gefaseerd live gegaan. Hiermee is een belangrijke stap gezet in het moderniseren van de financiële bedrijfsvoering. Vanuit dit fundament wordt het systeem verder ontwikkeld om processen te optimaliseren en de betrouwbaarheid van de financiële informatievoorziening te versterken.
Op het gebied van Planning & Control zijn in 2025 de samenvoegingen van de voorjaarsnota met de kadernota en de begroting met de najaarsnota toegepast. Gedurende het jaar is deze werkwijze geëvalueerd. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is geconcludeerd dat de samenvoeging niet leidt tot het gewenste inzicht en ritme. Daarom is besloten om vanaf 2026 weer terug te keren naar afzonderlijke P&C documenten. De sturing op het meerjarenbeeld wordt in 2026 verder opgepakt, mede gezien de financiële opgaven die vanaf 2026 op de gemeenten afkomen. Continu aandacht voor onze financiële positie is daarom noodzakelijk. Daarom bouwen we verder aan een beter doorlopend inzicht in de stand van onze financiën en een steviger fundament om onze P&C producten op te bouwen. Communicatie Het jaar 2025 was een jaar van overgang voor communicatie. Het cluster werd versterkt met een participatieadviseur en een beleidsplan voor participatie is vastgesteld. De nieuwe website, die in het laatste kwartaal van 2024 is opgeleverd, is in 2025 verder uitgebouwd met (digitaal) toegankelijke teksten voor alle doelgroepen. Communicatie werkte mee aan de oplevering van digitale formulieren die voorheen als PDF werden aangeboden op de website. Voorbereidingen werden getroffen voor het nieuwe intranet, onderdeel van de nieuwe digitale werkplek die in 2026 geïntroduceerd wordt.
In 2026 leveren we een communicatiebeleid op en gaan we dit beleid naar de praktijk vertalen, om zo verder te groeien. Toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording Het college geeft sinds 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording af. Hiermee voldoet het college aan de verplichtingen uit de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. In de rechtmatigheidsverantwoording is beoordeeld in hoeverre de (financiële) handelingen in overeenstemming zijn met relevante wet- en regelgeving. Waarna de accountant de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording toetst. De kaders voor de rechtmatigheid komen onder andere uit de genoemde kadernota rechtmatigheid en de financiële verordening zoals door de raad vastgesteld. De input voor de rechtmatigheidsverantwoording komt onder andere uit de uitgevoerde interne controles en ziet toe op drie criteria: • Begrotingscriterium • Voorwaardencriterium • Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium 90 Hieronder wordt per criterium kort toegelicht wat het is, wat de bevindingen over 2025 zijn en welke maatregelen er getroffen worden, of al getroffen zijn, om de onrechtmatigheden in de toekomst te minimaliseren. Begrotingscriterium Bij het begrotingscriterium draait het om het budgetrecht van de raad.
Aan de hand van de analyse geeft het college aan of en met welke cijfers het college heeft gewerkt met de door de raad beschikbaar gestelde budgetten. De kaders rondom begrotingsrechtmatigheid liggen vast in de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie (artikel 212 Gemeentewet) gemeente Drimmelen 2025. Meer specifiek artikel 12. Waarbij we conform de verordening een onderscheid maken tussen acceptabele en onacceptabele begrotingsonrechtmatigheden. Een begrotingsonrechtmatigheid is acceptabel als aan ten minste één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: • Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren; • Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling; • De over- of onderschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage. Het informeren middels de jaarrekening wordt hierbij tevens als tijdig gezien. Bevindingen 2025 Het opstellen van een realistische begroting is in 2025 opnieuw lastig gebleken. In gemeenteland hebben we steeds meer te maken met adhoc taken en ontwikkelingen die lastig te voorzien zijn. Dit zorgt ervoor dat er op verschillende programma’s onrechtmatige afwijkingen zijn. Echter zijn deze al deze afwijkingen wel acceptabel bevonden.
De afwijkingen waarover de programmaverantwoording en rechtmatigheidsverantwoording rapporteert vallen eenieder in het bestaande beleid dat door de raad is vastgesteld. Wel is er een afwijking wie gezien de aard in deze paragraaf nogmaals worden aangestipt: • Ten behoeve van de Specifieke Uitkering Nationaal Isolatie Programma heeft de gemeente via tussenpartij Groupcard beoogt burgers te subsidiëren. Gezien het faillissement van Groupcard levert dit een nadeel van €260.000 op. Voor een uitgebreide toelichting op alle afwijkingen, verwijzen wij u naar de programmaverantwoording eerder in deze jaarrekening. Voorwaardencriterium Dit criterium betekent dat de gemeente zich aan alle wet- en regelgeving moet houden bij financiële handelingen, zoals bij subsidies, aanbestedingen en personeelskosten. De betreffende wet- en regelgeving zijn opgenomen in het door de raad vastgestelde normenkader. De gemeente ziet toe op het naleven van betreffende wet- en regelgeving door het uitvoeren van controles. Bevindingen 2025 Een van de omvangrijkste controles ten behoeve van dit criterium is de controle op de naleving van de Europese aanbestedingswet. Deze controle resulteert in een onrechtmatigheid van € 791.000. De geconstateerde onrechtmatigheden hebben met name betrekking op aanbestedingen in het fysieke domein. Enerzijds is er sprake van contracten uit voorgaande jaren.
Anderzijds loopt de organisatie tegen het feit aan dat er opdrachten van dezelfde aard zijn aangegaan. Met deze verschillende opdrachten maar werkzaamheden van dezelfde aard is meermaals de Europese aanbestedingsgrens overschreden. In lijn met de verbetermaatregelen van vorig jaar, werken we sterk aan de bewustwording op gebied van de aanbestedingswetgeving in de organisatie. De organisatie bekijkt per gevonden onrechtmatigheid hoe en of de fout kan worden gecorrigeerd in de nabije toekomst. 91 M&O beleid De gemeente moet voorkomen dat mensen en organisaties misbruik maken van regelingen, zoals subsidies of uitkeringen. Dit betekent dat de gemeente controleert of de maatregelen om misbruik te voorkomen, goed werken. Fraude door eigen medewerkers (bijvoorbeeld valse facturen) valt niet onder de definitie van misbruik en wordt dan ook niet in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Bevindingen 2025 Op basis van de uitgevoerde controles zijn in het verslagjaar geen afwijkingen of bevindingen geconstateerd ten aanzien van de naleving van dit beleid. De interne beheersmaatregelen worden voldoende geacht de risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik binnen de gestelde toleranties te beheersen. 92 F.
Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke rechtspersoon waarin de gemeente Drimmelen een bestuurlijk én financieel belang heeft. Bestuurlijk belang betekent dat de gemeente zeggenschap heeft door vertegenwoordiging in het bestuur of door stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat de gemeente ter beschikking heeft gesteld en dat niet verhaalbaar is. Of het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat wanneer de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. De West-Brabantse gemeenten hebben regionaal een nota Verbonden Partijen vastgesteld en in 2024 is deze nota geëvalueerd en herzien naar aanleiding van de herziening van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). In deze nota zijn de spelregels vastgelegd voor het aangaan van verbonden partijen, de algemene en specifieke kaders en de gemeentelijke doelstellingen. Daarmee ontwikkelde de raad een visie op het geheel aan samenwerkingsverbanden. Daarnaast hebben we een nieuwe verbonden partij, de baronie samenwerking. De samenwerking richt zich op thema's wonen, welzijn en zorg. Visie en beleidsvoornemens Verbonden partijen zijn samenwerkingsverbanden waarin de gemeente Drimmelen zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft, waardoor zij medeverantwoordelijkheid draagt, oftewel 'mede- eigenaarschap'.
Een financieel belang betekent dat de gemeente risico loopt en kan worden aangesproken als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente zeggenschap heeft, bijvoorbeeld via deelname in het bestuur of door het uitoefenen van stemrecht. In Drimmelen betreft dit voornamelijk gemeenschappelijke regelingen. Met de inwerkingtreding van de nota Verbonden Partijen op 1 januari 2024, is de visie van de gemeente op het beheer van verbonden partijen en de maatregelen om risico’s te beheersen, vastgelegd. Deze visie, gedeeld door de West-Brabantse gemeenten, benadrukt dat het aangaan van een duurzame financiële en bestuurlijke relatie een instrument kan zijn om taken efficiënter uit te voeren en maatschappelijk rendement te verhogen. Hierbij staat het principe van 'good governance' centraal, wat inhoudt dat er een nauwe samenhang moet zijn tussen sturing, beheersing, toezicht, en samenwerking tussen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen, gericht op het realiseren van maximaal maatschappelijk rendement. Lijst verbonden partijen Omschrijving In deze paragraaf wordt per verbonden partij uiteengezet welk bestuurlijk en financieel belang de gemeente heeft. De toelichting maakt duidelijk hoe de verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de gemeentelijke doelen en welke kansen en risico's hierbij een rol spelen.
De informatie over de gemeenschappelijke regelingen in het onderstaande overzicht is gebaseerd op de (concept) jaarrekeningen 2025 voor zover deze beschikbaar zijn. Indien geen (concept) jaarrekening beschikbaar is, zijn de anderszins meest recente gegevens gebruikt. Voor de nieuwe gemeenschappelijke regeling de Baronie zijn nog geen cijfers bekend en derhalve niet opgenomen. Excel-tabel Tabel Par. F-1 Lijst verbonden partijen (Bedragen x €1) | Bijdrage 2025 Gemeenschappelijke regelingen Regio West-Brabant | 702.066 MidZuid | 294.491 Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant | 852.486 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant | 1.853.000 Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) | 1.075.206 Regionaal Bureau Leren West-Brabant | 169.238 Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen | 38.926 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord | 0 Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant | 352.591 Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg | 1.376.600 Beschermd Wonen Regio Breda | 0 Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) | 493.000 Regio De Baronie | 47.648 7.255.252 Vennootschappen Brabant Water N.V. | 0 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten | 0 Eerste Traais Warmtebedrijf | 0 Totaal ontvangen dividend | 0 Tabel Par. F-2 Regio West-Brabant (o.b.v.
concept jaarrekening 2025) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Versterking van de regio op de gebieden | 1.782.000 | 1.643.000 | 6.402.000 | 9.271.000 | 579.000 | 702.066 economie en arbeidsmarkt, samenwerkingen met overheid en bedrijfsleven, duurzaamheid. Daarnaast is de RWB strategische gesprekspartner voor o.a. de provincie, de nationale overheid en Europa. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De belangrijkste risico’s binnen RWB en de programmaonderdelen zijn personele uitval, wat leidt | Openbaar | Burgemeester tot hogere kosten door externe inhuur. Daarnaast zijn er risico’s bij ICT-systemen (zoals hacks en | lichaam | Scholtze storingen) en bij aanbestedingen en subsidiestromen. Ook speelt een verminderde vraag naar diensten een rol, vooral bij het Mobiliteitscentrum en Flexpools.
MidZuid Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Het uitvoeren van de Wet sociale | 1.329.000 | 1.961.000 | 8.296.000 | 9.246.000 | 632.000 | 294.491 werkvoorziening en het zo doelmatig mogelijk door de gemeente gegeven opdrachten op het terrein van de werkgevers-dienstverlening, beschut werk, gesubsidieerde arbeid en arbeidsreintegratie die voortvloeien uit de Participatiewet uit te voeren. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De belangrijkste risico’s rond SW-financiering zijn frictiekosten door een gefixeerd macrobudget | Openbaar | Wethouders en onzekerheid over landelijke uitstroom, wat kan leiden tot lagere bijdragen en voorfinanciering | lichaam | Bakker en van salarissen. Daarnaast zijn er risico’s op het niet realiseren van begrote omzet door | Akkermans teruglopende instroom van medewerkers en afhankelijkheid van gemeentelijke opdrachten en 93 Tabel Par. F-2 marktomstandigheden. Tot slot speelt politieke onzekerheid over aanvullende middelen en structurele financiering een grote rol, waardoor risico’s lastig te kwantificeren zijn.
Omgevingsdienst Midden- en West- Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 De OMWB werkt aan een leefbare en | 6.086.000 | 8.651.000 | 7.641.000 | 6.362.000 | 4.519.000 | 852.486 duurzame regio en maakt omgevingsvergunningen voor de deelactiviteit milieu. Bovendien controleert de OMWB op de naleving van milieuregelgeving in het algemeen en bedrijven in het bijzonder. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De belangrijkste risico’s voor de OMWB zijn hogere kosten door externe inhuur en beperkte | Openbaar | Burgemeester beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, mede door arbeidsmarktkrapte en verzuim. | lichaam | Scholtze Daarnaast brengt de transitie in taken en digitale vaardigheden onzekerheid mee over de inzetbaarheid van medewerkers, wat kan leiden tot productietekorten. Tot slot zijn er financiële en operationele risico’s door de invoering van de Omgevingswet en cyberdreigingen, waarvan de impact lastig te voorspellen is.
Veiligheidsregio Midden- en West- Brabant Doelstelling | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Zorgen voor veiligheid: crisisbeheersing, | 6.696.000 | 6.697.000 | 57.282.000 | 54.381.000 | -1.045.000 | 1.853.000 rampenbestrijding, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en handhaving van openbare orde en veiligheid. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De veiligheidsregio loopt risico’s door het structurele personeelstekort, mede door moeilijkheden | Openbaar | Burgemeester bij het werven en behouden van vrijwilligers en de impact van het tweede loopbaanbeleid. | lichaam | Scholtze Daarnaast zijn er grote financiële en operationele onzekerheden door de invoering van de Omgevingswet en de stijgende kosten (zoals energie en onderhoud) en informatieveiligheid. Daarnaast vormt de beëindiging van de samenwerking met Stichting Brandweerzorg Moerdijk een financieel risico, waardoor vanaf 2027 de volledige kosten van brandweerpost Moerdijk Haven voor eigen rekening komen.
Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 De GGD verzorgt de openbare | 7.176.000 | 8.995.000 | 20.860.000 | 14.561.000 | 1.071.000 | 1.075.206 gezondheidszorg en heeft als doel het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid en veiligheid van alle inwoners van West-Brabant. Daarbij heeft de GGD extra aandacht voor kwetsbare mensen in onze samenleving. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder Frictiekosten door vermindering gemeentelijke bijdragen voor basistaken algemeen en JGZ4+, | Openbaar | Wethouder onvoldoende uitvoering van basistaken door tekortschietende beschikbaarheid personeel, | lichaam | Pruijssers frictiekosten door vermindering van gemeentelijke opdrachten/afname van plustaken, frictiekosten door vermindering van de gemeentelijke bjidrage voor JGZ 0-4, minder opbrengsten door lagere afzet van reizigersproducten,verantwoording rechtmatigheid uitvoering van regelingen penvoerderschappen, ontvlechting gezamenlijke dossiervorming Kidos, toenemende compliance eisen (AVG), wegvallende verhuuropbrengsten vastgoed en mobiliteit personeel.
Regionaal Bureau Leren West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 94 Tabel Par. F-2 Zorgen voor een effectieve en efficiënte | 0 | 0 | 2.089.240 | 1.559.689 | 0 | 169.238 leerplichtadministratie waardoor schooluitval en verzuim worden voorkomen. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder Vaste formatie op programma gelden, uittreding van een deelnemende gemeente, afschaling van | Openbaar | Wethouder dienstverleningsniveau door deelnemende gemeente. | lichaam | Pruijssers Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 De GR behartigt de belangen van de | 1.528.509 | 1.264.046 | 24.905.124 | 24.839.516 | 255.626 | 38.926 deelnemers bij de eeuwig durende nazorg voor de regionale stortplaats Zevenbergen en de afvalstoffenberging Bavel-Dorst.
Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De risico’s voor de nazorg van de gesloten stortplaatsen in Bavel-Dorst en Zevenbergen bestaan | Openbaar | Wethouder uit mogelijke verontreiniging van grondwater, oppervlaktewater en lucht door calamiteiten met | lichaam | Pruijssers gevaarlijke stoffen, en uit financiële claims zoals de aangekondigde aanslag door de Provincie Noord-Brabant. Deze risico’s zijn moeilijk financieel te concretiseren en kunnen onverwacht grote impact hebben. Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Het verlenen of doen verlenen van | 15.980.000 | 17.073.000 | 26.188.000 | 20.841.000 | 1.093.000 | 0 ambulancezorg. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De belangrijkste risico’s voor de Regionale Ambulancevoorziening zijn een structureel tekort | Openbaar | Wethouder tussen het budget van de Nederlandse Zorgautoriteit en de werkelijke kosten, en het risico dat | lichaam | Pruijssers prestatieafspraken met zorgverzekeraars niet volledig worden behaald. Daarnaast zijn er risico’s door het open karakter van ICT-systemen en strengere eisen aan databeveiliging, evenals financiële onzekerheden door de tijdspaarregeling en verhoogd ziekteverzuim.
Tot slot speelt een juridische risicozaak rond aansprakelijkheid bij Post-Covid, waarbij de dekking door verzekeraars ontbreekt en een civiele procedure loopt. Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Zorgen voor een advies- en meldpunt | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | 352.591 huiselijk geweld en kindermishandeling en het bevorderen van een goede samenwerking tussen dit advies- en meldpunt, de hulpverlenende instanties, de politie, de gecertificeerde instellingen en de raad voor de kinderbescherming. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder Er is een risico op hogere kosten door het uittreden van een gemeente, gecombineerd met krapte | Centrumregeling | Wethouder op de arbeidsmarkt en een hoog ziekteverzuim, wat de uitvoeringskracht onder druk zet. | Pruijssers Onvoorziene omstandigheden kunnen extra middelen vereisen, zoals bij het landelijke tekort aan plekken in de vrouwenopvang. Hoewel er nog geen opdracht vanuit het Rijk is, bestaat de kans dat deze alsnog komt, wat financiële en organisatorische impact kan hebben.
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 De ondersteuning en uitvoering van taken | 0 | 0 | 186.546 | 604.464 | -306.701 | 1.376.600 van de colleges in het kader van de Jeugdwet. 95 Tabel Par. F-2 Risico's | Type GR | Portefeuille- houder De risico’s voor het Centrum voor Jeugd en Gezin liggen bij datalekken, wetswijzigingen en | Bedrijfsvoerings- | Wethouder financiële overschrijdingen door inflatie en bezuinigingen. Daarnaast zorgen arbeidsmarktkrapte, | organisatie | Pruijssers ziekteverzuim en samenwerking tussen gemeenten voor onzekerheid in de uitvoering. Ook het eigen risico bij werkloosheid vormt een potentieel financieel risico. Ontwikkelingen in de landelijke en regionale hervormingsagenda jeugdzorg kunnen leiden tot ingrijpende veranderingen in taken en werkwijzen. Beschermd Wonen regio Breda (Jaarrekening 2024 onbekend; cijfers gebaseerd op basis van begroting 2024) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Het bestaan van een maatwerkvoorziening | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t | N.v.t.
| 0 | 0 beschermd wonen voor inwoners die vanwege een combinatie van psychische, psychosociale problematiek en langdurig gebrek aan zelfregie niet in staat zijn om zelfstandig te wonen en 24 uur per dag een vorm van zorg in nabijheid nodig hebben Risico's | Type GR | Portefeuille- houder Verwacht wordt dat de rijksbijdrage ruim toereikend zal zijn om de kosten van beschermd wonen | Centrumregeling | Wethouder en zorg te compenseren. Ook andersoortige risico's worden niet voorzien. | Bakker Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Een zo doelmatig mogelijk uitvoering van | 3.355.000 | 3.290.000 | 29.835.000 | 35.670.000 | 2.476.000 | 493.000 werkzaamheden m.b.t. de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de Wet basisregistraties adressen en gebouwen, de administratie van vastgoedgegevens en het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden. Risico's | Type GR | Portefeuille- houder e belangrijkste risico’s voor SVHW zijn hoge proceskosten door bezwaarschriften, toenemende | Openbaar | Wethouder dreiging van datalekken en ICT-uitval, en verlies van kennis door personeelsverloop of ziekte.
| lichaam | Bakker Daarnaast zorgen onzekerheden in inflatie en marktprijzen voor financiële risico’s. Deze factoren kunnen de kwaliteit en continuïteit van dienstverlening onder druk zetten. Brabant Water N.V. (bedragen x € 1.000) - Jaarrekening 2024 onbekend; cijfers gebaseerd op jaarrekening 2023 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | Vermogen | vermogen | vermogen | resultaat 2023 | Drimmelen 1-1-2023 | 31-12-2023 | 1-1-2023 | 31-12-2023 | 2024 Het verzorgen van de | 690.022 | 699.235 | 584.613 | 618.615 | 9.213 | 0 drinkwatervoorziening in Noord-Brabant. De gemeente Drimmelen bezit 1,4% van het aandelenkapitaal van Brabant Water. Risico's | Programma | Portefeuille- houder Brabant Water heeft een aantal strategische risico's (bijv. verontreiniging van de drinkwaterbron, | Burger en | Wethouder leveringszekerheid), operationele risico's (bijv. storingsgevoeligheid van de waterleidingen, | Bestuur | Bakker onbetrouwbare informatievoorziening door cybercriminaliteit), financiële risico's (bijv. het aan moeten wenden van het weerstandsvermogen om klimatologische risico's af te dekken) en compliance risico's (bijv. het niet naleven van de Drinkwaterwet) benoemd. Voor alle risico's zijn beheersmaatregelen getroffen. Het weerstandsvermogen van Brabant Water is ruim voldoende. N.V.
Bank Nederlandse Gemeenten (bedragen x € 1.000) - Jaarrekening 2024 onbekend; cijfers gebaseerd op jaarrekening 2023 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | Vermogen | vermogen | vermogen | resultaat 2023 | Drimmelen 1-1-2023 | 31-12-2023 | 1-1-2023 | 31-12-2023 | 2024 96 Tabel Par. F-2 De BNG is de bank van en voor | 4.615.000 | 4.721.000 | 107.459.000 | 110.819.000 | 254.000 | 0 overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. Het doel daarbij is om duurzaam bij te dragen aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De gemeente Drimmelen bezit 0,065% van het aandelenkapitaal van de BNG. Risico's | Programma | Portefeuille- houder De bank beschikt over een uitgebreid risicomodel, waarmee alle risico's goed in beeld zijn en | Burger en | Wethouder binnen de (wettelijke) normen blijven. Ook de beheersmaatregelen zijn op orde. | Bestuur | Bakker Eerste Traais Warmtebedrijf b.v. (cijfers o.b.v. concept jaarrekening 2024 bedragen x € 1.000) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 ETW b.v.
heeft binnen het Programma | -1.122 | -1.948 | 5.837 | 7.549 | -826 | 0 aardgasvrije wijken van de Rijksoverheid gebruik gemaakt van een door de gemeente aangevraagde proeftuinsubsidie om in 2019 en 2020 een deel van de dorpskern van Terheijden aardgasvrij te maken. De gemeente is houder van 1 prioriteits-aandeel van ETW b.v. Risico's | Programma | Portefeuille- houder Gebrek aan liquiditeit in de opstartfase van de bedrijfsactiviteiten, onvoldoende aansluitingen op | Ruimte, Wonen, | Wethouder het warmtenet om tot een structureel sluitende exploitatie te komen en onvoorziene technische | Duurzaamheid en | Pruijssers belemmeringen in het beheer van het warmtenet. | Economie Regio De Baronie (Regio De Baronie is sinds 2026 een gemeenschappelijke regeling. Daarom zijn er op dit moment geen jaarstukken over 2025 beschikbaar) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | Drimmelen 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 | 2025 Versterking van de regio op de gebieden | nvt | nvt | nvt | nvt | nvt | 47.648 sociaal, veiligheid en fysiek. Onder fysiek vallen de onderwerpen mobiliteit, economie, duurzaamheid en wonen. De Baronie valt samen met Regio Hart van Brabant onder de Stedelijke Regio Breda- Tilburg. De SRBT is strategisch, Regio De Baronie is tactisch en uitvoerend.
Via Regio De Baronie kunnen we een gesprekspartner vormen richting de SRBT en richting Provincie en Rijk. Risico's | Programma | Portefeuille- houder Burger en | Burgemeester Bestuur | Scholtze 97 98 G. Grondbeleid Grondbeleid algemeen In deze paragraaf staat de gemeentelijke visie op het grondbeleid en de verwachte uitvoering daarvan. Daarnaast worden de verwachte financiële resultaten en de inschatting van de risico’s van de gemeentelijke grondexploitatie complexen gepresenteerd. De toelichting op de grotere faciliterende projecten is verwoord in de toelichting behorende bij programma 3 - thema Woningbouw en ruimte. Hier staat ook een toelichting op de Omgevingsvisie, welke wij in 2026 gaan actualiseren na de evaluatie in 2025. De Omgevingsvisie geeft de belangrijkste ruimtelijke kaders voor ons grondgebied en geldt als belangrijk toetsingsdocument voor ruimtelijke initiatieven. Het grondbedrijf had in 2025 zes eigen grondexploitatie complexen waarvoor de raad een grondexploitatie vastgesteld heeft. Zie verderop in deze paragraaf een nadere toelichting op deze complexen. Over de eventuele fiscale winsten uit de exploitatie van gronden wordt vennootschapsbelasting (Vpb) geheven. Door onze belastingadviseur wordt een zogenaamde quick scan (deze loopt altijd achter) uitgevoerd om te berekenen of er sprake is van een belastingplicht voor de Vpb.
De aangifte 2024 wordt begin 2026 afgerond en de quick scan voor 2025 wordt daarna gelijk opgepakt. Uit de scan zal blijken of er voor 2025 een belastingplicht ontstaat hetgeen niet de verwachting is. De verwachting is dat deze plicht ook niet de komende jaren ontstaat. Visie op het grondbeleid De gemeente Drimmelen staat voor de uitdaging om haar beschikbare ruimte op een verantwoorde en toekomstgerichte manier in te zetten. Met een groeiend aantal inwoners en een dynamische economie is het van essentieel belang dat we zorgvuldig omgaan met de grond die we in bezit hebben. Dit grondbeleid vormt de leidraad voor het beheer en de ontwikkeling van gemeentelijke grond, waarbij we niet alleen kijken naar de behoeften van vandaag, maar ook de ruimte creëren voor de generaties van morgen. We streven naar een balans tussen wonen, werken, recreëren en natuur, met respect voor de specifieke kenmerken van onze gemeente. Het grondbeleid is een instrument dat ingezet wordt om beleidsdoelen van ruimtelijke ordening, wonen, economie, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer en vervoer te realiseren. Dit is vastgelegd in de nota Grondbeleid 2023. In deze nota staat ook dat wij richtinggevend grondbeleid voeren hetgeen inhoudt dat wij een impactanalyse maken en daarbij beoordelen wat het maatschappelijk en financieel rendement is van een ontwikkeling op onze ambities.
Op basis hiervan bepalen wij onze rol en kiezen we voor een actieve rol (waarbij we zelf ontwikkelen), een samenwerkende rol (waarbij we ontwikkelen met marktpartijen) of een faciliterende rol (waarbij we de ontwikkeling volledig aan de markt overlaten). Deze laatste komt het meeste voor. In 2024 stelde de raad het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen 2024 vast. Hierin is vastgelegd hoe we de wettelijke vastgelegde verhaalbare kosten, zoals vastgelegd in de omgevingswet, in rekening kunnen brengen bij de ontwikkelende partij. We nemen daarnaast de opmerkingen van de accountant mee in de verbeteringen van de interne beheersing. 99 Meerjarenperspectief gebiedsontwikkeling In de Omgevingsvisie van de gemeente uit 2021 is het streven aangegeven dat we 150 woningen of meer per jaar toevoegen. Dit is verder geconcretiseerd en uitgewerkt in het in 2022 vastgestelde Programma Wonen 2030 ‘Drimmelen groeit’; in de periode 2022 t/m 2030 hebben we de ambitie om 1.500 woningen toe te voegen, met het accent op de periode 2022 t/m 2026 met hierin gemiddeld 200 woningen per jaar. Om dit te realiseren, werken we met een woningbouwprogrammering van grote tot kleine plannen, waarbij het aantal te realiseren woningen uitgesmeerd is over projecten, kernen en jaren. Waar mogelijk geven we prioriteit aan de grotere woningbouwplannen.
In 2025 zijn er 57 nieuwe woningen toegevoegd in de gemeente. Het grootste deel daarvan is gerealiseerd in Lage Zwaluwe over de projecten Olmhof (13 dure koopwoningen gericht op senioren) en de Willibrorduslocatie (22 grondgebonden woningen waarvan het merendeel goedkoop en/of betaalbaar betreft). Verder zijn er 7 woningen opgeleverd binnen het plan Sociaal Cultureel Dorpshart in Made (2 koopappartementen en 5 koopwoningen gericht op senioren) en zijn de eerste 2 woonwagens opgeleverd aan de Tuinbouwweg in Made. De overige 4 zijn net in het nieuwe jaar opgeleverd. De rest van de toevoegingen zijn individuele woningtoevoegingen en enkele projecten waar twee woningen zijn gerealiseerd. Daarmee komen we in 2025 niet aan het streven om gemiddeld 200 woningen per jaar toe te voegen. Dit is in lijn met landelijk achterblijvende realisatiecijfers. Een aanzienlijk deel is te verklaren door externe factoren: een aantal grote woningbouwprojecten zoals de Verlengde Elsakker (88 woningen in Wagenberg), Rietlanden (211 woningen in Drimmelen) en Munnikenhof (81 woningen in Terheijden) liggen stil in afwachting van behandeling/uitspraak van de Raad van State. Verlengde Elsakker en Munnikenhof waren in eerste instantie voorzien voor 2025, maar vanwege het uitblijven van een uitspraak verschuiven deze projecten verder in de tijd.
Wanneer we kijken naar het perspectief voor de komende jaren, geeft onderstaande grafiek daarvan een goed beeld. In de periode 2022 t/m 2026 worden naar verwachting 902 woningen opgeleverd.
Meerjarenperspectief gebiedsontwikkeling Het zwaartepunt van de opleveringen ligt in 2026. Dit is logisch aangezien we aan het begin van deze collegeperiode onze ambitie flink naar boven hebben bijgesteld en het planproces inclusief bouwen wel enkele jaren duurt. Ook door o.a. juridische procedures komen projecten helaas soms minder snel tot uitvoering dan we zouden willen en schuift daardoor het opleveringsjaar op, zoals de Verlengde Elsakker in Wagenberg. Meer actuele en gedetailleerde informatie is te vinden in de halfjaarlijkse raadsbrief. In Hooge Zwaluwe is eerder aan de Zuidrand grond aangekocht voor toekomstige woningbouwontwikkelingen (planning ± 130 woningen). De verdere voortgang van deze ontwikkeling wordt middels een apart raadsvoorstel voorgelegd aan de raad in 2026. Met de voorbereidende werkzaamheden en onderzoeken is reeds gestart. Uitvoering grondbeleid Gehanteerde parameters In de geactualiseerde grondexploitatiecomplexen is in de meerjarenprognoses rekening gehouden met 2% voor de rente vanaf 2027, voor 2025 met het berekende omslagpercentage van 1,18%, met 1,2% voor 2026 zijnde het laatst berekende omslagpercentage zoals berekend bij de begroting 2026. De parameters voor kostenstijgingen baseren we op de jaarlijkse publicatie Outlook Grondexploitaties van bureau Metafoor.
Deze publicatie zet de meest recente jaarcijfers en prognoses van toonaangevende instanties op een rij. Zo ontstaat een goed beeld van de kosten- en de grondwaardeontwikkeling in de komende jaren. De bouwkosten in de woningbouw blijven stijgen, vooral door oplopende personeelskosten en de krapte op de arbeidsmarkt waardoor de ontwikkelaars hun prijzen verhogen. Hoewel de materiaalprijzen iets stabiliseren stijgen de grondwaarden nog steeds. In de geactualiseerde grondexploitatie projecten is rekening gehouden met verschillende parameters waarvan wij de gemiddelde prijsstijging hebben berekend voor de indexering voor de komende jaren 2026 en verder conform onderstaand overzicht. Woningbouw indexen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bouw en woonrijpmaken | 3,50% 3,00% 3,00% 2,00% Plankosten | 4,50% 3,00% 3,00% 2,00% Het percentage opbrengstenstijging wordt voor de nog niet verkochte kavels in de huidige markt veiligheidshalve gezet op nul procent (0%). De reden hiervoor is dat de gemeente haar bouwkavels tegen de actuele marktwaarde taxeert op het moment van verkoop. Deze marktwaarde wordt bepaald door minimaal 1 onafhankelijke taxateur. 100 Prognose en jaarresultaat actieve grondexploitaties Onderstaande tabel geeft een overzicht van de complexen die tot en met 2025 in exploitatie zijn genomen.
Deze complexen worden geactualiseerd met de najaarsnota 2026 en de toekomstige cijfers worden meegenomen in de meerjarenbegroting 2027-2029. Verderop in deze paragraaf worden de genoemde winstnemingen verder toegelicht. Onderstaande tabel geeft de boekwaarde van de verschillende complexen per 31-12-2025 weer. Tabel Par. G-1 Verloop van de boekwaarden actieve grondexploitaties (Bedragen x €1) Geplande einddatum | Naam complex | Boekwaarde | Werkelijke | Werkelijke | Te nemen Boekwaarde exploitatie | 1-1-2025 | uitgaven | inkomsten | winstneming | 31-12-2025 2025 | 2025 | 2025 2028 | Dorpshart/Centrumplan | -285.566 | 152.839 | 4.500 | -137.227 Made 2025 | E-Veld | -93.146 | 29.008 | 125.525 | 189.663 | 0 2028 | Norbartstraat- | 432.244 | 52.412 | 600.000 | -115.344 Romboutsstraat 2026 | Van Hooijdonklaan | -856.491 | 339.979 | 0 | 205.284 | -311.228 Willibrordus 2026 | Tuinbouwweg | 82.642 | 474.879 | 186.635 | 370.886 2028 | De Ligne | 0 | 704.413 | 704.413 Totaal | -720.317 | 1.753.530 | 916.660 | 394.947 | 511.500 Prognose en jaarresultaat actieve grondexploitaties Het E-veld wordt per 31-12-2025 afgesloten. Er hadden in de jaren voor 2025 al winstnemingen plaatsgevonden ter grootte van € 1.146.701. Met de daarbij komende winstneming 2025 ter grootte van € 189.663 komt het totale positieve resultaat op € 1.336.365.
Voor de komende jaren worden nog de volgende uitgaven en inkomsten verwacht op de grondexploitatiecomplexen, weergegeven in onderstaande tabel. Tabel Par. G-2 Geraamde resultaten (Bedragen x €1) Geplande einddatum | Naam complex | Werkelijke | Geraamde | Geraamde | Verwacht resultaat exploitatie | uitgaven | uitgaven vanaf | inkomsten vanaf | bij afsluiting 2025 | 2026 | 2026 2028 | Dorpshart/Centrumplan | -137.227 | 1.511.420 | 0 | 1.374.193 Made 2028 | Norbartstraat- | -115.344 | 1.237.199 | 800.194 | 321.661 Romboutsstraat 2026 | Van Hooijdonklaan | -311.228 | 215.607 | 0 | -95.621 Willibrordus 2026 | Tuinbouwweg | 370.886 | 217.449 | 0 | 588.335 2028 | De Ligne | 704.413 | 1.187.780 | 2.481.213 | -589.020 Totaal | 511.500 | 4.369.455 | 3.281.407 | 1.599.548 Voorziening verlies Met de verwachte negatieve resultaten wordt al rekening gehouden in de voorziening verlies grondexploitaties. Het is voorgeschreven om zodra het verlies zich voordoet hier een voorziening voor te creëren t.l.v. het resultaat van het jaar waarin het zich voordoet. In 2025 is een storting van € 271.552 nodig om de nu verwachte verliezen te kunnen dekken. Deze storting wordt gedaan vanuit de reserve grondexploitatie. 101 Tabel Par.
G-3 Voorziening verlies grondexploitaties (Bedragen x €1) Naam | Eindjaar | Stand per | Toevoeging in 2025 | Eindstand per 01-01-2025 | 31-12-2025 Dorpshart/Centrumplan Made | 2028 | 1.338.602 | 35.591 | 1.374.193 Norbartstraat-Romboutsstraat | 2028 | 307.344 | 14.317 | 321.661 Tuinbouwweg | 2028 | 366.691 | 221.644 | 588.335 Totaal | 2.012.637 | 271.552 | 2.284.189 Winstnemingen en positieve afsluitingen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht om winstnemingen te nemen in grondexploitaties waarbij een positief eindresultaat wordt verwacht. De hoogte van deze winstneming in een jaar wordt bepaald d.m.v. de voorgeschreven POC-methode. De positieve winstnemingen worden gestort in onze algemene reserve grondexploitatie. In onderstaande tabel zie u het verloop van de winstnemingen in de komende jaren en de te nemen winstneming over het jaar 2025. Deze winstnemingen worden gestort in de reserve grondexploitatie. Tabel Par. G-4 Winstnemingen jaarrekening 2025 (Bedragen x €1) Nog te nemen winstnemingen Omschr. | Reeds | Reeds | Jrrk.
| 2026 | 2027 | 2028 | Totaal genomen | genomen | 2025 2023 | 2024 E-Veld | 838.821 | 307.880 189.663 | 1.336.364 De Ligne | 53.861 189.331 345.828 | 589.020 Van Hooijdonklaan Willibrordus | 75.645 205.284 | 95.621 | 376.550 Totaal | 838.821 | 383.525 394.947 | 149.482 189.331 | 2.301.934 Risico's Bij elke actualisatie van een grondexploitatiecomplex worden de tot dan bekende ingeschatte risico’s en kansen geanalyseerd en zo nodig bijgesteld. De risico’s voor de lopende grondexploitatiecomplexen zijn momenteel berekend op € 424.341. Bij de inschatting van de risico’s wordt gekeken naar de financiële, juridische, technische en ruimtelijke risico’s die de gemeente loopt en hierop wordt een verdeelsleutel toegepast. Het risico neemt af gedurende de looptijd van de exploitatie. In onderstaande tabel is de inschatting van het risico per complex weergegeven. Tabel Par.
G-5 Te verwachten risico’s lopende projecten (Bedragen x €1) Complexnummer | Projectnaam | Omvang risico's G.003 | Dorpshart/Centrumplan Made | 49.824 G.004 | E-Veld | 0 G.005 | De Ligne | 130.907 G.006 | Norbartstraat-Romboutsstraat | 209.323 G.007 | Van Hooijdonklaan Willibrordus | 16.286 G.009 | Tuinbouwweg | 18.001 Totaal | 424.341 Algemene reserve grondexploitaties De Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf dient als buffer voor de activiteiten van het grondbedrijf en is zo doende een vereveningsreserve voor de actieve grondexploitatiecomplexen. De risico’s welke uit het grondbedrijf voortvloeien, worden door deze reserve opgevangen. De reserve wordt gemaximeerd op de omvang van de risico's van de actieve grondexploitaties plus de vastgestelde reserve van € 450.000. De voeding in deze reserve bestaat uit de stortingen van de verplichte winstnemingen in de 102 grondexploitaties voortvloeiende uit de voorgeschreven POC-methode. Onttrekkingen bestaan uit de stortingen in de voorziening verlies grondexploitaties. Mocht het saldo van de reserve boven de optelsom van de ingeschatte reserve komen, dan wordt het meerdere gestort in de algemene reserve. Tabel Par.
G-6 Algemene reserve grondexploitaties (Bedragen x €1) Omschrijving | Beginstand | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | Totaal Werkelijke stortingen | Verwachte | Verwachte | Verwachte en onttrekkingen | stortingen | stortingen | stortingen Stand per 01-01-2025 | 699.371 Winstnemingen | 394.947 | 149.482 | 189.331 | 345.828 1.079.588 Verliesnemingen | -271.552 | -271.552 Correctie beginbalans 2025 | -389.986 | -389.986 699.371 | -266.591 | 149.482 | 189.331 | 345.828 | 418.050 Stand per einde dienstjaar | 432.780 | 582.262 | 771.593 | 1.117.421 1.117.421 Omvang ingeschatte risico's | 424.341 Vastgestelde reserve | 450.000 Maximale reserve | 874.341 Toelichting vastgestelde actieve grondexploitaties Met de najaarsnota 2025 zijn de verwachtingen omtrent de actieve grondexploitaties gedeeld maar nog niet meegenomen in de cijfers. De verwachting was toen dat er een toevoeging aan de verliesvoorziening zou moeten plaatsvinden van € 148.000, op basis van de werkelijke cijfers is deze toevoeging € 271.000 geworden. Ook verwachten wij met de najaarsnota een winstneming van € 208.000. Deze winstneming over 2025 is nu berekend op € 394.000. Per Saldo is het resultaat over 2025 dus € 63.000 positiever dan met de najaarsnota 2025 was berekend.
Hieronder vindt u een toelichting per grondexploitatie Dorpshart Made In januari van 2021 heeft de gemeenteraad een grondexploitatie vastgesteld voor de ontwikkeling van het Dorpshart in Made. In 2023 zijn gronden voor woningbouw bouwrijp aan de ontwikkelaar verkocht. Deze ontwikkeling laat momenteel een tekort van € 1.374.193 zien. Op dit moment vindt de bouw van het appartementencomplex met 26 appartementen op de locatie van de voormalige Mayboom plaats. Deze appartementen worden in de tweede helft van 2026 opgeleverd. In 2026 wordt ook de tweede fase van de openbare ruimte aangelegd, waaronder de tuin bovenop de parkeergarage van het appartementencomplex. Hiertoe behoort daarnaast de ruimte tussen de Bernardus, de Kloosterstraat en Kerkstraat. E-veld Terheijden Dit project wordt afgesloten per 31-12-2025 met een positief resultaat van € 1.336.364. Er hebben in 2023 en 2024 al winstnemingen plaatsgevonden van respectievelijk € 838.821 en € 307.880. In 2025 komt daar nog een laatste winstneming bij ter grootte van € 189.663. Alle winstnemingen zijn gestort in de reserve grondexploitatie. Norbartstraat - Romboutsstraat Made In september 2023 is de grondexploitatie vastgesteld voor de ontwikkeling Norbartstraat – Romboutstraat in Made (IKC de Stuifhoek e.o.). In december 2023 is het bestemmingsplan voor deze gebiedsontwikkeling door de gemeenteraad vastgesteld.
In 2024 is de bouw van de school met daarop 9 appartementen aanbesteed en is een deel van de school gesloopt om ruimte te maken voor een nieuwe school, een Integraal Kindcentrum (IKC). In februari 2025 is de bouw gestart van het 103 104 nieuwe IKC en bedoelde appartementen. In het plangebied zullen nog 10 woningen worden gerealiseerd. Deze woningen worden naar verwachting in 2027 gebouwd. Dit nadat het IKC-gebouw met daarop 9 appartementen gerealiseerd en het voormalige schoolgebouw volledig gesloopt is. De gronden voor dit deel van de ontwikkeling zullen in 2026 aan een marktpartij worden verkocht. Er wordt een verlies verwacht van € 321.661. De verwachting is dat de grondexploitatie in 2028 kan worden afgesloten. Van Hooijdonklaan Lage Zwaluwe Voor de Van Hooijdonklaan (vm. Willibrordusschool) in Lage Zwaluwe is in mei 2023 het bestemmingsplan inclusief grondexploitatiecomplex vastgesteld. Het plan voorziet in de bouw van in totaal 39 woningen in de plannen D'n Olm en Willibrordushof en is winstgevend. In december 2024 is de grond bouwrijp verkocht aan de ontwikkelaar. Het plan D'n Olm is inmiddels gebouwd. Het openbaar gebied moet nog worden overgedragen aan de gemeente. De woningen in het plan Willibrordus zijn in de tweede helft 2025 opgeleverd. In 2026 zal het openbaar gebied worden overgedragen waarna de plannen kunnen worden afgerond.
Tuinbouwweg Made Voor de Tuinbouwweg in Made is in november van mei 2023 het bestemmingsplan inclusief grondexploitatie vastgesteld. Het plan omvat de uitbreiding van de woonwagenlocatie met zes standplaatsen. De verkoop van de grond aan de woningbouwcorporatie is in 2024 bekrachtigd. Het bouw- en woonrijp maken van de gronden is gestart. Het nadelig verwachte eindresultaat van dit project is momenteel begroot op € 588.335. Dit is een verhoging van € 221.644 ten opzichte van de stand per 01-01-2025 hetgeen is veroorzaakt door de extra kosten die de gemeente heeft moeten maken voor extra grondwerkzaamheden op deze voormalige vuilstort. Tijdens de uitvoering is gebleken dat de bodem aanzienlijk meer puin bevatte dan oorspronkelijk voorzien. Om het schone puin van het huisvuil te scheiden, is gedurende meerdere weken een trommelzeef ingezet. De zes woonwagens zijn inmiddels geplaatst. De Ligne Made De raad heeft in oktober 2025 het grondexploitatiecomplex vastgesteld met een verwacht positief resultaat van € 597.000 aan de Stuivezandsestraat voor de bouw van 21 duurzaam verplaatsbare woningen (in samenwerking met Woonvizier) en 11 woningbouwkavels. De kosten die voorheen voor het bouwrijp maken werden geraamd voor 2026 zijn gemaakt in 2025. Het resultaat is met deze jaarrekening € 10.000 lager i.v.m. met een kleine stijging van deze kosten.
De opbrengsten voor de grondverkoop van de sociale huurwoningen zijn doorgeschoven naar 2026. 105 H. Wet Openbaarheid We onderscheiden voor de Wet Openbaarheid het passieve en het actieve gedeelte. Het passieve gedeelte betreft het afhandelen van WOO-verzoeken. Dit is onder regie van de WOO- functionaris uitgevoerd. Er zijn in 2025 29 verzoeken afgehandeld. Het actieve gedeelte betreft het publiceren van de documenten bij processen met een WOO- verplichting. In vier tranches de komende jaren dienen de in totaal 17 informatiecategorieën te worden gepubliceerd. De eerste tranche is 1 november 2024 ingegaan. De tweede tranche is in 2025 wederom uitgesteld. Medio 2026 gaan we meer weten voor wanneer de volgende informatiecategorieën worden ingevoerd. 106 Jaarrekening 2025 Balans per 31 december 2025 Ultimo | Ultimo ACTIVA | 2024 | 2025 # Vaste activa # 1.Immateriële vaste activa | 5.156.100 | 4.872.826 Bijdragen aan activa in eigendom van derden | 5.156.100 | 4.872.826 # 2.