Jaarstukken 2025 d.d. 15-6-2026 (2) v260515 definitief
Tekst van het document
12 | 3 | Vestigingen | per | 2024 | LISA Landelijk | 178,7 | 191,4 | 182,6 | Het aantal vestigingen van 1.000 | Informatiesysteem | bedrijven, per 1.000 inw | Arbeidsplaatsen. | inwoners in de leeftijd van 15-64 jr | 15 t/m 64 jaar. 13 | 4 | Absoluut verzuim | per | 2024 | DUO - Dienst | - | 6,7 | 8,6 Het aantal leerplichtigen 1.000 | Uitvoering | en/of kwalificatieplichtige leerlinge | Onderwijs/Ingrado | jongeren die niet staan n | ingeschreven op een school of instelling, per 1.000 leerlingen. 14 | 4 | Relatief verzuim | per | 2024 | DUO - Dienst | - | 28 | 18 Het aantal leerplichtigen 1.000 | Uitvoering | dat wel staat leerlinge | Onderwijs/Ingrado | ingeschreven op een n | school, maar ongeoorloofd afwezig is. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend, per 1.000 leerlingen. 15 | 4 | Voortijdige | % | 2024 | DUO - Dienst | - | 2,3% | 1,6% | Het percentage van het schoolverlaters totaal | Uitvoering | totaal aantal leerlingen (12 (VO + MBO) | Onderwijs/Ingrado | - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 16 | 5 | Niet-sporters | % | 2024 | Gezondheidsmonitor | - | 42,5% | 45,2% | Het percentage niet volwassenen (en | wekelijkse sporters ten ouderen), GGD, CBS | opzichte van het totaal en RIVM | aantal inwoners.
17 | 6 | Banen | per | 2024 | CBS - | 566,8 | 850,2 | 563,9 | Het aantal banen, per 1.000 | Bevolkingsstatistiek/LI | 1.000 inwoners in de inw | SA | leeftijd van 15 t/m 64 jaar. 15-64 jr 18 | 6 | Jongeren met delict | % | 2023 | CBS - Jeugd | 1% | 1% | 1% | Het percentage jongeren voor rechter | (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. 19 | 6 | Kinderen in | % | 2024 | CBS - Jeugd | - | 6% | 3% | Het percentage kinderen uitkeringsgezin | tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 20 | 6 | Netto | % | 2025 | CBS - | 75% | 73,2% | 75,4% | Het percentage van de arbeidsparticipatie | Arbeidsdeelname | werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. 21 | 6 | Werkloze jongeren | % | 2024 | CBS - Jeugd | 1% | 2% | 1% | Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar). 22 | 6 | Personen met een | per | 2025 | CBS - Participatie Wet | 110 | 281,2 | 102,5 | Het aantal personen met bijstandsuitkering | 10.000 | een uitkering op grond inw 18 jr | van de Wet werk en e.o. | bijstand en de Participatiewet, per 10.000 inwoners.
23 | 6 | Aantal re- | per | 2024 | CBS - Participatie Wet | 161 | 203,1 | 206,1 | Het aantal re-integratie integratievoorzieningen | 10.000 | voorzieningen, per 10.000 inw | inwoners in de leeftijd van 15-64 jr | 15 t/m 64 jaar 63 Tabel beleidsindicatoren-1 24 | 6 | Jongeren met | % van | 2025 | CBS - Jeugd | - | 13,7% | 16,1% | Het percentage jongeren jeugdhulp | alle | tot 18 jaar met jeugdhulp jongeren | ten opzichte van alle tot 18 | jongeren tot 18 jaar. jaar 25 | 6 | Jongeren met | % | 2025 | CBS - Jeugd | 1% | 1% | 0,8% | Het percentage jongeren jeugdbescherming | tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatre gel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 26 | 6 | Jongeren met | % | 2025 | CBS - Jeugd | n.b. | 0,4% | - Het percentage jongeren jeugdreclassering | (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatre gel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). 27 | 6 | Cliënten met een | per | 2025 | CBS - Monitor Sociaal | 740 | 660 | 690 | Aantal per 10.000 maatwerkarrangement | 10.000 | Domein WMO | inwoners in de betreffende WMO | inw | bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
28 | 7 | Omvang huishoudelijk | kg per | 2024 | CBS - Statistiek | - | 148 | 79 | De hoeveelheid restafval restafval | inwoner | Huishoudelijk afval | per bewoner per jaar (kg) 29 | 7 | Hernieuwbare | % | 2023 | VNG/Regionale | 25% | 40% | 124,6% | Hernieuwbare elektriciteit elektriciteit | klimaatmonitor | is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa in %. 30 | 8 | WOZ-waarde | x 1.000 | 2025 | CBS - Statistiek | 455 | 398 | 416 | De gemiddelde WOZ woningen | € | Waarde Onroerende | waarde van woningen Zaken | (x€1.000). 31 | 8 | Nieuw gebouwde | aantal | 2024 | BAG Drimmelen & | 0,4 | 8,4 | 3,2 Het aantal woningen | per | CBS voor beeld | nieuwbouwwoningen, per 1.000 | Nederland | 1.000 woningen. woninge n 32 | 8 | Demografische druk | % | 2025 | CBS | - | 70,7% | 76,6% | De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 33 | 8 | Woonlasten | € | 2025 | COELO, Groningen | - | 957 | 939 | Het gemiddelde éénpersoonshuishoude | totaalbedrag in euro's per n | jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. 34 | 8 | Woonlasten | € | 2025 | COELO, Groningen | - | 1050 | 1044 | Het gemiddelde meerpersoonshuishou | totaalbedrag in euro's per den | jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. 64 65 Paragrafen A.
Weerstandvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico's Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief gevolg voor de organisatie. Met behulp van het risicomanagement informatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Door dit systeem van risicomanagement kunnen de bestuurders en managers vervolgens passende beheersmaatregelen nemen. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel voor 2025 opgesteld. Verderop in deze paragraaf gaan we in op de tien risico's met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit, aangevuld met de getroffen beheersmaatregel. Uit het risicoprofiel is het benodigde weerstandsvermogen bepaald. Als het weerstandsvermogen voldoende groot is, dan beschikt de gemeente over voldoende middelen en mogelijkheden om nog niet afgedekte risico's op te vangen, zonder dat het beleid ingrijpend moet worden aangepast. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drimmelen blijft ook in 2025 voldoende groot. Risicokaart De risicokaart hieronder laat zien hoe de risico's zijn verdeeld op basis van de kans dat ze optreden en de mogelijke financiële impact. In totaal hebben we 47 risico's in kaart gebracht. Kleine risico's, met een kans van minder dan 10% of een maximaal financieel gevolg van € 25.000, zijn niet meegenomen omdat hun impact gering is.
Tabel Par. A-1 Maximale schadelast | 2025 x > € 500.000 | 4 | 2 | 1 | 2 € 250.000 < x < € 500.000 | 2 | 3 | 2 | 4 | 1 € 100.000 < x < € 250.000 | 5 | 5 | 2 | 1 | 1 € 25.000 < x < € 100.000 | 4 | 3 | 2 | 1 | 2 x < € 25.000 Imagoschade 10% | 30% | 50% | 70% | 90% | Kans Risico top 10 Het overzicht hieronder laat de tien grootste risico's zien die de meeste invloed hebben op het totale risicoprofiel van de gemeente. Naast het risico bedrag is bij elk risico ook de procentuele invloed aangegeven. Ook is te zien op welke plek het risico stond in de begroting 2025 en de jaarrekening 2024. 66 Tabel Par. A-2 2025 | 2024 | 2025 | Risico | Risicobedrag | Kans | Invloed op rekening rekening | begroting | 2025 | 2025 | risicoprofiel 2025 (in €) 1 | 1 | 2 | Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend | 800.000 | 50% | 7,4% 2 | 2 | 1 | Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw | 500.000 | 90% | 7,1% werkzaamheden 3 | * | * | Garantiestelling t.b.v.
exploitatie vastgoed in de | 613.000 | 70% | 6,8% gemeente 4 | * | * | Onzekerheid jeugdzorg – Toenemende druk op zorg en | 500.000 | 70% | 6,6% personeel (CJIG) 5 | * | * | Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is | 630.000 | 70% | 6,4% ontoereikend 6 | 3 | 3 | Toename van het aantal bijstandsgerechtigden door de | 500.000 | 70% | 5,6% verhoogde huisvesting van statushouders in onze gemeente 7 | 5 | 5 | Zonneparkdossier: langdurig traject met weerstand | 2.000.000 | 15% | 4,7% vanuit inwoners, stakeholders en een zonnepark- ontwikkelaar. 8 | * | * | Treffen voorziening i.v.m. faillissement beheer | 295.000 | 70% | 4,3% derdengelden-rekening Group Card. 9 | 6 | 7 | Huisvesting statushouders | 250.000 | 90% | 4,2% 10 | * | * | Proof of Concept hervorming Jeugdzorg – | 325.000 | 70% | 3,6% bezuinigingen worden niet gerealiseerd Toelichting bij risico's 1. Het begrote budget voor de Jeugdzorg is ontoereikend. De druk op de Jeugdwet is al meerdere jaren toenemend. De gemeente werkt toe naar toe naar Stevige Lokale Teams (SLT), in overeenstemming met de uitgangspunten van de Regiovisie en het strategieplan voor de jeugdhulpregio West-Brabant Oost (WBO) en de landelijke opdracht uit de Hervormingsagenda Jeugd. Op dit moment zijn de gemeenten in de regio druk bezig met de aanbesteding voor een groot deel van de Jeugdzorg.
Samen met de gemeente Geertruidenberg, het CJG Drimmelen Geertruidenberg en diverse organisaties, gaan we laagdrempelig en dicht bij huis hulp bieden en zo voorkomen dat specialistische jeugdhulp nodig is. 2. Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden. Als gevolg van onrust over de wereld, hogere loonkosten, brandstof- en grondstofprijzen bij onze leveranciers, zijn de indexeringen potentieel hoger dan oorspronkelijk begroot. 3. Garantiestelling t.b.v. exploitatie vastgoed in de gemeente. De gemeente staat garant voor een eventuele verliezen bij de exploitatie van divers gemeentelijk vastgoed. Het risico op daadwerkelijk garant staan beoordeelt de organisatie als hoog, waardoor we aan de hand van dit risico rekening houden met kosten. 4. Onzekerheid jeugdzorg – Toenemende druk op zorg en personeel (CJIG). Binnen het CJG doen zich meerdere ontwikkelingen voor die een financieel risico met zich meebrengen. De vraag naar jeugdzorg neemt toe, terwijl tegelijkertijd sprake is van aanhoudende problematiek rondom personele capaciteit en inzetbaarheid. Deze combinatie vergroot de kans op overschrijding van budgetten en kan leiden tot knelpunten in de continuïteit en kwaliteit van zorg. Hoewel het exacte financiële effect nog niet is gekwantificeerd, is de kans op substantiële impact zeer groot.
Dit houdt onder andere verband met de aanbesteding voor een groot deel van de Jeugdzorg vanuit de WBO. 5. Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend. De kosten voor de Wmo zijn afhankelijk van de vraag. Casemanagers maken zorgvuldige indicaties en er zijn goede prijsafspraken met leveranciers, maar een toename in de behoefte aan Wmo- voorzieningen kan leiden tot overschrijdingen van de begrote budgetten. 6. Toename van het aantal bijstandsgerechtigden door de verhoogde huisvesting van statushouders in onze gemeente. Door een voorgenomen wetswijziging neemt de doelgroep van statushouders de komende jaren 67 68 waarschijnlijk toe. Dit resulteert in een toenemende uitdaging op het bied van de huisvesting van deze statushouders in onze gemeente, met bijbehorende financiële impact. 7. Zonneparkdossier: langdurig traject met weerstand vanuit inwoners, stakeholders en een zonnepark-ontwikkelaar. De Afdeling bestuursrecht van de Raad van State heeft uitgesproken dat de gemeente Drimmelen de beoordeling van de bestaande vijf aanvragen opnieuw moet uitvoeren en wel op gelijkwaardige wijze. Op basis van deze herbeoordeling, en na behandeling in de gemeenteraad, heeft het college opnieuw besloten over deze aanvragen. De situatie is dat één park definitief vergund is, één park een ontwerpvergunning heeft gekregen en drie parken eerder in ontwerp zijn geweigerd.
Tegen het vergunde park zijn beroepen ingesteld. De overige aanvragen (vier parken) zijn nog niet compleet, aanvullende informatie ontbreekt, en daarvoor heeft de initiatiefnemer meer tijd gekregen. Aan dit zonneparkdossier zitten mogelijk (zeer) grote financiële - en reputatierisico's. 8. Treffen voorziening i.v.m. faillissement beheer derdengelden-rekening Group Card. Door het faillissement van Groupcard bestaat het risico dat de gemeente de eerder gestorte gelden op de derdenrekening van Groupcard niet meer zal terugontvangen. Uit onderzoek blijkt dat deze derdengeldenrekening mogelijk niet in overeenstemming met de afgesproken waarborgen en wettelijke eisen is beheerd. Hierdoor is er sprake van een verhoogd kredietrisico en kan het gestorte bedrag verloren gaan als het bij het faillissement is aangewend voor bedrijfsdoeleinden in plaats van gescheiden te blijven ten behoeve van de gemeente. 9. Huisvesting statushouders. De gemeente heeft de taakstelling voor de huisvesting van statushouders niet volledig kunnen realiseren door beperkte toewijzingen en de krapte op de woningmarkt. Hoewel er sinds 2020 meer statushouders onderdak hebben gekregen, is de achterstand nog niet ingelopen. Indien de situatie aanhoudt, bestaat het risico dat de provincie op kosten van de gemeente extra opvang zal regelen.
De gemeente is bezig met het vinden van alternatieve huisvestingsoplossingen, wat extra tijd en kosten met zich meebrengt. 10. Proof of Concept hervorming Jeugdzorg – bezuinigingen worden niet gerealiseerd. In het kader van de hervorming van de jeugdzorg is een Proof of Concept (POC) opgezet waarbij middelen zijn verschoven met het doel om structurele besparingen te realiseren. Voor zowel 2025 als 2026 is een besparingsdoelstelling van €325.000 per jaar opgenomen. Er is echter een aanzienlijke kans dat deze besparingen niet volledig worden gerealiseerd, bijvoorbeeld door vertraging in de implementatie, onvoldoende effectiviteit van maatregelen of externe factoren. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Als alle risico's zich gelijktijdig in hun volle omvang zouden voordoen zou een nadeel optreden van € 20,0 miljoen. Het reserveren van een dergelijk groot bedrag als buffer voor alle risico's is echter onnodig omdat het niet waarschijnlijk is dat alle risico's zich in 2025 gelijktijdig, en in hun maximale omvang, zullen voordoen. Daarom is op basis van de geïdentificeerde risico's een risico-simulatie uitgevoerd. Bij deze simulatie is gerekend met een zekerheidspercentage van 90%.
Het resultaat is, dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 4,4 miljoen (begroting 2025: € 4,3 miljoen, jaarrekening 2024: € 4,1 miljoen), het voor 90% zeker is dat alle risico's die zouden kunnen optreden, kunnen worden afgedekt. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door alle risico’s waarvoor (bewust) geen of onvoldoende beheersmaatregelen kunnen worden getroffen. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare middelen om de risico's op te vangen, noemen we de weerstandscapaciteit. Op basis van de jaarrekening 2025 bedraagt de weerstandscapaciteit € 26,3 miljoen (jaarrekening 2024: € 18,4 miljoen). Tabel Par.
A-3 Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening 2024 | Begroot 2025 | Rekening 2025 Incidentele weerstandscapaciteit | 15.313.899 | 12.144.780 | 22.589.473 (in vermogen) Algemene reserve | 10.367.793 | 11.617.419 | 14.153.199 Algemene dienst | 9.668.422 | 10.476.264 | 13.720.419 Grondbedrijf | 699.371 | 1.141.155 | 432.780 Bestemmingsreserve | 704.804 | 704.804 Reserve bovenwijkse voorzieningen Grondbedrijf | 704.804 | 400.361 | 334.804 Stille reserve (besloten te incasseren) | - | - Resultaat | 4.241.302 | 127.000 | 8.101.470 Structurele weerstandscapaciteit | 3.096.262 | 3.022.857 | 3.648.654 (in exploitatie) Onbenutte belastingcapaciteit | 3.096.262 | 3.022.857 | 3.648.654 Onvoorzien | - | - Totale weerstandscapaciteit | 18.410.161 | 15.167.637 | 26.238.127 Weerstandsvermogen Het is van belang om te weten of het beschikbare weerstandsvermogen toereikend is om de geïdentificeerde risico's af te dekken. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-simulatie voortvloeit, wordt daarom afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van deze berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = | ------------------------------------------- Benodigde weerstandscapaciteit Tabel Par.
A-4 Ratio weerstandsvermogen Omschrijving | Rekening 2023 | Begroting 2024 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 Beschikbare weerstandscapaciteit | 16.613.105 | 16.244.650 | 18.410.161 | 13.754.596 | 26.238.127 Benodigde weerstandscapaciteit | 5.016.644 | 4.347.482 | 4.108.581 | 4.295.998 | 4.364.670 Ratio weerstandsvermogen | 3,31 | 3,74 | 4,48 | 3,20 | 6,01 Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis A | >2.0 | uitstekend B | 1.4-2.0 | ruim voldoende C | 1.0-1.4 | voldoende D | 0.8-1.0 | matig E | 0.6-0.8 | onvoldoende F | <0.6 | ruim onvoldoende De raad heeft in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen bepaald dat het weerstandsratio van de gemeente Drimmelen minimaal gelijk moet zijn aan 1. In dat geval is het beschikbare weerstandsvermogen precies toereikend om de risico's af te dekken. Met een ratio van 6 voldoet de gemeente in ruime mate aan die ondergrens. Het ratio is in vergelijking met de jaarrekening 2024 (4,48) en de jaarrekening 2023 (3,31) verder gestegen. 69 Financiële kengetallen Vanaf 2016 schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat er in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen in de begroting. Dit besluit is genomen op basis van het rapport van de adviescommissie onder leiding van Staf Depla, uitgebracht in 2014.
Het doel van het invoeren van deze kengetallen is voornamelijk om de financiële positie voor raadsleden beter inzichtelijk te maken. Het is echter niet bedoeld als normeringsinstrument binnen het kader van financieel toezicht. De volgende vijf financiële kengetallen zijn opgenomen in de begroting: 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit Tabel Par. A-5 Jaarstukken 2025 Kengetallen | Verloop van de kengetallen Begroting | Jaarrekening | Begroting | Jaarrekening 2024 | 2024 | 2025 | 2025 31-12-2024 | 31-12-2025 1a. Netto schuldquote | 57% | 32% | 82% | 42% 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte | 55% | 32% | 78% | 37% leningen 2. Solvabiliteitsratio | 37% | 42% | 31% | 41% 3. Kengetal grondexploitatie | 0% | -1% | 1% | 0,2% 4. Structurele exploitatieruimte | 2% | 1% | 1% | 1% 5. Belastingcapaciteit | 97% | 89% | 97% | 99% De financiële kengetallen in de jaarrekening geven een helder beeld van de financiële positie en gezondheid van de gemeente Drimmelen. Ze zijn onmisbaar voor het beoordelen van de mate waarin de gemeente in staat is om haar huidige en toekomstige verplichtingen na te komen, investeringen te financieren, en financiële risico’s op te vangen.
Elk kengetal belicht daarbij een specifiek aspect van de financiële huishouding en samen vormen ze een integraal beeld van de financiële gezondheid van onze gemeente. Netto schuldquote (stijgt = negatieve ontwikkeling) De netto schuldquote is een maatstaf die uitdrukt hoeveel van de jaarlijkse baten van de gemeente wordt gebruikt om de netto schuldenlast te dekken. Deze schuld bestaat uit het totaal van de schulden minus de liquide middelen en eventueel verstrekte leningen. Een hogere netto schuldquote betekent dat de gemeente meer afhankelijk is van externe financiering, wat duidt op een relatief minder gezonde financiële positie en een hogere rentelast. In 2025 is de netto schuldquote gestegen van 32% naar 42%. Dit geeft aan dat de gemeente haar schuldenlast in verhouding tot de baten minder gunstig is geworden. Een stijgende netto schuldquote zorgt voor een minder sterke financiële positie, waardoor de gemeente moet opletten met investeringen zonder haar weerbaarheid te verminderen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen (stijgt = negatieve ontwikkeling) Het verschil tussen de reguliere netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen is dat de reguliere netto schuldquote kijkt naar alle schulden van de gemeente, inclusief het geld dat de gemeente zelf heeft uitgeleend aan anderen.
De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen haalt het uitgeleende geld van de totale schuld af. Zo geeft deze aangepaste schuldquote een realistischer beeld van de daadwerkelijke schulden die de gemeente aan externe partijen heeft. In tegenstelling tot 2024 zijn de netto schuldquote en gecorrigeerde schuldquote niet meer gelijk aan elkaar. Dit betekent dat in 2025 de omvang van de leningen die de gemeente zelf heeft verstrekt aan 70 71 derden, zoals samenwerkingsverbanden of projecten, een drukkend effect gaf op de totale schuldenlast. Dit wijst erop dat de gemeente in 2025 relatief minder geld heeft moeten lenen van externe financiers, en/of relatief minder geld heeft uitgeleend verbonden partijen of andere organisaties. Solvabiliteitsratio 41% (daalt = negatieve ontwikkeling) De solvabiliteitsratio is een belangrijke indicator voor de financiële gezondheid van de gemeente, omdat deze het eigen vermogen uitdrukt als percentage van het totale vermogen. Een hogere solvabiliteitsratio wijst op een stevigere financiële buffer, wat betekent dat de gemeente beter in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder in financiële problemen te komen. De solvabiliteitsratio is in 2025 licht gedaald van 42% naar 41%. Ondanks deze kleine terugval blijft de ratio op een gezond niveau.
In 2025 zien we dat het balanstotaal toeneemt, waarbij het eigen vermogen niet in hetzelfde tempo meegroeit. Sinds 2015 is er een dalende trend zichtbaar in de solvabiliteit, waarbij de ratio vanaf 2022 onder de 50% is gezakt. Deze voortdurende daling vraagt om nauwlettend toezicht, omdat een structureel lagere solvabiliteit het financiële risico voor de gemeente kan vergroten. Een solvabiliteit van 41% staat nog steeds voor een buffer, waarmee de gemeente voldoende robuust blijft om economische schokken op te vangen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hanteert een ondergrens van 20% voor de solvabiliteitsratio; de gemeente Drimmelen zit hier dus nog altijd boven. Kengetal grondexploitatie 0,2% (stijging = positieve ontwikkeling) Grondexploitatie speelt een belangrijke rol in het financiële beleid van veel gemeenten, omdat het de kosten en opbrengsten rondom de verkoop en ontwikkeling van gemeentelijke grond weerspiegelt. Het kengetal grondexploitatie geeft de verhouding weer tussen het resultaat uit deze exploitatie en de waarde van de grondposities. Het kengetal grondexploitatie laat een minimale stijging zien in van -1% in 2024 naar 0,2% in 2025. Dit betekent dat de gemeente Drimmelen verwacht kostenneutraal uit te komen op haar grondexploitaties.
Wat inhoudt dat de geraamde kosten voor het ontwikkelen, bouwrijp maken en verkopen van gronden gelijk zijn aan de te verwachten opbrengsten. De gemeente Drimmelen blijft scherp op dit kengetal sturen om in de toekomst eventuele negatieve effecten te voorkomen. Structurele exploitatieruimte 1% (blijft gelijk) De structurele exploitatieruimte is een cruciale graadmeter voor de financiële gezondheid van een gemeente. Het geeft aan in hoeverre de gemeente structureel meer inkomsten dan uitgaven heeft, dus of er sprake is van een overschot of tekort in de begroting op lange termijn. Een positieve structurele exploitatieruimte betekent dat de gemeente financieel ruimte heeft voor nieuwe investeringen, voorzieningen of het opvangen van tegenvallers. Een negatieve waarde wijst op structurele tekorten die de financiële houdbaarheid kunnen ondermijnen. In 2025 is de structurele exploitatieruimte gelijk gebleven ten opzichte van 2024. Een hogere structurele exploitatieruimte betekent in principe dat de gemeente meer financiële ruimte heeft binnen haar begroting, wat gunstig is voor het opvangen van toekomstige kosten en het realiseren van investeringen. Dit is een belangrijke constatering en creëert een positieve basis voor de toekomst. Ook in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 is dit kengetal positief.
Door het opgeschoven ravijnjaar blijft dit kengetal een aandachtspunt voor de meerjarenbegroting 2027 tot en met 2030. Belastingcapaciteit 99% (stijgt = overwegend positieve ontwikkeling) De belastingcapaciteit geeft aan hoe de belastingdruk in gemeente Drimmelen zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde van alle gemeenten. De belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de gemiddelde woonlasten, die bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), rioolheffing en reinigingsheffing. Naast de OZB wordt ook gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing, omdat deze heffingen niet altijd volledig kostendekkend hoeven te zijn en soms bewust lager worden vastgesteld. Hierdoor kan er sprake zijn van belastingcapaciteit die nog niet volledig wordt benut. De belastingcapaciteit is in 2025 toegenomen van 89% naar 99% van het landelijk gemiddelde. Dit 72 betekent dat onze gemeentelijke woonlasten nog steeds nét onder het landelijk gemiddelde liggen. Ter vergelijking: een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de gemeentelijke woonlasten exact gelijk zijn aan het landelijke gemiddelde. Vanuit financieel perspectief is de stijging overwegend positief te duiden. De verhoging van de lokale tarieven heeft geleid tot een toename van de structurele eigen inkomsten. Dit draagt bij aan een gezondere financiële positie en versterkt de structurele dekkingskracht van de begroting.
De hogere belastingcapaciteit draagt bij aan het weerstandsvermogen, doordat de gemeente meer ruimte heeft om financiële risico’s op te vangen. Het feit dat het percentage de 100% nadert, betekent tevens dat er nauwelijks ruimte is om de eigen structurele belastinginkomsten te vergroten zonder dat we boven het landelijk gemiddelde komen. Samenvattende conclusie De financiële kengetallen van de gemeente in 2025 tonen weinig veranderd beeld van de financiële gezondheid ten opzichte van 2024. Aandachtspunten zijn de stijgende netto schuldquote en de trend van het dalende solvabiliteitsratio. Ondanks dat de laatste van deze twee nog boven de norm ligt, daalt deze al jaren op rij. Met budget-neutrale grondexploitaties hopen we de risico’s op dit gebied te beperken. Tot slot versterkt de stijging van de belastingcapaciteit de financiële autonomie van de gemeente, waardoor zij beter in staat is haar eigen koers te varen. We zetten eigen structurele inkomsten tegenover structurele uitgaven. Al met al toont de financiële positie van gemeente Drimmelen zich in 2025 gezond en veerkrachtig. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om scherp te blijven op de dalende solvabiliteit en een structureel sluitende begroting.
Met een goede monitoring en verstandig financieel beleid is de gemeente Drimmelen goed toegerust om ook op langere termijn financieel stabiel te blijven en haar ambities te verwezenlijken. B. Lokale heffingen Inleiding Lokale Heffingen In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op: de hoofdlijnen van het beleid, de lokale lastendruk, de begrote inkomsten, de mate van kostendekkendheid en een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Daarmee houden we rekening met regelgeving Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Beleid lokale heffingen Onder de diverse lokale heffingen van de gemeente Drimmelen vallen: de belastingen, bestemmingsbelasting/heffingen en retributies/rechten. Deze heffingen zijn hoogstens kostendekkend en dragen bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen van de gemeente. Belastingen Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de gemeente. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. Onder de noemer belastingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • | Onroerendezaakbelastingen (OZB) • | Precariobelasting • | Toeristenbelasting. Bestemmingsbelasting/heffingen Heffingen worden geheven om kosten van collectieve voorzieningen te betalen.
Onder de noemer heffingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • | Afvalstoffenheffing • | Rioolheffing • | Bijdrage BedrijvenInvesteringsZone (BIZ). Retributies/rechten Rechten worden geheven voor een geleverde of een bewezen individuele dienst. Onder de noemer rechten vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • | Begraafrechten • | Marktgelden/ standplaatsen • | Leges, zoals secretarieleges, leges omgevingsvergunning en leges Biesbosch. Onroerendezaakbelasting De tarieven zijn opgenomen in de belastingverordening OZB. Deze zijn bepaald op basis van de begrote opbrengst OZB, in combinatie met de WOZ-waarde voor het belastingjaar op peildatum 1-1-2024, rekening houdende met mogelijke wijzigingen in de WOZ-waarde. Tabel Par.B-1: Overzicht tarieven OZB 2024 | 2025 | Mutatie in % zakelijk recht woningen | 0,0848% | 0,0878% | 3,54% zakelijk recht niet-woningen | 0,1814% | 0,1821% | 0,39% feitelijk gebruik niet-woningen | 0,1475% | 0,1495% | 1,36% Precariobelasting Onder Precariobelasting valt de belasting die een gemeente mag heffen voor het gebruik van gemeentegrond. De tarieven staan in de verordening Precariobelasting. Daarnaast wordt er precario geheven voor het afmeren in de buitenhaven van Lage Zwaluwe en worden er liggelden in rekening gebracht op basis van privaatrechtelijke overeenkomsten.
Toeristenbelasting • | Het tarief waterverblijfsbelasting is per persoon € 1,75 voor 24 uur. • | Het tarief landverblijfsbelasting is per persoon € 1,75 voor een overnachting. Alleen niet-inwoners betalen de toeristenbelasting, dus ook arbeidsmigranten. Behalve als zij 73 74 ingeschreven zijn in de BRP (Basisregistratie Personen). De netto-opbrengst gebruiken we voor het verbeteren van toeristische voorzieningen. Afvalstoffenheffing De gemeente laat het huishoudelijk afval (oud papier en karton, PMD, rest- en gft-afval) door een afvalinzamelaar huis-aan-huis ophalen. Daarnaast kan je afval, soms tegen betaling, naar de milieustraat brengen. Daar betaal je belasting voor, de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is sinds 2003 gebaseerd op het Diftar-principe. Er wordt gestreefd naar een 100% kostendekkende heffing en gebruik makend van de voor dat doel ingestelde egalisatievoorziening is de kostendekkendheid over 2025 100%. Rioolheffing In 2023 stelde de raad het Water- en rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vast. We innen de rioolheffing om de gemeentelijke kosten voor inzameling, transport van afvalwater te dekken, beheer en behoud van het rioleringssysteem te bekostigen en voor het verwerken van hemelwater. Daarnaast dekken we de kosten van maatregelen tegen de nadelige gevolgen van de grondwaterstand.
Wederom wordt gestreefd om de rioolheffing 100% dekkend te laten zijn en gebruik makend van de voor dat doel ingestelde egalisatievoorziening is de kostendekkendheid over 2025 100%.. BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) De BIZ Bruisend Made is na een succesvolle eerste periode van vijf jaar voor vijf jaar voortgezet in de periode 2023-2027. Uiterlijk 1 november dient het BIZ bestuur een schriftelijk verzoek tot BIZ subsidie voor het komende belastingjaar in bij het college. BIZ-bijdrage wordt jaarlijks bij wege van aanslag geheven en bepaald op basis van de WOZ-waarden van de panden die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten omvatten het begraven van stoffelijke overschotten, het bijzetten van urnen en het beheer en onderhoud van graven op gemeentelijke begraafplaatsen. De tarieven zijn vastgelegd in de Verordening lijkbezorgingsrechten Drimmelen en mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Echter, de kosten overstijgen de opbrengsten. In het verleden zijn de tarieven meerdere malen aanzienlijk verhoogd. Om de begraafplaats aantrekkelijk te houden voor nieuwe begravingen, zijn hoge tarieven ongewenst. Ze kunnen zelfs resulteren in een verdere daling van het aantal begravingen en daarmee de inkomsten. Bovendien vervult de begraafplaats ook een parkfunctie, wat voor veel gemeenten een reden is om een lagere kostendekkendheid na te streven.
Vanwege deze maatschappelijke betekenis zijn de tarieven niet kostendekkend. Marktgelden en standplaatsen De gemeente heeft weekmarkten op 3 locaties: het Dorpsplein in Terheijden, de Marktstraat te Made en de Nieuwstraat in Lage Zwaluwe. Voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt wordt een recht geheven, het marktgeld. Daarnaast wordt een recht geheven voor de standplaatsen op overige locaties in onze gemeente. In verband met de maatschappelijke betekenis, zijn deze tarieven niet kostendekkend. Secretarieleges Secretarieleges worden geheven ter compensatie van de kosten voor diensten van de gemeenten, bijvoorbeeld voor het verstrekken van reisdocumenten, rijbewijzen, uittreksels uit de BRP en Burgerlijke Stand, aanvraag Verklaring Omtrent Gedrag, huwelijksvoltrekkingen. Leges omgevingsvergunning Leges worden geheven ter compensatie van kosten voor diensten van de gemeente, bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning. Leges Biesbosch Voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor bijvoorbeeld het varen met een rondvaartboot of een ontheffing voor het beoefenen van modelsport in het Biesboschgebied binnen de gemeentegrenzen van Drimmelen worden leges geheven.
Lokale lastendruk De lastendruk voor de afvalstoffen- en rioolheffing zijn gebaseerd op de tarieven van de verordeningen 2025, rekening houdend met gemiddeld aantal kilo rest- en gft-afval per inwoner zoals gepubliceerd door het CBS voor afvalstoffenheffing en waterverbruik voor de rioolheffing. Deze maatstaf is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Om te kunnen vergelijken zijn de vergelijkende cijfers voor de lastendruk aangepast naar dezelfde maatstaf. Deze zijn herleidbaar vanuit COELO. Tabel Par.B-2: Overzicht lastendruk Belastingsoort | lastendruk | lastendruk | mutatie nominaal | Maatstaf 2024 | 2025 | in% Onroerende zaakbelastingen | € 392,00 | € 410,00 | 4,59% | € 18,00 OZB - aanslag woning met gemiddelde waarde Rioolheffing (gemiddeld) | € 268,00 | € 280,00 | 4,48% | € 12,00 Tarief rioolheffing meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing (gemiddeld) inclusief | € 352,00 | € 355,00 | 0,85% | € 3,00 Tarief afvalstoffenheffing milieustraat en huis-aan-huisinzameling | meerpersoonshuishouden Totaal gemiddeld per huishouden | € 1.012,00 | € 1.045,00 | 3,26% | € 33,00 De omvang van de totale lokale lastendruk is in 2025 gestegen als gevolg van hogere netto-lasten onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. De stijging van de onroerendezaakbelasting (OZB) wordt bepaald door de OZB-index.
De tarieven worden vastgesteld op basis van de verwachte inkomsten uit de OZB en de Waardering Onroerende Zaken (WOZ)-waarde voor het betreffende belastingjaar (inclusief de verwachte stijging van de marktwaarde). De definitieve tarieven zijn vastgesteld tijdens de Raadsvergadering op 12 december 2024. Afvalstoffenheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting. We passen hier een vast recht en een variabel tarief toe. Het variabel tarief bestaat uit het betalen per lediging. Naast de kosten zetten we ook een voorziening afval in om grote schommeling te voorkomen. In 2025 heeft een kostenstijging van de afvalstoffenheffing plaatsgevonden ondanks de inzet van de voorziening. Dit wordt veroorzaakt door de hoge inflatie waardoor de kosten zijn gestegen. Rioolheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting. De rioolheffing bestaat uit twee onderdelen. Te weten een vast recht en een variabel tarief waarbij we rekenen met watergebruik. We zetten ook een voorziening rioolheffing in om grote schommeling in tarief te voorkomen. Tabel Par.B-3: Overzicht heffingen Soort belasting of heffing | Prg. | Opbrengsten | Opbrengsten | Saldo Werkelijke | Mutatie | Kosten begroting 2025 | jaarrekening | opbrengsten | uitgaven | voorziening | Dekkendheid (incl.
wijzigingen) | 2025 | jaarrekening - begroting OZB | 6.014.000 | 6.097.773 | 83.773 Precario | 55.092 | 52.923 | -2.168 Toeristenbelasting | 325.000 | 262.290 | -62.710 Totaal Belastingen (algemeen | 6.394.092 | 6.412.986 | 18.894 dekkingsmiddel) Afvalstoffenheffing (*) | 3 | 3.800.000 | 3.779.816 | -20.184 | 3.909.960 | 85.334 | 100% Rioolheffing | 2 | 3.500.001 | 3.422.837 | -77.165 | 3.716.227 | -293.391 | 100% Bedrijveninvesteringszone (BIZ) | 3 | 22.410 | 27.925 | 5.515 | 27.925 | 0 Totaal | 7.322.411 | 7.230.578 | -91.833 | 7.654.112 | -208.057 Bestemmingsbelastingen / heffingen Lijkbezorging | 2 | 96.750 | -38.823 | -135.573 | 176.246 | -22% Marktgelden / standplaatsen | 3 | 26.091 | 23.159 | -2.932 | 50.260 | 46% Leges | Div. | 1.729.827 | 2.005.359 | 275.532 Totaal Retributies / rechten | 1.852.668 | 1.989.695 | 137.027 | 226.506 | 0 Totaal | 15.569.170 | 15.633.258 | 64.088 | 7.880.618 | -208.057 *opbrengst afvalstoffenheffing, daarnaast € 215.000 opbrengsten welke wel onderdeel zijn van kostendekkendheidberekening 75 Kwijtschelding In de gemeente Drimmelen kun je kwijtschelding aanvragen voor de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Voor andere belastingen wordt geen kwijtschelding gegeven. De gemeente Drimmelen hanteert een kwijtscheldingsnorm van 100% van de bijstandsuitkering, terwijl de landelijke norm 90% is.
Hierdoor komen meer mensen in aanmerking voor kwijtschelding. Dit betekent dat iedereen met een inkomen op bijstandsniveau kwijtschelding kan krijgen, zolang hij/zij geen vermogen heeft. Vermogen is bijvoorbeeld spaargeld, een auto of een huis. Sinds 1 januari 2023 is de vermogensnorm voor kwijtschelding versoepeld. Inwoners met een laag inkomen mogen nu een kleine buffer hebben voor onverwachte uitgaven, zonder dat dit invloed heeft op hun kwijtschelding. Hierdoor kunnen inwoners enigszins reserveren en worden ze meer zelfredzaam. Tabel Par.B-4: Overzicht kwijtscheldingen Soort belasting of heffing | Jaarrekening | Jaarrekening 2024 | 2025 Aantal toekenningen (ook gedeeltelijk) | 241 | 284 Waarvan automatisch verleend | 120 | 161 Afwijzingen | 133 | 137 Bedrag kwijtschelding rioolheffing | € 59.000 | € 71.000 Bedrag kwijtschelding afvalstoffenheffing | € 82.000 | € 84.000 76 77 C. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Onderhoud kapitaalgoederen Onze gemeente beheert ongeveer 385 hectare openbare ruimte. Iedereen die hier woont, werkt of recreëert maakt daar gebruik van. De gemeente maakt dit mogelijk door het aanleggen en in stand houden van onder andere wegen, groen en riolering. Maar ook door het aanbrengen van verkeersmaatregelen (zoals verkeersborden en drempels), straatmeubilair en openbare verlichting. We noemen dat de kapitaalgoederen van de openbare ruimte.
Bij het inrichten, onderhouden en beheren van de openbare ruimte houden we rekening met de vigerende wetgeving en besluiten zoals: De wegenwet van 1930, De Wegenverkeerswet van 1994, Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990, Besluit Administratieve Bepalingen inzake het Wegverkeer, Wet geluidhinder, Bouwstoffenbesluit, Wet milieubeheer, Waterschapskeur, Reglement op de watergangen Noord-Brabant, Wet telecomvoorzieningen, Wet energiedistributie artikel 16, Besluit veiligheid attractie-, en speeltoestellen van 1997 etc. Het onderhoud en beheer van de openbare ruimte verdelen we in drie categorieën: dagelijks onderhoud, structureel onderhoud, en vervangingsonderhoud. Het samenspel van dagelijks onderhoud, structureel onderhoud en vervangingsonderhoud zorgt ervoor dat de openbare ruimte schoon, heel, veilig en voor iedereen bruikbaar is. Bij herinrichting van de Openbare Ruimte wegen we verschillende belangen af. De laatste jaren zijn ook toegankelijkheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid belangrijke thema’s. Structureel onderhoud en vervangingsonderhoud worden uitgevoerd op basis van een Meerjaren Onderhouds Plan (MOP). Het MOP wordt opgesteld op basis van (visuele) inspecties, technische gegevens en geformuleerd doelstellingen. Structureel onderhoud en vervangingsonderhoud pakken we zoveel als mogelijk integraal aan (werk met werk maken).
Zo nemen we bij rioolvervangingen en renovaties van straten, maatregelen voor openbare verlichting, het openbaar groen en verkeer in de plannen mee. Bij de voorbereiding van deze plannen wordt afgestemd met de bewoners. Door deze integrale aanpak kan maximaal ingespeeld worden op wensen van bewoners. Toelichting onderhoud kapitaalgoederen a. Wegen Het beleidskader met betrekking tot Wegen legden we vast in het Beleidsplan wegen 2021-2030; "Op weg naar grotere burgertevredenheid". Het uitgangspunt is kwaliteit gestuurd onderhoud op basis van tweejaarlijkse weginspecties. Wij grijpen in bij de overgang van kwaliteitsniveau C (slecht) naar D (zeer slecht). Bij onze hoofdfietsroutes en voetpaden grijpen we eerder in, namelijk bij de overgang van kwaliteit B (matig) naar C. Hiermee borduren we grotendeels voort op het vorige beleid, maar met meer aandacht voor de voetpaden. Kwaliteit D zien we als “achterstallig onderhoud”. Wegvakonderdelen met een kwaliteit D onderhouden we in het eerstvolgende jaar. Toch kunnen we besluiten om werkzaamheden op wegen incidenteel uit te stellen. Dit heeft dan te maken met andere werkzaamheden die ook in die straat plaatsvinden. Uiteraard zorgen we altijd voor een veilige situatie. Op basis van de 90%-regel is de gemiddelde kwaliteit van het gehele wegennet bepaald. Hierbij bepalen we bij welke beeldkwaliteit we de grens van 90% bereiken.
Het algemeen kwaliteitsniveau van de verhardingen in de gemeente Drimmelen is B. Andere uitgangspunten van het wegenbeleid: • We pakken wortelopdruk actiever en structureler aan, o.a. door het vergroten van boomvakken; • Langs de hoofdlandbouwroutes passen we bermverharding toe; • Binnen de bebouwde kom en op fietspaden passen we geen slijtlagen toe; 78 • Voor het vergroten van de burgertevredenheid pakken we jaarlijks een kern aan. Hierbij voeren we werkzaamheden uit, waarbij het conform de inspectienormen niet noodzakelijk is om onderhoud uit te voeren. We verhogen hiermee de om de algehele kwaliteit van de verhardingen en daarmee de burgertevredenheid. b. Riolering Op gemeentelijk niveau is begin 2023 het Water en Rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vastgesteld. Door de integrale benadering van het gehele watersysteem vindt in dit beleidsplan zowel riolering als water plaats en is afgestemd op het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA 2018). De doelen van het Deltaplan zijn: Analyseren van de gevolgen van klimaatverandering (tot 2050) voor diverse functies in een gebied; Bepalen van een strategie en concrete doelen (tot 2050) voor het verbeteren van de water robuust- en klimaatbestendigheid; Uitvoering geven aan de strategie door dit vast te leggen in beleidsplannen, wetten en regels.
Beleidsuitgangspunten: Bij het vaststellen van het Waterbeleidsplan (WRP) zijn nieuwe ambities vastgesteld. Deze ambities anticiperen vooral op klimaatverandering. Afvalwater: het verzamelen en afvoeren van afvalwater gebeurt op een milieu hygiënische wijze. Hemelwater: We infiltreren zo veel als mogelijk. Water op straat situaties zijn noodzakelijk, schade bij bui 09 trachten we te voorkomen. Grondwater: We anticiperen op grondwaterknelpunten zoals bodemdaling door lage grondwaterstanden of grondwateroverlast door storende grondlagen. c. Water In het Water en Rioleringsplan namen we ook ambities voor oppervlaktewater op. Oppervlaktewater: • Slechte oppervlaktekwaliteit beperken we; • Oppervlaktewater proberen we lang vast te houden; • Wateroverlast door oppervlaktewater beperken we in samenwerking met het waterschap. In de notitie Baggeren havens (2014) namen we een aantal streef dieptes op. Een ander uitgangspunt bestaat uit het eens in de vijf jaar monitoren van de diepten in de havens. In 2026 starten we met het opstellen van een baggerbeheerplan met betrekking tot de havens. d. Groen Groenbeleid Het beleidskader voor het openbaar groen is vastgelegd in het integraal groenbeleidsplan 2017–2026 ‘Groen leeft en verbindt’, waarin biodiversiteit en duurzaamheid centraal staan. Het groenbeleid is gericht op duurzaam kwaliteitsgroen.
Dit betekent dat: • geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen worden gebruikt; • op geschikte locaties een bepaalde mate van kruidengroei wordt geaccepteerd; • het minimale onderhoudsniveau van groen en onkruid op verhardingen wordt uitgevoerd op beeldkwaliteit B; • grove heesters worden onderhouden op beeldkwaliteit C; • centra en hotspots worden onderhouden op beeldkwaliteit A; • het onderhoud mede wordt afgestemd op de tevredenheid van inwoners. Het integrale groenbeleidsplan ambieert om de EVZ Terheijden – Zonzeel verder te ontwikkelen. In 2025 is het project samen met het Waterschap opgepakt en is besloten om delen van de EVZ te realiseren. Het voorlopig ontwerp werd gemaakt en besproken met aangrenzende agrariërs. Het definitieve ontwerp wordt momenteel gemaakt. De incidentele aankoop- en inrichtingskosten van het gemeentelijk deel van een aaneengesloten EVZ waren tijdelijk voor 75% subsidiabel. 79 Bomenbeleid Voor bomen wordt gewerkt met een waardevolle bomenkaart, waarin beschermingswaardige en beeldbepalende bomen zijn opgenomen. Bermenbeleid Het ecologisch bermbeheer is een groeiproces waarbij wordt gestreefd naar beplanting die van nature in bermen voorkomt. Met name grotere gebieden en brede bermen zijn hiervoor kansrijk.
Daarbij wordt rekening gehouden met: • de verkeersveiligheid; • het beheersen van specifieke soorten, zoals Jacobskruiskruid en invasieve exoten. e. Gebouwen In het derde kwartaal van 2025 heeft een actualisatie van de geplande onderhoudswerkzaamheden plaatsgevonden voor de periode van 2026-2045 en wordt er een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de periode 2026-2035. We zijn in 2024 gestart met het opstellen van de routekaart op het gebied van duurzaamheid. Door de complexiteit van het maken van deze routekaart en de beperkte capaciteit bij gebouwenbeheer is het opstellen van deze routekaart vertraagd. In het 4e kwartaal van 2025 is er definitief gestart met het opstellen van de routekaart. Overigens is om te komen tot betrouwbaardere onderhoudsplanning die de mogelijkheid heeft om te kunnen anticiperen op vragen uit de organisatie, maatschappij en het gemeentebestuur is gekozen voor de methode van Conditiemeting conform NEN 2767. In 2015 heeft besluitvorming plaatsgevonden over het gewenste conditieniveau (conditie 1 t/m 6) waaraan de panden moeten voldoen. Deze besluitvorming is getoetst in 2020 en opnieuw vastgesteld in 2025/2026 conform NEN 2767.
Conditie definitie en omschrijving; Conditie 1: uitstekend nieuwbouwkwaliteit en/of met nieuwbouw vergelijkbare kwaliteit; Conditie 2: goed nieuwbouwkwaliteit met de eerste tekenen van feitelijke veroudering; Conditie 3: redelijk het verouderingsproces is over de gehele linie duidelijk op gang gekomen; Conditie 4: matig het verouderingsproces heeft het element of het gebouw duidelijk in zijn greep; Conditie 5: slecht het verouderingsproces is min of meer onomkeerbaar geworden c.q. heeft het element/het gebouw zeer duidelijk in zijn greep Conditie 6: zeer slecht een zodanig slechte toestand dat dit niet meer te classificeren is onder conditie 5. Bij de behandeling van de geplande onderhoudswerkzaamheden is conform het BBV een splitsing aangebracht in het exploitatie klein onderhoud en groot onderhoud. Het exploitatie onderhoud is conform besluitvorming van 2022 opgenomen in de begroting en maakt geen onderdeel meer uit van de voorzieningen. In maart 2022 heeft er besluitvorming (raadsbesluit) plaatsgevonden om de voorziening op te hogen i.v.m. prijsstijgingen. f. Civiele kunstwerken In 2009 stelden we de Beleidsnotitie civiele kunstwerken en havens vast. Er is één duidelijk uitgangspunt. We houden de kunstwerken veilig. We inspecteren de kunstwerken iedere drie jaar.
In 2025 heeft een inhaalslag plaatsgevonden voor het volledig maken van onze data voor het areaal in de applicatie Obsurv. Tabel overzicht areaal Tabel Par. C-1 Overzicht areaal Areaal | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 Objecten openbare ruimte | Onderdeel | Aantal | Aantal | Eenheid a. Wegen | Asfalt | 796.084 | 806.472 | m2 Elementen | 1.236.154 | 1.264.420 | m2 Beton | 32.516 | 40.363 | m2 Halfverharding | 50.897 | 66.839 | m2 b. Riolering | Vrijverval riolering | 131.236 | 227.163 | m1 Drukriool | 42.762 | 51.410 | m1 Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) | 83 | 75 | stuks Gemalen (groot en klein) | 400 | 305 | stuks Bergbezinkbassins | 8 | 9 | stuks c. Water | Watergangen | 200.681 | 93.453 | m1 Stedelijk water | 20.182 | 20.128 | m2 Havens | 269.280 | 269.280 | m2 d. Groen | Bomen | 17.149 | 17.802 | stuks Beplanting | 432.117 | 505.768 | m2 Gras | 495.659 | 720.430 | m2 Bermen | 1.463.370 | 1.674.410 | m2 Ecologische VerbindingsZones (EVZ) | 3 | 3 | stuks e. Openbare verlichting | Masten | 6.597 | 6.547 | stuks Armaturen | 6.641 | 6.591 | stuks Lampen | 6.751 | 6.701 | stuks f.
Civiele kunstwerken | Objecten havens | 45 | 45 | stuks Bruggen (hout, staal, beton), duikerbruggen | 33 | 33 | stuks Duikers (beton) | 227 | 227 | stuks Beschoeiingen | onbekend | 7.000 | m1 Objecten overige (vissteigers / beschoeiingen) | 15 | 6 | stuks *In 2025 is gewerkt aan het up to date brengen van de data, wat onderlinge verschuivingen tot gevolg heeft gehad en meer volledigheid. 80 Tabel onderhoud kapitaalgoederen Tabel Par. C-2 Onderhoud kapitaalgoederen Prg. Exploitatie | Primaire | Begroting na | Realisatie | Saldo Begroting | wijziging 2025 | 2025 | 2025 2. a. Wegen Klein onderhoud (incl. halfverhardingen) | € 300.000 | € 485.000 | € 651.639 € -166.63 9 Asfaltverhardingen: uitvullen/-vlakken/herprofileren bermen | € 28.000 | € 28.000 | € 33.505 | € -5.505 € 328.000 | € 513.000 | € 685.144 € -172.14 4 2. b. Riolering Onderhoud vrij verval riolering | € 100.000 | € 100.000 | € 174.374 | € -74.374 Reparaties / renovatie strengen e.d. | € 75.000 | € 75.000 | € 63.597 | € 11.403 Onderhoud drukriolering | € 115.000 | € 115.000 | € 154.606 | € -39.606 Onderhoud Individuele Behandeling Afvalwater (IBA's) | € 25.000 | € 25.000 | € 782 | € 24.218 Preventief opschonen overstort sloten 250 meter, 1x per | € 21.000 | € 21.000 | € - | € 21.000 jaar € 336.000 | € 336.000 | € 393.358 | € -57.358 2. c.
Water Onderhoud watergangen en stedelijk water | € 268.000 | € 268.000 | € 247.313 | € 20.687 € 268.000 | € 268.000 | € 247.313 | € 20.687 2. d. Groen Onderhoud bomen, bossen en bosplantsoenen | € 412.941 | € 412.941 | € 397.055 | € 15.886 Onderhoud cultuurbeplanting en grasvegetaties (incl. verhoging | € 1.052.108 | € 1.052.108 biodiversiteit, stortkosten) | € 1.167.710 | € -115.60 2 Onderhoud ecologische verbindingszones (EVZ) | € 42.715 | € 42.715 | € 44.562 | € -1.847 Onderhoud bermen (incl. egalisatie, verhoging biodiversiteit, | € 277.600 | € 277.600 | € 255.083 | € 22.517 stortkosten) € 1.785.365 | € 1.785.365 | € -79.045 € 1.864.410 Div. e. Gebouwen Klein onderhoud gebouwenbeheer | € 299.300 | € 299.300 | € 407.809 € -108.50 8 € 299.300 | € 299.300 | € 407.809 € -108.50 8 2. f. Civiele kunstwerken Onderhoud civ. kunstwerken (incl. beschoeiingen waterpartijen) | € 63.000 | € 63.000 | € 13.105 | € 49.895 € 63.000 | € 63.000 | € 13.105 | € 49.895 Totaal exploitatie | € 3.079.665 | € 3.264.665 € 3.611.139 | € -346.47 4 Prg. Onderhoudsvoorzieningen | Primaire | Bijgestelde | Realisatie | Saldo (stortingen) | begroting | Begr. 2025 | 2025 | 2025 2. a. Wegen | 1.341.713 | 1.341.713 | 1.353.691 | -11.978 Div. f.
Gebouwen | 646.949 | 646.949 | 646.949 | - Totaal onderhoudsvoorzieningen | 1.988.662 | 1.988.662 | 2.000.640 | -11.978 De toelichtingen op de financiële afwijkingen (> € 25.000) en de vervangingsinvesteringen zijn opgenomen in de diverse programma's (onderdeel Begrotingsafwijkingen, Openstaande en Afgesloten kredieten). 81 82 D. Financiering Treasuryfunctie: Taken en Beleid De financieringsparagraaf biedt inzicht in de ontwikkelingen rondom de meerjarige gemeentelijke financiering en het hierbij gevoerde beleid door de gemeente Drimmelen. Daarnaast brengt deze paragraaf de bijbehorende risico’s in kaart en wordt toegelicht welke maatregelen worden genomen om deze risico’s te beheersen. In 2025 is het vernieuwde Treasurystatuut Drimmelen 2024 van kracht voor de gemeente. Dit statuut vervangt het vorige stresurystatuut uit 2017 en sluit aan bij de actuele wet- en regelgeving, waaronder de gewijzigde Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de actuele inzichten op het gebied van risicobeheersting, duurzaamheid en transparantie in treasurybeheer. Het bevat richtlijnen voor het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen, het beheersen van financiële risico’s en het waarborgen van de liquiditeitspositie. Met het vernieuwde treasury statuut wordt bijgedragen aan een transparante, verantwoorde en doelmatige uitvoering van het financieel beleid.
De wet Fido geeft de belangrijkste kaders van de gemeentelijke treasuryfunctie weer. Leningen aangaan, middelen uitzetten of garanties verlenen gebeurt uitsluitend ten behoeve van de publieke taak. Daarnaast is het belangrijk om het renterisico te beheersen, waarbij de wettelijke normen (de kasgeldlimiet en de renterisiconorm) niet worden overschreden. Financieringsbeleid Externe rentelasten en -baten In 2025 bedragen de externe rentelasten in totaal € 1.174.872. Deze hebben betrekking op rente van de langlopende geldleningen en kortlopende kasgeldleningen. De externe rentebaten hebben betrekking op de ontvangen rente uit verstrekte geldleningen aan derden en het aangehouden tegoed bij de Rijks Schatkist. Voor 2025 bedragen de rentebaten in totaal € 227.537. Rente grondexploitatie De renteparameter in grondexploitaties bepalen we volgens de renteomslag (zie paragraaf G. Grondbeleid) voor verdere informatie. Omslagrente Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen rentekosten aan de betreffende taakvelden te worden toegerekend via een (rente)omslag. De berekeningswijze hiervan is in het BBV voorgeschreven. Bij de begroting wordt de omslagrente bepaald door de werkelijk aan de taakvelden toe te rekenen rente te delen door de boekwaarde van de vaste activa.
Deze omslagrente wordt vervolgens op een consistente en eenduidige manier toegerekend aan de individuele activa. Voor 2025 bedraagt het omslagpercentage 1%. Geldleningen en garanties Kredietrisico op uitstaande leningen De gemeente Drimmelen verstrekt onder voorwaarden leningen aan derden. Een deel van de uitstaande leningen zijn gedekt door hypothecaire zekerheden. Er wordt wel een (verhoogd) risico gelopen over de leningen zonder hypotheek. Om de risico’s inzichtelijk te maken wordt jaarlijks een risicoschatting gemaakt. Hieruit komt naar voren dat de risico’s die de gemeente over deze leningen loopt beperkt zijn, waardoor geen aanvullende maatregelen nodig zijn en er geen kredietrisicovoorziening is gevormd In het kader van duurzaam financieren verleent de gemeente ondersteuning via revolverende fondsen. Een voorbeeld is het fonds ‘Leningen Duurzaam Wonen’, bestaande uit starters- en duurzaamheidsleningen. Deze leningen worden verstrekt aan inwoners om de kwaliteit van wonen binnen de gemeente te verbeteren. Het fonds wordt beheerd door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn), een stichting die zich richt op het ontwikkelen van financieringsinstrumenten voor woning gerelateerde doelstellingen. Kredietrisico op garantstellingen De gemeente Drimmelen kan naast leningen ook garantstellingen aan derden verstrekken.
In het geval van een garantstelling geeft de gemeente een garantie aan de bank dat de lening wordt terugbetaald. Met deze garantie kan een partij, onder gunstigere voorwaarden, een lening afsluiten bij een bank. Voor borgstellingen aan zorginstellingen is onderpand verkregen door middel van het recht van eerste hypotheek. Voor overige garanties is geen onderpand verkregen. Op basis van de huidige inzichten zijn de risico’s echter beperkt en is er geen voorziening gevormd. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) verleent garanties aan woningcorporaties en heeft een Triple A kredietrating. Bij eventuele betalingsproblemen worden verplichtingen eerst gedekt door het risicovermogen en de obligoverplichtingen van de deelnemers. Pas als het risicovermogen (inclusief ontvangen obligo) onder de 0,25% van het garantievolume daalt, treedt de achtervangpositie van het Rijk en de betrokken gemeente in werking. Het WSW beoordeelt jaarlijks de financiële positie van corporaties en verstrekt alleen garanties aan financieel gezonde partijen. Alle borgstellingen van woningstichtingen in de gemeente Drimmelen worden opgenomen in de overzichten van het WSW. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de geldleningen waarvoor de gemeente Drimmelen garant staat. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de gemeentelijke achtervangpositie bij het (WSW) en garanties voor rechtspersonen.
Tabel Par.D-1 (bedragen x € 1.000) Gewaarborgde geldleningen | 31/12/2024 | aflossing 2025 | 31/12/2025 Zorginstellingen | 611 | 50 | 561 Woningbouwvereniging | 1.081 | 253 | 828 Sportverenigingen | 397 | 13 | 384 Totaal gewaarborgde leningen derden | 2.089 | 316 | 1.773 Woningbouwverenigingen onder WSW verband | 91.556 | 89.364 Totaal | 93.645 | 316 | 91.137 Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bepaalt het maximale bedrag aan kortlopende financieringsmiddelen (met een looptijd van minder dan één jaar) dat de gemeente mag aantrekken. Deze limiet vormt daarmee een grens aan het renterisico dat wordt gelopen op de kortlopende schulden. Wanneer de kasgeldlimiet wordt overschreden, is de gemeente verplicht deze kortlopende schuld om te zetten in langlopende schuld (looptijd langer dan één jaar). De kasgeldlimiet wordt jaarlijks vastgesteld en bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten. Voor de gemeente Drimmelen ligt de kasgeldlimiet in 2025 op € 6.742.000. In 2025 is deze limiet niet overschreden. Renterisiconorm Het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten door renteschommelingen is een belangrijk uitgangspunt bij langlopende financieringen. Om deze effecten te beheersen, is in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido) de renterisiconorm vastgelegd.
Deze norm heeft tot doel het renterisico op de vaste schuld te beperken door spreiding aan te brengen in de looptijden van de leningenportefeuille. Door de langlopende financiering binnen de grenzen van de renterisiconorm te houden, wordt het renterisico op verantwoorde wijze beheerst. De renterisiconorm is 20% van de totale begroting. De renterisiconorm bedraagt € 15,6 miljoen voor 2025. 83 Tabel Par.D-2 (bedragen x € 1.000) Toets renterisiconorm Omschrijving | Rekening 2025 Basisgegevens renterisiconorm Renteherzieningen op leningen o/g Renteherzieningen op leningen u/g | - Te betalen aflossingen | 5.012 Renterisico | 5.012 Begrotingstotaal 2025 | 79.320 Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage | 0 Renterisiconorm | 15.864 Toets renterisiconorm Ruimte (+) c.q. overschrijding (-) | 10.852 Schatkistbankieren Sinds eind 2013 moeten gemeenten hun extra geld op een rekening bij het Rijk zetten. Dit heet schatkistbankieren. Gemeenten hebben soms meer geld dan ze direct nodig hebben, en dat geld wordt dan tijdelijk bij het Rijk. Vanaf 1 juli 2021 is het bedrag dat gemeenten zelf mogen houden, verhoogd tot 2% van hun begroting. Voor onze gemeente betekent dit dat we in 2025 bijna € 1,6 miljoen op de spaarrekening mogen hebben staan. We gebruiken de rekening bij het Rijk alleen voor het bewaren van tijdelijk extra geld.
Dit gebeurt automatisch wanneer we meer geld hebben dan nodig. Tabel Par.D-3 (bedragen x € 1.000) Drempelbedrag schatkistbankieren | 2025 Q1 | 2025 Q2 | 2025 Q3 | 2025 Q4 Grondslag voor norm: omvang oorspronkelijke begroting | 79.320 | 79.320 | 79.320 | 79.320 Drempelbedrag o.g.v. Wet Fido | 1.586 | 1.586 | 1.586 | 1.586 Gemiddelde omvang banksaldi | 304 | 309 | 308 | 322 Ruimte (+) / overschrijding (-) | 1.283 | 1.277 | 1.278 | 1.264 Treasuryresultaat Het Treasuryresultaat over 2025 zal naar verwachting op € 50.000 negatief uitkomen. We rekenen niet de volledige rentelast toe aan de taakvelden (de vaste activa), wat resteert tot een negatief resultaat. Gezien de beperkte omvang is er voor gekozen om niet de omslagrente aan te passen. 84 85 Tabel Par.
D-4 Renteresultaat Omschrijving Bedrag Externe rentelasten over de korte en lange financiering 1.174.872 Externe rentebaten -227.537 Saldo door te rekenen externe rente 947.335 Rente die aan de grondexploitatie doorberekend moet worden 7.960 Rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld toegerekend moeten worden - Saldo door te rekenen externe rente 955.295 Rente over eigen vermogen - Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) - Totaal aan taakvelden (programma's inclusief overzicht overhead) toe te rekenen rente 955.295 Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (va renteomslag) 897.886 Renteresultaat op het taakveld Treasury 57.409 86 E. Bedrijfsvoering Personeel en Organisatie In 2025 hebben we stappen gezet om het team HR opnieuw in te richten. Daarbij is ook de bezetting op sterkte gebracht. Nu is HR volledig op orde om de gereedschapskist waarmee we op het personele vlak sturing geven te gaan verbeteren. Met als doel een aantrekkelijk werkgever te zijn en blijven. We hebben hiervoor eind 2025 een HR-plan vastgesteld. In het HR-plan zijn voor de komende 3 jaar acties uitgewerkt die we moeten oppakken om de basis op orde te brengen op gebied van HR en werkgeverschap. We zijn hiermee inmiddels voortvarend van start gegaan. In 2025 hadden we gepland over te stappen naar een nieuw functiehuis.