Jaarstukken 2025 d.d. 15-6-2026 (2) v260515 definitief
Tekst van het document
Figuur 1: Fontein op het Dorpsplein Terheijden. Foto: Gerard van Vugt. Jaarstukken 2025 2 3 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................3 INLEIDING ..............................................................................................................................................6 Samenvatting .......................................................................................................................................8 PROGRAMMAVERANTWOORDING .....................................................................................................9 1.
Burger en bestuur ..........................................................................................................................10 Inleiding burger en bestuur ............................................................................................................10 1.1 Veiligheid .................................................................................................................................10 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners ...............................................................11 1.3 Levendige dorpen ....................................................................................................................11 Wat heeft programma 1 gekost? ...................................................................................................13 Lopende kredieten programma 1 ..............................................................................................15 Af te sluiten kredieten programma 1 ..........................................................................................15 2.
Openbare Ruimte ..........................................................................................................................16 Inleiding openbare ruimte ..............................................................................................................16 2.1 Natuur en Groen ......................................................................................................................16 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte ....................................................................................16 2.3 Water .......................................................................................................................................18 Wat heeft programma 2 gekost? ...................................................................................................19 Lopende kredieten programma 2 ..............................................................................................21 Af te sluiten kredieten programma 2 ..........................................................................................27 3.
Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie ................................................................................28 Inleiding ruimte, wonen, duurzaamheid en economie ...................................................................28 3.1 Woningbouw en ruimte ............................................................................................................28 3.2 Duurzaamheid .........................................................................................................................30 3.3 Economie, recreatie en toerisme .............................................................................................33 Wat heeft programma 3 gekost? ...................................................................................................37 Lopende kredieten programma 3 ..............................................................................................42 Af te sluiten kredieten programma 3 ..........................................................................................43 4.
Sociaal Domein .............................................................................................................................44 Inleiding sociaal domein ................................................................................................................44 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid .............................................................................................44 4.2 Participatie en schuldenproblematiek ......................................................................................46 4.3 Sociale structuur, sport en zorg ...............................................................................................47 Wat heeft programma 4 gekost? ...................................................................................................49 Lopende kredieten programma 4 ..............................................................................................51 Af te sluiten kredieten programma 4 ..........................................................................................52 5.
Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................53 4 Inleiding algemene dekkingsmiddelen ...........................................................................................53 Analyse algemene dekkingsmiddelen ...........................................................................................54 A. Lokale heffingen ....................................................................................................................54 B. Algemene uitkeringen ...........................................................................................................54 C. Dividend ................................................................................................................................54 D. Saldo financieringsfunctie .....................................................................................................55 E. Overige algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................55 F. Onvoorzien ............................................................................................................................55 G. Vennootschapsbelasting .......................................................................................................55 6.
Overhead .......................................................................................................................................56 Inleiding overhead .........................................................................................................................56 Overhead .......................................................................................................................................57 Lopende kredieten overhead .....................................................................................................60 Af te sluiten kredieten overhead ................................................................................................61 7. Basisset beleidsindicatoren ...........................................................................................................62 PARAGRAFEN .....................................................................................................................................65 A. Weerstandvermogen en risicobeheersing ....................................................................................66 Inventarisatie van de risico's .........................................................................................................66 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit ...................................................................................68 B.
Lokale heffingen ............................................................................................................................73 Inleiding Lokale Heffingen .............................................................................................................73 Beleid lokale heffingen ..................................................................................................................73 Lokale lastendruk ..........................................................................................................................75 Kwijtschelding ................................................................................................................................76 C. Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................77 Inleiding Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................77 Toelichting onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................77 D.
Financiering ..................................................................................................................................82 Treasuryfunctie: Taken en Beleid ..................................................................................................82 Financieringsbeleid ........................................................................................................................82 Geldleningen en garanties .............................................................................................................82 Kasgeldlimiet .................................................................................................................................83 Renterisiconorm ............................................................................................................................83 Schatkistbankieren ........................................................................................................................84 Treasuryresultaat ...........................................................................................................................84 E.
Bedrijfsvoering ..............................................................................................................................86 Personeel en Organisatie ..............................................................................................................86 Informatievoorziening ....................................................................................................................86 Informatiebeveiliging en Privacy ....................................................................................................86 Interne beheersing .........................................................................................................................87 5 Risicomanagement ........................................................................................................................87 Sturing op gemeenschappelijke regelingen ..................................................................................88 Dienstverlening ..............................................................................................................................88 Inkoop & Contractmanagement .....................................................................................................88 Juridische zaken ............................................................................................................................89
Financiën, Planning en Control .....................................................................................................89 Communicatie ................................................................................................................................89 Toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................89 F. Verbonden partijen ........................................................................................................................92 Inleiding Verbonden partijen ..........................................................................................................92 Visie en beleidsvoornemens ..........................................................................................................92 Lijst verbonden partijen .................................................................................................................92 G.
Grondbeleid ..................................................................................................................................98 Grondbeleid algemeen ..................................................................................................................98 Visie op het grondbeleid ................................................................................................................98 Uitvoering grondbeleid .................................................................................................................100 Toelichting vastgestelde actieve grondexploitaties .....................................................................103 H.
Wet Openbaarheid ......................................................................................................................105 JAARREKENING 2025 .......................................................................................................................106 Balans per 31 december 2025 ........................................................................................................107 Overzicht van baten en lasten .........................................................................................................109 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling .........................................................................113 Toelichting balans ...........................................................................................................................117 Toelichting baten en lasten .............................................................................................................136 Overzicht incidentele baten en lasten .............................................................................................137 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..........................................................140 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ..........141 Exploitatiesaldo en resultaatbestemming
........................................................................................143 Rechtmatigheidsverantwoording .....................................................................................................144 Overige gegevens ...........................................................................................................................145 Controle verklaring ......................................................................................................................145 BIJLAGEN ..........................................................................................................................................146 1. Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SISA) ..........................................................147 2. Baten en lasten per taakveld .......................................................................................................164 3. Taakvelden per programma ........................................................................................................166 6 Inleiding Voor u ligt de jaarrekening 2025 van de gemeente Drimmelen. In deze jaarrekening leggen wij verantwoording af over ons beleid en de resultaten die zijn behaald. Daarnaast geven we inzicht in onze financiële positie en de manier waarop we de middelen hebben ingezet om de ambities en afspraken uit de begroting te realiseren.
Ook in 2025 hebben wij ervaren dat de wereld om ons heen snel verandert en dat dit van invloed is op ons werk. Wij moeten taken vanuit het Rijk, vaak wettelijke taken, combineren met de lokale doelen die u als raad belangrijk vindt. Daarbij blijft het een uitdaging om de juiste balans te bewaren tussen onze ambities, de beperkte financiële middelen en de personele capaciteit van de ambtelijke organisatie en onze samenwerkingspartners. Ook in 2025 was dit een belangrijk aandachtspunt. Dat zien we ook terug in het positieve saldo van € 8.101.000. Een deel van dit saldo ontstaat uit posten waar we als gemeente weinig invloed op hebben. Een ander deel komt doordat projecten of plannen nog niet konden worden gerealiseerd. Dit komt doordat we prioriteiten hebben moeten stellen in de uitvoering of doordat onvoorziene vertraging is ontstaan. We zien bijvoorbeeld dat een aanzienlijk deel van de lopende investeringen nog moet worden uitgevoerd. Het positieve saldo vraagt daarom om een goede duiding. Het geld is niet in alle gevallen vrij beschikbaar, maar kan later alsnog nodig zijn. Realistische ambities richting de toekomst zijn daarom van belang. Het jaar 2025 was het laatste volledige jaar van het college 2022 tot en met 2026. Daarmee stond dit jaar vooral in het teken van uitvoering. We hebben mooie resultaten weten te boeken.
In 2025 hebben we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners gewerkt aan een leefbare, duurzame en toekomstbestendige gemeente. Er is gewerkt aan versterking van wonen, leefomgeving en toekomstbestendigheid. Er wordt volop gebouwd in verschillende woonvormen. Ook is geïnvesteerd in onderwijs zoals het IKC, schoolpleinen en verduurzaming. Daarnaast zijn stappen gezet op het gebied van verkeersveiligheid en infrastructuur. Het riool en het waterbeheer zijn op meerdere plekken vernieuwd. Tegelijkertijd wordt de openbare ruimte groener en aantrekkelijker gemaakt, met extra aandacht voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en water. Op het gebied van duurzaamheid en energie lopen meerdere programma’s, subsidies en pilots om woningen, bedrijven en wijken te verduurzamen en energiearmoede te verminderen. Daarnaast wordt ingezet op een sterk sociaal domein. We hebben gewerkt aan jongerenparticipatie, onder andere met een Jeugd Advies Team. Ook is gestart met de inrichting van een Stevig Lokaal Team en is ingezet op preventie binnen het sociaal domein. Verder hebben we gewerkt aan toegankelijke dienstverlening, participatie in dorpen en regionale samenwerking. Ondanks het positieve resultaat willen we uw raad meegeven behoedzaam om te gaan met de financiële positie van de gemeente. Daarvoor zijn meerdere redenen: 1.
De meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 laat zien dat de financiële ruimte beperkt is. 2. De geopolitieke situatie blijft onzeker en kan gevolgen hebben voor onze financiën. Een recent voorbeeld is de oorlog in het Midden Oosten, die invloed kan hebben op onze economie, bijvoorbeeld via brandstofprijzen. 3. Er is nog onzekerheid over de algemene uitkering vanuit het Rijk. Naar verwachting maakt het Rijk medio 2026 bekend welke herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt doorgevoerd. Op het moment van schrijven van deze jaarstukken hebben wij hierover helaas nog geen concrete informatie. Daarom stellen wij voor om het positieve saldo voor het grootste deel toe te voegen aan de algemene reserve. Daarmee versterken we onze financiële positie voor de toekomst. Ook houden we zo de mogelijkheid om, binnen de geldende afspraken, een deel van de algemene reserve in te zetten. Voor een aantal onderwerpen stellen wij voor om een bestemmingsreserve te vormen. We bedanken de gemeenteraad, onze medewerkers en alle betrokken inwoners en partners voor hun inzet en samenwerking in 2025. Met vertrouwen kijken we naar de toekomst van onze gemeente. 7 College van burgemeester en wethouders 8 Samenvatting Inhoudelijk zijn in het voorwoord en in het jaar in één oogopslag te vinden wat we in de afgelopen jaren hebben kunnen realiseren.
Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen we naar de programmaverantwoording in de volgende hoofdstukken waarin per taakveld de status is opgenomen van de onderwerpen uit de begroting 2025. Financieel De jaarrekening over 2025 sluit met een positief resultaat van € 8.101.000. Dit resultaat is tot stand gekomen ondanks de aanhoudende financiële druk. Zoals in het voorwoord beschreven vraagt dit om blijvende aandacht en zorgvuldige monitoring om de financiële positie op lange termijn te waarborgen en de balans te bewaken tussen ambities, wettelijke taken en beschikbare capaciteit.
9 Programmaverantwoording Het programmaplan omvat de programma's uit het coalitieakkoord "Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen". Dat zijn: Programma 1 - Burger en bestuur Programma 2 - Openbare ruimte Programma 3 - Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Programma 4 - Sociaal domein Elk programma is uitgewerkt in: • de thema's uit het coalitieakkoord; • per thema: Wat hebben we dit jaar bereikt? en Wat hebben we dit jaar gedaan? • Wat heeft het dit jaar gekost? De programma's en de doelstellingen uit het coalitieakkoord gelden voor de gehele raadsperiode. In de jaarrekening kijken we naar de resultaten in 2025. Als gevolg van de afronding op een veelvoud van € 1.000 kunnen afrondingsverschillen ontstaan waardoor er op onderdelen geen exacte aansluiting is. 10 1. Burger en bestuur Inleiding burger en bestuur Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen: 1. Veiligheid 2. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 3. Levendige dorpen 1.1 Veiligheid Wat hebben we dit jaar bereikt? Een leefbare en veilige samenleving De gemeente staat in verbinding met de dorpen. We denken samen met inwoners over veiligheidsvraagstukken en oplossingen na. Boa's en Politie handhaven de veiligheid waar dat nodig is.
Wat hebben we dit jaar gedaan? Controles op leegstand/vergunning verlening In samenwerking met de taskforce RIEC is in januari 2025 een eerste controle spookbewoning uitgevoerd in de gemeente Drimmelen. Aan de hand van de tool spookbewoning is een lijst met woningen opgesteld die als spookwoning kunnen worden bestempeld. Gedurende het jaar is deze lijst door de medewerkers BRP bijgehouden en zijn er meerdere controles met ondersteuning vanuit veiligheid en bouw- en woningtoezicht uitgevoerd. Mede hierdoor hebben we meer inzicht en grip gekregen op spookbewoning. Dit zetten we voort in 2026. Geavanceerde technieken In het voorjaar van 2025 is de (verlengde) pilot met cameratoezicht op de carpoolplaats in Terheijden afgerond. In mei 2025 is de pilot geëvalueerd. Daarna zijn de camera’s opgeslagen. In november is een reeks van ernstige incidenten in Lage Zwaluwe getoetst aan het uitvoeringsplan cameratoezicht. Deze voldeden aan de voorwaarden voor het instellen van cameratoezicht. De camera's zijn geplaatst, gecombineerd met een samenscholingsverbod en extra toezicht vanuit gemeente en politie. De verkeerscamera's aan de Batterij in Drimmelen hebben een positieve invloed gehad op de woonomgeving. Na de evaluatie 2025 is besloten de termijn te verlengen om de ervaren overlast verder te beperken.
Voorlichting In 2025 is het Preventie- en Handhavingsplan alcohol en drugs vastgesteld. Kinderen en jongvolwassenen hebben op verschillende manieren informatie over diverse thema's ontvangen. In het kader van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) hebben we met verschillende partners gesprekken gevoerd over middelengebruik. Verminderen overlast We hebben een maandelijkse veiligheidsrubriek in ’t Carillon als vast kanaal om inwoners te informeren op het gebied van veiligheid. Wijkboa’s zijn zichtbaarder aanwezig door hun inzet vanuit het wijkgericht werken. Er is meer ruimte om preventief aanwezig te zijn en inwoners weten de boa's steeds beter te vinden zodat tijdig gehandeld kan worden. Sociale media werden ingezet op verschillende kanalen voor de verschillende doelgroepen. Van alle vormen van overlast was jeugdoverlast in 2025 het meest zichtbaar. In samenwerking met jongerenwerk, politie en inwoners is ingezet op het terugdringen van deze overlast. Daarbij zijn in meerdere kernen alle beschikbare middelen ingezet. Dit heeft bijgedragen aan minder overlast en aan een groter gevoel van veiligheid.
11 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners Wat hebben we dit jaar bereikt? Investeren in de relatie met onze inwoners In het begrotingsjaar 2025 hebben we ons voorgenomen om meer te investeren in de relatie met onze inwoners door meer de dorpen in te gaan, met onze inwoners het gesprek aan te gaan, daarmee het vertrouwen te verdienen en initiatieven meer en meer te omarmen. Het dorpsgericht werken met vaste aanspreekpunten per dorp moet daar een belangrijke rol in spelen. De energietransitie en het werken aan aardgasvrije wijken zijn bij uitstek onderwerpen die we op die manier aan moeten gaan pakken. Wat hebben we dit jaar gedaan? Begrijpelijk communiceren We vinden het belangrijk dat onze communicatie belangrijk is. Begrijpelijke taal is daarom het uitgangspunt in alle uitingen van de gemeente. We besteden extra aandacht aan inwoners die moeite hebben met lezen, schrijven of digitale vaardigheden. Dit doen we met beelden, een voorleesfunctie en een lettertype dat goed leesbaar is voor mensen met dyslexie. Onze vernieuwde website sluit beter aan op wat inwoners van ons nodig hebben. Informatie over producten en diensten is helder geschreven en de site is ingericht volgens de nieuwste richtlijnen voor toegankelijkheid. Ook intern hebben we stappen gezet: we maakten medewerkers bewust van het belang van heldere taal.
Dienstverleningsconcept Het dienstverleningsconcept is in november 2023 door de Raad vastgesteld. In dit concept staat hoe we diensten organiseren op basis van leidende waarden uit de visie dienstverlening en hoe we de komende jaren vorm geven aan dienstverlening. Het concept is onze leidraad in de organisatie. Het zorgt voor continue verbetering van dienstverlening die aansluit bij de behoeften van inwoners en bedrijven. Waar staan we? De principes uit de visie en de uitwerking in het dienstverleningsconcept zijn de richting voor doorontwikkeling. In het uitvoeringsplan staat wat we hier stap voor stap gaan doen. Elk half jaar praten we het managementteam bij over voortgang van projecten. Zo nodig sturen we dan bij. De raad wordt hierover ook periodiek geïnformeerd. Versterken contact burgers Nadere toelichting volgt bij de andere onderwerpen die met participatie te maken hebben. Burgerparticipatie Begin 2025 is een participatieadviseur begonnen. Deze adviseur ondersteunt de gemeentelijke organisatie blijvend bij participatievraagstukken. We hebben aandachtspunten opgehaald, zodat we een beter beeld krijgen bij wat helpt om participatie nog beter ingebed te krijgen. Daarnaast is gestart met het opstellen van de Participatieverordening en het opzetten van een Jeugd Advies Team.
1.3 Levendige dorpen Wat hebben we dit jaar bereikt? De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt Drimmelen bestaat uit 6 levendige dorpen. De saamhorigheid en de leefbaarheid zijn goed en het organiserend vermogen van de dorpen is groot. Wij faciliteren dat door in overleg te gaan met de dorpen, door initiatieven te ondersteunen en door ervoor te zorgen dat in ieder dorp een gezellig en voor iedereen toegankelijk dorpshuis is. 12 Wat hebben we dit jaar gedaan? Doorontwikkeling Dorpsgericht werken De pilot Aanspreekpunten is in 2025 afgerond en geëvalueerd. We concludeerden dat deze vorm van de pilot niet voldoende bijdroeg aan de doelen van dorpsgericht werken. We gaan komende tijd een andere aanpak onderzoeken. Invoering participatiebeleid Participatiebeleid is vastgesteld in 2024 en een participatieadviseur is begin 2025 gestart. De organisatie is en wordt hiermee blijvend ondersteund bij participatievraagstukken. Daarnaast is gestart met het opstellen van de Participatieverordening waarmee participatie juridisch geborgd wordt. Visie Lage Zwaluwe Op 27 juni 2024 is de dorpsvisie voor Lage Zwaluwe geamendeerd vastgesteld. De wijziging had betrekking op bedrijventerrein De Zwingel.
In de dorpsvisie zijn onder meer twee grote opgaven benoemd, namelijk het realiseren van een centraal dorpshart en een gebiedsopgave voor het gebied tussen Amer en Flierstraat met water, groen, recreatie en verkeer. De eerste stappen voor het dorpshart zijn gezet. Met de opgave Flierstraat-Amer starten we in 2026. Visie Wagenberg Op 26 juni 2025 is de dorpsvisie Wagenberg geamendeerd vastgesteld. Onderdeel van de dorpsvisie is een uitvoeringsprogramma. De opgave hieruit is het maken van een bruisend dorpshart. In 2026 onderzoeken we de haalbaarheid van de geschetste visie voor het dorpshart. Bij de behandeling van de kadernota is een bedrag van € 800.000 beschikbaar gesteld om uitvoering te geven aan de dorpsvisie. Wat heeft programma 1 gekost? Tabel Prg. 1-1 Realisatie en begrotingsafwijkingen programma 1 (bedragen x € 1.000) Nr.
| Thema | Primaire | Begroting na | Realisatie | Afwijkingen Begroting | wijziging 2025 | 2025 | 2025 | 2025 1.1 | Veiligheid | -2.930 | N | -2.951 | N | -2.868 | N | 84 | V 1.2 | Dienstverlening en samenwerking met de | -3.180 | N | -3.348 | N | -3.365 | N | -17 | N dorpen 1.3 | Levendige dorpen | -283 | N | -283 | N | -245 | N | 38 | V Totaal lasten | -6.393 | N | -6.582 | N | -6.478 | N | 104 | V 1.1 | Veiligheid | 18 | V | 18 | V | 24 | V | 6 V 1.2 | Dienstverlening en samenwerking met de | 742 | V | 747 | V | 1.217 | V | 470 | V dorpen 1.3 | Levendige dorpen | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Totaal baten | 760 | V | 765 | V | 1.241 | V | 476 | V Saldo van baten en lasten excl. mut. | -5.633 | N | -5.817 | N | -5.237 | N | 580 | V reserves Saldo mutaties reserves | 47 | V | 49 | V | 53 | V | 4 V Saldo van baten en lasten incl. mut. | -5.586 | N | -5.768 | N | -5.184 | N | 584 | V reserves Nr. | Thema | Begroting na | Realisatie | Verschil wijziging 2025 | 2025 | 2025 1.1 | Veiligheid | -2.933 | N | -2.844 | N | 90 | V 1.2 | Dienstverlening en samenwerking met de | -2.601 | N | -2.148 | N | 453 | V dorpen 1.3 | Levendige dorpen | -283 | N | -245 | N | 38 | V Saldo van baten en lasten excl. mut.
| -5.817 | N | -5.237 | N | 580 | V reserves 13 14 Begrotingsafwijkingen programma 1: 1.1 Veiligheid (€ 90.000 voordeel) Veiligheidsregio (€ 47.000 voordeel) De lasten met betrekking tot de Veiligheidsregio vallen lager uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een incidentele afrekening op de bewonersbijdrage en de intekentaken Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) 2025 van € 24.000. Daarnaast is er voor de bluswatervoorziening een bedrag van € 21.000 begroot, deze voorziening is in 2025 nog niet in gebruik genomen, wat leidt tot een incidenteel voordeel van € 21.000. Verder zijn er nog diverse kleine verschillen die per saldo leiden tot een voordeel van € 2.000. Openbare orde en veiligheid (€29.400 voordeel) In 2025 was er een budget voor € 10.500 opgenomen voor drugsdumping. Er is echter geen drugsdumping aangetroffen, dit leidt tot een voordeel van € 10.500. Daarnaast waren er minder kosten voor camera's, aangezien ze er een beperkte periode hingen. En is er minder uitgegeven aan kleding en middelen van de boa's, aangezien een aantal boa's in 2024 een geheel nieuw pakket hebben gekregen bij indiensttreding. Dit leidt samen tot een voordeel van € 18.900. Personele kosten (€ 21.000 voordeel) Binnen het thema veiligheid zijn er diverse afwijkingen die betrekking hebben op personele kosten, deze afwijkingen hebben geleid tot een voordeel van €21.000.
Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead. Het resterende nadelige verschil van € 7.400 is toe te wijzen aan diverse kleine posten. 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners (€ 453.000 voordeel) Personele kosten (€ 34.000 nadeel) Binnen het thema dienstverlening en samenwerking met de inwoners zijn diverse afwijkingen die betrekking hebben op personele kosten, deze afwijkingen hebben geleid tot een nadeel van €34.000. Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead. Onttrekking pensioenvoorziening APPA (€ 673.000 voordeel) De pensioenvoorziening onder de APPA is een verplichte storting die zorgt voor een eerlijke en veilige pensioenopbouw voor politieke ambtsdragers. In de begroting is uitgegaan van een verplichte storting van € 141.000. De voorziening wordt jaarlijks aangepast op basis van de actuariële onderbouwing van PROambt. Uit de meest recente berekening is gebleken dat de opgebouwde pensioenvoorziening hoger was dan nodig is voor de toekomstige pensioenverplichtingen. Onder andere door een stijging van de rekenrente. Een hogere rekenrente betekent een minder hoog spaarpotje. Dit leidde tot een vrijval van € 532.000 uit de voorziening.
Voor het resultaat van de jaarrekening leidt deze mutatie tot een aanzienlijke (positieve) afwijking. Terugkijkend op de afgelopen jaren is dit een terugkerend fenomeen. Met name ook vanwege de voorgenomen pensioenwijzigingen voor politieke ambtsdragers (gaan naar verwachting vanaf 2028 onder ABP vallen) wordt voorgesteld om van dit voordeel een bedrag van 75% zijnde afgerond € 500.000 te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve waarmee in de toekomst een buffer wordt gecreëerd waarmee grote toekomstige bijstellingen kunnen worden opgevangen. Uiteraard is het genoemde bedrag nog onzeker, maar in ieder geval blijft het hiermee wel beschikbaar voor risico afdekking. Uitkering Regio West-Brabant (€ 95.000 voordeel) Er is een uitkering ontvangen van € 95.000 uit het jaarresultaat en de saldi 2024 van de Regio West- Brabant. In de begroting was dit bedrag opgenomen aan de lastenkant, terwijl het in de realisatie een baat betreft. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 95.000. Begraafplaatsen (€ 153.000 nadeel) De kosten voor begraafplaatsen vallen in 2025 hoger uit dan begroot. Door personele knelpunten zijn in de afgelopen jaren achterstanden ontstaan in de administratieve verwerking, waardoor onder andere verlengingen van grafrechten niet tijdig zijn verstuurd. Er wordt vanaf 2026 een ander referentiepunt gehanteerd voor het bepalen van de verlengingen van grafrechten.
Burgerzaken (€ 89.000 nadeel) De kosten voor burgerzaken zijn in 2025 hoger dan begroot als gevolg van de tijdelijke inhuur van een coördinator (€ 61.000 nadelig). Tevens heeft de hoge vraag naar vervanging van reisdocumenten en rijbewijzen uit de eerste 3 kwartalen van 2025 zich niet doorgezet in het 4e kwartaal. Hierdoor zijn de ontvangen leges lager uitgekomen dan verwacht (€ 15.000 nadelig). Tot slot is het begrote bedrag voor de Tweede Kamerverkiezingen met € 13.000 overschreden doordat verschillende kostenposten hoger uitvielen, zoals trainingen voor stembureauleden, software, communicatie en voorzieningen voor mensen met beperkingen. Het resterende nadelige verschil van € 39.000 is toe te wijzen aan diverse kleine posten. 1.3 Dorpsgericht werken (€ 38.000 voordeel) Vrijwilliger subsidies (€ 14.000 voordeel) De gerealiseerde lasten voor vrijwilligerssubsidies zijn lager dan begroot. Dit komt doordat er in 2025 minder subsidieaanvragen zijn ingediend dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. De reden hiervan is onduidelijk maar heeft wellicht te maken met enkele wijzigingen in de regeling in de afgelopen jaren. Daarnaast schommelen de subsidieaanvragen per jaar. Hierdoor is een voordeel van € 14.000 ontstaan. Het resterende voordelige verschil van € 24.000 is toe te wijzen aan diverse kleine posten.
Lopende kredieten programma 1 Toelichting lopende kredieten (afwijking > €25.000) Er zijn in programma 1 geen lopende kredieten. Af te sluiten kredieten programma 1 Tabel Prg. 1-2 Af te sluiten kredieten programma 1 (bedragen x € 1) Af te sluiten kredieten | Jaar van aanvang | Netto | Totaal | Totaal Restant krediet Raming | Inkomsten | Uitgaven Thema Dienstverlening en samenwerking met de dorpen Verbouwing raadzaal | 2024 | -430.000 | 0 -439.564 | -9.564 Totaal thema Dienstverlening en samenwerking met de dorpen | -430.000 | 0 -439.564 | -9.564 Totaal | -430.000 | -439.564 | -9.564 Toelichting af te sluiten kredieten (afwijking > € 25.000) Geen toelichting benodigd. 15 16 2. Openbare Ruimte Inleiding openbare ruimte Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen: 1. Natuur en Groen 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte 3. Water. Er is een duidelijke koppeling met paragraaf C. Onderhoud Kapitaalgoederen. In die paragraaf beschrijven we de maatregelen voor het in stand houden van wegen, riolering, groen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. 2.1 Natuur en Groen Wat hebben we dit jaar bereikt? Meer aandacht voor biodiversiteit en liefde voor natuur door jong en oud De staat van de natuur in Nederland verslechtert in hoog tempo. Rapport na rapport toont dat aan.
Een deel van de achteruitgang heeft te maken met klimaatverandering. In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Het maakt ons tot de blauwgroene gemeente, met de Biesbosch als kloppend hart. Drimmelen wil betere biodiversiteit door ecologisch beheer van watergangen en bermen, meer variatie in beplanting en extensief onderhoud. Zo kunnen jong en oud (blijven) genieten van mooie natuur. Klimaatverandering zorgt ook in Drimmelen voor hittestress. Dat verminderen we door aanleggen van natuurlijke schaduw- en koelteplekken (dorpsbosjes) in combinatie met betere biodiversiteit. Wat hebben we dit jaar gedaan? Plaatsen extra bomen (Hittestress) In 2025 zijn de beoogde locaties voor de dorpsbosjes vastgesteld en zijn concept ontwerpen gemaakt. Ook is een globale kostenraming en participatieplan opgesteld. Begin 2026 vindt de participatie per dorp plaats. Na deze participatie worden de dorpsbosjes ontworpen en locaties van de dorpsbosjes definitief vastgesteld. Daar waar mogelijk wordt gekeken naar koppelkansen met het speelbeleid. Bij integrale reconstructies bekijken we specifiek per project of locatie waar aanvullende vergroening mogelijk is. We zetten daar actief in op het duurzaam behoud en indien mogelijk aanplant van extra bomen en ander groen. Voor nieuwbouwprojecten hanteren we de beleidsregel “natuurinclusief bouwen en inrichten”.
Binnen deze regeling zorgen we ervoor dat voldoende bomen behouden blijven en/of nieuw worden aangeplant. Vergroten biodiversiteit In 2025 hebben we verdere uitvoering gegeven aan het Actieplan Biodiversiteit 2024-2025. Veel acties zijn uitgevoerd en we hebben belangrijke stappen gezet. De biodiversiteit staat echter nog steeds onder druk en verdere inzet blijft noodzakelijk. De evaluatie Actieplan Biodiversiteit 2024-2025 laat heldere aandachtspunten en nieuwe kansen zien. Deze zijn vervolgens eind 2025 meegenomen in het nieuwe Actieplan Biodiversiteit 2026-2027. 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Wat hebben we dit jaar bereikt? Veiliger maken van alle kernen voor alle weggebruikers Voor leefbare dorpen verbeteren we de bereikbaarheid, bijvoorbeeld: • Kinderen veilig naar school • Iedereen veilig naar sportlocaties • Auto in de buurt parkeren • Gemakkelijk naar lokale winkels • Openbaar vervoer (OV) blijft beschikbaar 17 • Is er geen OV, dan is er een alternatief • Oplossingen waar gemengd verkeer gevaar oplevert. Bijvoorbeeld splitsen zwaar en langzaam verkeer, tegenhouden of beperken ongewenst verkeer. Wat hebben we dit jaar gedaan? Behouden mobiliteit Het openbaar vervoer zorgt ervoor dat onze dorpen leefbaar en bereikbaar blijven. In 2025 is Bravoflex ingevoerd. Bravoflex is een aanvulling op het openbaar vervoer.
Bravoflex is alle dagen van de week beschikbaar en brengt je naar een grotere ov- overstaphalte. Hier kun je dan verder reizen met de bus of trein. Je kunt opstappen bij alle bestaande haltes. Ook is er een aantal extra opstaphaltes gerealiseerd. We hebben actief naar onze bewoners gecommuniceerd over deze aanvullende dienst. Fietsveiligheid Zonzeelseweg In het najaar is er gestart met de uitvoering van het project fietsveiligheid Zonzeelseweg. Op het gedeelte tussen de Zwaluwseweg en Wagenbergsestraat realiseert de gemeente een vrijliggend fietspad. Daarnaast herstellen we het wegdek, leggen we snelheidsremmers en passeerstroken aan en zorgen we voor veilige oversteekplaatsen. Voorafgaand aan de werkzaamheden rondden we hiervoor de noodzakelijke onderzoeken en vergunningstrajecten af. Ook doorliepen we het inkooptraject. In het eerste kwartaal van 2026 is dit project afgerond. Landbouwverkeer op N285 We hebben in 2025 meerdere inhoudelijke gesprekken met de provincie gevoerd over landbouwverkeer op de N285. We hebben een analyse gemaakt van onze (alternatieve) routes op basis van het provinciale beleid. Dit geeft ons voldoende aanknopingspunten om het gesprek met de provincie voort te zetten over het uitvoeren van een proef. Op 2 juni 2026 is er een raadsbrief gedeeld met de raad, met als onderwerp proef landbouwverkeer N285.
Realisatie bypass Zoutendijk Tussen de Zoutendijk en de Horenhilsedijk legden we een rondweg aan voor zwaar verkeer, de zogenaamde bypass. Hiermee ontlasten we de kern Hooge Zwaluwe. In december werd de rondweg geopend. Reconstructie Zeggelaan Het project Zeggelaan is opgeleverd. De werkzaamheden aan de Zeggelaan werden in het tweede kwartaal van 2025 afgerond. In verband met het plantseizoen worden in het begin van 2026 nog bomen en planten aangeplant. Rotonde Godfried Schalckenstraat Op de kruising Godfried Schalckenstraat - Van den Houtstraat - Haasdijk legden we een rotonde aan. We combineerden de werkzaamheden met werk van BrabantWater en Enexis. In het tweede kwartaal is de weg weer opengesteld. In 2026 wordt het project afgerond met de aanplant van groen en de plaatsing van dynamische oversteekverlichting. Veiligere fietsroutes In Terheijden en Lage Zwaluwe voerden we verschillende verkeersmaatregelen uit om het voor kinderen veiliger te maken om zelfstandig naar school en sport te fietsen. In Made en Hooge Zwaluwe voerden we een onderzoek uit, in samenwerking met kinderen, ouders, scholen en sportverenigingen. Hieruit volgde een maatregelenpakket dat we in 2026 uitvoeren. In de hele gemeente pasten we de uitstraling van de schoolzones aan. Zo werd het woord 'SCHOOLZONE' in het wegdenk aangebracht en vervingen we het straatmeubilair.
Ook werd de verlichting geoptimaliseerd. Verminderen vrachtverkeer kernen In onze kernen hebben we een vrachtwagenverbod, met een uitzondering voor bestemmingsverkeer. Hiermee zorgen we voor minder doorgaand vrachtverkeer in onze kernen en vergroten we de 18 veiligheid. In de Batterij in Drimmelen handhaven we op vrachtverkeer door middel van cameratoezicht. Zoals eerder aangegeven is in 2025 ook de bypass Zoutendijk gerealiseerd zodat zwaar verkeer om de kern van Hooge Zwaluwe heen rijdt. Visie Lage Zwaluwe (omleiding Flierstraat) We zijn gestart met de uitvoering van het verkeerscirculatieplan Lage Zwaluwe. In de Onderstraat werd een pilot uitgevoerd om doorgaand verkeer te weren. Dit deden we na participatieavonden met omwonenden. 2.3 Water Wat hebben we dit jaar bereikt? Klimaatadaptatie: een water- en volksgezondheidsveilige omgeving In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) staan uitgangspunten voor het aanpassen van de leefomgeving aan de gevolgen van klimaatverandering. Adaptatie betekent niet voorkomen, maar leren omgaan met veranderende omstandigheden. We willen de gevolgen van klimaatveranderingen beperken. We ondernemen actie voor beperkte wateroverlast bij extreme regenbuien en houden rekening met droogte, hitte en hoge rivierstanden. Dit heeft bijvoorbeeld gevolgen voor woningbouw of andere ruimtelijke ontwikkelingen.
Wat hebben we dit jaar gedaan? Dijkverzwaringen Dijkversterking Moerdijk - Drimmelen Van Moerdijk tot Drimmelen ligt een primaire kering die ons beschermt tegen het hoogwater van het Hollands Diep en de Amer. Deze dijk is ongeveer 17 km lang en voldoet niet meer aan de wettelijke veiligheidseisen. Brabantse Delta is met name aan het kijken hoe de dijk het beste verstevigd kan worden. De dijkversterking is onderdeel van het landelijk Hoogwaterbeschermingsprogramma. Eind 2025 is een voorkeursalternatief vastgesteld. Dit wordt verder uitgewerkt. Het project startte in 2015 en kreeg in 2020 een bredere opzet onder de naam GEA-WAD, vanwege strengere landelijke normen. Naast dijkversterking worden nu ook systeemoplossingen onderzocht, zoals het afsluiten van riviermondingen met keermiddelen. De aanpak bestaat uit twee sporen. In Spoor 1 wordt gekeken naar het versterken van de afgekeurde dijkvakken, met als doel opname in het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). In Spoor 2 wordt onderzocht of er alternatieve oplossingen mogelijk zijn die het hele watersysteem veiliger maken. Momenteel wordt de verkenning geactualiseerd. De ingangstoets voor opname in het Hoogwaterbeschermingsprogramma loopt. Daarna start de verkenning van systeemoplossingen. Het uiteindelijke doel is een toekomstbestendige bescherming tegen overstromingen voor Geertruidenberg en omgeving.
Water Beleidskader & strategie In 2025 is uitvoering gegeven aan de strategische lijn uit het Water- en Rioleringsprogramma 2023-2027, gericht op een duurzaam en toekomstbestendig watersysteem, inclusief verdere voorbereiding op de Omgevingswet en afstemming binnen het regionale samenwerkingsverband WE4Climate. Uitvoering & beheer Regulier onderhoud, inspecties en reiniging zijn uitgevoerd volgens planning, met aanvullende maatregelen op locaties waar inspecties versnelde actie vroegen. We stemmen steeds integraal af met andere vakdisciplines zoals wegen en groen en met nutsbedrijven, om dubbel werk te voorkomen, werk met werk te maken en hinder voor weggebruikers zo beperkt mogelijk te houden. Systeemconditie & technische realiteit De technische staat van riolen, gemalen en drukriolering blijft overwegend voldoende, maar beperkte capaciteit en diverse calamiteiten veroorzaakten opnieuw vertraging in sommige beheerprogramma’s. Ruimtelijke ontwikkelingen Bij ruimtelijke initiatieven is de watertoets standaard toegepast, met inzet op gescheiden afvoer, voldoende berging en klimaatadaptieve inrichting volgens het principe vasthouden–bergen–afvoeren. Klimaatadaptatie Klimaatdoelen zoals droge voeten, hittestressreductie en vergroening zijn verder ingebed in projectvoorbereiding en ontwerp.
Zogeheten klimaatbuien (70 mm/u) zijn hierbij maatgevend voor zaken zoals het bepalen de diameter van de rioolbuis en de bergingscapaciteit. Ook zetten we in op infiltratie van water om de grondwaterstand te verbeteren. Samenwerking met het waterschap We hebben intensief afgestemd met waterschap Brabantse Delta over waterkwaliteit, overstorten en waterveiligheid. Deze samenwerking blijft noodzakelijk en waardevol voor een robuust water- en rioleringssysteem. Wat heeft programma 2 gekost? Tabel Prg. 2-1 Realisatie en begrotingsafwijkingen programma 2 (bedragen x € 1.000) Nr. Thema | Primaire | Begroting na | Realisatie | Afwijkingen Begroting | wijziging 2025 | 2025 | 2025 | 2025 2.1 Natuur en groen | -2.904 N | -2.920 | N | -2.912 N | 8 V 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte | -5.889 N | -6.115 | N | -5.785 N | 329 | V 2.3 Water | -2.934 N | -2.937 | N | -2.566 N | 372 | V Totaal lasten | -11.727 | N | -11.972 | N | -11.263 | N | 709 | V 2.1 Natuur en groen | 5 V | 5 V | 20 V | 14 V 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte | 208 V | 209 | V | 498 V | 289 | V 2.3 Water | 4.182 V | 3.853 | V | 3.643 | V | -210 | N Totaal baten | 4.396 V | 4.067 | V | 4.161 | V | 94 V Saldo van baten en lasten excl. mut. | -7.331 N | -7.905 | N | -7.102 N | 803 | V reserves Saldo mutaties reserves | 775 V | 873 | V | 626 V | -247 | N Saldo van baten en lasten incl. mut.
| -6.555 N | -7.032 | N | -6.476 N | 556 | V reserves Nr. Thema | Begroting na | Realisatie | Verschil wijziging 2025 | 2025 | 2025 2.1 Natuur en groen | -2.915 | N | -2.892 N | 23 V 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte | -5.906 | N | -5.287 N | 619 | V 2.3 Water | 915 | V | 1.077 | V | 162 | V Saldo van baten en lasten excl. mut. | -7.905 | N | -7.102 N | 803 | V reserves Begrotingsafwijkingen programma 2: 2.1 Natuur en groen (€ 22.000 voordeel) Afwijking op baten €14.000 en lasten € 8.000 bestaat uit kleine verschillen en wordt derhalve niet nader toegelicht. 2.2 Afval, verkeer en inrichting openbare ruimte (€ 618.000 voordeel) Zwerfafval (€ 216.000 voordeel, bestaande uit € 145.000 hogere baten en € 71.000 lagere lasten) De gemeente heeft eenmalig een vergoeding gekregen van het Rijk voor de kosten van het opruimen 19 20 van zwerfafval van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik en het treffen van bewustmakingsmaatregelen in de kalenderjaren 2023 en 2024, omvang €117.000. Hier was geen rekening mee gehouden in de begroting 2025 of voorgaande jaren. Ook zijn in 2025 vergoedingen voor prullenbakken ontvangen (€27.000). De kosten voor stort en verwerkingen van zwerfafval worden niet apart berekend, dit afval gaat bij het afval van de eigen dienst. Hier is echter geen rekening mee gehouden bij de begroting.
Het begeleiden van de Zappers (vrijwillige zwerfafvalpakkers) werd voorheen gedaan door De Bries, dit hebben wij vanaf 2025 teruggenomen in eigen beheer. Kabels en Leidingen (€ 116.000 voordeel baten) Er is sprake van een voordeel van € 116.000 omdat er meer aanvragen zijn ontvangen van kabels- en leidingenbedrijven (o.a. Enexis, Glaspoort) dan vooraf werd ingeschat. Onderhoud wegen & openbare verlichting (€ 116.000 voordeel) In de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen is een tabel opgenomen met de cijfermatige afwijkingen (zie tabel Par. C-2 - onderdeel a.). De afschrijvingslasten daarentegen vallen lager uit dan begroot als gevolg van vertraagde uitvoering van investeringen en de gewijzigde systematiek waardoor pas later wordt gestart met afschrijven (€ 251.000). Daarnaast heeft invulling van vacature plaatsgevonden, waardoor lagere kosten zijn gerealiseerd voor toezichthouder bij degeneratie en MOOR werkzaamheden (€ 40.000). Daarnaast zijn er hogere lasten als gevolg van een verschuiving van uitgaven op investeringskredieten welke op basis van de activeringscriteria thuishoren in de exploitatie (€ 125.000). In verband met de stijgende elektriciteitsprijzen in 2024 was aanvullend budget opgenomen voor de elektriciteitskosten van de openbare verlichting. Uiteindelijk bleken de prijzen lager dan vooraf ingeschat, waardoor de kosten € 44.000 lager uitvallen.
Verkeersveiligheid (€ 93.000 voordeel, waarvan € 35.000 baten en € 58.000 minder lasten) Het voordeel van de baten wordt o.a. veroorzaakt door een vergoeding voor uitgevoerde onderzoeken omtrent veiligheid onbemande spoorwegovergangen ( € 18.000). De afschrijvingslasten van veiligheidsinvesteringen vallen lager uit dan begroot als gevolg van vertraagde uitvoering van deze investeringen en de gewijzigde systematiek waardoor pas later wordt gestart met afschrijven (€ 180.000). Dit staat tegenover hogere lasten als gevolg van een verschuiving van uitgaven op investeringskredieten welke op basis van de activeringscriteria thuishoren in de exploitatie (€ 158.000). Civiele kunstwerken (€ 54.000 voordeel) In 2025 was de vervanging van de vissteiger in de haven van Hooge Zwaluwe opgenomen. Deze is in 2025 aanbesteed. Door de weersomstandigheden is echter pas na de aankomst van Sinterklaas in de bewuste haven begonnen met de aanleg. De werkzaamheden zijn, mede door de winter, in 2026 afgerond. Hierdoor vallen de kosten van de aanneemsom € 31.000 in 2026. Dit leidt tot een onderschrijding in 2025. Diverse kleine verschillen per saldo (€ 24.000 voordeel). 2.3 Water (€ 162.000 voordeel) Riolering (€ 350.000 voordeel) Door onderbesteding en vertraagde uitvoering op de lopende kredieten en een gewijzigde afschrijvingssystematiek vallen de afschrijvingslasten € 172.000 lager uit dan begroot.
Daarnaast is er een voordeel van € 114.000 van lagere rentekosten, dit betreft echter een verschuiving. Dit voordeel valt weg tegen het nadeel op algemene dekkingsmiddelen op de rente. Deze verschuiving ontstaat doordat in de aangepaste begroting de verlaging van rentelasten niet onderverdeeld is naar de programma's. Verder zijn de lasten € 64.000 lager dan geraamd doordat er minder werkzaamheden zijn uitgevoerd op het gebied van reiniging en inspectie van de riolering en straatkolken. Drukriolering (€ 43.000 nadeel) Voor de drukriolering ontstaat een nadeel van € 42.000. De elektriciteitskosten zijn in 2025 hoger uitgevallen dan waar rekening mee was gehouden bij de begroting (€ 13.000). Er is sprake van een afhankelijkheid van elektriciteitsgebruik voor het functioneren van de gemalen. Bovendien was sprake van hogere onderhoudskosten omdat een factuur met betrekking tot onderhoud uit 2024 is nagekomen (€ 46.000). De besparing op afschrijvingen en rente was niet voldoende om deze nadelen op te vangen (€ 16.000 voordeel). Baten rioolheffing (€ 77.000 nadeel) De baten uit de rioolheffing vallen € 77.000 lager uit dan begroot, dit wordt veroorzaakt doordat sprake is van een lager aantal huishoudens dan de berekening waarop SVHW de begroting voor de rioolheffing had gebaseerd.
De wijziging in baten en lasten gerelateerd aan de rioolheffing wordt gesaldeerd met de voorziening rioolheffing. Dit wordt resultaatneutraal verwerkt in de voorziening rioolheffing, € 45.000 minder onttrekking. Daarnaast is er sprake van overige (kleine) verschillen - gezamenlijk € 68.000 nadeel. Lopende kredieten programma 2 Thema 1 Tabel Prg. 2-2 Lopende kredieten programma 2 thema 1 (bedragen x € 1) Lopende kredieten | Jaar van | Netto | Totaal | Totaal Restant | Projectfase | Planning aanvang | Raming | Inkomsten | Uitgaven | Krediet | afronding Thema Natuur en Groen Alternatief omranding Zilverlindes Markstraat | 2023 | -40.000 | 0 | -23.458 | 16.542 5. Realisatie | 2026 Made Renovatie openbaar groen 2025 | 2025 | -150.680 | 0 | -5.464 145.216 | 4. | 2027 Voorbereiding Totaal thema Natuur en Groen | -190.680 | 0 | -28.922 161.758 Totaal | -190.680 | 0 | -28.922 161.758 Alternatief omranding Zilverlindes Markstraat Made Omranding en maken van een markeerstreep met betrekking tot parkeren is gemaakt in 2024. Het resterende krediet is ten behoeve van de nog uit te voeren gerelateerde rioolwerkzaamheden. Renovatie openbaar groen 2025 Betreft jaarlijkse krediet voor openbaar groen reconstructies. In verband met late invulling van openstaande vacature heeft deze activiteit vertraging opgelopen.
Daarnaast is € 90.000 hiervan bedoeld als bijdrage voor de dorpsbosjes, wat in 2026 verder wordt opgepakt. 21 Thema 2 Tabel Prg. 2-3 Lopende kredieten programma 2 thema 2 (bedragen x € 1) Lopende kredieten | Jaar van | Netto | Totaal | Totaal | Restant | Projectfase | Planning aanvang | Raming | Inkomsten | Uitgaven | Krediet | afronding Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte Aansluiting Zoutendijk / Horrenhilsedijk | 2018 | -4.200.000 | 0 -2.926.273 | 1.273.727 | 5. Realisatie | 2028 Aankoop grond Zoutendijk | 2018 | -516.000 | 0 | -225.428 | 290.572 | 5. Realisatie | 2028 Herinrichting havenplein Terheijden | 2023 | -450.000 | 8.516 | -329.231 | 129.285 | 6. Nazorg-, en | 2026 overdracht Wegen / rehabilitatie 2025 | 2025 | -299.977 | 0 | -182.056 | 117.921 | 5. Realisatie | 2026 Herstructurering De Voshil | 2025 | -350.000 | 0 | -1.850 | 348.150 | 2. Definitie | 2028 Centrumplan Made | 2016 | -2.940.000 | 0 -2.715.758 | 224.242 | 5. Realisatie | 2027 Verkeersreconstructies extra 2023 | 2023 | -100.000 | 0 | 0 | 100.000 | 4. Voorbereiding | 2026 Aanleg sport- en schoolroutes | 2023 | -1.160.000 | 39.118 | -638.334 | 560.784 | 5. Realisatie | 2027 (verkeersveiligheid) Verkeersreconstructies 2024 | 2024 | -148.100 | 0 | 0 | 148.100 | 4. Voorbereiding | 2027 Aanleg rotonde Godfried- | 2024 | -750.000 | 176.031 | -814.862 | 111.168 | 6.
Nazorg-, en | 2026 Schalkenstraat te made | overdracht Verkeersreconstructies 2025 | 2025 | -151.507 | 0 | 0 | 151.507 | 4. Voorbereiding | 2027 Vervanging openbare verlichting 2024 | 2024 | -147.363 | 0 | -76.428 | 70.934 | 5. Realisatie | 2026 Vergroten burgertevredenheid 2024 | 2024 | -113.922 | 0 | 0 | 113.922 | 5. Realisatie | 2026 Vervanging openbare verlichting 2025 | 2025 | -150.752 | 0 | 0 | 150.752 | 4. Voorbereiding | 2026 Vergroten burgertevredenheid 2025 | 2025 | -116.542 | 0 | -37.849 | 78.693 | 5. Realisatie | 2026 Civiele werken buiten projectgeb. | 2021 | -117.750 | 0 | -64.542 | 53.208 | 5. Realisatie | 2026 Romboutstr. Made Laadpalen 2024 | 2024 | -50.000 | 0 | -0 | 50.000 | 4. Voorbereiding | 2027 Laadpalen 2025 | 2025 | -51.150 | 0 | 0 | 51.150 | 4. Voorbereiding | 2027 Totaal thema Verkeer en inrichting | -11.813.063 | 223.664 | -8.012.611 | 4.024.116 openbare ruimte Totaal | -11.813.063 | 223.664 | -8.012.611 | 4.024.116 Aankoop grond Zoutendijk De gronden zijn in het eerste kwartaal van 2025 verworven. Deze gronden zijn onderdeel van het totaalproject "Aansluiting Zoutendijk / Horenhilsedijk". In de verdeling van de totaal beschikbare middelen heeft een verschuiving plaatsgevonden tussen de twee kredieten.
Dit leidt tot een onderschrijding op krediet Aankoop grond Zoutendijk en een verwacht tekort op krediet aansluiting Zoutendrijk / Horenhilsedijk ten behoeve van de spoorwegovergang. Deze verschuiving wordt in een eerstvolgend P&C document verder geconcretiseerd. Herinrichting havenplein Terheijden (CA) De herinrichting van het havenplein is opgeleverd en bevindt zich nu in de onderhoudsfase. In het ontwerp is de Traaise Vertelmuur opgenomen als zestig meter lange keermuur ter bescherming tegen het water. Wegen/rehabilitatie 2025 Betreft jaarlijkse investeringskrediet ten behoeve van de wegen en rehabilitatie. In 2025 zijn hieruit werkzaamheden voor de wandelpromenade in Drimmelen betaald, net zoals het nieuwe materiaal voor de rotonde van de Godfried Schalckenstraat en de materialen voor de nieuwe schoolroutes. Herstructurering de Voshil In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen om het noordelijke deel van de Voshil opnieuw in te richten ten behoeve van het woningbouwplan De Verlengde Elsakker te Wagenberg. Hierbij wordt ook de bushalte Wagenberg omgevormd tot een OV-hub. Centrumplan Made Centrumplan Made werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Er is een knip gezet in het traject. Het betreft een nabijgelegen straat waar nog rioleringswerkzaamheden moeten worden uitgevoerd.
Hierbij houden we rekening met de afstemming vanwege de bouwwerkzaamheden die momenteel nog plaatsvinden. Deze werkzaamheden worden waar mogelijk met andere projecten uitgevoerd. 22 23 Verkeersreconstructies 2023 / Verkeersreconstructies 2024 Verkeersreconstructies 2025 Er heeft een correctie plaatsgevonden op deze kredieten om te voldoen aan de financiële verordening en de activeringscriteria uit het besluit begroting en verantwoording. Hierdoor heeft een verschuiving plaatsgevonden van investeringen naar uitgaven in de exploitatie (idem bij vergroten burgertevredenheid). Aanleg sport- en schoolroutes (verkeersveiligheid) CA 2023 In Terheijden en Lage Zwaluwe voerden we verschillende verkeersmaatregelen uit om het voor kinderen veiliger te maken om zelfstandig naar school en sport te fietsen. In Made en Hooge Zwaluwe voerden we een onderzoek uit, in samenwerking met kinderen, ouders, scholen en sportverenigingen. Hieruit volgde een maatregelenpakket die we in 2026 uitvoeren. In de hele gemeente pasten we de uitstraling van de schoolzones aan. Zo werd het woord 'SCHOOLZONE' in het wegdek aangebracht en vervingen we het straatmeubilair. Ook werd de verlichting geoptimaliseerd. Aanleg rotonde Godfried-Schalkenstraat te Made In 2025 is de rotonde aangelegd. Resterende werkzaamheden betreffen het nog aan te planten groen en het plaatsen van lichtmasten.
De verwachting is dat project in 2026 afgerond wordt. Het nadeel van de extra uitgaven ten opzichte van het geraamde krediet, vallen weg tegen de niet geraamde baten uit de specifieke uitkering van stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen. Vervanging openbare verlicht. 2024 We stelden een vervangingsplan voor openbare verlichting op. De opdrachten zijn opengesteld eind 2025. Verwachting dat uitvoering en afronding in 2026 plaatsvindt. Vergroten burgertevredenheid 2022/ Vergroten burgertevredenheid 2023 / Vergroten burgertevredenheid 2024 / Vergroten burgertevredenheid 2025 Met de middelen voor burgertevredenheid hebben we diverse extra werkzaamheden kunnen doen op verschillende plekken, waaronder de Stationsweg, Het Fort Drimmelen en het voetpad Herengracht in Drimmelen. Hiervoor gebruikten we meldingen van bewoners. Denk hierbij aan extra onderhoud aan bestrating, verkeersmaatregelen, straatmeubilair en bebording. Daarnaast heeft een correctie plaatsgevonden op deze kredieten om te voldoen aan de financiële verordening en de activeringscriteria uit het besluit, begroting en verantwoording. Hierdoor heeft een verschuiving plaatsgevonden van investeringen naar uitgaven in de exploitatie (idem bij verkeersreconstructiekredieten).