CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2025025210] Begroting 2026 totaal

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 202639.729 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

23

6

Aantal reper integratievoorzieningen 10.000 inw 1564 jr

2024

204

180

161

180

CBS - Participatie Wet

24

6

Jongeren met jeugdhulp

% van 2024 alle jongeren tot 18 jaar

14,2

12,7

-

-

CBS - Jeugd

25

6

Jongeren met jeugdbescherming

%

2024

1

1,1

1

1

CBS - Jeugd

26

6

Jongeren met jeugdreclassering

%

2024

0,8

n.b.

-

-

CBS - Jeugd

27

6

Cliënten met een per maatwerkarrangement 10.000 WMO inw

2024

650

843

740

755

CBS - Monitor Sociaal Domein WMO

28

7

Omvang huishoudelijk restafval

kg per 2024 inwoner

150

81,2

< 81

< 81

CBS - Statistiek Huishoudelijk afval

29

7

Hernieuwbare elektriciteit

%

2023

50,00

n.b.

25

123

VNG/Regionale klimaatmonitor

30

8

WOZ-waarde woningen

x 1.000 euro

2024

379

413

455

440

CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken

31

8

Nieuw gebouwde woningen

aantal 2024 per 1.000 woninge n

5,9

2,6

16,2

27,6

BAG

32

8

Demografische druk

%

2024

80

65

p.m.

p.m.

CBS

33

8

Woonlasten euro éénpersoonshuishoude n

2024

811

911

p.m.

p.m.

COELO, Groningen

34

8

Woonlasten euro meerpersoonshuishoud en

2024

951

994

p.m.

p.m.

COELO, Groningen

47

Paragrafen

48

A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico's De paragraaf Weerstandsvermogen biedt inzicht in de mate waarin de gemeente Drimmelen financieel in staat is om substantiële risico’s op te vangen zonder dat dit leidt tot ingrijpende beleidswijzigingen. Het weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een systematische risicoanalyse, waarbij gebruik wordt gemaakt van het risicomanagement informatiesysteem. Dit systeem stelt de organisatie in staat om risico’s te identificeren, te prioriteren en te beoordelen, zodat passende beheersmaatregelen kunnen worden getroffen. Op basis van deze analyse is een risicoprofiel voor 2026 opgesteld. Dit profiel vormt de basis voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit: het bedrag dat nodig is om de financiële gevolgen van niet-afgedekte risico’s op te vangen. De risico’s die hierin zijn opgenomen, zijn van een omvang en aard dat ze niet binnen de reguliere programmabegroting kunnen worden opgevangen en waarvoor geen bestemmingsreserves beschikbaar zijn. De risico’s worden gewogen op basis van hun kans van optreden en de potentiële financiële impact. Met behulp van een risico-simulatiemodel wordt met 95% zekerheid berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Dit model houdt rekening met het feit dat risico’s voortdurend veranderen: sommige nemen af, andere ontstaan of worden groter.

Het meenemen van een risico in de berekening betekent overigens niet dat er automatisch middelen beschikbaar zijn als het risico zich daadwerkelijk voordoet; het uitgangspunt blijft dat tegenvallers zoveel mogelijk binnen het betreffende programma worden opgevangen. Risicokaart De risicokaart hieronder geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans van optreden en financieel gevolg. De aantallen in de risico categorieën tellen op naar 47 geïdentificeerde risico’s. De risico's waarvan de kans van optreden kleiner is dan 10%, of de maximale schadelast is kleiner dan € 25.000, zijn vanwege hun geringe betekenis buiten beschouwing gelaten. Tabel Par.A-1 Maximale schadelast x > € 500.000

3

4

1

€ 250.000 < x < € 500.000

4

1

1

2

1

€ 100.000 < x < € 250.000

3

7

1

2

1

€ 25.000 < x < € 100.000

1

4

3

2

2

x < € 25.000 Imagoschade

1

2

1

10%

30%

50%

70%

90% Kans

Risico top 10 In het overzicht hieronder staan de tien risico’s die de meeste invloed hebben op het totale risicoprofiel van de gemeente. Het maximale risicobedrag is aangegeven, met daarnaast de kans dat de gebeurtenis zich voordoet en de procentuele invloed op het totale risicoprofiel van de gemeente Drimmelen.

49

Tabel Par.A-2 Risico top 10 2026 2025 2024 begroting begroting jaarstuk

Risico

Max. risico bedrag

2026 2026 Invloed op Kans risicoprofiel

1

2

1

Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend

€ 800.000

50%

8,5%

2

1

2

Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden

€ 500.000

90%

8,2%

3

3

3

Toename van het aantal bijstandsgerechtigden door de verhoogde huisvesting van statushouders in onze gemeente

€ 500.000

70%

6,5%

4

4

4

Uitval ICT omgeving

€ 1.000.000

30%

5,5%

5

5

5

Zonneparkdossier:schadeclaims

€ 2.000.000

15%

5,5%

6

6

6

Huisvesting statushouders

€ 250.000

90%

4,9%

7

*

7

Diverse boomziekten tasten ons boomareaal aan.

€ 800.000

30%

4,4%

8

9

8

Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend

€ 300.000

70%

4,3%

9

10

9

Taak Huishoudelijke Ondersteuning kan niet uitgevoerd worden binnen budget.

€ 250.000

90%

3,8%

10

*

10

Cybercriminaliteit

€ 2.000.000

10%

3,7%

* = Dit risico is nieuw opgenomen of behoorde niet eerder tot de risico top 10

Toelichting bij risico's 1) Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend De kosten van de jeugdzorg stijgen zowel in volume als in prijs. De financiële druk door veranderingen in de jeugdzorg neemt al jaren toe. We willen toe naar Stevige Lokale Teams (SLT), in overeenstemming met de uitgangspunten van de Regiovisie en het strategieplan voor de jeugdhulpregio West-Brabant Oost (WBO) en de landelijke opdracht uit de Hervormingsagenda Jeugd. Samen met de gemeente Geertruidenberg, het CJG Drimmelen Geertruidenberg en diverse organisaties, gaan we laagdrempelig en dicht bij huis hulp bieden en zo voorkomen dat specialistische jeugdhulp nodig is. 2) Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden Door aanzienlijke stijgingen van marktprijzen, veroorzaakt door hogere loonkosten, brandstof- en grondstofprijzen, zijn de indexeringen hoger dan oorspronkelijk begroot. 3) Toename bijstandsgerechtigden Het aantal bijstandsgerechtigden neemt toe door het toegenomen aantal statushouders dat in onze gemeente is gehuisvest. 4) Uitval ICT omgeving ICT-uitval kan ernstige gevolgen hebben voor de dienstverlening, met financiële schade door verstoring van bedrijfsprocessen en herstelkosten. De uitval kan veroorzaakt worden door brand in systeemruimtes of wegvallen van netwerkverbinding door een kabelbreuk in de glasvezellijn.

5) Zonneparkdossier: langdurig traject met weerstand De gemeente heeft in de afgelopen jaren verschillende aanvragen voor zonneparken geweigerd. De rechtsgeldigheid van deze weigeringen wordt momenteel betwist. Als de weigeringen onterecht blijken, kunnen financiële claims van de betrokken partijen volgen. Het risico op claims wordt verder versterkt door recente veranderingen in provinciaal beleid, die extra obstakels hebben opgeworpen voor bepaalde initiatieven, zoals de restrictie op zonneparken op landbouwgrond. Dit kan de haalbaarheid van de betrokken projecten verder beïnvloeden. 6) Huisvesting statushouders De gemeente heeft de taakstelling voor de huisvesting van statushouders niet volledig kunnen realiseren door beperkte toewijzingen en de krapte op de woningmarkt. Hoewel er sinds 2020 meer statushouders onderdak hebben gekregen, is de achterstand nog niet ingelopen. Indien de situatie aanhoudt, bestaat het risico dat de provincie op kosten van de gemeente extra opvang zal regelen. De gemeente is bezig met het vinden van alternatieve huisvestingsoplossingen, wat extra tijd en kosten met zich meebrengt. 50

7) Diverse boomziekten tasten ons boomareaal aan Als er geen maatregelen worden genomen om de aantasting van bomen tegen te gaan, zullen veel bomen op termijn moeten worden verwijderd. De kosten voor het verwijderen van zieke bomen en het vervangen daarvan zijn vaak zo groot, dat ze niet uit het reguliere budget betaald kunnen worden. 8) Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend De kosten voor de Wmo zijn afhankelijk van de vraag. Casemanagers maken zorgvuldige indicaties en er zijn goede prijsafspraken met leveranciers, maar een toename in de behoefte aan Wmovoorzieningen kan leiden tot overschrijdingen van de begrote budgetten. 9) Taak Huishoudelijke Ondersteuning kan niet uitgevoerd worden binnen budget De kosten voor thuisondersteuning stijgen door factoren zoals hogere lonen, veel ziekteverzuim en vergrijzing, in combinatie met nieuwe regels voor de Wmo (zoals het abonnementstarief en de reële prijs). Dit zorgt voor druk op zowel het aantal uren als de kosten van huishoudelijke ondersteuning. We houden hier rekening mee in de begroting, maar het risico bestaat dat deze ontwikkelingen sterker zijn dan verwacht. Daarnaast hebben zorgaanbieders te maken met personeelstekorten, waardoor ze niet altijd de afgesproken zorg kunnen leveren. Dit kan leiden tot juridische claims van cliënten tegen de gemeente.

10) Cybercriminaliteit We spreken van cybercriminaliteit als informatievoorziening het doelwit is van criminele activiteiten. Door het toenemende gebruik van moderne technologieën, apps en social media zijn de veiligheidsrisico’s voor burgers, bedrijven en overheden in de afgelopen jaren toegenomen. Voorbeelden van cybercriminaliteit zijn DDoS-aanvallen, die websites kunnen platleggen, en ransomware, oftewel 'gijzelingssoftware', waarmee criminelen toegang tot onze informatie blokkeren met schadelijke software.

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Bepaling van het weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen laat zien in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onverwachte tegenvallers op te vangen. Dit wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit (de financiële middelen die hiervoor beschikbaar zijn) te vergelijken met de benodigde weerstandscapaciteit (het bedrag dat nodig is om de risico’s af te dekken). De uitkomst van deze vergelijking noemen we de weerstandsratio. Benodigde weerstandscapaciteit Als alle risico’s zich tegelijk en in volle omvang zouden voordoen, zou dat een financieel nadeel van € 20,2 miljoen betekenen. Omdat het onwaarschijnlijk is dat alle risico’s zich tegelijkertijd en maximaal voordoen, is een risico-simulatie uitgevoerd. Daarbij is gerekend met een zekerheid van 90%. Uit deze simulatie blijkt dat een bedrag van € 3,94 miljoen voldoende is om de risico’s in 2026 met 90% zekerheid op te vangen. Dit bedrag is gebaseerd op risico’s waarvoor geen of onvoldoende beheersmaatregelen beschikbaar zijn. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die de gemeente kan inzetten om risico’s op te vangen. Voor 2026 is deze capaciteit begroot op € 17,1 miljoen (ten opzichte van € 13,8 miljoen in de primaire begroting van 2025).

Weerstandsratio Om te beoordelen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de beschikbare capaciteit afgezet tegen de benodigde capaciteit. Dit levert de weerstandsratio op: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = ------------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit Een ratio groter dan 1 betekent dat de gemeente voldoende middelen heeft om de risico’s op te vangen. In 2026 is dit wederom het geval.

51

Tabel Par.A-3 Ratio weerstandsvermogen

Zie tabel

Beschikbare weerstandscapaciteit

FinbgrB2.1

Begroting 2026

Begroting 2025 - voorjaarsnota 2025

Rekening 2024

Rekening 2023

€ 17.098.468

€ 15.459.074

€ 16.918.349

€ 12.483.834

€ 3.935.656

€ 4.295.998

€ 4.108.581

€ 5.016.644

4,34

3,60

4,12

2,49

Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio

A

>2.0

uitstekend

Betekenis

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

<0.6

ruim onvoldoende

De raad heeft in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen bepaald dat het weerstandsratio van de gemeente Drimmelen minimaal gelijk moet zijn aan 1. In dat geval is het beschikbare weerstandsvermogen precies toereikend om de risico's af te dekken. Met een ratio van 4,34 voldoet de gemeente in 2026 in ruime mate aan die ondergrens. Het ratio is in vergelijking met de begroting 2025 inclusief voorjaarsnota wijzigingen (3,60) gestegen. In vergelijking met de laatst vastgestelde cijfers van jaarrekening 2024 is tevens sprake van een (lichte) stijging. In de berekening van het weerstandsvermogen is gekozen voor consistentie in de berekening voor de weergave van de saldi in kolommen rekening 2023 tot en met begroting 2026. Dit houdt in dat het weerstandsvermogen voor de risico's uit de grondexploitaties worden gedragen door de reserve van het grondbedrijf. Voor een nadere toelichting omtrent deze risico's, verwijzen we u naar paragraaf G. Grondbeleid. Financiële kengetallen Gemeente Drimmelen staat er financieel gezond voor. De begroting is sluitend, wat betekent dat de gemeente haar uitgaven en inkomsten goed in balans heeft en aan haar verplichtingen kan voldoen zonder aanvullende maatregelen. De algemene reserve is ruim voldoende om de belangrijkste risico’s op te vangen, zelfs als deze zich volledig zouden voordoen.

De langlopende schulden nemen echter toe in de komende jaren. Hogere schulden leiden tot structureel hogere financieringslasten. De lokale lasten zijn gematigd in vergelijking met het landelijke gemiddelde. De solvabiliteitsratio – de verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen – blijft de komende jaren boven de signaleringswaarde van 20% die door de VNG wordt gehanteerd. Deze neemt echter wel rap af. Solvabiliteitsratio stond in jaarrekening 2024 op 42%, in 2029 ligt de prognose op 28%. Naast de wettelijke eis van een sluitende begroting, schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat gemeenten een aantal financiële kengetallen opnemen in de begroting. Deze kengetallen geven een breder beeld van de financiële positie van de gemeente en helpen de gemeenteraad om hierop te sturen. Ze moeten altijd in samenhang worden bekeken, omdat ze elkaar aanvullen en samen een compleet beeld geven van de financiële “gezondheid” van de gemeente. In deze paragraaf zijn de voorgeschreven kengetallen opgenomen, inclusief meerjarige prognoses. Deze prognoses zijn gebaseerd op een geprojecteerde balans die buiten de reguliere boekhouding om is opgesteld. Zo krijgt de raad inzicht in zowel de huidige als de verwachte financiële situatie van gemeente Drimmelen.

52

Tabel Par.A-4 Kengetallen

Jaarrekening 2024

Begroting 2025

Kadernota 2026 (norm)

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

1a. Netto schuldquote

32%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

32%

82%

65%

70%

76%

82%

78% Maximaal 130%

60%

65%

72%

78%

2. Solvabiliteitsratio

42%

31% Minimaal 20%

32%

31%

29%

28%

3. Kengetal grondexploitatie

-1%

1% Maximaal 10%

-2,1%

-2,1%

-2,1%

-2,1%

4. Structurele exploitatieruimte

1%

1% Minimaal 0%

0,3%

1,5%

0,3%

1,1%

5. Belastingcapaciteit

89%

97% Maximaal 100%

93%

93%

93%

93%

Toelichting op de kengetallen in vergelijking met jaarrekening 2024 1a. Netto schuldquote & 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (stijging van 32% naar 65%) De netto schuldquote geeft een beeld van de schuldenlast van de gemeente in verhouding tot haar eigen middelen. Dit kengetal geeft aan hoeveel druk de rentelasten en aflossingen op de exploitatie leggen. Simpel gezegd: hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Een organisatie streeft in principe naar zo min mogelijk schuld om financiële stabiliteit te waarborgen. Daarom geldt: hoe lager de netto schuldquote, hoe beter. Een hoge netto schuldquote is echter niet per se problematisch. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de gemeente leningen heeft afgesloten die vervolgens zijn doorgeleend aan andere partijen, die deze leningen jaarlijks aflossen. In zo'n geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te krijgen in het doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat gemeente Drimmelen in 2026 een netto schuldquote heeft van 65% en een gecorrigeerde netto schuldquote van 60%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een netto schuldquote (niet gecorrigeerd) tussen 0% en 90% wordt gezien als minst risicovol.

De netto schuldquote van de gemeente Drimmelen was altijd relatief laag, maar vanaf 2024 stijgt deze aanzienlijk en komt naar verwachting in 2029 op 82% uit. Dit gaat richting de limiet van 90%. 2. Solvabiliteitsratio (daling van 42% naar 32%) Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoge schuld hoeft geen probleem te zijn als er ook veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves) aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een lening is aangegaan omdat het eigen vermogen niet liquide is, doordat het vastzit in bijvoorbeeld een gemeentehuis of omdat er andere investeringen mee zijn gefinancierd. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het totale eigen vermogen te delen door het totaal van de passiva. De passivakant van de balans bestaat uit de som van het eigen en vreemde vermogen. Deze ratio geeft dus de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Een ratio boven de 50% wordt aangemerkt als minst risicovol, een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% wordt gezien als risico neutraal. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat de gemeente Drimmelen in 2026 een solvabiliteitsratio heeft van 32%.

Dit daalt echter als gevolg van de toename in de komende jaren van de langlopende leningen naar 28% in 2029. 3. Kengetal grondexploitatie (stijging van -1% naar -2,1%) De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een aanzienlijke impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal voor grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grondpositie is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Aan grondexploitaties kleven risico's. Daarom geldt: hoe lager het belang voor de baten van de gemeente, hoe beter.

53

Een grondexploitatie van 20% of lager wordt beschouwd als minst risicovol. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2026 een Grond exploitatie heeft van -2,1% van de totale baten. Het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Drimmelen is laag, met een negatieve impact. 4. Structurele exploitatieruimte (daling van 1% naar 0,3%) Voor het beoordelen van de financiële positie van een gemeente is het belangrijk om te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting, terwijl structurele lasten bijvoorbeeld bestaan uit personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. De structurele exploitatieruimte wordt berekend door het verschil tussen de structurele lasten (A) en baten (B) op te tellen bij het verschil tussen structurele toevoegingen (C) en onttrekkingen (D) aan reserves, en dit resultaat te delen door de totale baten (exclusief de mutaties in reserves) (E). De formule ziet er als volgt uit: Structurele exploitatieruimte=(((B-A)+(D-C))/E)X 100% Met structurele baten en lasten wordt hier het totaal van de baten/lasten bedoeld, minus de incidentele baten/lasten.

Een positief percentage betekent dat de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten (waaronder rente en aflossing van leningen) te dekken. Dus, hoe hoger dit percentage, hoe beter. In de tabel financiële kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2026 een structurele exploitatieruimte heeft van 0,3%. De gemeente Drimmelen verwacht dat de structurele lasten afgedekt kunnen worden met structurele baten. 5. Belastingcapaciteit (stijging van 89% naar 93%) De onroerendezaakbelasting (OZB) is voor een gemeente de belangrijkste bron van eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen. Wanneer de woonlasten relatief laag zijn, is er meer ruimte om bij te sturen tijdens financieel tegenvallende periodes, waardoor de gemeente wendbaarder blijft. Om deze ruimte weer te kunnen geven, wordt er gebruikgemaakt van een ijkpunt, namelijk de landelijke gemiddelde tarieven. De belastingcapaciteit wordt gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten. Naast de OZB worden ook de riool- en afvalstoffenheffingen meegenomen in de berekening, omdat deze heffingen niet kostendekkend hoeven te zijn en lager mogen worden vastgesteld (wat resulteert in belastingcapaciteit die niet wordt benut).

De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten van de gemeente te delen door de landelijke gemiddelde totale woonlasten. De totale woonlasten bestaan uit de som van de OZB-lasten, rioolheffing en afvalstoffenheffing, verminderd met eventuele heffingskortingen. Bij alle heffingen en lasten wordt uitgegaan van een gezin en een gemiddelde WOZ-waarde. Een lage belastingcapaciteit betekent dat de gemeente qua belastingen onder het landelijke gemiddelde zit en daardoor relatief veel ruimte heeft om deze te verhogen indien nodig. Hoe lager het percentage, hoe beter. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat de gemeente Drimmelen in 2026 een belastingcapaciteit heeft van 93%. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De financiële kengetallen laten zien dat de gemeente zich in een veranderende financiële positie bevindt. De daling van de solvabiliteit, van 42% naar 32%, duidt op een afnemende financiële buffer. Dit betekent dat de gemeente minder eigen vermogen heeft om toekomstige investeringen of onvoorziene omstandigheden op te vangen. De netto schuldquote, die stijgt van 32% naar 65%, laat zien dat de gemeente meer afhankelijk wordt van externe financiering.

Dit betekent dat er meer middelen nodig zijn om de bestaande schuldenlast te dragen, wat vraagt om zorgvuldige afwegingen bij toekomstige investeringen. De structurele exploitatieruimte is licht positief. Het blijft belangrijk om alert te blijven op eventuele financiële risico's en afwegingen te maken bij nieuwe financiële verplichtingen. De belastingcapaciteit, met een niveau van 93%, laat zien dat de gemeente qua belastingdruk net onder het landelijk gemiddelde zit. Dit biedt beperkte ruimte om via een verhoging van lokale lasten extra middelen te genereren, mocht dat in de toekomst nodig zijn.

54

Samenvatting: De kengetallen vragen om voortdurende aandacht en zorgvuldige monitoring. Er sprake is van een daling in de solvabiliteit en een stijging in de schuldenlast, daarnaast is de structurele exploitatieruimte op termijn negatief. De gemeente zal haar financiële positie nauwlettend blijven volgen om op een verantwoorde manier toekomstige uitdagingen aan te pakken en de financiële duurzaamheid te waarborgen, zodat we financieel gezond blijven.

55

B. Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op: de hoofdlijnen van het beleid, de lokale lastendruk, de begrote inkomsten, de mate van kostendekkendheid en een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Waarmee rekening gehouden wordt met regelgeving Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Beleid lokale heffingen Onder de diverse lokale heffingen van de gemeente Drimmelen vallen: de belastingen, bestemmingsbelasting/heffingen en retributies/rechten. Deze heffingen zijn hoogstens kostendekkend en dragen bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen van de gemeente. Belastingen Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de gemeente. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. Onder de noemer belastingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: Onroerende zaakbelastingen (OZB) Precariobelasting Toeristenbelasting. Bestemmingsbelasting/heffingen Heffingen worden geheven om kosten van collectieve voorzieningen te betalen. Onder de noemer heffingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bijdrage BedrijvenInvesteringsZone (BIZ). Retributies/rechten Rechten worden geheven voor een geleverde of een bewezen individuele dienst.

Onder de noemer rechten vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: Begraafrechten Marktgelden/ standplaatsen Leges, zoals secretarieleges, leges omgevingsvergunning en leges Biesbosch. Onroerende zaakbelasting De tarieven worden uiteindelijk bepaald op basis van de begrote opbrengst OZB in combinatie met de WOZ-waarde voor het belastingjaar (inclusief de verwachte marktstijging). Precariobelasting Onder Precariobelasting valt de belasting die een gemeente mag heffen voor het gebruik van gemeentegrond. De tarieven staan in de verordening Precariobelasting. Daarnaast wordt er precario geheven voor het afmeren in de buitenhaven van Lage Zwaluwe en worden er liggelden in rekening gebracht op basis van privaatrechtelijke overeenkomsten. Toeristenbelasting Het tarief watertoeristenbelasting is per persoon € 1,75 voor 24 uur. Het tarief landtoeristenbelasting is per persoon € 1,75 voor een overnachting. Alleen niet-inwoners betalen de toeristenbelasting, dus ook arbeidsmigranten. Behalve als zij ingeschreven zijn in de BRP (Basisregistratie Personen). De netto-opbrengst gebruiken we voor het verbeteren van toeristische voorzieningen. Afvalstoffenheffing De gemeente laat het huishoudelijk afval (oud papier en karton, plastic, blik en drinkpakken, rest- en gft-afval) door een gespecialiseerde en daartoe gecertificeerde afvalinzamelaar huis-aan-huis ophalen.

Daarnaast kun je afval, soms gratis of tegen betaling, naar de milieustraat brengen. Daar betaal je belasting voor, de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is sinds 2003 gebaseerd op het Diftar-principe en is een 100% kostendekkende heffing.

56

Rioolheffing In 2023 stelde de raad het Water- en Rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vast. De rioolheffing dient 100% kostendekkend te zijn. De voorziening bouwen we af. We innen de rioolheffing om de gemeentelijke kosten voor inzameling, transport van afvalwater te dekken, beheer en behoud van het rioleringssysteem te bekostigen en voor het verwerken van hemelwater. Daarnaast dekken we de kosten van maatregelen tegen de nadelige gevolgen van de grondwaterstand. BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) De BIZ Bruisend Made is na een succesvolle eerste periode van vijf jaar voortgezet voor vijf jaarin de periode 2023-2027. Uiterlijk 1 november dient het BIZ bestuur een schriftelijk verzoek tot BIZ subsidie voor het komende belastingjaar in bij het college. BIZ-bijdrage wordt jaarlijks bij wege van aanslag geheven en bepaald op basis van de WOZ-waarden van de panden die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Begraafrechten Begraafrechten omvatten het begraven van stoffelijke overschotten, het bijzetten van urnen en het onderhoud van graven op gemeentelijke begraafplaatsen. De tarieven zijn vastgelegd in de Verordening lijkbezorgingsrechten Drimmelen en mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. In het verleden zijn de tarieven meerdere malen aanzienlijk verhoogd om meer kostendekkend te zijn. Om de begraafplaats aantrekkelijk te houden voor nieuwe begravingen, zijn hoge tarieven ongunstig.

Ze kunnen zelfs resulteren in een verdere daling van het aantal begravingen en daarmee de inkomsten. Bovendien vervult de begraafplaats ook een parkfunctie, wat voor veel gemeenten een reden is om een lagere kostendekkendheid na te streven. Vanwege deze maatschappelijke betekenis zijn de tarieven niet kostendekkend. Marktgelden en standplaatsen De gemeente heeft weekmarkten op 3 locaties: het Dorpsplein in Terheijden, de Marktstraat te Made en de Nieuwstraat in Lage Zwaluwe. Voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt wordt een recht geheven, het marktgeld. Daarnaast wordt een recht geheven voor de standplaatsen op overige locaties in onze gemeente. In verband met de maatschappelijke betekenis zijn deze tarieven niet kostendekkend. Secretarieleges Secretarieleges worden geheven ter compensatie van de kosten voor diensten van de gemeenten, bijvoorbeeld voor het verstrekken van reisdocumenten, rijbewijzen, uittreksels uit de BRP en Burgerlijke Stand, aanvraag Verklaring Omtrent Gedrag, huwelijksvoltrekkingen. Leges omgevingsvergunning Leges omgevingsvergunning worden geheven ter compensatie van kosten voor diensten van de gemeente, bijvoorbeeld voor bouwaanvragen, het kappen van een boom, het afwijken van het omgevingsplan e.d.

Leges Biesbosch Voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor bijvoorbeeld het varen met een rondvaartboot of een ontheffing voor het beoefenen van modelsport in het Biesboschgebied binnen de gemeentegrenzen van Drimmelen worden leges geheven. Lokale lastendruk In de volgende tabel wordt de lokale belastingdruk weergegeven. Voor de ontwikkeling van het tarief afvalstoffen- en rioolheffing volgen we de Kadernota 2026 en voor de onroerende zaakbelastingen de Wet Onroerende Zaken Tabel Par.B-1 Lokale Lastendruk gemiddeld per huishouden

Eenheden 2026 (opgave SVHW)

Begroting 2025

Begroting 2026

Nominale stijging

Procentuele stijging

Onroerende zaakbelastingen

12.869

€ 344,47

€ 353,77

€ 9,30

2,7%

Afvalstoffenheffing

12.536

€ 334,40

€ 343,43

€ 9,03

2,7%

Rioolheffing

14.265

€ 271,76

€ 279,10

€ 7,34

2,7%

€ 950,63

€ 976,30

€ 25,67

2,7%

Totaal gemiddeld per huishouden

57

De omvang van de totale lokale lastendruk stijgt in 2026 als gevolg van hogere netto-lasten onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. De stijging van de onroerendezaakbelasting (OZB) wordt bepaald door de OZB-index. De tarieven worden vastgesteld op basis van de verwachte inkomsten uit de OZB en de Waardering Onroerende Zaken (WOZ)-waarde voor het betreffende belastingjaar (inclusief de verwachte stijging van de marktwaarde). De definitieve tarieven worden vastgesteld tijdens de Raadsvergadering op 18 december 2025. Als de marktwaarde meer of minder stijgt dan verwacht, wordt het tarief daarop aangepast. Bij een hogere marktwaarde gaat het tarief omlaag, en bij een lagere marktwaarde gaat het tarief omhoog. Afvalstoffenheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting na inzet van de voorziening. We passen hier een vast recht en een variabel tarief toe. Het variabel tarief bestaat uit het betalen per lediging. Naast de kosten zetten we ook een voorziening afval in om grote schommeling te voorkomen. We verwachten ondanks stijgende kosten, door de inzet van de voorziening, dat het tarief niet meer zal stijgen dan gehanteerde indexering van 2,7%. Rioolheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting na inzet van de voorziening. De rioolheffing bestaat uit twee onderdelen.

Te weten een vast recht en een variabel tarief waarbij we rekenen met watergebruik. We zetten ook een voorziening rioolheffing in om grote schommeling in tarief te voorkomen. Ook hier geldt dat we verwachten dat de stijging van het tarief niet meer dan de indexering van 2,7% zal bedragen. Tabel Par.B-2.1 Overzicht kostendekkendheid

Bestemmingsbelastinge / n heffinge n Afvalstoffenheffin g

Directe lasten -/baten

Rioolheffing

BIZ

Retributies / rechten

Lijkbezorgin Marktgelden/ g standplaatse n

Leges

Totalen

2.950.158

2.375.931

25.000

160.029

48.910 1.452.71 7.012.741 3

710.917

615.247

0

22.171

38.460

Rente

12.756

404.455

0

1.006

52

0

418.269

Btw

554.220

308.672

0

27.730

1.941

28.320

920.883

Totaal lasten

4.228.051

3.704.305

25.000

210.937

89.363 2.302.01 10.559.66 3 9

Totaal baten heffingen

4.088.000

3.589.365

25.000

130.173

26.750 1.902.21 9.761.504 6

Inzet voorzieningen (zie Tabel FinbgrB2.2)

150.451

114.940

0

0

Totaal baten heffingen/ leges (incl. inzet voorziening)

4.238.451

3.704.305

25.000

130.173

100%

100%

100%

62%

Overhead

Kostendekkendhei d

0

820.980 2.207.776

0

265.391

26.750 1.902.21 10.026.89 6 5

30%

83%

95%

Tabel Par.B-2.2 Overzicht kostendekkendheid Leges

Titel 1 Algemene dienstverlening

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn

Directe lasten -/- baten

620.626

808.099

23.988

Overhead

317.186

480.107

23.687

2.854

25.466

0

Totaal lasten

940.667

1.313.672

47.674

Totaal baten heffingen/ leges

711.300

1.147.201

43.715

76%

87%

92%

Btw

Kostendekkendheid

58

Algemene uitgangspunten kostendekkende tarieven Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de algemene informatie in de Handreiking kostentoerekening Heffingen, rechten en tarieven (VNG) en de notitie Lokale heffingen van de commissie BBV. Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de volgende uitgangspunten: De gehanteerde index voor de tarieven in de tabellen van de begroting is de index op basis van de kadernota. Dit geldt niet voor de tarieven met een wettelijk maximum of voor tarieven die al maximaal kostendekkend zijn. De basis wordt gevormd door de integrale kostprijs incl. overhead, omslagrente, bijdragen aan voorzieningen en de compensabele btw (voor riool, afval, diensten en gebruik van voor openbare dienst bestemde gemeentebezittingen). Voor de berekening van de uurtarieven salarissen en de door te belasten overhead uurtarief wordt uitgegaan van 1.400 productieve uren per Fte. Om het te heffen volume voor de afvalstoffen- en rioolheffing te bepalen gebruiken we de volgende uitgangspunten: Voor de afvalstoffen- en rioolheffing geldt het systeem van gesloten financiering met duurzame, 100% kostendekkendheid. Hierbij maken we gebruik van een egalisatievoorziening (conform art 44, lid 2 BBV), voorcalculatie en nacalculatie.

Directe kosten toerekening van taakveld 7.3 voor de afvalstoffenheffing en van taakveld 7.2 voor de rioolheffing: dit zijn kosten voor de activiteiten die direct in verband staan met de geleverde dienst. De inzet van personeel rekenen we toe op basis van de voor 2026 berekende uurtarieven (zie Tabel Par.B-3). De toerekening van de (toerekenbare) kosten straatreiniging/vegen is voor de afvalstoffenheffing 30% (taakveld 2.1) en voor de rioolheffing 55%. Straatreiniging/vegen doen we om 3 redenen. Voor het functioneren van de riolering, vanwege het nevenafval bij het (verkeerd) aanbieden en inzamelen van huishoudelijk afval en de verkeersveiligheid. Omdat we een landelijke gemeente zijn hebben we o.a. relatief veel bladafval in verhouding tot het nevenafval. Bladafval verstopt o.a. het rioolstelsel. Van het zwerfafval blijkt circa 60% te bestaan uit nevenvervuiling bij de inzameling van huishoudelijk afval; de toerekening van de kosten zwerfafval worden daarom voor 60% toegerekend aan de afvalstoffenheffing (taakveld 2.1). De toerekening van kosten stedelijk water en watergangen (taakveld 5.7) is voor de rioolheffing 15% van de kosten die zijn gekoppeld aan één of meer van de vijf thema’s in het WRP: afvalwater, hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en bedrijfsvoering.

Overhead: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces (taakveld 0.4; zie voor de berekening zie tabel Par.B-3). Alle kwijtscheldingskosten nemen we op in het tarief voor de afvalstoffenheffing (taakveld 6.3). De extracomptabele rente toerekening berekenen we met de comptabele rente (zie paragraaf D. Financiering). Dit is een stelselwijziging ten opzichte van de begroting 2025. Daarin werd in de begroting gerekend met het externe rente tarief. Dit tarief lag hoger dan het omslagrente tarief waardoor zowel relatief als absoluut hogere kosten werden toegerekend aan de heffingen dan in de huidige berekening het geval is. De extra comptabele BTW toerekening: dit betreft de extracomptabel berekende compensabele BTW die kan worden toegerekend aan activiteiten waarvan de kosten worden verhaald via de afvalstoffen- en rioolheffing. Het overheadtarief wordt bepaald door het totaal volume aan overheadkosten te delen door het totaal aan productieve uren van de primaire afdelingen (de programma's exclusief het programma overhead).

59

Kwijtschelding In de gemeente Drimmelen kun je kwijtschelding aanvragen voor de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Voor andere belastingen wordt geen kwijtschelding gegeven. De gemeente Drimmelen hanteert een kwijtscheldingsnorm van 100% van de bijstandsuitkering, terwijl de landelijke norm 90% is. Hierdoor komen meer mensen in aanmerking voor kwijtschelding. Dit betekent dat iedereen met een inkomen op bijstandsniveau kwijtschelding kan krijgen, zolang hij/zij geen vermogen heeft. Vermogen is bijvoorbeeld spaargeld, een auto of een huis. Sinds 1 januari 2023 is de vermogensnorm voor kwijtschelding versoepeld. Inwoners met een laag inkomen mogen nu een kleine buffer hebben voor onverwachte uitgaven, zonder dat dit invloed heeft op hun kwijtschelding. Hierdoor kunnen inwoners wat geld opzij zetten en worden ze meer zelfredzaam. Het totale bedrag voor de kwijtschelding van riool- en afvalstoffenheffing wordt verwerkt in de tarieven voor alle belastingbetalers in de gemeente. Dit betekent dat iedereen in de gemeente meebetaalt aan deze kwijtschelding.

60

C. Onderhoud kapitaalgoederen Omschrijving Onze gemeente beheert ongeveer 385 hectare openbare ruimte. Iedereen die hier woont, werkt of recreëert maakt daar gebruik van. De gemeente maakt dit mogelijk door het aanleggen en in stand houden van onder andere wegen, groen en riolering. Maar ook door het aanbrengen van verkeersmaatregelen (zoals verkeersborden en drempels), straatmeubilair en openbare verlichting. We noemen dat de kapitaalgoederen van de openbare ruimte. Bij het inrichten, onderhouden en beheren van de openbare ruimte houden we rekening met de vigerende wetgeving en besluiten vanuit het rijk, de provincie het waterschap en natuurlijk ons eigen beleid. Het onderhoud en beheer van de openbare ruimte verdelen we in drie categorieën: Klein onderhoud, groot onderhoud en reconstructies/ rehabilitaties / vervangingen (investeringen). Voor een overzicht van de (vervangings)investeringen (inclusief toelichtingen) wordt verwezen naar "bijlage 4. Investeringsprognose 2026 - 2029" en voor een overzicht van de stand van de onderhoudsvoorzieningen (inclusief verloop) zie de "Financiële begroting" onderdeel B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen". Op basis van de BBV voorschriften en eis Provincie (toezichthouder) dienen de beleids- en beheersplannen actueel te zijn. Hiervoor zijn bedragen geraamd in de begroting.

Indien er geen bedragen zijn opgenomen voor een plan betekent dit dat deze in eigen beheer wordt opgesteld. Openbaar groen

61

Tabel Par. C-A Openbaar groen Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Onderhoud bomen, bossen en bosplantsoenen

€ 441.750

€ 441.750

€ 441.750

€ 441.750

Onderhoud cultuurbeplanting en grasvegetaties (incl. verhoging biodiversiteit, stortkosten)

€ 1.032.500

€ 1.032.500

€ 1.032.500

€ 1.032.500

Onderhoud ecologische verbindingszones (EVZ)

€ 42.750

€ 42.750

€ 42.750

€ 42.750

Onderhoud bermen (incl. egalisatie, verhoging biodiversiteit, stortkosten)

€ 284.000

€ 284.000

€ 284.000

€ 284.000

€ 1.801.000

€ 1.801.000

€ 1.801.000

€ 1.801.000

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

Renovatie openbaar groen

€ 154.748

€ 154.748

€ 154.748

€ 154.748

EVZ Terheijden-Zonzeel

€ 425.000

€-

€-

€-

€ 579.748

€ 154.748

€ 154.748

€ 154.748

€ 2.380.748

€ 1.955.748

€ 1.955.748

€ 1.955.748

Totaal

Het beleidskader met betrekking tot Openbaar groen ligt vast in het integraal groenbeleidsplan 2017 – 2026 ‘Groen leeft en verbindt’. Hierin heeft zowel biodiversiteit als duurzaamheid een belangrijke plek. Groenbeleid Het groenbeleid is gericht op duurzaam kwaliteitsgroen. Dit houdt in dat we: Geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen gebruiken Accepteren we een bepaalde mate van kruidengroei accepteren op die plaatsen waar dat mogelijk is. De minimale onderhoudsniveau van het groen en onkruid op verhardingen is beeldkwaliteit B Grove heesters onderhouden we op beeldkwaliteit C-niveau Centra en hotspots onderhouden we op beeldkwaliteitsniveau A Begrazing vindt plaats op basis van visuele beoordeling en frequentie (geen beeldkwaliteit) Onderhoud voeren op mede basis van burgertevredenheid.

62

Bomenbeleid We werken met een waardevolle bomenkaart. Bermenbeleid Het ecologisch bermbeheer is een groeiproces waarbij we streven naar beplanting die van nature in een berm voorkomt. Bij het onderhoud houden we rekening met de verkeersveiligheid en het beperken van specifieke plantensoorten als Jacobskruiskruid en exoten. Ecologische Verbindingszones Het integrale groenbeleidsplan ambieert om de EVZ Mark-Zwaluwse Haven verder te ontwikkelen. Het waterschap vroeg de gemeente hieraan mee te werken. Onderhoud Klein onderhoud bestaat uit het oplossen van meldingen, kleine gebreken en regulier onderhoud aan de plantsoenen, bomen, EVZ 's en ander groen. We besteden klein onderhoud voor meerdere jaren uit. Voor het onderhoud groen werken we met een effectbestek. Dat voert MidZuid uit. De bermen maaien we ecologisch mits dit de veiligheid niet beperkt. Daarnaast beperken we de overlast van Jacobskruiskruid en Duizendknoop door die apart te verwijderen. Groot onderhoud bestaat uit het vitaliseren van groen. Hierbij denken we aan intensief snoeien van bomen, het opknappen van plantsoenen en gazons of het inboeten van struiken. We bereiden samen met het waterschap de aanleg van de EVZ Mark Zwaluwse Haven verder voor. Speelvoorzieningen en sportfaciliteiten in de openbare ruimte Tabel Par. C-B Speelvoorzieningen en sportfaciliteiten in de openbare ruimte Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Speelvoorzieningen

€ 64.000

€ 64.000

€ 64.000

€ 64.000

Sportfaciliteiten: trapveldjes, kunstgrasvelden

€ 19.290

€ 19.290

€ 19.290

€ 19.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

€ 83.290

Totaal

Het huidige beleid (2015) is gebaseerd op de volgende visie: Spelen is bewegen waarbij iedere leeftijdscategorie de mogelijkheid krijgt om actief en participerend gebruik te maken van de openbare ruimte in Drimmelen. Het accent bij te vervangen speeltoestellen zal liggen op avontuurlijk en natuurlijk. Het huidige beleid is in de kern nog steeds relevant en hoeft niet volledig herschreven te worden. Het is echter wel belangrijk om de visie te herzien en af te stemmen op de huidige samenleving en de toekomst die we tot nu toe kunnen voorzien. Vandaar dat wij in 2026 met een aangepast/nieuw beleid speelruimte zullen komen. Beschikbare onderhoudsbudgetten: Sinds de opstelling van het huidige beleid is het aantal speeltoestellen in de gemeente aanzienlijk toegenomen: van 282 toestellen op 172 plekken naar 440 toestellen op 80 plekken. Wat we nu zien, is dat er veel losse toestellen of speelplekken zijn die weinig gebruikt worden. Het grote aantal toestellen leidt tot meer onderhoud en onderhoudskosten. De komende 3 jaren dienen bij ongewijzigd beleid 153 speeltoestellen vervangen te worden. Gezien de hoeveelheid speeltoestellen, zien we dat we structureel te weinig kosten opnemen voor het onderhoud. Alleen al voor de inspecties van de toestellen en het onderhoud valondergronden zijn we op jaarbasis een bedrag van € 58.000 kwijt.

Wegen, Verkeer, Openbare verlichting en Overige objecten in de openbare ruimte

63

Tabel Par. C-C Wegen, Verkeer, Openbare verlichting en overige objecten in de openbare ruimte Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Wegen

€ 1.726.713

€ 1.726.713

€ 1.726.713

€ 1.726.713

Verkeer

€ 81.850

€ 81.850

€ 81.850

€ 81.850

Openbare verlichting

€ 172.000

€ 172.000

€ 172.000

€ 172.000

Overige objecten in de openbare ruimte

€ 38.000

€ 38.000

€ 38.000

€ 38.000

€ 2.018.563

€ 2.018.563

€ 2.018.563

€ 2.018.563

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

Wegen rehabilitatie (vervanging bestratingsmaterialen)

€ 241.322

€ 241.322

€ 241.322

€ 241.322

Verkeersreconstructies

€ 155.597

€ 50.535

€ 50.535

€ 50.535

Laadpalen (uitbreiding)

€ 52.531

€-

€-

€-

Vervanging openbare verlichting

€ 154.822

€ 154.822

€ 154.822

€ 154.822

€ 604.272

€ 446.679

€ 446.679

€ 446.679

€ 2.622.835

€ 2.465.242

€ 2.465.242

€ 2.465.242

Totaal

Beleidskader Het beleidskader met betrekking tot Wegen legden we vast in het Beleidsplan wegen 2021-2030; "Op weg naar grotere burgertevredenheid". Het uitgangspunt is kwaliteit gestuurd onderhoud op basis van tweejaarlijkse weginspecties. Wij grijpen in bij de overgang van kwaliteitsniveau C (slecht) naar D (zeer slecht). Bij onze hoofdfietsroutes en voetpaden grijpen we eerder in, namelijk bij de overgang van kwaliteit B (matig) naar C. Hiermee borduren we grotendeels voort op het vorige beleid, maar met meer aandacht voor de voetpaden. Op basis van de 90%-regel is de gemiddelde kwaliteit van het gehele wegennet bepaald. Hierbij bepalen we bij welke beeldkwaliteit we de grens van 90% bereiken. Het algemeen kwaliteitsniveau van de verhardingen in de gemeente Drimmelen is B. Aandachtspunten de komende 2 jaar: Het onderhoud op asfaltwegen binnen de meeste kernen Fietspaden in Terheijden Voetpaden in Drimmelen en Hooge Zwaluwe De basis voor de wegenplanning vormt de weginspectie. De hieruit volgende werkzaamheden zijn onder te verdelen in klein onderhoud (exploitatie), groot onderhoud (voorziening) en reconstructies / rehabilitaties (investeringen). Iedere twee jaar stellen we een beheer- en uitvoeringsplan wegen op. Hierbij houden we rekening met de degeneratie van verhardingen.

Bij het ontbreken van onderhoud gaat de kwaliteit van asfalt sneller achteruit dan bij elementenverharding. Daarom krijgt asfaltonderhoud een hogere prioriteit dan elementenverhardingen. Verder maken we integrale afwegingen in relatie tot andere werkzaamheden zoals rioleringen, groen en werken door andere partijen. In 2025 hebben we de laatste inspectie laten uitvoeren. Klein onderhoud (exploitatie) Bestaat uit het oplossen van meldingen en kleine gebreken aan de verhardingen die uit inspecties naar voren komen. We besteden klein onderhoud voor meerdere jaren uit. Daarnaast hebben we een aantal vaste partijen voor het bermenonderhoud (uitvullen en afbermen). Groot onderhoud (voorziening) Groot onderhoud dekken we uit de voorziening. Zoals vermeld nemen we dit op in het beheer- en uitvoeringsplan. In 2026 besteden op basis van het uitvoeringsplan een bedrag van ca. € 1,849 miljoen aan groot en klein onderhoud asfalt en elementenverhardingen. Groot onderhoud aan elementenverhardingen voeren we meestal uit bij integrale projecten zoals rioolvervangingen. In 2027 inspecteren we weer de wegen. Civieltechnische kunstwerken 64

Tabel Par. C-D Civieltechnische kunstwerken Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Civieltechnische kunstwerken

€ 63.000

€ 63.000

€ 63.000

€ 63.000

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

€-

€-

€-

€-

Totaal

€ 63.000

€ 63.000

€ 63.000

€ 63.000

Beleidskader In 2009 stelden we de Beleidsnotitie civiele kunstwerken en havens vast. Er is één duidelijk uitgangspunt. We houden de kunstwerken veilig. Onderhoud We inspecteren de kunstwerken iedere drie jaar. In 2026 laten we een beheerplan Civiele Kunstwerken opstellen. In 2026 gaan we de data uit het beheerprogramma kunstwerken over zetten naar het integrale beheerprogramma Obsurv. Zodra dat op orde is, maken we in 2026 een nieuw beheerplan. Riolering en Water Tabel Par. C-E Riolering en Water Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Riolering

€ 536.000

€ 536.000

€ 536.000

€ 536.000

Stedelijk water

€ 268.000

€ 268.000

€ 268.000

€ 268.000

€ 804.000

€ 804.000

€ 804.000

€ 804.000

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

Vervanging vrijverval riolering

€ 3.370.006

€ 4.181.539

€ 429.847

€ 3.173.430

Totaal

€ 4.174.006

€ 4.985.539

€ 1.233.847

€ 3.977.430

Riolering Op gemeentelijk niveau is begin 2023 het Water en Rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vastgesteld. Door de integrale benadering van het gehele watersysteem vindt in dit beleidsplan zowel riolering als water plaats en is afgestemd op het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA 2018). De doelen van het Deltaplan zijn: Analyseren van de gevolgen van klimaatverandering (tot 2050) voor diverse functies in een gebied; Bepalen van een strategie en concrete doelen (tot 2050) voor het verbeteren van de water robuusten klimaatbestendigheid; Uitvoering geven aan de strategie door dit vast te leggen in beleidsplannen, wetten en regels. Beleidskader Bij het vaststellen van het Waterbeleidsplan (WRP) zijn nieuwe ambities vastgesteld. Deze ambities anticiperen vooral op klimaatverandering. Afvalwater: het verzamelen en afvoeren van afvalwater gebeurt op een milieu hygiënische wijze. Hemelwater: We staan overlast eens in de vijf jaar toe (bui 09). We infiltreren zo veel als mogelijk. Grondwater: We anticiperen op grondwaterknelpunten zoals bodemdaling door lage grondwaterstanden of grondwateroverlast door storende grondlagen.

65

Ieder jaar inspecteren we ongeveer 10% van het rioolstelsel. Jaarlijks maken we een uitvoeringsplanning. We maken onderscheid in klein onderhoud, groot onderhoud en reconstructies. Klein onderhoud bestaat uit kleine reparaties, verwijderen wortel-ingroei en kleine re-liningen. Groot onderhoud houdt in dat er grotere lengtes riool één op één vervangen of voorzien van een re-lining. Reconstructies zijn rioleringen waarvan de buisdiameter verandert of een geheel stelsel wordt vervangen. We onderhouden de drukriolering frequent. Het onderhoud en het beheer aan de IBA’s wordt verzorgd door de Gemeente.

Water In het WRP namen we ook ambities voor oppervlaktewater op. Oppervlaktewater: Slechte oppervlaktekwaliteit beperken we; Oppervlaktewater proberen we lang vast te houden; Wateroverlast door oppervlaktewater beperken we in samenwerking met het waterschap. In de notitie Baggeren havens (2014) namen we een aantal streef dieptes op. Een ander uitgangspunt bestaat uit het eens in de vijf jaar monitoren van de diepten in de havens. Watergangen In de legger van het waterschap is van alle watergangen vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud. In grote lijn kan gesteld worden dat alle watervoerende sloten, vaak als Awatergang aangemerkt, in beheer en onderhoud zijn bij het waterschap. De overige watergangen (Bwatergang of bermsloten) zijn in beheer en onderhoud bij de aanliggende perceeleigenaren. In stedelijk gebied is dit de gemeente, om niet elke afzonderlijke bewoner een deel van het onderhoud te laten uitvoeren. De onderstaande kenmerken van het watersysteem zijn bekend.

totale lengte categorie A watergangen in beheer bij het waterschap: 342 km totale lengte categorie B watergangen buitenstedelijk in particulier beheer: 68 km totale lengte categorie B watergangen binnenstedelijk in beheer bij de gemeente: 11 km totale lengte overstortsloten in beheer bij de gemeente (opgenomen als categorie A watergang in de legger): 14 km (250 m aan beide zijden van 27 overstorten)

Gebouwenbeheer Tabel Par. C-F Gebouwenbeheer Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Groot onderhoud Gebouwenbeheer (Planon)

€ 327.788

€ 327.788

€ 327.788

€ 327.788

Klein onderhoud gebouwenbeheer

€ 203.778

€ 203.778

€ 203.778

€ 203.778

€ 531.566

€ 531.566

€ 531.566

€ 531.566

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

Vervanging binnenzonwering

€ 205.400

€-

€-

€-

Totaal

€ 736.966

€ 531.566

€ 531.566

€ 531.566

Beleidskader De werkzaamheden worden uitgevoerd conform het door de gemeenteraad in 2020 vastgestelde beleidskader. Dit is verankerd in het Gebouwen Beheer Systeem (GBS-systeem). Onderhoud

66

Er wordt onderscheid gemaakt tussen groot onderhoud (voorziening) en klein onderhoud (exploitatie). Klein onderhoud bestaat uit jaarlijks terugkerend onderhoud (contracten) en klein technisch onderhoud. Onder klein technisch onderhoud wordt verstaan het vervangen of repareren van onderdelen van het vastgoed die geen planmatige investering vragen. Groot onderhoud gaat over grotere werkzaamheden aan gebouwen en installaties. Deze werkzaamheden komen naar voren uit het beheerplan. Bij een aantal geplande werkzaamheden toetsen we of het noodzakelijk is. Zo niet dan stellen we de werkzaamheden uit. Onderwijshuisvesting Tabel Par. C-G Onderwijshuisvesting Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Groot onderhoud Gebouwenbeheer (Planon)

€ 33.821

€ 33.821

€ 33.821

€ 33.821

Overig onderhoudsbudgetten in exploitatie

€ 14.598

€ 14.598

€ 14.598

€ 14.598

€ 48.419

€ 48.419

€ 48.419

€ 48.419

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

€-

€-

€-

€-

Totaal

€ 48.419

€ 48.419

€ 48.419

€ 48.419

Beleidskader Op 18 september 2025 stelde de gemeenteraad de ‘Visie Onderwijshuisvesting Drimmelen 20252030’ vast. In deze visie is een aantal onderwijshuisvestingsprojecten benoemd die de komende jaren bijzondere aandacht vragen. De raad besloot de visie vast te stellen, nader onderzoek te doen naar de verschillende scenario’s en financiële gevolgen voor de toekomstige huisvesting van Den Duin en het Dongemond College en de verschillende huisvestingsscenario’s samen met de schoolbesturen uit te gaan werken in het IHP 2027-2030 (met een doorkijk tot 2042). Onderhoud Er wordt onderscheid gemaakt tussen groot onderhoud (voorziening) en klein onderhoud (exploitatie). Klein onderhoud bestaat uit jaarlijks terugkerend onderhoud (contracten) en klein technisch onderhoud. Onder klein technisch onderhoud wordt verstaan het vervangen of repareren van onderdelen van het vastgoed die geen planmatige investering vragen. Groot onderhoud gaat over grotere werkzaamheden aan gebouwen en installaties. Deze werkzaamheden komen naar voren uit het beheerplan. Bij een aantal geplande werkzaamheden toetsen we of het noodzakelijk is. Zo niet dan stellen we de werkzaamheden uit. Sportaccommodaties

67

Tabel Par. C-H Sportaccommodaties Beschikbare onderhoudsbudgetten

2026

2027

2028

2029

Groot onderhoud Gebouwenbeheer (Planon)

€ 273.851

€ 273.851

€ 273.851

€ 273.851

Overig onderhoudsbudgetten in exploitatie

€ 157.520

€ 157.520

€ 157.520

€ 157.520

€ 431.371

€ 431.371

€ 431.371

€ 431.371

Investeringen (bijlage 4. Investeringsprognose)

2026

2027

2028

2029

Vervangingsinvesteringen kunstgrasvelden

€ 513.500

€ 36.772

€-

€-

Totaal

€ 944.871

€ 468.143

€ 431.371

€ 431.371

Beleidskader Op dit moment werken we met hoofdzakelijk incidentele budgetaanvragen voor groot onderhoud aan en investeringen in de buitensportaccommodaties. Omdat dit kwetsbaar is gebleken, stellen we cf. het raadsbesluit van 17 april 2025 in 2025 een Beheerplan voor de sportparken op. Hierin brengen we ons gegevensbeheer op orde en stellen we tegelijkertijd een MIOP (Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan) op waarin we zaken beter borgen. We leggen dit MIOP in 2026 aan de raad voor. Onderhoud Er wordt onderscheid gemaakt tussen groot onderhoud (voorziening) en klein onderhoud (exploitatie). Klein onderhoud bestaat uit jaarlijks terugkerend onderhoud (contracten) en klein technisch onderhoud. Onder klein technisch onderhoud wordt verstaan het vervangen of repareren van onderdelen van het vastgoed die geen planmatige investering vragen. Groot onderhoud gaat over grotere werkzaamheden aan gebouwen en installaties. Deze werkzaamheden komen naar voren uit het beheerplan. Bij een aantal geplande werkzaamheden toetsen we of het noodzakelijk is. Zo niet dan stellen we de werkzaamheden uit.

68

Kengetallen Tabel Par. C-I Kengetallen Categorie Openbaar groen

Onderdeel

Eenheid

Jaarrekening

Begroting

2023

2024

2025

stuks

17.104

17.149

17.134

16.891

Beplanting

m2

414.669

432.117

416.669

477.369

Gras

m2

507.082

495.659

507.082

502.616

Bermen

m2

Ecologische VerbindingsZones (EVZ)

stuks

Speellocaties

stuks

Speeltoestellen

m2

Trapveldjes

stuks

Kunstgrasvelden

stuks

Asfaltverhardingen

m2

Elementenverhardingen

m2

Betonberhardingen

m2

31.495

32.516

31.495

31.110

Halfverharding

m2

50.897

50.897

50.897

32.803

Lichtmasten

stuks

6.623

6.597

6.653

6.657

Armaturen

stuks

6.758

6.641

6.788

6.657

Banken

stuks

Papierbakken

stuks

Objecten havens

stuks

52

45

52

52

Bruggen (hout, staal, beton), duikerbruggen

stuks

31

33

31

31

Duikers (beton)

stuks

227

227

227

227

Objecten overige (vissteigers / beschoeiingen)

stuks

15

15

15

15

Vrijverval riolering

m1

165.505

131.236

167.005

223.050

Drukriool

m1

51.102

1.463.370 1.213.256

Speelvoorzieningen Sportfaciliteiten in de openbare ruimte Wegen

3

1.213.256 1.109.970 3

Overige objecten in de openbare ruimte Civeiltechnische kunstwerken

Riolering

Stedelijk water Vaarwegen

3

3 80

414.669

808.613

808.613

416.669

440

808.613

828.951

1.236.154 1.231.169

Openbare verlichting

2026

Bomen

1.241.169 1.369.470

218 314

50.344

42.762

50.344

Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) stuks

83

78

83

78

Gemalen

stuks

305

305

305

305

Pomp-units

stuks

Bergbezinkbassins

stuks

Watergangen

m1

Stedelijk water

m2

20.182

20.182

20.182

20.182

Havens

m2

269.280

269.280

269.280

269.280

42

42

8

8

8

9

200.681

200.681

200.681

200.681

69

D. Financiering Treasuryfunctie: Taken en Beleid De Treasury functie is ondergebracht bij de afdeling Financiën. Een Treasury functie bij de gemeente Drimmelen gaat over het beheer van geld en het omgaan met financiële risico's. De persoon die deze functie vervult, zorgt ervoor dat de gemeente goed met haar geld omgaat. De belangrijkste taken van de treasurer zijn: Geldbeheer Leningen en beleggingen Risico's beheren Budget en Planning Rapporteren Wet- en Regelgeving Advies geven. Geldbeheer: Bij geldbeheer zorgt de treasurer dat er genoeg geld op de bankrekening van de gemeente staat om rekeningen te betalen. Leningen en beleggingen: De treasurer zorgt voor het lenen van geld voor projecten van de gemeente, beheert de schulden en zorgt ervoor dat leningen op tijd worden terugbetaald. Gemeente Drimmelen heeft geen actieve beleggingsportefeuille gericht op winst. Risico's beheren: Een andere taak is het zorgen dat de gemeente goed omgaat met risico's, zoals veranderingen in rente of geld dat niet op tijd binnenkomt. Hierbij is een goede planning van belang om risico's zo klein mogelijk te houden. Budget en planning: Een treasurer helpt bij het maken van de jaarlijkse begroting door te kijken hoeveel geld er is en hoeveel geld er nodig is gedurende verschillende momenten van het jaar. Een zogeheten liquiditeitsplanning.

Rapporteren: Verslag uitbrengen aan het gemeentebestuur over hoe het met het geldbeheer gaat is ook een belangrijk taak voor een treasurer. Hij zorgt ervoor dat het voor iedereen duidelijk is hoe het geld beheert wordt en welke financiële risico's er zijn. Wet- en Regelgeving: Een andere taak is ook dat de gemeente zich houdt aan alle wet en regelgeving. Dit borgt de gemeente Drimmelen door iedere 4 jaar een eigen Treasury statuut op te stellen, met daarin alle kaders waarbinnen de treasurer zijn taken moet uitvoeren. Advies geven: Als laatste geeft de treasurer advies aan de gemeenteraad en het bestuur over financiële beslissingen. Het financieringsbeleid van de gemeente Drimmelen schrijft voor dat we bij een normale rentestructuur maximaal gebruikmaken van financieringen met een korte looptijd. Op deze manier lenen we alleen geld voor de periode dat we het nodig hebben. Het rentetarief op kortlopende leningen is doorgaans lager dan bij langlopende leningen. Daarbij neemt de gemeente de wettelijke kaders voor renterisicobeheer in acht, zoals het kasgeldlimiet en renterisiconorm. Renteverwachtingen De renteverwachtingen voor Nederland en de eurozone in het algemeen worden sterk beïnvloed door het monetair beleid van de Europese Centrale Bank (ECB).

De ECB heeft de rente vanaf 2022 fors verhoogd om de hoge inflatie tegen te gaan, die deels werd veroorzaakt door de nasleep van de COVID-19-pandemie en de oorlog in Oekraïne. In totaal heeft de ECB haar belangrijkste depositorente in iets meer dan een jaar tijd gehalveerd van 4% naar 2%. Dit is een van de snelste overgangen van verkrapping naar versoepling onder de grote centrale banken, zowel qua tempo als qua omvang.

70

De inflatie in de eurozone komt weer in de buurt van de doelstelling van 2% en de leenkosten dalen. Dit lijkt het moment te zijn van de eindrente. Het niveau waarop het monetaire beleid de economie niet meer stimuleert of beperkt. De rentes van de belangrijkste centrale banken over de afgelopen twee jaar laten een sterke discrepantie zien. Het tarief voor de beleidsrente in de VS is recentelijk bijgesteld naar 4% - 4,25%. Nieuwe geopolitiek en handelsgrelateerde onzekerheden vragen om een voorzichtig, data-afhankelijk en flexibel monetair beleid vanuit de ECB, waarbij het voor de ECB niet mogelijk is om het toekomstige rentepad precies te sturen. Voor de begroting 2026 zijn we vanuit het voorzichtigheidsbeginsel uitgegaan van een gemiddelde rente van 3% op kortlopende en langlopende geldleningen welke aangetrokken worden. Financieringsbeleid De rente die we in de toekomst moeten betalen, is belangrijk voor ons financieringsbeleid. Dit hangt af van de rente op de geld- en kapitaal markt. Op de geldmarkt trekt de gemeente kortlopende leningen aan met een maximale looptijd van 1 jaar. Op de kapitaalmarkt trekt de gemeente langlopende leningen aan met een looptijd van meer dan 1 jaar. De gemeente zorgt ervoor dat niet alle langlopende schulden op hetzelfde moment aflopen. Dit helpt om het renterisico te verminderen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=8a0ce15d-bd82-45c7-a8ac-85444b54e76c