[2024014643] Bijlage 4 Bestemmingsplan toelichting
Tekst van het document
bestemmingsplan
Munnikenhof Terheijden Drimmelen TOELICHTING
2/2
DATUM IMRO IDN
27 juni 2024 NL.IMRO.1719.2bp23munnikenhof-vg01
PROJECT PROJECTLEIDER
Munnikenhof Terheijden RV
OPDRACHTGEVER PROJECTNUMMER
Van Wanrooij Projectontwikkeling B.V. 20230660
AUTEUR STATUS
TB/FG Vastgesteld
© RHO ADVISEURS BV
Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Rho Adviseurs bv, behoudens voorzover dit drukwerk wettelijk een openbaar karakter heeft gekregen. Dit drukwerk mag zonder genoemde toestemming niet worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd.
Inhoudsopgave Toelichting Hoofdstuk 1
5 Inleiding
6
1.1
Aanleiding en doel
6
1.2
Ligging en begrenzing plangebied
7
1.3
Geldend bestemmingsplan
8
1.4
Leeswijzer
11
Hoofdstuk 2
Plangebied
13
2.1
Inleiding
13
2.2
Historie
13
2.3
Huidige situatie plangebied
16
2.4
Beoogde situatie
17
2.5
Stedenbouwkundige inpassing en beeldkwaliteit
19
2.6
Verkeer en Parkeren
23
Beleidskader
31
3.1
Inleiding
31
3.2
Rijksbeleid
31
3.3
Provinciaal beleid
37
3.4
Gemeentelijk beleid
46
Hoofdstuk 4
Omgevingsaspecten
55
4.1
Inleiding
55
4.2
Bodem
55
4.3
Toegankelijkheid
57
4.4
Gezondheid
59
4.5
Duurzaamheid
60
4.6
Waterhuishouding
63
4.7
Cultuurhistorie
71
4.8
Archeologie
72
4.9
Ecologie
75
4.10
Wegverkeerslawaai
79
4.11
Bedrijven en milieuzonering
80
4.12
Externe veiligheid
85
4.13
Luchtkwaliteit
88
4.14
Geurhinder en veehouderijen
92
Hoofdstuk 3
3/108
4.15
Gezondheidsaspecten
94
4.16
Kabels en leidingen
97
4.17
Milieueffectrapportage en vormvrije m.e.r.-beoordeling
98
Juridische plantoelichting
101
5.1
Algemeen
101
5.2
Opbouw van de regels
101
Economische uitvoerbaarheid
105
6.1
Inleiding
105
6.2
Toepassing Grondexploitatiewet
105
6.3
Economische uitvoerbaarheid
105
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
107
7.1
Participatie
107
7.2
Wettelijk vooroverleg
107
7.3
Zienswijzenprocedure
108
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6
Hoofdstuk 7
Bijlagen toelichting
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 1
Beeldkwaliteitplan
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 2
Verkeersonderzoek 2023
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 3
Aanvullend Verkeersonderzoek 2024
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 4
Verkennend bodemonderzoek
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 5
Doorlatendheidsonderzoek
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 6
Archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 7
Stikstofdepositie-onderzoek
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 8
Quickscan flora en fauna
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 9
Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 10
Akoestisch onderzoek industrielawaai
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 11
Standaard verantwoording groepsrisico
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 12
Standaard advies veiligheidsregio
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 13
Participatieverslag
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 14
Nota van zienswijzen
Fout! Bladwijzer niet gedef
Bijlage 15
Verslag Hoorcommissie
Fout! Bladwijzer niet gedef
4/108
Toelichting
5/108
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding en doel
Aansluitend aan de kern Terheijden, ter hoogte van de zuidoostelijke rand, is initiatiefnemer voornemens om de tussen Kalkvliet en Munnikenhof gelegen agrarische gronden te herontwikkelen ten behoeve van woningbouw, bestaande uit maximaal 81 woningen. Het betreft een uitbreidingslocatie buiten het stedelijk gebied.
Figuur 1.1: Verkavelingsplan (bron: Beeldkwaliteitplan) Binnen het plangebied worden woningen beoogd in verschillende typologieën: appartementen, XS-rijwoningen, senioren rijwoningen, hoek/tussen rijwoningen in diverse afmetingen, tweekappers en vrijstaande woningen. Het planvoornemen past niet binnen de regels van het geldende bestemmingsplan. Door middel van dit bestemmingsplan wordt de ontwikkeling juridisch planologisch mogelijk gemaakt.
6/108
1.2
Ligging en begrenzing plangebied
De locatie ligt ten zuidoosten van de kern Terheijden in de gemeente Drimmelen. De kern Terheijden zelf bestaat voornamelijk uit woningen met meer naar het zuiden toe bedrijventerrein. De locatie zelf heeft een agrarische functie.
Figuur 1.2: Topografische kaart met ligging plangebied (rode druppel) (Bron: ruimtelijkeplannen.nl) Het plangebied omvat de kadastrale percelen genummerd: 3845, 5311, 5310 (gedeeltelijk) en 3946 (gedeeltelijk). Het gebied wordt globaal begrenst door de straat Munnikenhof en Schimmelseweg met daaraan een paardenhouderij gelegen aan de oostzijde en agrarische gronden aan de noordzijde. De westelijke grens bestaat uit een brede groenstrook tussen het plangebied en de woningen aan de Kalkvliet. Aan de zuidzijde grenst het plangebied tot slot aan de achterzijden van de woonpercelen aan de Hoofdstraat.
7/108
Figuur 1.3: Luchtfoto met kadastrale percelen en begrenzing plangebied (bron: Nationaal Georegister)
1.3
Geldend bestemmingsplan
Ter plaatse van het plangebied geldt voor het grootste gedeelte het bestemmingsplan 'Buitengebied' dat op 23 december 2015 is vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Drimmelen. Voor een klein gedeelte van het plangebied in het uiterste zuiden geldt het op 23 april 2015 vastgestelde bestemmingsplan 'Kern Terheijden'.
8/108
Figuur 1.4: Plangebied ten opzichte van het bestemmingsplan 'Buitengebied' (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)
9/108
Figuur 1.5: Plangebied ten opzichte van het bestemmingsplan 'Kern Terheijden' (Bron: ruimtelijkeplannen.nl) Ter plaatse is volgens het huidige bestemmingsplan Buitengebied de bestemming 'Agrarisch - 2' geprojecteerd. De gronden zijn bestemd voor de ontwikkeling van een in hoofdzaak gemengde plattelandseconomie, agrarische gebruik, behoud en herstel van landschapswaarden, cultuurhistorische waarden, water en waterhuishoudkundige doeleinden, extensief recreatief medegebruik, en bijbehorende voorzieningen. Ingevolge het bestemmingsplan 'Kern Terheijden' is ter plaatse de bestemming 'Wonen' geprojecteerd, op basis waarvan geen nieuwe hoofdgebouwen mogen worden gebouwd, tenzij het vervangende nieuwbouw betreft. Het planvoornemen voorziet in de realisatie van woningbouw. Een dergelijke functie is op basis van de geldende bestemmingsplannen niet passend aangezien binnen de geldende regels de bouw en het gebruik ten behoeve van woondoeleinden niet is toegestaan. Om de woningbouwontwikkeling juridisch-planologisch mogelijk te maken is voorliggend bestemmingsplan opgesteld.
10/108
1.4
Leeswijzer
In Hoofdstuk 2 wordt een beschrijving van de bestaande situatie in het dorp en in het plangebied gegeven. In dat hoofdstuk wordt ook ingegaan op de beoogde situatie, de stedenbouwkundige inpassing en de gevolgen van het planvoornemen ten aanzien van verkeer en parkeren. In Hoofdstuk 3 wordt getoetst aan de relevante ruimtelijke beleidskaders. Hoofdstuk 4 gaat in op de geldende randvoorwaarden en planologisch relevante omgevingsaspecten voor het plan, waarna in Hoofdstuk 5 de bestemmingsregels en de verbeelding worden toegelicht. Tenslotte wordt in Hoofdstuk 6 de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan inzichtelijk gemaakt en in Hoofdstuk 7 ingegaan op de resultaten van de planologische procedure.
11/108
12/108
Hoofdstuk 2 2.1
Plangebied
Inleiding
Voor het opstellen van het bestemmingsplan is het van belang dat de uitgangspunten van de gewenste situatie en de huidige situatie van het plangebied goed in beeld worden gebracht. Het plangebied is om deze reden geïnventariseerd en geanalyseerd. In dit hoofdstuk wordt de huidige en beoogde situatie binnen het plangebied beschreven, daarbij ook wordt ingegaan op de aspecten verkeer en parkeren.
2.2
Historie
Terheijden Het dorp Terheijden is ontstaan in de Middeleeuwen op een zandrug die parallel aan de Mark was gelegen: De huidige Moerdijkse Weg. Aldus ontstond er een straatdorp. Vóór die tijd zal er wel sprake zijn geweest van enige bewoning. Vanaf de 13e eeuw werd er in de omgeving turf gewonnen. In 1348 werd de naam Ter Heijden voor het eerst in een document van de Abdij van Tongerlo genoemd. De Hoofdstraat werd pas vanaf ongeveer 1960 geflankeerd door woonwijken, maar de voorzieningen zoals kerken en winkels bleven langs de straat gelegen. Door het ontbreken van goede dijken en de in open verbinding met de zee staande rivier de Mark is de westelijke helft van het tegenwoordige dorp lange tijd een waterrijk gebied geweest. De getijden, eb en vloed en springvloed, hadden daar vrij spel. Vooral de Sint-Elisabethsvloed van 1421 is hierbij van belang geweest. Meerdere malen moeten de dijkwegen tussen Terheijden en Zwaluwe zijn doorgebroken; de diverse wielen zijn daar nog stille getuigen van. De Moerdijkseweg, van Terheijden naar Wagenberg, heette vroeger de Zeedijk en op Zwartenberg bestaat die straatnaam nog. Het steeds op- en afgaande water heeft op de zand- en moergronden een zeekleilaag achtergelaten. Pas in de loop van de 16e eeuw werd het land na herindijking weer bewoonbaar en konden Slikgat (Langeweg) en Den Hoek (Zevenbergschen Hoek) ontstaan.
Terheijden was een zelfstandige heerlijkheid die een onderdeel was van de Baronie van Breda. In 1328 kreeg Terheijden een schepenbank (rechtbank) die bestond uit een schout en zeven schepenen. Ook Zonzeel had een eigen schepenbank. In de 15e eeuw is Zonzeel ten gevolge van ernstige overstromingen, waarvan de Sint-Elisabethsvloed in 1421 de bekendste is, geheel verloren gegaan. Later is daar Langeweg ontstaan.
13/108
De ligging van Terheijden aan de rivier de Mark en vlak bij Breda heeft sterke invloed gehad op de gebeurtenissen en de ontwikkeling van de geschiedenis en in verband daarmee ook ingrijpende gevolgen voor de bewoners. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog heeft de Terheijdense bevolking het zwaar te verduren gehad. Omdat de vestingstad Breda belangrijk was voor de bescherming van Holland, hebben zich rondom de stad meermalen harde gevechten afgespeeld tussen de Staatse en Spaanse troepen. In en om Terheijden hebben die troepen afwisselend hun tenten opgeslagen en forten gebouwd. Twee van die zogenaamde fortificaties zijn de Grote- en Kleine Schans. De Grote Schans ligt op de plek waar het gehucht Hertel heeft gelegen. De Kleine Schans werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog aangelegd doch in 1680 geslecht. Op dezelfde plaats werd in 1830 opnieuw een schans ingericht. De nabijgelegen Linie van de Munnikenhof en de Linie van Den Hout zijn aangelegd in 1701 en hadden ongeveer dezelfde functie als de schansen. Ook in de Hoge Vucht (Breda, Liniekwartier) en op Steelhoven (Made-Oosterhout) hebben dergelijke linies gelegen. Tot 1997 vormde Terheijden samen met Wagenberg en een gedeelte van Langeweg de gemeente Terheijden. Bij de gemeentelijke herindeling in 1997 is de gemeente Terheijden opgeheven en zijn de dorpen onder 2 andere gemeentes verdeeld.
Langeweg kwam bij de gemeente Zevenbergen die in 1998 zijn naam wijzigde in Moerdijk, terwijl de rest van de gemeente Terheijden samen met de gemeente Hooge en Lage Zwaluwe aan de gemeente Made werd toegevoegd. Deze gemeente wijzigde zijn naam in Drimmelen op 1 januari 1998. Het bebouwingspatroon van Terheijden heeft zich in oorsprong als een lint gevormd langs een dijk tussen de Binnenpolder en het riviertje de Mark. Dit dijkprofiel is nu nog aanwezig als de centrale dorpsstraat die bestaat uit: de Hoofdstraat, Raadhuisstraat en Molenstraat. De dijk maakte deel uit van de verkeersroute tussen Breda en Lage Zwaluwe waaraan ook Wagenberg en Hooge Zwaluwe zijn gelegen. Het genoemde historische gedeelte binnen het huidige dorp is nog altijd de bepalende ruimtelijke en functionele ‘ruggengraat’, de zogenaamde hoofdstructuur van het dorp. Tot en met de eerste helft van de vorige eeuw heeft de ontwikkeling van het dorp zich voornamelijk afgespeeld binnen het centrale bebouwingslint langs de dijk en enkele straten aan de westzijde richting de Mark zoals de Markstraat en Schansstraat. In de tweede helft van de 20e eeuw heeft het dorp echter een sterke groei doorgemaakt. Daarbij is de eeuwenlange traditie van organische groei van het dorp geëindigd en is rondom de oude structuren planmatige woningbouw ontwikkeld.
Met de aanleg van de provinciale weg om de kern heen is veel van het doorgaande verkeer uit de kern geweerd. Tegelijkertijd is aan de zuidzijde bij de entree van Terheijden een locatie ontstaan voor bedrijvigheid. Dit kleinschalige bedrijventerrein is nog steeds in ontwikkeling, niet door uitbreiding maar door herstructurering. Terheijden telt circa 6.232 inwoners (1 januari 2023). Zoals op onderstaande uitsneden van topografische kaarten door de jaren heen is te zien, is het plangebied zelf eigenlijk niet veranderd. De omgeving is veranderd in die zin dat de kern Terheijden is uitgebreid richting het plangebied en dat de rivier de Mark is rechtgetrokken (eind jaren '50).
14/108
Figuur 2.1: Topografische kaart 1900 (locatie plangebied blauw omcirkeld) (bron: topotijdreis.nl)
Figuur 2.2: Topografische kaart 1950 (locatie plangebied blauw omcirkeld) (bron: topotijdreis.nl)
15/108
Figuur 2.3: Topografische kaart 2000 (locatie plangebied blauw omcirkeld) (bron: topotijdreis.nl)
2.3
Huidige situatie plangebied
Het plangebied heeft een agrarische bestemming en bestaat voornamelijk uit grasland, omzoomd door sloten, wegen/paden en bomenrijen. Ongeveer de helft van het grasland wordt begraasd door paarden afkomstig van de paardenhouderij, gelegen aan Munnikenhof 1. Delen van het plangebied zijn omheind met houten palen en draad. Ten zuiden van het plangebied ligt een aantal woonpercelen aan de Hoofdstraat.
16/108
Figuur 2.4: Foto bestaande situatie plangebied (Bron: ontwikkelaar)
2.4
Beoogde situatie
Het planvoornemen ziet op de realisatie van maximaal 81 woningen, welke zullen worden gerealiseerd in verschillende typologieën voor verschillende doelgroepen. Ongeveer 40% van de woningen zal in de sociale sector worden gerealiseerd, in de vorm van 21 sociale huurappartementen en 11 goedkope koopwoningen (XS rijwoningen). Verder worden 8 senioren rijwoningen en 16 tussenrijwoningen - circa 30% van de opgave - in de betaalbare/middeldure (middensector) gerealiseerd. En tot slot wordt circa 30% in de dure sector - in de vorm van 10 hoekwoningen, 5 vrijstaande woningen en 10 twee-onder-één-kapwoningen gerealiseerd.
17/108
Figuur 2.5: Woningtypen (Bron: Beeldkwaliteitplan) De woningen worden in clusters gerealiseerd en de tussengelegen ruimte wordt ruimschoots groen ingepast. De bestaande rij karakteristieke populieren en de biodiversiteitslaan ten westen van het plangebied, zijn buiten het plangebied gesitueerd. Dit bestemmingsplan voorziet dan ook niet in wijzigingen ter plaatse van die bomenrij of biodiversiteitslaan. Uitzondering daarop betreft de calamiteitenroute die tussen het plangebied en de Vlietstraat wordt gerealiseerd. Voor de aanleg van de calamiteitenontsluiting is een minimale doorkruising nodig van het groen ter hoogte van het huidige voetpad. Bij de aanleg van deze calamiteitenontsluiting zal rekening worden gehouden met de aanwezige bomen en de biodiversiteitselementen. Eventuele aanpassingen worden gecompenseerd binnen het plangebied.
18/108
De hindercontour die uitgaat van de nabijgelegen paardenhouderij valt grotendeels buiten het plangebied. Het gedeelte van de hindercontour dat binnen het plangebied valt, wordt geheel vrij gehouden van bebouwing en groen ingepast, waarbij ook ruimte is voor waterberging en extensief recreatief medegebruik van deze ruimte (bijvoorbeeld ruimte om te wandelen, fietsen of picknicken). Een gedeelte wordt ook bestemd als 'Natuur'. De ontsluiting van de nieuwe woonwijk voor gemotoriseerd verkeer vindt plaats in het zuiden van het plangebied op de Munnikenhof aansluitend op de Hoofdstraat. Daarnaast wordt in het noordwesten van het plangebied een langzaam verkeers- en calamiteitenontsluiting (Vlietstraat) gerealiseerd. Aan de nieuw aan te leggen ontsluitingsweg en op twee locaties in het noorden en het oosten van het plangebied worden in totaal 135 parkeerplaatsen op maaiveld aangelegd. De resterende parkeeropgave wordt bij de woningen op eigen terrein opgelost.
2.5
Stedenbouwkundige inpassing en beeldkwaliteit
2.5.1 Uitgangspunten Algemeen Bij de uitwerking van het planvoornemen is aansluiting gezocht bij de karakteristieken, bouwmassa's en dichtheden van de kern Terheijden. Er wordt voorzien in een op zichzelf staand woongebied direct aansluitend aan het bestaand stedelijk gebied van Terheijden. Groenstructuren In combinatie met de realisatie van de beoogde woningbouw voorziet het planvoornemen in het versterken van de huidige groenstructuur. In het 'Integraal groenbeleidsplan 2017-2026' van de Gemeente Drimmelen wordt de opbouw van de groenstructuur omschreven en verbeeld.
Figuur 2.6: Uitsnede kaartbeeld groenstructuur buitengebied (plangebied blauw omcirkeld) (bron: Integraal Groenbeleidsplan 2017-2026)
19/108
Het plangebied is gelegen binnen het zandgebied. Het zandgebied heeft een kleinschalig en besloten karakter, het openbaar groen heeft hierin een belangrijke bijdrage. Veel van de wegen in het buitengebied op zandgrond zijn beplant (meestal met eiken). Ook houtwallen en erfbeplantingen zorgen voor extra beslotenheid. De ingevolge de provinciale Interim omgevingsverordening Noord-Brabant verplichte landschappelijke inpassing van het plan sluit hier op aan. Het beplantingsplan is opgenomen als Bijlage 1 bij de regels van dit bestemmingsplan. De aanleg en instandhouding ervan is gewaarborgd in de regels van het bestemmingsplan. Verderop in deze toelichting wordt nader ingegaan op het beplantingsplan en de verantwoording ervan in het kader van kwaliteitsverbetering van het landschap conform de provinciale Interim omgevingsverordening. Woningclusters Het planvoornemen voorziet in een op zichzelf staand woongebied met een diversiteit aan woningtypen. De woningen worden gerealiseerd in een viertal clusters. Het nieuw te ontwikkelen woongebied krijgt een eigen sfeer en uitstraling. Bij de uitwerking van woningbouwplannen staat niet het eenvoudig voortzetten van de bestaande woonbuurten centraal, maar het realiseren van een geheel eigen karakteristiek met veel ruimte voor groen en water.
Aanvulling Structuurvisie 2033 In de aanvulling van de Structuurvisie 2033 wordt de planlocatie concreet genoemd als kansrijke uitbreidingslocatie ("Oostzijde Terheijden - omgeving Kalkvliet-Rode Vaart-Munnikenhof").
Figuur 2.7: Ruimtelijke kaders locatie Kalkvliet-Munnikenhof te Terheijden (aanvulling SV 2033)
20/108
Aan deze aangewezen locatie zijn de volgende ruimtelijke kaders gekoppeld: De oostrand van Terheijden tussen Munnikenhof en Kalkvliet is een open agrarisch gebied. Bij een ontwikkeling van het gebied zal niet gestreefd moeten worden naar een regulier verkavelingsplan, efficiënt ontwikkeld met reguliere woonstraten. Op de locatie dient een woongebied vormgegeven te worden waarin groen en landschap nadrukkelijk een plek krijgen. Het bouwen van compacte bebouwingsclusters in het landschap is daarbij het uitgangspunt. Ruimtelijk staat het gebied min of meer op zichzelf. Grote bomenrijen en houtwallen langs de Kalkvliet scheiden het gebied van de bestaande, meer reguliere, woonbuurt. Het nieuw te ontwikkelen woongebied krijgt een eigen sfeer en uitstraling. Bij de uitwerking van woningbouwplannen staat niet het eenvoudig voortzetten van de bestaande woonbuurt centraal, maar het realiseren van een geheel eigen karakteristiek met veel ruimte voor groen en water. Er wordt ingezet op een ontwikkeling met veel ruimte voor groen. Er dient rekening te worden gehouden met voldoende afstand tot de bestaande paardenhouderij. Met deze uitgangspunten is de locatie Kalkvliet-Munnikenhof, uitgaande van een dichtheid van ongeveer 15 - 20 woningen per hectare, geschikt voor de realisatie van circa 60 woningen.
Het uiteindelijke woningaantal is uiteraard erg afhankelijk van de te ontwikkelen woningtypes. Aan het principe van compacte bebouwingsclusters in het landschap kan stapsgewijs vorm worden gegeven. Er zou in een eerste fase gestart kunnen worden met 1 of 2 bebouwingsclusters. Een redelijk groot aandeel daarvan zal in de goedkope en betaalbare huur of koop gerealiseerd moeten worden. Vooral startende gezinnen kunnen hier bediend worden. Er is, in mindere mate, ook ruimte voor wat duurdere woningen. Voor de uitwerking van het woningbouwplan is een beeldkwaliteitplan plan gemaakt. Dit plan is opgenomen als Bijlage 1 bij deze toelichting. In subparagraaf 2.5.2 wordt nader ingegaan op dit stedenbouwkundig plan. De unieke ligging aan de rand van Terheijden vraagt om een invulling die afwijkend is van de "standaard" woonwijk. Daarom is in het stedenbouwkundig plan gekozen voor vier woonclusters die als het ware als eilanden in het landschap liggen met tussen de clusters veel ruimte voor goen en water. Daarmee wordt het landelijke gebied het plangebied ingetrokken. Ruimte voor groen en water komt ook voort uit de richtafstand ten opzichte van de nabijgelegen paardenhouderij, waarmee in de verkaveling rekening is gehouden. Met de opzet in woonclusters krijgt het gebied een eigen identiteit ten opzichte van het bestaand stedelijk gebied waar het plangebied tegenaan ligt.
Het planvoornemen voldoet qua opzet aan voornoemde kaders en is daarmee passend binnen de Structuurvisie 2033. Amendement op raadsvoorstel vaststelling 'Aanvulling op de structuurvisie 2033' Op 25 juni 2020 heeft de gemeenteraad van Drimmelen bij de vaststelling van de aanvulling op de structuurvisie 2033 een amendement aangenomen. Daarbij heeft de raad het college opdragen om, voordat verdere plannen worden gemaakt voor woningbouw op de locatie Kalkvliet-Munnikenhof, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om tot een veilige ontsluiting van de nieuwe wijk te komen, waarbij overlast voor natuur en recreatie wordt voorkomen. Het amendement impliceert dat er bij de planvorming voldoende aandacht moet worden besteed aan enerzijds een veilige ontsluiting en anderzijds het behoud of ontwikkeling van ecologische waarden. Aan de basis van dit
21/108
bestemmingsplan ligt een verkeerskundig onderzoek naar de ontsluiting van het gebied ten grondslag (zie Bijlage 2). Om sluipverkeer door de wijken tegen te gaan en zodoende de verkeersveiligheid te waarborgen is er gekozen voor een eenzijdige ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer. Daarnaast is bij de landschappelijk inpassing aandacht besteed aan de ecologische en landschappelijke kwaliteiten van het plangebied. Er is gekozen voor voldoende groen tussen de diverse bebouwingsclusters, met mogelijkheden voor extensief recreatief medegebruik van dit groen. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan het amendement van de gemeenteraad. 2.5.2 Beeldkwaliteitsplan Voor de beoogde ontwikkeling is een stedenbouwkundig plan met beeldkwaliteitscriteria opgesteld. Dit 'Beeldkwaliteitsplan' is opgenomen als Bijlage 1 bij deze toelichting. Aan de hand van dit beeldkwaliteitsplan wordt het woningbouwplan nader uitgewerkt. Clusters Het stedenbouwkundig plan bestaat uit vier clusters met woningen of appartementen. Daarbij is het van belang dat elk cluster een eigen identiteit of herkenbaarheid heeft. Binnen de algemene randvoorwaarden ten aanzien van de beeldkwaliteit, wordt er per cluster gestreefd naar een onderlinge verwantschap op basis van de gekozen thematiek in architectuur of een samenhangend kleur- of materiaalgebruik.
Binnen de vier woonclusters staan twee verschillende beeldkwaliteitsthema's centraal: 'Aansluiten op het dorp' en 'Wonen in het groen'. Aansluiten op het dorp Dit thema geldt met name voor het zuidelijke wooncluster. Bij de uitwerking is nadrukkelijk aansluiting gezocht bij de schaal en sfeer van Terheijden. Uitgangspunt is dan ook dorps bouwen, niet historiserend doch een eigentijdse interpretatie hiervan. Er wordt overwegend in 1 en 2 bouwlagen met kap gebouwd. De afmetingen van de woonblokken zijn beperkt, waardoor de dorpse schaal wordt gewaarborgd. Binnen deze dorpse thematiek wordt gestreefd naar kleinschaligheid en voldoende afwisseling en variatie, zodanig dat er geen herkenbare projectmatige opzet ontstaat. Hierin zal wel een balans gevonden moeten worden tussen voldoende variatie enerzijds en toch een duidelijke onderlinge samenhang van één cluster en de herkenbaarheid van elk cluster in het geheel. Wonen in het groen Dit thema geldt met name voor de centraal gelegen woonclusters. De unieke ligging in het landschap draagt bij aan de sfeer en beleving van de thematiek “wonen in het groen”. De relatie tussen het groen en wonen dient tot uiting te komen in de expressie van de woningen. Daarbij wordt gestreefd naar open voorgevels gericht op de groene ruimte. Vanuit de keuken of woonkamer aan de voorzijde kijkt men uit over het omliggende groen.
Ook een buitenruimte in de vorm van veranda’s, terrassen of toepassing van pergola’s aan de voorzijde kunnen bijdragen aan de specifieke relatie en interactie tussen de woningen en het omliggende landschap. De toepassing van natuurlijke materialen versterken de relatie met de groene omgeving. Appartementengebouw Het appartementengebouw in het noordelijke cluster dient voor wat betreft de beeldkwaliteit aan te sluiten bij beide thema's. Het appartementengebouw dient te passen bij de dorpse schaal, wat met name terugkomt in de kleinschalige volumeopbouw. Het thema 'wonen in het groen' komt met name terug in de eigentijdse detaillering qua gevelindeling, materisatie en kleur: licht metselwerk in combinatie met hout in een groene omgeving.
22/108
Natuurlijk materiaalgebruik Kenmerkend voor een dorpse architectuur zijn een traditioneel materiaalgebruik zoals baksteen en (keramische) pannen. Afwijkend materiaalgebruik zoals een rieten kap is soms voorstelbaar, met name aan de randen van het plan. Dit draagt bij aan de landelijke sfeer en kan zorgen voor extra variatie. De nabije aanwezigheid van natuur en de ligging aan de rand van het buitengebied spelen een belangrijke rol bij de beleving van de wijk. Door gebruik te maken van natuurlijke materialen, zoals bijvoorbeeld hout(look)accenten of houten delen als gevelmateriaal, dragen bij aan de “groene” beleving van de wijk. Echter traditionele materialen (natuurlijke of gebakken materialen als baksteen en pannen) vormen in basis het uitgangspunt. Extra aandacht wordt gevraagd bij de toepassing van zonnepanelen; indien deze op de zichtzijde van het dak komen, dan een donkere (antraciete) dakbedekking toepassen. In bijgevoegd Beeldkwaliteitsplan zijn referentiebeelden opgenomen om meer duiding te geven aan de beoogde volumes, detaillering en gevelindeling, materialisatie en kleur.
2.6
Verkeer en Parkeren
2.6.1 Verkeersgeneratie In de periode 16 mei tot 5 juni 2023 hebben in de directe nabijheid van het plangebied verkeerstellingen plaatsgevonden. Ter plaatse van de Munnikenhof is in de huidige situatie sprake van een verkeersintensiteit van gemiddeld 800 motorvoertuigen per etmaal. De erftoegangsweg Munnikenhof kan een maximale capaciteit van 4.000 tot 5.000 motorvoertuigen per etmaal verwerken. Teneinde de verkeersgeneratie te bepalen die gepaard gaat met de nieuwbouw, zijn de kengetallen uit de ASVV 2012 van het CROW geraadpleegd. Aangezien het bestemmingsplan flexibel van opzet is, wordt uitgegaan van het gemiddelde aantal voertuigbewegingen dat bij deze woningtypologiën hoort, uitgaande van de omgevingtypologie 'weinig stedelijk rest bebouwde kom'. Gem. generatie per etmaal (weekdag)
Gem. generatie per etmaal (werkdag)
Aantal woningen
Tot. generatie per etmaal (werkdag)
Koop, huis, vrijstaand 8,2
9,1
5
45,5
Koop, huis, twee-onder-één kap
7,8
8,7
10
87
Koop, huis, tussen/hoek
7,4
8,2
45
369
Appartement, goedkoop sociaal
5,6
6,2
21
130,2
81
631,7
Totaal
23/108
Met een maximaal aantal van 81 woningen genereert het plan dan in totaal gemiddeld circa 632 mvt/etmaal. Verkeerskundig onderzoek 2023 Om de verwerking van voornoemde verkeersgeneratie nader te kunnen onderbouwen heeft initiatiefnemer in eerste instantie in 2023 een verkeersonderzoek laten uitvoeren. De rapportage van dit onderzoek is als Bijlage 2 aan deze toelichting gehecht. Uit de rapportage van dat onderzoek volgt dat de huidige inrichting van de Munnikenhof niet aan de richtlijnen voldoet. Voetgangers moeten op de rijbaan lopen, terwijl autoverkeer met een relatief hoge snelheid passeert (48 km/h). De groei van het aantal verkeersbewegingen valt binnen de intensiteitslimiet van een erftoegangsweg, maar zorgt voor een forse toename van het aantal ontmoetingen waarbij moet worden uitgeweken buiten de rijbaan. Dit is onwenselijk en leidt mogelijk tot verkeersonveilige situaties met autoverkeer (en vrachtverkeer), die elkaar lastig kunnen passeren. Dit brengt uitwijkmanoeuvres met zich mee, met mogelijke bermschade tot gevolg. Dit komt doordat de Munnikenhof niet voldoet aan de richtlijnen conform de CROW ASVV 2021. De Schimmelseweg is een doodlopende weg, waaraan enkel landerijen liggen. Alleen fietsers en voetgangers maken gebruik van deze weg. Daarom is er geen noodzaak om de huidige wegbreedte te vergroten.
Een aansluiting ter hoogte van de Vlietstraat is niet wenselijk, in verband met de toename van (sluip)verkeer. De weg in het plangebied is bedoeld als toegang tot de nieuwe woningen, maar kan door de beoogde aansluiting met de Vlietstraat (onbedoeld) gebruikt worden als een ontsluitingsweg voor verkeer naar het centrum en de A59. Ook de Vlietstraat kent in de huidige situatie een lage verkeersintensiteit (184 mvt/etmaal) en heeft alleen een verblijfsfunctie. De toename van verkeer kan zorgen voor verkeersonveilige situaties ter hoogte van de geparkeerde auto's op de rijbaan. Gelet op het voorgaande wordt aanbevolen om geen aansluiting te realiseren voor gemotoriseerd verkeer op de Vlietstraat. Hiermee wordt sluipverkeer in het plangebied en op de Vlietstraat voorkomen. Gemotoriseerd verkeer vanuit het plangebied richting A59 kan gebruik maken van de route Munnikenhof - Hoofdstraat - Bredaseweg Wageningse Baan. Gemotoriseerd verkeer richting de kern van Terheijden kan gebruik maken van de route Munnikenhof – Hoofdstraat. Daarbij wordt aanbevolen om de aansluiting wel toegankelijk te maken voor voetgangers, fietsers en hulpdiensten. Dit kan door middel van een paal die in geval van calamiteiten kan worden verwijderd.
Als er toch voor wordt gekozen om de nieuwe wijk voor gemotoriseerd verkeer te ontsluiten via de Vlietstraat, zijn aanvullende maatregelen ter ontmoediging van sluipverkeer noodzakelijk. Dit kan op de volgende manieren: Het onderbreken van de lange rechtstand van de weg door het plangebied; dit kan door middel van het meanderen van enkele weggedeelten. Het toevoegen van snelheidsremmers; door middel van drempels en/of asverspringingen. Aanbevolen wordt om de huidige komgrens in de Munnikenhof middels een verkeersbesluit te wijzigen en ter hoogte van de Munnikenhof in noordelijke richting te verschuiven. Met deze maatregel wordt de maximumsnelheid ter
24/108
hoogte van de twee aansluitingen naar het plangebied gereduceerd van 60 naar 30 kilometer per uur.
Figuur 2.8: Nieuwe locatie van de komgrens in de Munnikenhof, tussen de Schimmelseweg en de aansluiting met de parkeerkoffer. Verder wordt aanbevolen om de Munnikenhof te verbreden conform de richtlijnen van de CROW ASVV 2021. Voor de Munnikenhof, een erftoegangsweg voor tweerichtingsverkeer (auto), is het ideale wegprofiel 5,80 meter. Voor een wegprofiel waar een vrachtauto en een personenauto elkaar met 30 kilometer per uur kunnen passeren is het minimale profiel 5,50 meter. Een vrachtwagen en een personenauto passeren elkaar stapvoets als het wegprofiel minder dan 5,50 meter bedraagt. Het minimale wegprofiel voor de Munnikenhof is 4,80 meter; dan kunnen personenauto's elkaar met 30 kilometer per uur passeren, zonder daarbij van de rijbaan af te wijken. Langs de Munnikenhof wordt geadviseerd een voetpad te realiseren, conform de richtlijnen van de CROW ASVV 2021 (minimaal 2,0 meter breed). De twee aansluitingen op de Munnikenhof en (indien van toepassing) de aansluiting op de Vlietstraat dienen gelijkwaardig te worden ingericht. Om de (toekomstige) maximumsnelheid van 30 kilometer per uur af te dwingen, kan ter hoogte van de aansluitingen op de Munnikenhof een kruispuntplateau worden gerealiseerd. Ter hoogte van het kruispunt Munnikenhof-Hoofdstraat dient de uitritconstructie te worden ingericht conform de richtlijnen van de CROW ASVV 2021.
Dit betekent dat er ook aan de zijde van de Munnikenhof uitritblokken moeten worden toegepast en dat het trottoir over de uitritconstructie minimaal 2,0 meter breed moet zijn.
25/108
Aanvullend verkeerskundig onderzoek Naar aanleiding van ingediende zienswijzen en om te kunnen beschikken over actuele verkeersintensiteiten, is in april 2024 een aanvullend verkeerskundig onderzoek uitgevoerd. Het rapport van dat aanvullende onderzoek is opgenomen als Bijlage 3 bij deze toelichting. In het rapport wordt nader ingegaan op de geuitte zorgen over de representativiteit van de meetperiode van de verkeerstelling uit 2023 en de betrouwbaarheid van de resultaten, de (verwachte) hoeveelheid verkeer op de Munnikenhof in relatie tot de doorstroming, de breedte van de Munnikenhof, en de effecten van de extra verkeersbelasting op het kruispunt met de Hoofdstraat. Er zijn, voor zowel auto- als fietsverkeer (waaronder ook elektrische fietsen en brommers) nieuwe verkeerstellingen uitgevoerd binnen een ruimer gebied en in een representatieve periode. Verkeerstelling Op een gemiddelde werkdag rijden er 729 motorvoertuigen per etmaal op de Munnikenhof (in beide richtingen)1. Het drukste uur is van 17:00 tot 18:00 uur. In dit uur rijden er 84 motorvoertuigen. Op een gemiddelde weekenddag rijden er 620 motorvoertuigen per etmaal op de Munnikenhof (in beide richtingen). Het drukste uur is van 12:00 tot 13:00. In dit uur rijden er 71 motorvoertuigen.
Het overgrote deel van de motorvoertuigen dat gedurende de verkeerstelling gepasseerd is, bestaat uit voertuigen in de categorie licht verkeer. Op een gemiddelde werkdag rijden er zes motorvoertuigen die onder de categorie zwaar verkeer vallen. Uit de snelheidsgegevens blijkt dat de gemiddelde snelheid van het gemotoriseerd verkeer op een gemiddelde weekdag op 29 km/uur ligt (doorsnede). De V85 is 35 km/uur (85% van het aantal motorvoertuigbestuurders blijft dus onder deze snelheid, 15% rijdt harder). De V85 ligt 5 km/uur hoger dan de wettelijk toegestane maximumsnelheid van 30 km/uur. Op een gemiddelde werkdag rijden er 423 fietsers per etmaal op de Munnikenhof (in beide richtingen). Het drukste uur is van 15:00 tot 16:00. In dit uur rijden er 47 fietsers. Op een gemiddelde weekenddag rijden er 203 fietsers per etmaal op de Munnikenhof (in beide richtingen). Het drukste uur is van 14:00 tot 15:00 uur. In dit uur rijden er 26 fietsers. Vergelijking tellingen 2023 en 2024 Uit de verkeersonderzokeen uit 2023 en 2024 bljkt dat blijkt dat de intensiteiten van het zowel het gemotoriseerd verkeer als het fietsverkeer op een gemiddelde werkdag en een gemiddelde weekdag in de nieuwe telling (2024) lager zijn dan in de eerste (2023) verkeerstelling.
Dit ondanks dat de telslang bij de nieuwe verkeerstelling dichter bij het kruispunt met de Hoofdstraat lag en alle in- en uitgaande verkeersbewegingen op de Munnikenhof dus zijn geregistreerd (ook die van de bedrijven aan het Munnikenhof). De gemiddelde snelheid en de V85 blijken in de nieuwe verkeerstelling veel lager te zijn dan in de eerste verkeerstelling. Een aannemelijk verklaring hiervoor is dat de telslang bij de nieuwe verkeerstelling dichterbij het kruispunt Munnikenhof-Hoofdstraat lag en in- en uitgaande motorvoertuigen van en naar de Munnikenhof dus een lagere (naderings)snelheid hadden.
26/108
Verkeersontsluiting Op basis van het eerste verkeersonderzoek heeft initiatiefnemer in samenspraak met de gemeente Drimmelen besloten om de nieuwbouwontwikkeling te ontsluiten op de Munnikenhof (en niet op de Vlietstraat). Belangrijke reden hiervoor is om sluipverkeer door de nieuwe wijk van en naar de bestaande wijken te voorkomen. Doordat de nieuwbouwontwikkeling alleen op de Munnikenhof ontsluit, is er alleen op deze weg een nieuwe verkeerstelling uitgevoerd (en dus niet op de Vlietstraat). Aan de Vlietstraat, ten noorden van het plangebied, is een ontsluiting voorzien voor het langzaam verkeer (voetgangers en (brom-/snor)fietsers) en voor nood- en hulpdiensten. Het aantal motorvoertuigen in het drukste uur bedraagt in de regel circa 10% van de etmaalintensiteit. Dit resulteert in 64 extra motorvoertuigbewegingen in het drukste uur op de Munnikenhof als gevolg van de planontwikkeling, wat neerkomt op ongeveer één voertuig extra per minuut. Dit aantal is dusdanig laag dat dit geen consequenties heeft voor de doorstroming en de verkeersafwikkeling van de weg.
Ervan uitgaande dat 80% van het aantal motorvoertuigen zich richting de Hoofdstraat verplaatst en 20% in oostelijke richting naar Made en Oosterhout, zal het aantal extra motorvoertuigen in het drukste uur neerkomen op (afgerond) 51 voertuigen richting de Hoofdstraat en 13 voertuigen richting Made en Oosterhout (zie afbeelding 2 op de volgende pagina). Als gevolg van de nieuwbouwontwikkeling is er dus naar verwachting sprake van een zeer geringe toename van het aantal verkeersbewegingen in oostelijke richting naar Made en Oosterhout. In totaal zullen er als gevolg van de nieuwbouwontwikkeling op een gemiddelde werkdag circa 1.361 motorvoertuigen rijden op de Munnikenhof. Voor een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom wordt doorgaans een maximale intensiteit van 4.000 à 5.000 motorvoertuigen per etmaal aangehouden. Het verwachte totaal aantal motorvoertuigen op de Munnikenhof van 1.361, ligt hier ver onder. Desondanks is het huidige wegprofiel van de Munnikenhof te smal om al het verkeer op een goede manier te verwerken. Zoals in het eerste verkeersonderzoek is geconcludeerd, is het daarom noodzakelijk dat de Munnikenhof wordt verbreed, zodat het verkeer op een vlotte en veilige manier kan worden afgewikkeld. De verbreding is nodig tussen het kruispunt met de Hoofdstraat en de parkeerkoffer van de nieuwbouwontwikkeling.
De verbreding van de weg is mogelijk binnen de geldende verkeersbestemming. Het is derhalve niet nodig om deze verbreding mee te nemen in dit bestemmingsplan. Kruispunt Hoofdstraat-Munnikenhof Op basis van de observatie die is gedaan ter plaatse van het kruispunt Hoofdstraat/Munnikenhof, kan geconcludeerd worden dat de gemiddelede wachttijd van de voertuigen neerkomt op 4,80 seconden. Deze resultaten maken duidelijk dat de huidige wachttijden van het gemotoriseerd verkeer zeer laag zijn en dat motorvoertuigen dus zonder noemenswaardige vertraging vanaf de Munnikenhof de Hoofdstraat kunnen oprijden. Ook de mate van wachtrijvorming is dusdanig laag (er zijn slechts drie motorvoertuigen als extra wachtende geregistreerd), dat er geen enkele reden is om aan te nemen dat er als gevolg van de nieuwbouwontwikkeling sprake is van lange wachtrijen op de Munnikenhof. Immers, het aantal extra voertuigen dat in het drukste uur gebruik zal maken van de Munnikenhof is circa voertuig per minuut (in twee richtingen samen). Verkeersveiligheid Om te zorgen voor een veilige ontsluiting en afwikkeling van het gemotoriseerd verkeer van de nieuwbouwontwikkeling op de Munnikenhof, is in het eerste verkeersonderzoek de aanbeveling opgenomen om de
27/108
bestaande komgrens te verleggen naar het noorden, tot na de parkeerkoffer van de nieuwbouwontwikkeling. Door het verleggen van de komgrens, geldt er op een groot gedeelte van de Munnikenhof tussen de Hoofdstraat en de Schimmelseweg een snelheidslimiet van 30 km/uur. Het snelheidsverschil tussen gemotoriseerd verkeer en fietsers is daardoor kleiner (ten opzichte van de bestaande situatie waarin er een snelheidslimiet van 60 km/uur geldt) en ook de kans en het risico op een conflict of ongeval tussen beide verkeersdeelnemers is kleiner. Als de Munnikenhof conform de aanbevelingen wordt verbreed (hetgeen niet hoeft te worden geregeld in dit bestemmingsplan), is er bovendien voldoende ruimte voor verkeerdeelnemers om elkaar op een comfortabele en veilige manier te passeren. Conclusie De aanbevelingen uit het verkeersonderzoek zullen worden opgevolgd. Het plangebied wordt ontsloten via de Munnikenhof. Daarnaast wordt een langzaamverkeersontsluiting en tevens calamiteitenontsluiting gerealiseerd in de noordwestelijke hoek van het plangebied. Buiten de invloed van dit bestemmingsplan om zal de komgrens worden verplaatst en zal het Munnikenhof zal worden verbreed.
Figuur 2.8: situatie ontsluiting plangebied (bron: Beeldkwaliteitplan)
28/108
2.6.2 Parkeeropgave Op basis van het woningbouwprogramma in het stedenbouwkundig plan is een parkeerbalans opgesteld. Conform haar 'Beleidsplan Verkeer en Vervoer Gemeente Drimmelen 2018-2028' gaat de gemeente Drimmelen uit van de meest actuele landelijke parkeerkencijfers (Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie) die zijn opgesteld door het Kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte: CROW. In de normering gaat de gemeente uit van het gemiddelde tussen het minimum en het maximum kencijfer. Onderstaande tabel toont het aantal parkeerplaatsen dat nodig is voor bewoners en bezoekers, uitgaande van de woningaantallen in het stedenbouwkundig plan. De parkeeropgave conform CROW is berekend, uitgaande van de omgevingtypologie 'weinig stedelijk - rest bebouwde kom'. Woningtype
Aantal
Norm ingevolge CROW
Per saldo
Koop, huis, vrijstaand
5
1,9 - 2,7 (2,3 gem.)
11,5
Koop, huis, twee-onder-één kap
10
1,8 - 2,6 (2,2 gem.)
22
Koop, huis, tussen-/hoek
45
1,6 - 2,4 (2,0 gem.)
90
Appartement, goedkoop/sociaal
21
1,2 - 2,0 (1,6 gem.)
33,6
Totalen
81
157,1
Tabel parkeerbehoefte op basis van stedenbouwkundig plan De parkeeropgave voor de bewoners bedraagt daarmee in totaal 157 parkeerplaatsen die één op één binnen het plangebied zullen worden gerealiseerd. Op basis van het stedenbouwkundig plan (zie ook het Beeldkwaliteitplan) worden in het openbaar gebied 135 parkeerplaatsen aangelegd, verspreid over het plangebied, in parkeerkoffers en als haaksparkeerplaatsen langs de weg. Daarnaast worden bij een aantal woningen op eigen terrein parkeerplaatsen ingericht. In totaal kan rekening worden gehouden met 17 fysieke parkeerplaatsen op eigen terrein. Deze parkeerplaatsen tellen volgens de normen voor in totaal 22,6 parkeerplaatsen (zie onderstaand tabel). In totaal wordt in het stedenbouwkundig plan met (135 + 22,6 =) 157,6 parkeerplaatsen voorzien in voldoende parkeergelegenheid. Type woning
Aantal
Berekeningsaantal
Totaal aantal pp
met een lange oprit
16
1,3
20,8
met een brede oprit
1
1,8
1,8
totaal
22,6
Tabel parkeercapaciteit eigen terrein In de regels van dit bestemmingsplan is verwerkt dat het bouwplan moet voorzien in de realisatie van voldoende parkeerplaatsen op basis van bovenstaande parkeernormen. Met het voorliggende inrichtingsplan wordt hier aan voldaan.
29/108
Figuur 2.9: Parkeeroplossing stedenbouwkundig plan Voor voldoende flexibiliteit, rekening houdend met mogelijk wijzigende omstandigheden, is in dit plan alleen een totaal aantal woningen bepaald. Om de realisatie (en instandhouding van) van voldoende parkeerplaatsen te borgen - ook als de ontwikkeling anders programmatisch wordt ingevuld - is in de regels van dit plan hiervoor een voorwaardelijke verplichting opgenomen (zie artikel 15.1).
30/108
Hoofdstuk 3 3.1
Beleidskader
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ruimtelijke beleidskaders op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Verantwoord wordt dat de voorgenomen ontwikkeling past in het (toekomstig) ruimtelijk beleid. Er wordt geen complete samenvatting gegeven van alle beleidsaspecten. Uitsluitend de relevante beleidskaders voor het plangebied zijn in dit hoofdstuk weergegeven en verantwoord.
3.2
Rijksbeleid
3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie, kortweg NOVI, loopt vooruit op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en vervangt op rijksniveau de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes worden gemaakt. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie van het Rijk in beeld. Als alle wensen naast elkaar worden gelegd, ontstaat het volgende beeld. Het kabinet wil een land: dat gezond en klimaatbestendig is, met schone lucht, schoon water en een schone bodem en veel ruimte voor groen en water; met een uitstekend functionerende economie, die duurzaam en circulair is. Nauw verbonden met onze buurlanden en de rest van de wereld, als onderdeel van de internationale gemeenschap; waar het goed wonen en werken is. Met aangename en vitale steden en dorpen, en een productief en aantrekkelijk platteland; met uitstekende bereikbaarheid, waar iedereen snel en gemakkelijk van A naar B komt, met zo min mogelijk schadelijke uitstoot en overlast; waar we voldoende ruimte hebben om te kunnen bewegen, ontspannen en tot onszelf te komen; zowel in de stad als daarbuiten.
dat veilig is en ons beschermt tegen overstromingen en andere gevaren; waar een goede balans is tussen gebouwde omgeving en open landschap, tussen natuur en cultuur, tussen land en water; dat openstaat voor verandering, en waar de kracht van zijn traditie, cultuur en identiteit wordt weerspiegeld in de inrichting van de leefomgeving. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor de fysieke leefomgeving. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale aandacht. Dit zijn de ‘nationale belangen’. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeem-verantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in
31/108
samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. Voor dit project relevante nationale belangen zijn: Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving. Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte. De belangrijkste keuzes zijn: Duurzame energie inpassen met oog voor omgevingskwaliteit Ruimte voor overgang naar een circulaire economie Woningbouw in een stedelijk netwerk van gezonde en groene steden Landgebruik meer in balans met natuurlijke systemen Wonen is voor dit project het meest relevant. Tot 2030 moeten er ongeveer 1 miljoen woningen gebouwd worden. Dit zal grote impact hebben op de ruimtelijke ordening. Er wordt zoveel mogelijk gebouwd binnen bestaand stedelijk gebied, zodat open ruimtes en groen tussen steden behouden blijft. De nieuwe woningen moeten betaalbaar en goed bereikbaar zijn. Bewoners moeten tevens een prettige, gezonde en veilige leefomgeving ervaren. Dat vergt grote investeringen in openbaar vervoer, veilige fiets- en wandelpaden, meer groen, ontmoetingsruimte en wateropvang in de stad, en goede verbindingen met recreatiegebieden in de nabijheid van de stad.
Met deze aanpak van verstedelijking wordt niet alleen het woningaanbod, maar ook de leefomgevingskwaliteit in de stad verbeterd. Conclusie Bij de voorgenomen ontwikkeling zijn geen nationale belangen in het geding. Het mogelijk maken van de nieuwe woningen aansluitend aan het bestaand stedelijk gebied van Terheijden past binnen het rijksbeleid van het bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland. Door het toevoegen van groen wordt bijgedragen aan het waarborgen en bevorderen van een gezonde leefomgeving en door de toevoeging van nieuwe woningen in diverse categorieën wordt zorg gedragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte.
32/108
3.2.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) stelt regels omtrent de 14 aangewezen nationale belangen zoals genoemd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Deze 14 nationale belangen zijn: 1. Rijksvaarwegen; 2. Project Mainportontwikkeling Rotterdam; 3. Kustfundament; 4. Grote rivieren; 5. Waddenzee en waddengebied; 6. Defensie; 7. Hoofdwegen en landelijke spoorwegen; 8. Elektriciteitsvoorziening; 9. Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen; 10. Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur); 11. Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; 12. IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); 13. Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; 14. Ruimtereservering parallele Kaagbaan. Conclusie De ontwikkelingen binnen het plangebied raken geen van bovenstaande rijksbelangen. Het Rijksbeleid geeft hierdoor geen uitgangspunten voor dit bestemmingsplan. 3.2.3 Ladder voor duurzame verstedelijking Voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen binnen bestaand stedelijk gebied moet de behoefte worden beschreven (artikel 3.1.6, lid 2 Bro: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling").
Bij stedelijke ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied moet ook worden gemotiveerd waarom niet binnenstedelijk in de behoefte kan worden voorzien. De Laddertoets moet worden uitgevoerd wanneer er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. In artikel 1.1.1 onder i van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip stedelijke ontwikkeling vastgelegd. Als stedelijke ontwikkeling wordt genoemd: "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen". Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Uit jurisprudentie blijkt dat het toevoegen van meer dan 12 woningen wordt gezien als een stedelijke ontwikkeling . De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van maximaal 81 woningen (40% sociaal, bestaande uit: 26% sociale huur, 14% sociale koop), 30% middensegment en 30% duur segment) op een agrarische bestemming. De ontwikkeling wordt (ook op basis van jurisprudentie) gezien als een stedelijke ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied. Daarom is hierna de behoefte beschreven en de locatiekeuze gemotiveerd. Beschrijving behoefte
33/108
De behoefte aan woningen wordt in Noord-Brabant bepaald aan de hand van de provinciale “Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant”. De uitkomsten van de prognose zijn onderwerp van afspraken tussen provincie en gemeenten in het overleg Subregio wonen Breda e.o. en de stedelijke regio Breda-Tilburg. De actuele provinciale behoefteprognose vormt de richtinggevende (getalsmatige) basis voor de gemeentelijke woningbouwprogrammering en -planning. Gemeentelijke woningbouwprogramma's gaan uit van een reële woningbehoefte en zetten in op flexibiliteit om in te kunnen spelen op veranderingen en nieuwe kansen. Lokaal onderzoek en afspraken tussen gemeente, marktpartijen en/of corporaties vormen de inhoudelijke basis voor te realiseren programma's. Ingevolge het gemeentelijk beleidsdocument Programma Wonen 2030 wil de regio zich inzetten voor een versnelling van de woningbouwopgave met in totaal 30.000 woningen tot 2030. Dit betekent een extra versnelling van 12.000 meer ten opzichte van de huidige provinciale prognose van 18.000 woningen. Onderdeel van het verstedelijkingsakkoord is de regionale investeringsagenda waarin het perspectief wordt geschetst hoe de opgave te realiseren.
Gemeente Drimmelen is in dit kader voornemens om tot 2030 1.500 woningen toe te voegen, waarvan 750 woningen voorzien in de behoefte en 750 om het tekort in te lopen en bij te dragen aan de versnelling. In de SRBT-woondeal 2022-2030 (9 maart 2023) is afgesproken dat Drimmelen zich inzet voor de bouw van minimaal 601 woningen in de periode 2022 tm 2026. Voor de periode daarna zijn nog geen afspraken gemaakt. Elke gemeente neemt een aandeel van de regionale opgave van in totaal 39.210 woningen (netto). De opgave 2022 tot en met 2026 bedraagt 22.325 woningen. De totale harde plancapaciteit in de regio bedraagt 18.555 woningen. Het is dus nog nodig om harde plancapaciteit toe te voegen voor 3.770 woningen. De provincie Noord-Brabant heeft in haar laatste monitor Bevolking en Wonen (september 2023) een update gegeven wat betreft de benodigde capaciteit. Drimmelen heeft volgens deze monitor per 1 januari 2023 een benodigde capaciteit van 840 woningen en slechts harde plancapaciteit voor 465 woningen. Naast het doel in aantallen, wil de gemeente ook voldoende betaalbare en levensloopbestendige woningen realiseren. In dit project valt 70% in de categorie betaalbaar. Met de verdeling 40% sociaal, 30% middensegment en 30% duur segment voldoet de verdeling zowel aan het gemeentelijke Programma Wonen, als aan de SRBT Woondeal waar 'nieuwe' plannen aan moeten voldoen.
Voor dit project gelden de volgende aanvullende criteria: Minimaal een kwart van de woningen is goedkope koop of een sociale huurwoning. Minimaal een kwart van de woningen is een betaalbare woning. Minimaal een derde van de woningen is aan te merken als een levensloopbestendige woning, waarvan minimaal 50% in het betaalbare segment. In 2023 hanteert de gemeente voor een goedkope koopwoning - te weten een grondgebonden woning of appartement met een koopprijs vrij op naam (inclusief btw) - € 250.000,- als bovengrens (prijspeil per 1-1-2023) of de alsdan bij verkoop geldende prijsgrens.
34/108
De geraamde behoefte uit het in 2021 in opdracht van de gemeente uitgevoerde woningbehoefteonderzoek geeft aan dat er ongeveer 180 nieuwbouwwoningen benodigd zijn in Terheijden (programma wonen 2030, maart 2022). Hier bovenop komt dan nog het regionale tekort in deze tijden van woningcrisis en de bijbehorende ambities vanuit de omgevingsvisie. Ook is het niet voor de hand liggend dat elk plan wat nu in de staat zal plaatsvinden zoals nu verwacht, wat ruimte geeft voor dit project. Kortom: 81 woningen op de Munnikenhof past in de behoefte en ambities voor Terheijden. Ook speelt levensloopbestendigheid een belangrijke rol bij nieuwbouwontwikkelingen. De gemeente Drimmelen is een sterk vergrijzende gemeente, dus bestaat er behoefte aan levensloopbestendige woningen. De richtlijn zoals deze in het Programma Wonen beschreven is (1/3 van alle nieuwbouwwoningen levensloopbestendig – vertaald in: 1/3 levensloopbestendig waarvan 50% in betaalbare segment) wordt gevolgd. Van het bouwprogramma wordt een derde deel (minimaal 27 woningen) levensloopbestendig uitgevoerd en 50% daarvan valt in het betaalbare segment. De huidige verkaveling gaat uit van 29 standaard levensloopbestendig (waaronder alle 21 sociale huurappartementen) en 41 optioneel (met een traplift).
Met betrekking tot de kwalitatieve behoefte aan woningen is in de ‘wensenportefeuille’ voor de gemeente Drimmelen de gewenste woningvoorraad voor Terheijden afgestemd op de wensen van de huidige en toekomstige bewoners. De wensenportefeuille is vergeleken met de huidige woningvoorraad. Zo is een beeld verkregen van de veranderopgave. Met dit initiatief worden woningen van diverse typologieën gerealiseerd. Gelet hierop wordt met het planvoornemen ook voorzien in de kwalitatieve behoefte naar woningen.
35/108
Figuur 3.1: Levensloopbestendig programma (bron: Beeldkwaliteitplan) Motivering locatiekeuze Het is niet mogelijk om de gehele woningbehoefte binnen het bestaand stedelijk gebied van de kernen in de gemeente Drimmelen te realiseren. Binnenstedelijk is de laatste jaren gebouwd aan de Schansstraat in Terheijden, de Botzegge, Markstraat, Brabantstraat en het E- en F-veld in Terheijden. Volgens de provinciale monitor bevolking en wonen (september 2023) is er in de gemeente binnenstedelijk capaciteit voor 850 woningen, waarvan nu 465 in harde plannen. Dit is niet voldoende om in de benodigde capaciteit (840 woningen) te voorzien. Er wordt namelijk gestreefd naar 130% plancapaciteit, omdat een deel van de plannen om diverse redenen geen doorgang vindt. In Terheijden worden de mogelijke binnenstedelijke woningbouwlocaties al benut. Binnen het bestaand stedelijk
36/108
gebied van Terheijden zijn momenteel geen inbreidingslocaties meer beschikbaar. Om te kunnen voldoen aan de huidige vraag en het Programma wonen 2023 is het benutten van alleen toekomstige transformatielocaties onvoldoende om aan de behoefte te kunnen voldoen. In de Omgevingsvisie is geconstateerd dat de behoefte aan woningen in Terheijden aanzienlijk is en dat daarom ook wordt gezocht naar nieuwe woningbouwlocaties aan de randen van het dorp. Deze locatie is er daar een van (Terheijden Zuidoost). De locatie aan de oostkant van Terheijden is in de Interim Omgevingsverordening aangemerkt als 'verstedelijking afweegbaar'. Hiermee is met een locatie aansluitend aan bestaand stedelijk gebied sprake van zorgvuldig ruimtegebruik. De locatie past ook binnen omliggende structuren (groen, infra en bestaande kern). Conclusie De ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ voorziet in een behoefte aan woningen. Het realiseren van de woningbouwontwikkeling buiten het bestaand stedelijk gebied, wordt op grond van deze onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking, aanvaardbaar geacht. Daarmee past het initiatief binnen de kaders van de ladder voor duurzame verstedelijking.
3.3
Provinciaal beleid
3.3.1 Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant, Visie op de leefomgeving’ Toetsingskader Op 14 december 2018 hebben Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant de Omgevingsvisie vastgesteld. De Omgevingsvisie is overheid bindend en loopt vooruit op de invoering van de Omgevingswet in 2021. In de Omgevingsvisie verwoordt de provincie haar visie op de toekomst van Brabant tot aan 2050. Centraal staan hierbij de kernwaarden die de provincie geformuleerd heeft ten aanzien van haar handelen. De kernwaarden zijn: 1. Meerwaarde-creatie; 2. Technische- en sociale innovatie; 3. Kwaliteit voor kwantiteit; 4. Steeds beter; 5. Pro-actief. Bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke opgaven vindt de provincie Noord-Brabant het belangrijk om vanuit meerdere richtingen naar een ontwikkeling te kijken: Een ‘diepe’ manier van kijken: de provincie kijkt niet alleen naar effecten op de bovenste laag in het hier en nu, maar betrekt hierin de dynamiek en randvoorwaarden die de onderste lagen meegeven. Daarbij kijkt ze op verschillende schaalniveaus naar gelang een vraagstuk daarom vraagt en benut ze de factor tijd actief. Hierbij kijkt de provincie ook naar het verleden, de geschiedenis van de lagen op een plek.
Een ‘ronde’ manier van kijken: de provincie kijkt niet sectoraal maar combineert opgaven en kansen zodat ontwikkelingen optimaal bijdragen aan een circulair, sterk en sociaal Brabant, waarin alle Brabanders zich prettig voelen. Vanuit een gebiedsgerichte insteek. Een nieuwe ronde manier van kijken naar een balans tussen people, planet en profit, Een ‘brede’ manier van kijken: de provincie kijkt niet vanuit één gezichtspunt maar betrekt daar veel partijen bij, met al hun gezichtspunten, meningen, wensen, ideeën en belangen.
37/108
Beoordeling Met de Omgevingsvisie kiest de provincie er voor om haar rol te veranderen. Waar zij eerst concreet richting en sturing gaf aan de hand van min of meer concrete regels en uitgangspunten, gaat het nu meer om het beoordelen van initiatieven in ruimer verband en gericht op het behalen van doelen voor de leefomgeving waarbij een belangrijke rol voor de gemeente is weggelegd. Het plan voorziet in een duidelijke kwalitatieve verbetering van de leefomgeving en past daarmee binnen de Omgevingsvisie. De intensiteit van ‘diep, rond en breed kijken’ verschilt per geval. Het is een hulpmiddel om aan de voorkant alle belangen te betrekken om uiteindelijk meer snelheid en kwaliteit te leveren. In dit plan en in het stedenbouwkundig plan als onderlegger daarvan is duidelijk oog voor de verschillende lagen die vanuit het verleden in het gebied en zijn omgeving aanwezig zijn: de historische landschappelijk structuur blijft als bomen- en groenstructuur in het gebied herkenbaar en is als groene laag leidend in de stedenbouwkundige opzet; de ontwikkeling van een kleinschalig woongebied, gelegen direct aansluitend aan het bestaand stedelijk gebied van de kern van Terheijden. In het plangebied wordt water vastgehouden en groen aangeplant. De biodiversiteit kan hierdoor sterk toenemen omdat er meer gevarieerd groen en water komt in plaats van het grasland dat er nu is.