CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

11 02 Bijlage Rapport Royal Haskoning Herbeoordeling zonneparken.pdf

Raad 4 juli 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Ontwerp-verklaring van geen bedenkingen Zonnepark Horenhilsedijk Hooge Zwaluwe31.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Toetsing aan de indicatoren Het plan voldoet niet aan de technische ontwerpprincipes t.a.v. het ‘poolstation’ dat hoger is dan de maximaal toegestane 2,5 meter. Daarnaast is ten aanzien van de inpassing alleen aangegeven dat er wordt uitgegaan van een uitstraling die passend is bij de omgeving. Het ‘poolstation’ betreft een relatief grote voorziening (72m²), die dicht bij de Vierendeelseweg op een centrale plek wordt gerealiseerd. Dit in combinatie met de met hoogte maakt dat het poolstation niet aan het zicht is onttrokken, en ook op dit punt niet voldoet. Voor de grootschalige batterijopslag zijn geen typen bekend die voor wat betreft de maximale hoogte voldoen aan de technische ontwerpprincipes (expert judgement Royal HaskoningDHV). Daarnaast heeft een grootschalige batterijopslag potentieel significante impact, zowel visueel als op het gebied van milieu en veiligheid. Er zijn onvoldoende gegevens om deze aspecten te kunnen beoordelen. Voor de beoordeling van deze aspecten zijn aanvullende gegevens nodig ten aanzien van de grootschalige batterijopslag.

3.4.3 Ontwerprichtlijnen landschap Beschrijving van de ontwerprichtlijnen ter plaatse en toetsing Hieronder zijn de ontwerprichtlijnen voor het zeekleigebied beschreven die volgen uit het beleidskader (p.19). − “Bij de landschappelijke inpassing is het formele, rechtlijnige open karakter van het landschap uitgangspunt, maar dient ter plekke ook rekening te worden gehouden met bestaande elementen zoals bijvoorbeeld historische dijken, kreken, waterlopen en begeleidende beplanting; − Zijdelingse erfgrenzen worden/blijven volledig ingeplant met bijvoorbeeld een houtsingel, bomenrij of waterloop met rietkraag; − Bij de erfbeplanting dient gebruik te worden gemaakt van landschappelijke beplantingselementen en streekeigen soorten. − De zonneparken kunnen in de regel regelmatig worden gevormd en vertonen een rationele karakteristiek, maar kunnen deels ook bij het grillige verloop van historische dijklichamen en kreken aansluiten”.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

22

Projectgerelateerd

Toetsing aan de indicatoren Het plan houdt rekening met het landschap, de panelen volgen de verkavelingsrichting en er is een balans gezocht tussen de openheid en het rechtlijnige karakter van het zeekleilandschap en het krekenlandschap waar bijv. struweel is toegevoegd aansluitend aan bestaande bosschages. Er is gebruik gemaakt van streekeigen soorten. De dichtbijgelegen erfgrens is voorzien van een houtsingel. Het plan voldoet aan de ontwerprichtlijnen.

3.4.4 Samenvatting beoordeling Vierendeelseweg (Sub)criteria

Beoordeling

Meervoudig ruimtegebruik

Voldoet aan het beleidskader.

Bijdrage aan de energietransitie

Voldoet aan het beleidskader.

Sociale Participatie

Voldoet aan het beleidskader.

Nadere motivering/uitwerking participatieplan.

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

Voldoet aan het beleidskader.

Aanvulling en actualisatie van de Natuurtoets is nodig. Aanvullingen en actualisatie van de Watertoets is nodig.

Het dienen van een leerdoel

Voldoet aan beleidskader.

Aansluiting energienet

Voldoet aan beleidskader.

Technische ontwerpprincipes

Ontwerprichtlijnen landschap

De hoogte van het Poolstation voldoen niet aan de ontwerpprincipes. Onvoldoende gegevens voor beoordeling ten aanzien van effecten grootschalige batterij opslag.

Aanvullingen nodig

Aanvullingen zijn nodig ten aanzien van de grootschalige batterijopslag (onderbouwing en aangepast landschappelijk inpassingsplan) en het Poolstation.

Het plan voldoet aan de ontwerprichtlijnen.

Tabel 8 - Samenvatting beoordeling Vierendeelseweg

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

23

Projectgerelateerd

4

Herbeoordeling zonneveld De Bergen

In dit hoofdstuk is de aanvraag van het zonneveld De Bergen herbeoordeeld op basis van uitgangspunten en het kader zoals beschreven in hoofdstuk 2.

4.1

Maatschappelijke meerwaarde

Maatschappelijke meerwaarde valt uiteen in drie aspecten, zoals toegelicht in §4.1.1 t/m 4.1.3.

4.1.1 Meervoudig ruimtegebruik Beschrijving van het initiatief: meervoudig ruimtegebruik van zonneveld De Bergen is gemotiveerd in de ruimtelijke onderbouwing van het zonnepark De Bergen (p. 11; p. 20; p. 26; p.36) door de volgende punten: - Recreatie: Binnen het projectgebied worden reserveringen gemaakt voor groenvoorzieningen, watergangen en een halfverhard wandelpad. Het park wordt openbaar toegankelijk en is in de avonduren afsluitbaar. Het wandelpad volgt een parklint en maakt het zonepark toegankelijk en beleefbaar. Het pad volgt de verkavelingsstructuur zoals die ooit aanwezig was, waardoor een mozaïek van kleine kavels ontstaat. Het wandelpad wordt op enkele plaatsen verhoogd aangelegd om uitzichtplaatsen over het plangebied en over het schootsveld te creëren. - Educatie: Het park wordt openbaar toegankelijk. Door informatieborden biedt het zonnepark ook de mogelijkheid voor educatie. Toetsing aan de indicatoren: Het wandelpad en de informatieborden passen binnen het beleidskader voor meervoudig ruimtegebruik. Doordat het pad de originele verkavelingsstructuur volgt, draagt het ontwerp tevens bij aan cultuurhistorische waarden. Het plan voldoet aan het beleidskader.

4.1.2 Bijdrage aan de energietransitie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan de energietransitie van zonneveld De Bergen is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark De Bergen, hoofdstuk 4.3, door de volgende punten: - Groene stroomproductie: Het park zal een vermogen krijgen van ca. 11,2 MWp zon PV (ca. 30.000 panelen). Hiermee wordt ca. 10.400 MWh groene stroom geproduceerd, wat de productie van grijze stroom voorkomt. Deze groene stroomproductie is voldoende voor ongeveer 3.500 gemiddelde huishoudens. In de Ruimtelijke onderbouwing is aangegeven dat de productie voldoende is om 2/3 van de huishoudens in Terheijden van stroom te voorzien. In Terheijden zijn echter minder dan 3000 huishoudens gevestigd. De elektriciteitsproductie van het zonnepark zou daarmee op jaarbasis ruim voldoende zijn voor de complete elektriciteitsvraag van de huishoudens in Terheijden. Toetsing aan de indicatoren: De totale doelstelling van het beleid van 2018 betreft de realisatie van 150 ha aan zonne-energie projecten. Met het zonneveld De Bergen (15 ha totaal, waarvan 9,5 voor het zonnepark) zou ca. 6 % van deze doelstelling gerealiseerd worden. Het plan voldoet aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

24

Projectgerelateerd

4.1.3 Participatie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan sociale participatie van zonneveld De Bergen is gemotiveerd in de ruimtelijke onderbouwing van het zonnepark De Bergen, hoofdstuk 2.3, door de volgende punten: - Omgevingsdialoog: Directe omwonenden van het plangebied hebben zich verenigd om de voorwaarden waaronder ze het project zonnepark De Bergen kunnen ondersteunen te formuleren. De belangrijkste ontwerprandvoorwaarden betroffen (1) afstand tot de woningen moet >100 meter zijn; (2) in het zichtveld (zone tussen 100-200 meter van bebouwing) panelen niet hoger dan 1 meter en; (3) geen kippen onder de panelen. Deze voorwaarden zijn meegenomen in het ontwerp. In ontwerpsessies op 28-08-2018, 22-09-2018 en 06-10-2018 is er input geleverd door bewoners van Terheijden op het ontwerp. Door middel van de omgevingsdialoog is het ontwerp onder de aandacht gebracht bij direct omwonenden en is er gewerkt aan draakvlak. Aansluitend is er een buurtcontract getekend (10-08-2018) tussen de direct omwonenden, Izzy Projects en de grondeigenaren waarin de gemaakte afspraken contractueel zijn vastgelegd. Direct omwonenden hebben op deze manier instemming gegeven aan het ontwerp en het project. - Traais Energie Collectief (TEC): Het TEC heeft als doel om eigenaar te worden van diverse energieprojecten in en rondom Terheijden.

Het doel is ook om TEC eigenaar te laten worden van Zonnepark De Bergen, door het eigen vermogen van de projecten in te brengen via financiële participatie. Het financiële rendement zal deels gebruik worden als ‘cross-financiering” van andere projecten die het TEC in voorbereiding heeft en het resterende deel zet het TEC in voor het project “Sterk Dorp” waarin het project financiën wil vrijspelen om sociale, sportieve en culturele voorzieningen in Terheijden te ondersteunen of te initiëren. Op deze manier draagt de energievoorziening bij aan versterking van functies in Terheijden voor TEC-leden (circa 450) en daarbuiten. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader vereist een initiatiefnemer om een mogelijkheid aan te bieden aan inwoners om te participeren. Door het omgevingsdialoog en het TEC is/ wordt er aan omwonenden een kans gegeven om (financieel) te participeren, waarmee het plan aan het criterium voldoet.

4.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering Voor de beoordeling van landschappelijke kwaliteitsverbetering is het nodig om een beeld te hebben bij de huidige en de gewenste kwaliteiten van het betreffende landschap, daarom zal daar eerst op worden ingegaan. Dit op basis van een deskstudie en een locatiebezoek. Het beoogde zonneveld is gelegen in de gemeente Drimmelen, zuidoostelijk van Terheijden. Het plangebied grenst aan de westzijde aan de N285 en aan de noordoostzijde bevindt zich een industriegebied.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

25

Projectgerelateerd

Figuur 4- Ligging van het plangebied (rood) op een topografische kaart (Bijlage: Landschappelijke inpassing de Bergen)

Het plangebied is gelegen in het zandgebied. Ten aanzien van het zandgebied, stelt het beleidskader het volgende: “Het zandgebied is gelegen rondom en tussen Wagenberg, Made en Terheijden. Het gebied maakt deel uit van het zuidelijk zandgebied, dat het grootste deel van Noord-Brabant bedekt. Een deel van het oorspronkelijk veenlandschap behoort ook tot dit landschapstype. Het zandgebied vormt van oudsher het vestigingsgebied van de mens. De afwisseling van de diverse vormen van grondgebruik en de aanwezigheid van de bebouwingskernen zorgt voor een relatief kleinschalige structuur. Het gebied heeft een besloten karakter. In de bebouwingslinten liggen agrarische bedrijven, niet agrarische bedrijven en burgerwoningen dicht bij elkaar. De erfstructuur is sterk afhankelijk van de ligging (minder kaarsrechte wegen betekent minder orde). In het zandgebied bevinden zich een aantal karakteristieke langgevelboerderijen of hoekgevelboerderijen. De oorspronkelijke strokenverkaveling heeft -na het afgraven van het veen tot op het onderliggende zand -grotendeels plaats gemaakt voor een onregelmatige blokverkaveling. Het blokverkavelde landschap wordt voor akkerbouw en veeteelt gebruikt. De akkerpercelen in het gebied zijn in vergelijking met het zeekleigebied kleinschaliger en meer ingesloten door beplanting.

Cultuurhistorische waarden in dit landschap betreffen de diverse vestingwerken, de oude bebouwingslinten en de nog aanwezige houtwallen en erfbeplantingen. Ook in het zandgebied zijn dijken aanwezig, soms van monumentale aard of bezet met waardevolle beplanting (Helkantsedijk).” Locatiekenmerken De locatie is gelegen in de oksel van het Markkanaal en de N285, waarachter de Mark zelf stroomt. Het is een driehoekige locatie waarvan de westzijde door de N285 gevormd wordt. De noord-oostzijde door de weg De Bergen en de zuidzijde door het Markkanaal. De N285 gaat over het kanaal heen, dus daar loopt het maaiveld van de weg behoorlijk op. In het midden van de westzijde ligt de weg op maaiveld en ligt de zuidelijke toegang tot Terheijden. Daarna gaat de N285 weer omhoog om over de weg De Bergen heen te kunnen. Aan de weg De Bergen staan met name woningen waarvan de achtertuinen grenzen aan de beoogde locatie. Ook vanaf het Kanaal is de locatie nauwelijks zichtbaar, zelfs niet vanaf de brug over het Markkanaal in het verlengde van De Bergen, omdat daar grote bomen omheen staan. Langs het gehele kanaal staan volwassen bomen aan weerszijden op een dijkje. 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

26

Projectgerelateerd

Natuur In de natuurtoets van 2018 van Antea wordt de huidige natuurkwaliteit goed verwoord. Omdat in de laatste vier jaar weinig in het plangebied veranderd is, wordt hier onder uit de natuurtoets geciteerd: “Het projectgebied bestaat uit maïsakker en weiland, qua oppervlakte ongeveer gelijk verdeeld. Er is geen biotoopspecifieke vegetatie met een stabiel en onverstoord karakter (zoals bijvoorbeeld veengronden of heide) aanwezig: het weiland bestaat geheel uit gras terwijl het maïsveld uit vrijwel alleen maïs bestaat. Aan de noordelijke, westelijke, zuidelijke en zuidoostelijke rand van het projectgebied zijn sloten aanwezig, variërend van licht stromend tot stilstaand water, wat potentieel biotoop is voor verschillende soorten. Aan de westelijke kant is een duiker aanwezig die een verbinding maakt met De Mark. Aan de zuidoostelijke kant is een smalle strook vegetatie aanwezig waarin ook oudere bomen staan. Aan de oostelijke kant, langs de bebouwing, is een variatie aan bomen en vegetatie aanwezig die rommelig oogt.” Samenvattend zijn de belangrijkste kwaliteiten van de locatie en de directe omgeving: • De afwisseling van de diverse vormen van grondgebruik en het bijbehorende kleinschalige karakter en de blokverkaveling. • De aanwezige hoogteverschillen. • Bijzondere situering nauwelijks zichtbare ligging in de oksel van het Markkanaal en de N285.

• De aanwezige sloten, vegetatie en verbinding met de Mark (potentiële biotoop). • Ligging in de directe nabijheid van een bebouwingskern.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

27

Projectgerelateerd

4.2.1 Kwantitatief Het areaal aan landschappelijke kwaliteitsverbetering is opgemaakt uit het landschappelijke inpassingsplan, welke is weergegeven in Figuur 5.

Figuur 5 – Landschappelijk inpassingsplan De Bergen

De doelstelling van het beleidskader betreft een kwaliteitsverbetering van het landschap, bijvoorbeeld door de aanleg van nieuw landschap en natuurontwikkeling. De inpassing moet volgens het beleidskader zowel landschappelijke als ecologische meerwaarde hebben voor de omgeving. De minimale oppervlakte voor landschappelijke inpassing is 10% van het zonnepark, waarbij de inpassing bij voorkeur een permanent karakter heeft. In de ruimtelijke onderbouwing en in het landschappelijke inpassingsplan wordt beschreven dat circa 9,5 ha gebruikt wordt voor de veldopstelling van zonnepanalen en circa 5,5 ha voor landschappelijke inpassing. In de ruimtelijke onderbouwing is de landschappelijke kwaliteitsverbetering in hoofdstuk 4 nader gemotiveerd en op pagina 11 als volgt samengevat: “Het oude verkavelingspatroon komt terug in het ontwerp van het zonnepark. Verder wordt de zone achter de woningen aan De Bergen bestemd voor agrarische doeleinden en een boomgaard, wordt een bestaande sloot verbreed, komt er ruimte voor natte natuur en wordt in het plangebied een gebiedseigen mengsel van kruiden gezaaid.”

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

28

Projectgerelateerd

Toetsing aan de indicatoren: De grond die agrarisch in gebruikt is en blijft kan niet tot landschappelijke inpassing worden gerekend. De boomgaard en de ecologische ontwikkeling in de vorm van de natuurvriendelijke oevers worden wel tot landschappelijke inpassing (en kwaliteitsverbetering) gerekend. Deze bedragen (op basis van het landschappelijke inpassingsplan) ca. 1 ha (boomgaard) en ca 4 ha (ecologische ontwikkeling). De totale grootte van het zonneveld project ca.15 hectare. Het totale areaal aan landschappelijk inpassing bedraagt hiermee ongeveer 27%. Hiermee wordt de minimale eis uit het beleidskader ruim gehaald.

4.2.2 Kwalitatief Landschap In het beleidskader grootschalige zonnevelden staat dat één van de groene ambities is om de contrasten tussen de open zeeklei- en veenweide gebieden en de besloten zandgebieden te vergroten door op het zandgebied wegen te beplanten met bomenlanen/rijen en de beplanting op de zeeklei- en veengronden te beperken tot de hoofdwegen. Ook staat beschreven dat rekening gehouden moet worden met plaatselijke elementen. In dit ontwerp worden genivelleerde landschapspatronen een nieuw leven ingeblazen. Het oude landschap wordt herleefd in een nieuwe vorm. Dit wordt gedaan met medegebruik door omwonenden, mede doordat het gehele park openbaar toegankelijk is. Daarnaast wordt een connectie gemaakt met de Spinola schans, die voor het graven van het kanaal bij Traai hoorde. Bovenal is in overleg met de omwonenden via diverse interactieve stappen gekomen tot een integraal ontwerp, waar zowel diversiteit, natuurwaarden, park en privé-beleving samenkomen in een nieuw en toegankelijk landschap. Aanwezige genivelleerde hoogteverschillen worden hersteld, dan wel nieuw aangelegd. Er wordt een wandeldijk met twee verschillende taluds aangelegd. Door de hoogte van de wandeldijk zal de wandelaar niet omsloten worden door de panelen, maar men kan ook kiezen om juist tussen de panelen door te lopen.

Bij de entree van dit openbare park wordt een openbare pluktuin aangelegd met diverse fruitbomen en aan de nieuwe wandeldijk komen op bijzondere punten verschillende bomen te staan. De meerderheid van deze bomen is inheems, aangevuld met enkele markante exoten. Hiermee wordt niet volledig tegemoetgekomen aan de wens de boombeplanting streekeigen en inheems te maken. Betreft de struik en kruidenlaag, de natuurlijke oevers en de moerasvegetatie wordt echter wel volledig invulling gegeven aan de eis van streekgebonden beplanting. Het meest zuidelijke gebied wordt bewust verder verlaagd, waardoor de panelen in de winter nat staan, wat vergeleken met de hogere delen andere natuur met zich zal meebrengen. Er zijn vijf typen paneelopstellingen, die allen iets te maken hebben met het historische landschap of het toekomstige energielandschap. Deze vijf typen zorgen voor een afwisselend landschap. De kleinschalige afwisseling was vroeger ook te zien, weliswaar toen in andere zaken. De hoofdstructuur volgt de lijnen van het historische zandlandschap en de oriëntatie van de panelen volgt uit de daarbij ontstane blokvormige onregelmatige percelen. In het beleidskader is opgenomen dat de provincie Noord-Brabant de voorkeur geeft aan het plaatsen van zonnevelden naar locaties in of aansluitend aan stedelijk gebied.

Deze locatie sluit direct aan op het stedelijke gebied van Terheijden en voldoet daarmee aan de beleidslijn ten aanzien van de locatiekeuze. Toetsing aan de indicatoren: Dit ontwerp past niet alleen de zonnepanelen ruimtelijk in, maar voegt bovendien extra kwaliteit en belevingswaarde toe aan dit stukje Drimmelen. Op basis van historische kenmerken en verhalen, actuele wensen van omwonenden en gebruikers wordt een toekomstig energie, natuur en recreatielandschap 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

29

Projectgerelateerd

gemaakt wat er nog niet was en wat meer waarden bezit dan het huidige grootschalige landbouwperceel. Het huidige perceel heeft relatief weinig afwisseling. Het versterken van de afwisseling en diverse vormen van landgebruik zijn, volgens het beleidskader, van belang voor het zandlandschap. Landschappelijk gezien voegt dit ontwerp een nieuwe dimensie toe aan dit oude landschap. De landschappelijk kwaliteitsverbetering bestaat enerzijds uit de boomgaard en natte natuur. Het ontwerp is gebaseerd op de historische verkaveling en grijpt deels terug op de tijd dat het gebied zeer nat was en begroeid met moerasvegetatie Anderzijds zorgt de differentiatie in opstellingsvormen en richtingen, gecombineerd met het er doorheen slingerende wandelpad en de hoogteverschillen ervoor dat het zonnepark interessant en afwisselend oogt. Natuur De natuurtoets behandelt de benodigde onderdelen van de Wet natuurbescherming en het Natuurnetwerk Nederland. De toetsing aan de Wnb gebiedsbescherming is naar behoren. Dit geldt grotendeels ook voor de toetsing aan de Wnb soortenbescherming. De bureaustudie en het veldbezoek in juli leveren voldoende soortengegevens op om een goede toetsing uit te voeren. De toetsing van het effect van het project op de grote modderkruiper is niet volledig.

De oevers van de watergangen waar de grote modderkruiper mogelijk zit worden natuurvriendelijke gemaakt waardoor de watergangen dus toch niet geheel ongemoeid blijven. Het eventuele effect op de modderkruiper en eventuele voorzorgsmaatregelen of mitigerende maatregelen worden niet behandeld. De toetsing van het Natuurnetwerk Nederland is summier. De twee gebieden liggen niet binnen de NNN maar wel langs of vlak in de buurt ervan. In Noord-Brabant geldt ook voor de NNN dat aan de externe werking van projecten moet worden getoetst. Bij de toetsing is echter niet naar de wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied gekeken en dus ook niet getoetst of deze worden aangetast. Er is alleen getoetst aan de effectenindicatoren verstoring door geluid en vermesting e.d. Dat deze toetsing deels ontbreekt wil waarschijnlijk niet zeggen dat de wezenlijke kenmerken en waarden ook werkelijk in het geding zijn. Geadviseerd wordt de natuurtoets op de missende delen aan te vullen en omdat het inmiddels vier jaar oud is een korte bureaustudie voor soorten te doen, om te controleren of er nog nieuwe soorten zijn opgedoken in het gebied. Ook wordt geadviseerd het onderdeel Wnb gebiedsbescherming uit te breiden met een korte voortoets van het onderdeel stikstof.

Toetsing aan de indicatoren De ontwikkeling van enkele slootkanten tot natuurvriendelijke oevers heeft een toegevoegde waarde voor de natuur die in de huidige situatie summier is. Ook het ontwikkelen van een moerasvegetatie onder de zonnepanelen is een positieve bijdrage aan de biodiversiteit van het gebied. Het verschil in patroon van de panelen in de verschillende percelen levert ook een verschil in bijdrage aan de natuur en biodiversiteit. De dakprofielen en de panelen die dicht op elkaar worden gelegd, leveren een minder positieve bijdrage aan de natuur en biodiversiteit dan de andere vormen van plaatsen van zonnepanelen. Toetsing beheerplan Er is een apart beheerplan voor de natuur in het park. Daarin worden alle natuuronderdelen behandeld. Alleen van de watergangen is niet duidelijk hoe dit er uit ziet omdat het niet nader genoemde huidige beheer wordt voortgezet. Delen van de oevers van de watergangen worden tot natuurvriendelijke oevers omgevormd. Deze oevers vragen ook om een natuurvriendelijk beheer dat waarschijnlijk afwijkt van het huidige beheer. Geadviseerd wordt om voor deze natuurvriendelijke oevers een aangepast beheer in het beheerplan op te nemen en ook uit te voeren. Zoals bij zoveel zonneparken wordt ook hier op delen schapenbegrazing als beheer voorgesteld.

Het beheer met schapen kan nadelig zijn voor de biodiversiteit van de kruidenrijke vegetaties, wanneer deze voor lange periodes worden begraasd. Extensief maaibeheer past beter bij een verhoging van de biodiversiteit van de kruidenrijke vegetaties. Het plan heeft in positieve zin aandacht voor de natuur, maar de voorgestelde beheersmaatregelen hadden beter hadden gekund.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

30

Projectgerelateerd

Conclusie landschappelijke kwaliteitsverbetering Er wordt ruim voldaan de aan minimale kwantitatieve eisen voor landschappelijke inpassing. Er zijn meerdere maatregelen genomen die ook bijdragen aan landschappelijke kwaliteitsverbetering zoals de boomgaard en natte natuur, die bovendien een aanzienlijk areaal bedragen. Daarnaast wordt de afwisseling van het zandlandschap versterkt door de verschillende typen opstellingen, slingerende wandelpaden en hoogteverschillen. De aanleg natuurvriendelijke oevers en moerasvegetatie leiden tot ecologische meerwaarde. De beheersmaatregelen hadden beter gekund, waardoor de ecologische meerwaarde wel beperkt blijft. Samenvattend voldoet het plan aan het beleidskader. Wel dient de Natuurtoets te worden geactualiseerd.

4.3 Het dienen van een leerdoel Beschrijving van het initiatief: In Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark De Bergen (p.11; p20 & p26) wordt het leerdoel beschreven. Een deel van het zonnepark zal door middel van een ‘dakopstelling’ gerealiseerd worden. Het doel hiervan is om te onderzoeken wat de invloed van een dergelijke opstelling is voor de onderbegroeiing en de bodem. Door de verschillende dakopstellingen en verschillende typen panelen (‘normaal’, glaspanelen of gekleurde panelen) ontstaat de mogelijkheid om te onderzoeken wat het effect van verschillende opstellingen is op de onderbegroeiing, vegetatieontwikkeling, het ontwikkelen van natuurwaarden en de bodemkwaliteit. In het ideale geval wordt een ‘nulmeting’ in het gebied gedaan in de huidige situatie, waarna de ontwikkelingen gedurende de jaren nauwkeurig worden gevolgd. In Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark De Bergen (p.17) is het volgende opgenomen “Ten derde past het zonnepark bij het motto ‘leren door te doen’. In het plangebied wordt namelijk geëxperimenteerd met het effect van verschillende opstellingen op de onderbegroeiing, vegetatieontwikkeling, het ontwikkelen van natuurwaarden en de bodemkwaliteit”. Toetsing aan de indicatoren: De onderbouwing benoemd een experimentiele aanpak waarbij gezocht wordt naar landschappelijke kwaliteitsverbetering en het ontwikkelen van natuurwaarden en bodemkwaliteit.

Hiermee wordt een duidelijk leerdoel geformuleerd en wordt de eerste fase van het beoogde proces omschreven. Hiermee voldoet de initiatiefnemer aan het beleidskader.

4.4 Locatieafweging 4.4.1 Aansluiting energienet Beschrijving van het initiatief: De opstelling van het zonnepark bestaat uit ongeveer 30.000 panelen, met een totaal geïnstalleerd vermogen van ongeveer 11,2 megawatt piek (MWp). Het zonnepark wordt verbonden met het elektriciteitsnet via het onderstation aan de Terheijdenseweg in Breda Noord, met een aansluiting groter dan 6 MVA (megavoltampère). De mogelijke kabelroute van het zonnepark naar het onderstation is schematisch weergegeven in Figuur 2.1 van de ruimtelijke onderbouwing. De afstand tussen het zonnepark en het onderstation is ongeveer 3200 meter. In paragraaf 2.3 van de ruimtelijke onderbouwing is ingegaan op deze bepalingen uit het beleidskader voor de netaansluiting: ”Het zonnepark wordt aangesloten op het elektriciteitsnet via Middenspanningstransport Raadhuisstraat in Terheijden (aansluiting groter dan 6 MVA). Ten behoeve van het Zonnepark De 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

31

Projectgerelateerd

Bergen (ZP De Bergen) heeft Enexis in april 2023 reeds een 10MVA netinpassing op het Middenspanningstransport Raadhuisstraat in Terheijden gerealiseerd. Deze aansluiting is per heden beschikbaar om ZP De Bergen aan te sluiten en de opgewekte elektriciteit in het netwerk op te nemen. De aansluiting heeft geen transportbeperking. Hiermee is het ZP De Bergen technisch uitvoerbaar, ook in de huidige tijd van de transportbeperkingen in het elektriciteitnetwerk. In de context van het beleidskader beschikt Zonnepark De Bergen nu al over het volgende: • Levering aan het openbare net conform paragraaf 1.3 van het beleidskader. • Een “Zware Aansluiting” van 10 MVA. In termen van de technische afweging is deze zware aansluiting op het netwerk van Enexis nu al beschikbaar. De Zware aansluiting is door Zonnepark De Bergen BV gecontracteerd met Enexis. Via de aansluit- en transportovereeenkomst (ATO) is ZP De Bergen de enige entiteit die gebruik kan maken van deze aansluiting”.

Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader uit 2018 geeft aan dat er vanuit technisch oogpunt 3 aspecten zijn die bepalen of een locatie geschikt is voor een zonnepark: 1. de nabijheid van nationale energie-infrastructuur, 2. de aanwezigheid van grote afnemers of 3. locaties die reeds voorzien zijn van een voldoende zware aansluiting Er is onderbouwd dat een voldoende zware aansluiting al beschikbaar is. Ook is een aansluit- en transportovereeenkomst al aanwezig. Het plan voldoet aan het beleidskader.

4.4.2 Technische ontwerpprincipes Bij de vormgeving van het zonnepark moet volgens het beleidskader (p.21) rekening worden gehouden met algemene technische ontwerpprincipes. Onderstaand zijn de geldende ontwerpprincipes beschreven en is de toetsing van het plan weergegeven. − “De beveiliging van het zonnepark (indien deze noodzakelijk is) moet zoveel mogelijk in het landschap worden vormgegeven zodat er geen hekwerk zichtbaar is vanaf het maaiveld. − Watergangen of grondwallen kunnen ook als mogelijke afscheiding dienen mits dit passend is in het landschap. − Indien de plaatsing van een hekwerk wel noodzakelijk is, dan mag dit geen barrière vormen voor dieren. Eventueel kunnen faunapassages worden aangelegd. − De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2,0 meter. − De bijbehorende voorzieningen zoals schakelcellen, transformatoren, etc. dienen aan het zicht te worden onttrokken. − De bijbehorende voorzieningen mogen maximaal 2,5 meter hoog worden. − De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen. − De impact op de omgeving moet beperkt zijn, er mag geen sprake zijn van overlast door bijvoorbeeld lichtschittering. Er mag geen overlast ontstaan voor het verkeer”.

Beveiliging en afscheiding van het zonnepark Hekwerken zijn niet opgenomen in het ontwerp voor Zonnepark De Bergen. In de Ruimtelijke onderbouwing (pagina 19) is gemotiveerd dat watergangen rondom zonnepark fungeren als beveiliging. Een brede sloot met natuurvriendelijke oever rondom het park maakt het plaatsen van hoge hekken overbodig. De te realiseren watergangen maken integraal onderdeel uit van het landschappelijke

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

32

Projectgerelateerd

inrichtingsplan voor het zonnepark. Er komt enkel een poort bij de toegangsweg. De afsluitbare toegang van het zonnepark zal worden gerealiseerd met een dam (met duiker) in de aan te leggen sloot. Deze toegang zal worden beveiligd met een afsluitbare poort van 2 meter hoog. Deze hoogte is gelijk aan de maximale hoogte van de zonnepanelen. Hoogte zonnepanelen Het voorstel is om zonnepanelen op stalen frames te plaatsen tot een maximale hoogte van 2.0m. De stalen frames worden vervolgens verankerd in de grond. Het landschappelijke inpassingsplan (p. 38) omschrijft vijf verschillende posities voor de zonnepanelen. Geen van deze opstellingen overschrijdt de maximale hoogte van 2.0m, waarmee het ontwerp voldoet aan het technische ontwerpprincipe. Bijbehorende voorzieningen Volgens de ruimtelijke onderbouwing (p. 20) worden er vier compactstations (met transformator) geplaatst in het zonnepark, tussen de zonnepanelen aan het (wandel)pad, dus niet aan de randen van het zonnepark, en daarmee uit het zicht. Deze stations worden landschappelijk ingepast langs de wandelroute door het park. De stations zijn circa 2 meter hoog en daarmee in lijn met maximale bouwhoogte voor de zonnepanelen en lager dan de maximale hoogte van 2,5 meter.

Het inkoopstation wordt volgen de ruimtelijke onderbouwing gerealiseerd in een bestaande kapschuur op het erf van de grondeigenaar waarmee de optieovereenkomst is aangegaan. Echter, de bijbehorende voorzieningen zoals beschreven in de ruimtelijke onderbouwing zijn niet duidelijk terug te zien in het landschappelijke inpassingsplan. Het landschappelijke inpassingsplan dient op dit onderdeel te worden aangepast. De realisatie van een inkoopstation in een bestaande kapschuur op het erf van de grondeigenaar is een goede oplossing om het inkoopstation aan het zicht te onttrekken, maar roept vragen op ten aanzien van bereikbaarheid en brandveiligheid. Aanvullende gegevens hieromtrent zijn nodig. Zicht op zonnepanelen Aan de weg De Bergen staan met name woningen wiens achtertuinen grenzen aan de beoogde locatie. Doordat er een ruime afstand is aangehouden tot de zonnepanelen (100 meter) in combinatie met de inpassingmaatregelen (het op laten lopen van het maaiveld) is het zicht beperkt. De bewoners in het behouden in hun directe achtertuin uitzicht op een oplopend agrarisch land, waardoor zij de zonnepanelen niet tot nauwelijks zullen zien, waarmee het ontwerp voldoet aan het technische ontwerpprincipe. Overlast De constatering in de ruimtelijke onderbouwing (p. 20) dat een zonneveld niet tot nauwelijks verkeer zal aantrekken is correct.

De panelen zijn van het type monokristallijn of polykristallijn. De panelen zijn zo ontworpen dat er zo veel mogelijk zonlicht opgenomen wordt om dit om te zetten naar elektriciteit, waardoor lichtschittering beperkt blijft; De negatieve impact van lichtschittering en reflectie van een zonneveld is normaal gesproken bij de toepassing van moderne zonnepanelen zeer beperkt, zoals ook gemotiveerd in paragraaf 5.5.4 van de ruimtelijke onderbouwing. Toetsing aan de indicatoren: Het ontwerp voldoet de technische ontwerpprincipes, echter het landschappelijke inpassingsplan dient te worden aangepast volgens de beschrijving in de ruimtelijke onderbouwing. Aanvullende gegevens over de realisatie van het inkoopstation in de kapschuur zijn nodig. Het plan voldoet onder voorbehoud van de aanvullende gegevens.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

33

Projectgerelateerd

4.4.3 Ontwerprichtlijnen landschap Beschrijving van het initiatief: Het ontwerp van het plangebied is gebaseerd op het onregelmatige mozaïek patroon die de percelen nog tot de jaren tachtig van de vorige eeuw hadden. Zo worden genivelleerde landschapspatronen met dit ontwerp, nieuw leven ingeblazen. Uit de ruimtelijke onderbouwing volgt verder dat de huidige beplanting rondom de ervan aan De Bergen behouden blijft. Binnen het plangebied is er ook ruimte voor enkele solitaire bomen en boomgroepen langs het wandelpad, hiervoor komen ‘parkvarianten’ van inheemse bomen die hier van oorsprong thuishoren in aanmerking. De parkstrook achter de woningen aan De Bergen zal gebruikt worden voor agrarische doeleinden en er wordt een boomgaard geplant. Hoog opgaande beplanting is volgens de ruimtelijke onderbouwing in het plangebied moeilijk te realiseren in verband met schaduwwerking, maar zoals er vroeger verspreid bomen op de kavelgrenzen stonden is er ook in het plangebied ruimte voor enkele solitaire bomen en boomgroepen langs het wandelpad. Beschrijving van de ontwerprichtlijnen ter plaatse en toetsing Hieronder zijn de ontwerprichtlijnen voor het zandgebied beschreven die volgen uit het beleidskader (p.19). - “De besloten inrichting van het landschap is uitgangspunt.

Rekening moet worden gehouden met plaatselijke elementen; - Erfgrenzen worden volledig ingeplant met een houtsingel, bosje of bomenrij; - Bij de erfbeplanting dient gebruik te worden gemaakt van landschappelijke beplantingselementen en streekeigen soorten; - De zonneparken kunnen vaak onregelmatig gevormd en voegen zich naar de situatie. Hierbij wordt ingespeeld op bestaande landschapselementen in de directe omgeving”. Schootsvelden Een deel van het plangebied van zonnepark De Bergen is in het bestemmingsplan Buitengebied de aanduiding 'wetgevingzone - omgevingsvergunning schootsvelden’ van toepassing. Uit artikel 3.1.2, onder n van het bestemmingsplan vloeit voort dat: “ter plaatse van de aanduiding 'wetgevingzone omgevingsvergunning schootsvelden' het beleid is gericht op behoud en versterken van de herkenbaarheid van het schootsveld uit oogpunt van cultuurhistorische waarden”. In het Beleidskader grootschalige zonnevelden zijn de schootsvelden niet aangewezen als uitgesloten gebieden voor zonneparken. In de ontwerprichtlijnen wordt niet specifieke ingegaan op schootsvelden. In de ruimtelijke onderbouwing (p. 33) is als volgt gemotiveerd: “Een gedeelte van het zonnepark ligt in de zone van het schootsveld. Deze zone is ook opgenomen in het geldende bestemmingsplan.

De regels in het huidige bestemmingsplan zien erop toe dat er geen onevenredige aantasting mag plaatsvinden van de herkenbaarheid van het schootsveld uit oogpunt van cultuurhistorische waarden. Er geldt bijvoorbeeld een vergunningplicht voor het beplanten van gronden met houtgewas hoger dan 1 meter. Echter, in het bestemmingsplan staat ook dat deze vergunningplicht niet geldt als de aanplant plaatsvindt in het kader van een zorgvuldige landschappelijke inpassing op basis vaneen verleende omgevingsvergunning voor het afwijken. Dit laatste is van toepassing op voorliggend project. Er wordt een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan verleend voor Zonnepark De Bergen en is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Het aanbrengen van nieuwe bebouwing (bouwwerken zonnepark) is in beginsel ook in strijd met het beleid om het karakter van het schootsveld te behouden. Het schootsveld betreft echter een 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

34

Projectgerelateerd

aanzienlijk groter gebied dan gebruikt wordt voor het zonnepark en is reeds (permanent)in gebruik voor allerlei functies zoals woningen en schuren, welke een aanzienlijk hogere bouwhoogte hebben dan het zonnepark. Het zonnepark ligt aan de rand van de zone en dus niet in het midden van het schootsveld. Hierdoor blijft de herkenbaarheid en de openheid van het schootsveld behouden en wordt de realisatie van het zonnepark als aanvaardbaar geacht. Daarnaast heeft het zonnepark een vrij beperkte en gelijkmatige bouwhoogte en is door het, op enkele plaatsen, verhoogde wandelpad, zicht over het zonnepark en over het schootsveld mogelijk.” Aanvullende wordt opgemerkt (expert judgement landschapsarchitect Royal HaskoningDHV) dat de kazemat (oud verdedigingswerk) waar het Schootsveld van “de Bergen” onder valt aan de andere kant van het kanaal ligt. Het kanaal is aan weerszijde voorzien is van een flinke bomenrij. Binnen het schootsveld zijn ook gebouwen, zoals woningen en schuren gerealiseerd. De herkenbaarheid van het schootsveld is hierdoor in de huidige situatie (zeer) beperkt. Er is nauwelijks een ruimtelijke verbinding te maken met het oude verdedigingswerk aan de overzijde van het kanaal. Althans: niet voor mensen die niet van het bestaan van het werk weten.

Gelet op voornoemde informatie wordt geconcludeerd dat er geen sprake is van een onevenredige aantasting van de herkenbaarheid van het schootsveld uit oogpunt van cultuurhistorische waarden. Toetsing De differentiatie in opstellingsvormen en richtingen past bij het landschapstype en er is hierbij goed gebruikt gemaakt van en aansluiting gezocht bij het landschapstype en bij de cultuurhistorische context van deze locatie en relicten uit de directe omgeving (Spinola schans). De korrelgrootte en wijze van onregelmatige blokvormige opstellingen past binnen de besloten en gevarieerde landschappelijke context en versterkt deze zelfs. Binnen het zonnepark worden verschillende landschapselementen toegevoegd, zoals bomen en boomgroepen en natte natuur in aansluiting op de omgeving. Daarnaast is er sprake van verschillende struik- en kruidenlagen, waarvan het merendeel bestaat uit bij dit landschapstype horende streekeigen soorten. Hoewel niet alle erfgrenzen volledig ingeplant zijn met houtsingels, bosjes of bomenrijen voorziet het plan in het aanplanten van een boomgaard en het dusdanig op laten lopen van het agrarische in gebruik zijnde maaiveld grenzend aan de erven, dat het doel: zeer beperkte zichtbaarheid van de panelen vanuit woningen, wel gehaald wordt. Concluderend wordt gesteld dat er aan de ontwerprichtlijnen wordt voldaan.

4.4.4 Samenvatting beoordeling zonneveld De Bergen (Sub)criteria

Beoordeling

Meervoudig ruimtegebruik

Voldoet aan beleidskader.

Bijdrage aan de energietransitie

Voldoet aan beleidskader.

Sociale Participatie

Voldoet aan het beleidskader.

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

Voldoet aan het beleidskader.

6 juni 2023

Aanvullingen nodig

Ja, aanvulling en actualisatie van de Natuurtoets is nodig.

BI8453-MI-RP-221215-1432

35

Projectgerelateerd

(Sub)criteria

Beoordeling

Het dienen van een leerdoel

Voldoet aan het beleidskader.

Aansluiting energienet

Voldoet aan het beleidskader

Technische ontwerpprincipes

Voldoet aan het beleidskader, onder voorbehoud van aanvullingen.

Ontwerprichtlijnen landschap

Voldoet aan het beleidskader.

Aanvullingen nodig

Ja, de bijbehorende voorzieningen duidelijker aangeven in het landschappelijke inpassingsplan. Aanvullende informatie/onderbouwing over inkoopstation in kapschuur.

Tabel 9 - Samenvatting beoordeling De Bergen

5

Herbeoordeling zonneveld Horenhilsedijk

In dit hoofdstuk is de aanvraag van het zonneveld Horenhilsedijk herbeoordeeld op basis van uitgangspunten en het kader, zoals beschreven in hoofdstuk 2.

5.1

Maatschappelijke meerwaarde

Maatschappelijke meerwaarde valt uiteen in drie aspecten, zoals toegelicht in §5.1.1 t/m 5.1.3.

5.1.1 Meervoudig ruimtegebruik Beschrijving van het initiatief: het meervoudig ruimtegebruik van zonneveld Horenhilsedijk is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Horenhilsedijk Lage Zwaluwe, hoofdstuk 3.4 en 5.2 en in het landschapsplan. Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - Recreatie – Wandel-/ fietspad: Vanuit het noorden (Vierendeelseweg) over de Horenhilsedijk, richting de bestaande natuur van de Winput is een pad van circa 500m gepland. Het pad bevindt zich hiermee tussen verschillende bestaande Toeristische Overstap Punten (TOP). Het pad is omrand met natuur en loopt aan de noord- en westzijde langs de percelen. De route verbindt twee domeinenputten en het wiel. Ook komt er een oplaadpunt voor de elektrische fiets. - Educatie: Langs de TOP-route worden informatieborden geplaatst. Ook komt er een informatiepunt met insectenhotel, waar men kan leren over biodiversiteit en de effecten van het zonnepark op de bodem. Nabij het informatiepunt wordt een groepje van drie zwarte elzen geplaatst, om de herkenbaarheid van dit punt te vergroten. Toetsing aan de indicatoren: Het wandel- en fietspad en het informatiepunt maken aantoonbaar onderdeel uit van het landschappelijke inpassingsplan en zijn door de verbinding met bestaande netwerken van meerwaarde op deze specifieke locatie. Het plan voldoet aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

36

Projectgerelateerd

5.1.2 Bijdrage aan de energietransitie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan de energietransitie van het zonneveld Horenhilsedijk is gemotiveerd in de Ruimtelijke onderbouwing zonneveld Horenhilsedijk, hoofdstuk 5.2, door de volgende punten: Groene stroom productie: Het park zal een vermogen krijgen van ruim. 11,8 MWp zon PV. Hiermee wordt ca. 10.620 MWh groene stroom geproduceerd, wat de productie van grijze stroom voorkomt. Deze groene stroomproductie is voldoende voor ongeveer 3.550 gemiddelde huishoudens. Toetsing aan de indicatoren: De totale doelstelling van het beleid van 2018 betreft de realisatie van 150 ha aan zonne-energie projecten. Met het zonneveld Horenhilsedijk (10,2 ha totaal, waarvan 7,8 ha voor het zonnepark) zou ca. 5% van deze doelstelling gerealiseerd worden. Het plan voldoet hiermee aan het beleid.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

37

Projectgerelateerd

5.1.3 Participatie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan sociale participatie van zonneveld Horenhilsedijk is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Horenhilsedijk, hoofdstuk 5.2, door de volgende punten: - De gemeenschap deelt in de inkomsten van zonnestroom: Het streven van zonneveld Horenhilsedijk is om de lokale gemeenschap voor een belangrijk deel van het park mee te laten participeren. Zowel individuele als collectieve initiatieven worden voorgesteld. Genoemd worden de voorbeelden van revolverend fonds, investeren in het eigen vermogen of een (obligatie)lening in het vreemd vermogen. De uiteindelijke participatiegraad hangt af van de wil en mogelijkheden van de lokale gemeenschap om te participeren en hoe dit vorm wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijke partners. Een niveau van 100% lokale zeggenschap en/of 100% deelname in het eigen vermogen van het park behoort tot de mogelijkheden. De gekozen organisatie, structuur en participatiemodel voor wind A16 dient als voorbeeld. Dit wordt aangevuld met een postcoderoosregeling project. De STED, het Energie Fonds Brabant, de gemeente Drimmelen en de betrokken vormgevers van sociale participatie A16 spelen hierin een belangrijke rol.

- Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt betrekken bij het onderhoud: Het zon- en natuurpark behoeft onderhoud (zonnepanelen moeten worden schoongemaakt, natuur worden beheerd en paden onderhouden). Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deze werkzaamheden onder begeleiding uitvoeren. Hiervoor is contact met !GO voor mensenwerk. Als het park tot realisatie komt, wordt een contract gesloten met hen voor het uitvoeren van passende werkzaamheden. - Opzetten van een wedstrijd: Een alternatief voorstel is het opzetten van een sponsoractie met wedstrijdelement, om goodwill en naamsbekendheid voor het park te creëren. Hierbij kan een budget beschikbaar worden gesteld voor organisaties met een breed duurzaamheidsdoel, die middels een kort plan beschrijven hoe het sponsorbedrag gaat bijdragen aan hun duurzaamheidsprojecten en sociale doelen. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader vereist om een mogelijkheid aan te bieden aan inwoners om te participeren. Het plan biedt meerdere mogelijkheden aan de lokale gemeenschap om (financieel) te participeren in het zonnepark, welke aansluiten bij de doelstelling van het beleid. Het is op dit moment echter nog onduidelijk of bij het opstellen van het plan al een participatie gedaan is. Het initiatief voldoet aan de doelen van het beleidskaders, wel is een verdere uitwerking van een participatieplan gewenst.

5.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering Voor de beoordeling van landschappelijke kwaliteitsverbetering is het nodig om een beeld te hebben bij de huidige en de gewenste kwaliteiten van het betreffende landschap, daarom zal daar eerst op worden ingegaan. Dit op basis van een deskstudie en een locatiebezoek. Het beoogde zonneveld is gelegen in de Gemeente Drimmelen, aan de noordwestzijde van Hooge Zwaluwe. Aan de noordzijde grenst het plangebied aan de weg waar de Gaete en Horenhilsedijk samenkomen, de dijk tussen Hooge Zwaluwe en Lage Zwaluwe.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

38

Projectgerelateerd

Locatiekenmerken Deze locatie ligt in het noorden van de Groote Zonzeelse polder welke als Cultuurhistorisch waardevol gebied beschermd wordt. De Horenhilsedijk heeft ook een redelijk hoge historisch geografische waarde. Ruimtelijk kenmerkt dit gebied zich als een open groene ruimte met meer naar het zuiden toe duidelijk opgaande beplantingen rond -natuurgebieden- (Zonzeel) en het oude spoorlijntje dat daar loopt (zonder bovenleiding). Vanaf de hoge steile smalle dijk zullen de panelen zeker zichtbaar zijn, tenzij er hele hoge beplanting omheen gezet gaat worden. De locatie zelf is landelijk-agrarisch- open te noemen. De zuidelijk langs deze percelen lopende hoogspanningsmasten zijn goed waarneembaar. Hoogte ligging perceel en directe omgeving De Horenhilsedijk ligt een dikke 4 meter hoger dan het betreffende perceel, waar de tot 2,00 meter hoge zonnepaneleninstallatie mogelijk aangelegd gaat worden. Hieronder enkele hoogtemetingen zoals aangegeven in de dwarsdoorsnede: • Horenhilsedijk: 2,5m +NAP • Het perceel: -1,2 meter NAP • Bodem van de omliggende sloten: -1,95 tot -2,2 meter NAP Natuur Het plangebied Horenhilsedijk, bestaat uit twee intensief gebruikte agrarisch akkerpercelen omgeven en gescheiden door agrarische sloten en een watergang die onderdeel is van de NNB. Natuurwaarden in het plangebied zijn vrijwel afwezig.

Naast het plangebied ligt een zeer oud wiel met elzen en wilgenbos eromheen. Ook staat er een knotwilgenrij tussen het wiel en het plangebied. De sloten hebben steile oevers en weinig tot geen vegetatie. Samenvattend zijn de belangrijkste kwaliteiten van de locatie en de directe omgeving: - Onderdeel van de Groote Zonzeelse polder, welke als Cultuurhistorisch waardevol gebied bescherming geniet; - De kenmerkende rationele polderverkaveling en de openheid van het landschap met de mogelijkheid zeer ver te kijken; - Het landelijke, groene en agrarische karakter; - De ligging direct aan de Horenhilsedijk. Een dijk die de geschiedenis en wording van dit landschap kenmerkt; - Het plangebied ligt tussen natuurgebieden in, waardoor er kansen zijn voor verbinding van /en robuuster maken van bestaande natuur.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

39

Projectgerelateerd

Figuur 6 - Ligging van het plangebied (rood) waarbij in kleur het NatuurNetwerk Brabant goed te zien is, waaronder het bosje met wiel grenzend aan de westgrens van het plangebied en de watergang (NNB beek en bron) grenzend aan de zuidzijde aan het plangebied. Nog iets verder zuidelijk ligt een groter natuurgebied wat als Natte natuurparel te boek staat.

Het plangebied is gelegen in het oude open zeekleigebied. Ten aanzien van het zeekleigebied, stelt het beleidskader het volgende: “Het open zeekleigebied strekt zich uit over het noorden en westen van het buitengebied. Het kenmerkt zich door een schijnbaar willekeurig patroon van aan een gekoppelde individuele polders. Het gebied heeft hierdoor een dubbel karakter. Enerzijds is er het grootschalige open rationele agrarische landschap met lange en rechte wegen en waterlopen. Anderzijds is er het grillige verloop van dijken en kreken. De individuele polders zijn door de sterke ruimtelijke begrenzing door de dijken – die 2 à 3 meter boven het maaiveld uitsteken – vaak als afzonderlijke eenheden herkenbaar. Door de open agrarische percelen lopen sloten die veelal parallel aan de weg lopen. De zeekleigrond is uitstekende akkerbouwgrond. Deze sector is hier dan ook dominant aanwezig. Bebouwing concentreert zich in de dorpen en in mindere mate verspreid langs de dijken. De oude dijken vormen bijzondere historische elementen. Voorheen waren ze recht, maar door verschillende dijkdoorbraken hebben ze vaak een grillig verloop gekregen. Met name de oude dijken tussen Hoge en Lage Zwaluwe, tussen Lage Zwaluwe en Blauwe Sluis en de Helkantsedijk zijn van cultuurhistorisch belang. Op een aantal dijken is beplanting aanwezig. 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

40

Projectgerelateerd

Met name de eikenbeplanting aan de Helkantsedijk is waardevol. Verder zijn de diverse wielen achter de dijken en het oude kerkhofje bij Oud-Drimmelen van cultuurhistorisch belang.” Ten aanzien van het gebruik is in de ruimtelijke onderbouwing aangegeven: “De kavels aan de Horenhilsedijk liggen in het open zeekleigebied. Het is in gebruik als grasland. Langs de noordkant van het projectgebied loopt de dijk tussen Hooge en Lage Zwaluwe.”

5.2.1 Kwantitatief Het areaal aan landschappelijke kwaliteitsverbetering is opgemaakt uit het landschappelijke inpassingsplan, weergegeven in Figuur 7.

Figuur 7 - Landschappelijks inpassingsplan Horenhilsedijk

Ten aanzien van de in te zetten oppervlakten is in de ruimtelijke onderbouwing aangegeven: De kavels voor het beoogde zonneveld Horenhilsedijk liggen tussen de kernen Hooge Zwaluwe en Lage Zwaluwe. Dit betreffen: • L302: 3.330 m2 • L13: 28.450 m2 • L14: 55.520 m2 • L15: 14.780 m2 Tezamen 10,2 hectare groot. Met een oppervlakte van 10,2 hectare initiatief, zou 10% (ongeveer 1,0 hectare) een permanente invulling moeten krijgen als landschappelijke kwaliteitsverbetering. De sowieso al verplichte landschappelijke inpassing kan als kwaliteitsverbetering ingezet worden als deze zowel landschappelijk als ecologische 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

41

Projectgerelateerd

meerwaarde hebben voor de omgeving. De gemeente streeft naar duurzame aanleg en instandhouding. Dit houdt in dat de landschappelijke inpassing een permanent karakter heeft. Ook na verwijdering van de zonnepanelen en bijbehorende voorzieningen moeten de nieuwe landschapselementen worden behouden. In de ruimtelijke onderbouwing en in het landschapsontwerp wordt natuurcompensatie beschreven. In het landschapsontwerp (d.d. 13 april 2023) wordt de uitgelegd hoe de oppervlakte aan landschappelijke kwaliteitsverbetering is opgebouwd. Deze bestaat uit heggen, hagen, een akkerbloemenvegetatie en een wandel- fietspad. Gezamenlijk neemt dit 1,4 hectare in beslag, wat gelijk is aan 14% van het plangebied. De groene onderhoudsstroken (1 hectare) worden terecht niet als landschappelijke kwaliteitsverbetering aangemerkt. Toetsing aan de indicatoren In totaal kan een areaal van 1,4 hectare worden landschappelijke ingericht. Dit is ca. 14 % van het totale initiatief en hiermee wordt voldaan aan de minimale eis uit het beleidskader. Voornoemde beoordeling staat los van de kwalitatieve beoordeling die in onderstaande paragraaf is toegelicht.

5.2.1 Kwalitatief Beschrijving van het initiatief: In de ruimtelijke onderbouwing wordt beschreven dat 10% van het veld is gereserveerd voor natuurcompensatie, met streekeigen beplanting. Uitgangspunt bij de inpassing van het zonneveld is dat het bestaande landschap wordt gerespecteerd. Dat betekent dat er rekening wordt gehouden met omliggende bebossing en singels en dat bestaande sloten behouden blijven. Gedeeltelijk moet het gebied een open karakter behouden. Onderdeel van het plan is natuurcompensatie ter grootte van 10% van het zonneveld. De nieuwe beplanting op het erf is streekeigen. Het zonneveld wordt ingezaaid met bloemrijk grasland. Schapen zorgen voor begrazing tussen de panelen. Op deze manier wordt dubbel grondgebruik mogelijk gemaakt. Rondom het panelenveld wordt een vrije zone van 5 meter aangehouden. Deze stroken zijn begroeid met bloemrijk gras. Langs de sloten wordt riet aangeplant. Het hekwerk wordt van natuurlijke materialen gemaakt, zoals bijvoorbeeld een kastanje schapenhek. In het Landschapsontwerp is af te lezen dat deze inpassing is vertaald naar: 1 2 watergangen met rietvegetatie 2 Akkerbloemvegetatie met solitaire zwarte els 3 Bloemrijk grasland 4 1 knip- en scheerheg 5 2 elzenhagen aan weerszijde van het initiatief

Landschap Onder landschappelijke kwaliteitsverbetering wordt een verbetering verstaan en geen instandhouding. De bestaande elementen uit het plangebied en uit de directe omgeving worden daarom niet gezien als kwaliteitsverbetering. Daarmee wordt tevens de instandhouding van de waterlopen en oevers niet aangenomen als kwaliteitsverbetering. De doelstelling van het beleidskader Grootschalige zonnevelden, betreft een kwaliteitsverbetering van het landschap, bijvoorbeeld door de aanleg van nieuw landschap en natuurontwikkeling. De inpassing moet volgens het beleidskader zowel landschappelijke als ecologische meerwaarde hebben voor de omgeving.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

42

Projectgerelateerd

Figuur 8 - Dwarsdoorsnede uit het landschapsontwerp

Uit de dwarsdoorsneden is op te maken dat de zuidelijke en de noordelijke watergangen van rietkragen worden voorzien. Bovendien is bij de zuidelijke watergang een natuurvriendelijke flauwe oever ingetekend. Echter in de legenda ontbreekt deze. Het is niet duidelijk of de initiatiefnemer daadwerkelijk een flauwe oever gaat aanleggen, of dat deze oever hier al in deze vorm ligt. De bijdrage aan de permanente kwalitatieve landschapsverbetering van zonneveld Horenhilsedijk wordt in het landschapsontwerp (d.d. 13-04-2023) verwezen naar de volgende punten: - Aan de noord- en zuidzijde wordt het veld met rietkragen of rietvegetatie begrensd. - Heggen en hagen: De sloten in het gebied staan haaks op de dijk en verbinden de dijk op visueel met de watergang ten zuiden van het plangebied en de zuidelijke zandwinput. Deze verbindingen worden versterkt met twee elzenhagen (max. 3 meter hoog) aan de west- en oostzijdes van het zonneveld en door een knip- en scheerheg die temidden van het park van de dijk naar de watergang loopt. De knip- en scheerhaag blijft lager (+/- 2 meter hoog, 2 meter bereed) om grote schaduwwerking op de zonnepanelen te voorkomen. - Aan de zuidwestzijde van het park wordt een akkerbloemenvegetatie aangeplant, waarbij zich ook het informatiepunt bevindt.

Landschappelijk beoordeling De hierboven benoemde punten leiden tot een vorm van landschappelijke inpassing die passend is bij het zeekleilandschap. De lage beplantingen ontnemen voor het grootse deel het zicht op de panelen, zonder daarmee de openheid van het zeekleilandschap onevenredig aan te tasten en de panelen volgen de verkavelingsrichting van het huidige landschap. Voor landschappelijke kwaliteitsverbetering is echter meer nodig dan inpassing. Het is niet geheel duidelijk of de getekende flauwe oever aan de zuidzijde in exact in deze vorm al bestaat of door de initiatiefnemer de oever wordt aangelegd. Ervan uitgaande dat deze flauwe oever aangelegd wordt, is er in die strook sprake van een landschappelijke kwaliteitsverbetering die past binnen het zeekleilandschap. Dit punt dient dan wel verduidelijkt te worden. Het overige areaal aan landschappelijke inpassing zal beperkt bijdragen aan landschappelijke kwaliteitsverbetering. In het beleidskader grootschalige zonnevelden staat dat één van de groene ambities is om de contrasten tussen de open zeeklei- en veenweide gebieden en de besloten zandgebieden te vergroten door op het zandgebied wegen te beplanten met bomenlanen/rijen en de beplanting op de zeeklei- en veengronden te beperken tot de hoofdwegen. De voorgestelde perceelsbeplantingen van 3

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

43

Projectgerelateerd

meter hoge elzenhagen zijn een inpassingsmaatregel, maar dragen niet bij aan een permanente landschappelijke kwaliteitsverbetering van het zeekleilandschap. Aan de andere kant zijn de voorgestelde beplantingen van een dusdanige kleinschaligheid in breedte en in hoogte dat ze de openheid en robuustheid van de polder ook niet noemenswaardig zouden aantasten. Immers rietkragen en gewassen kunnen (tijdelijk) ook tussen de 1 en 2 meter hoog worden. Samenvattend zijn er enkele maatregelen genomen die leiden tot een landschappelijke kwaliteitsverbetering, maar is de omvang van kwaliteitsverbeteringen maatregelen erg beperkt. Het plan voldoet wel in voldoende mate aan het beleidskader, mits de flauwe oevers ook daadwerkelijk worden aangelegd (verduidelijking is nodig). Natuur Het plangebied Horenhilsedijk bestaat uit twee intensief gebruikte agrarisch akkerpercelen omgeven en gescheiden door agrarische sloten en een watergang die onderdeel is van NNB. Natuurwaarden in het plangebied zijn vrijwel afwezig. Naast het plangebied ligt een zeer oud wiel met elzen en wilgenbos eromheen. Ook staat er een knotwilgenrij tussen het wiel en het plangebied. De sloten hebben steile oevers en weinig tot geen vegetatie. De QuickScan flora en fauna die in 2018 is uitgevoerd behandeld zoals het ook aangeeft alleen het onderdeel soortenbescherming van de Wet natuurbescherming.

De Wnb gebiedsbescherming is niet behandeld. Terwijl op korte afstand een Natura2000-gebied (de Biesbosch) ligt en een sloot die onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (in Brabant Natuurnetwerk Brabant) zijn aan het perceel grenst. Een korte voortoets voor het Natura2000-gebied de Biesbosch is wel noodzakelijk. Ook een toetsing aan de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Brabant is noodzakelijk. Zeker omdat in Brabant ook getoetst moet worden aan de externe werking van projecten. De QuickScan behandelt dus alleen het onderdeel Wnb soortenbescherming en deze is zeer summier uitgevoerd. Bij de toetsing is alleen gekeken naar waarnemingen van soorten die niet ouder zijn dan 3 jaar. Hierdoor is maar een beperkt beeld gekregen van de mogelijk voorkomende (beschermde) soorten. Zo is het voorkomen van de beschermde grote modderkruiper in de watergangen rond het plangebied niet naar voren gekomen. Deze soort is tijdens een inventarisatie van het waterschap in 2013 in verschillende watergangen rond het plangebied aangetroffen. Dat de soort daarna niet meer is waargenomen wil niet zeggen dat de soort er niet meer zit. Tijdens het veldbezoek is er met schepnet in de wateren steekproefsgewijs naar amfibieën gezocht. Hierbij is de grote modderkruiper niet aangetroffen, wel is veel slib aangetroffen, wat aangeeft dat de potenties voor grote modderkruiper aanwezig zijn.

Dat de vis niet is aangetroffen tijdens het veldbezoek in november is niet vreemd want het verkeerde tijdstip om te onderzoeken en betekent niet dat de soort niet aanwezig is. Om de soort uit te kunnen sluiten dient een nader onderzoek uitgevoerd te worden dat voldoet aan het inventarisatieprotocol van het NGB. Ook de aanwezigheid van de bever om het plangebied is niet opgemerkt en dus ook niet getoetst. Hierdoor zijn voor deze soorten ook geen voorzorgsmaatregelen of mitigerende maatregelen geformuleerd. De conclusie is dat de QuickScan flora en fauna van onvoldoende kwaliteit is en dat belangrijke onderdelen van de Wnb niet getoetst zijn. Omdat de QuickScan alweer vier jaar oud is wordt geadviseerd een nieuwe QuickScan met de toetsing van de onderdelen Natura 2000-gebiedsbescherming en NNN uit te voeren. Mogelijk komt daar ook nader onderzoek voor soorten uit naar voren, maar mogelijk kan ook met voorzorgsmaatregelen voor soorten de noodzaak om een ontheffing aan te vragen worden voorkomen. De komst van het zonneveld Horenhilsedijk biedt kansen om de landschappelijke kwaliteit te verbeteren door nieuwe natuur te creëren in en om het veld. Deze kansen zijn beperkt aangegrepen. De natuurelementen in het ontwerp zijn summier en voornamelijk ter ondersteuning van een doodlopend wandelpad.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=017d7702-a17e-449a-9766-021726968543