CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

11 02 Bijlage Rapport Royal Haskoning Herbeoordeling zonneparken.pdf

Raad 4 juli 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Ontwerp-verklaring van geen bedenkingen Zonnepark Horenhilsedijk Hooge Zwaluwe31.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

RAPPORT Herbeoordeling zonnevelden

Klant:

Gemeente Drimmelen

Referentie: BI8453-MI-RP-221215-1432 Status:

Definitief/1

Datum:

6 juni 2023

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 +31 88 348 20 00 T +31 33 463 36 52 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Herbeoordeling zonnevelden Sub titel Referentie: BI8453-MI-RP-221215-1432 Status: 1/Definitief Datum: 6 juni 2023 Projectnaam: Herbeoordeling zonnevelden Drimmelen Projectnummer: BI8453 Auteur(s): Royal HaskoningDHV Opgesteld door: Royal HaskoningDHV Gecontroleerd door: RS Datum: 26-05-2023 Goedgekeurd door: TS Datum: 06-06-2023

Classificatie Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderzins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

i

Projectgerelateerd

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

ii

Projectgerelateerd

Inhoud 1.

Introductie

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Doelstelling

1

1.3

Uitgangspunten

1

1.4

Overzicht van de aanvragen

4

2.

Kader voor herbeoordeling

8

3.

Herbeoordeling zonneveld Vierendeelseweg

11

3.1

Maatschappelijke meerwaarde

11

3.1.1 3.1.2 3.1.3

Meervoudig ruimtegebruik Bijdrage energietransitie Participatie

11 11 12

3.2

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

12

3.2.1 3.2.2

Kwantitatief Kwalitatief

14 15

3.3

Het dienen van een leerdoel

19

3.4

Locatieafweging

20

3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4

Aansluiting energienet Technische ontwerpprincipes Ontwerprichtlijnen landschap Samenvatting beoordeling Vierendeelseweg

20 20 22 23

4

Herbeoordeling zonneveld De Bergen

24

4.1

Maatschappelijke meerwaarde

24

4.1.1 4.1.2 4.1.3

Meervoudig ruimtegebruik Bijdrage aan de energietransitie Participatie

24 24 25

4.2

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

25

4.2.1 4.2.2

Kwantitatief Kwalitatief

28 29

4.3

Het dienen van een leerdoel

31

4.4

Locatieafweging

31

4.4.1 4.4.2 4.4.3 4.4.4

Aansluiting energienet Technische ontwerpprincipes Ontwerprichtlijnen landschap Samenvatting beoordeling zonneveld De Bergen

31 32 34 35

5

Herbeoordeling zonneveld Horenhilsedijk

36

5.1

Maatschappelijke meerwaarde

36

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

iii

Projectgerelateerd

5.1.1 5.1.2 5.1.3

Meervoudig ruimtegebruik Bijdrage aan de energietransitie Participatie

36 37 38

5.2

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

38

5.2.1 5.2.1

Kwantitatief Kwalitatief

41 42

5.3

Het dienen van een leerdoel

45

5.4

Locatieafweging

46

5.4.1 5.4.2 5.4.3 5.4.4.

Aansluiting energienet Technische ontwerpprincipes Ontwerprichtlijnen landschap Samenvatting beoordeling zonneveld Horenhilsedijk Lage Zwaluwe

46 47 52 53

6

Herbeoordeling zonneveld Moerseweg 3a

54

6.1

Maatschappelijke meerwaarde

54

6.1.1 6.1.2 6.1.3

Meervoudig ruimtegebruik Bijdrage aan de energietransitie Participatie

54 54 55

6.2

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

56

6.2.1 6.2.2

Kwantitatief Kwalitatief

58 59

6.3

Het dienen van een leerdoel

60

6.4

Locatieafweging

61

6.4.1 6.4.2. 6.4.3 6.4.4

Aansluiting energienet Technische ontwerpprincipes Ontwerprichtlijnen landschap Samenvatting beoordeling zonneveld Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe

61 61 63 64

7

Herbeoordeling zonneveld Nieuwstraat, Vogelstraat

65

7.1

Maatschappelijke meerwaarde

65

7.1.1 7.1.2 7.1.3

Meervoudig ruimtegebruik Bijdrage aan de energietransitie en klimaatdoelen Participatie

65 65 66

7.2

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

67

7.2.1 7.2.2

Kwantitatief Kwalitatief

70 71

7.3

Het dienen van een leerdoel

73

7.4

Locatieafweging

73

7.4.1 7.4.2 7.4.3 7.4.4

Aansluiting energienet Technische ontwerpprincipes Ontwerprichtlijnen landschap Samenvatting beoordeling zonneveld Nieuwstraat, Vogelstraat

73 74 75 76

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

iv

Projectgerelateerd

8

Conclusies

78

8.1

Vierendeelseweg

78

8.2

De Bergen

78

8.3

Horenhilsedijk

78

8.4

Moerseweg 3a

78

8.5

Nieuwstraat Vogelstraat

78

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

v

Projectgerelateerd

1. Introductie Dit hoofdstuk beschrijft de aanleiding, doelstelling en uitgangspunten voor de herbeoordeling van vijf aanvragen voor de realisatie van zonnevelden 1 in de gemeente Drimmelen.

1.1

Aanleiding

In 2018 heeft de gemeente Drimmelen beleid voor grootschalige energieopwekking opgesteld om te voldoen aan haar ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. De plannen om maximaal 150 hectare zonneveld te realiseren tot 2021, oftewel bijna 3% van het landbouwareaal in de gemeente, zorgden voor weerstand vanuit inwoners. Het doel is daarom begin 2019 teruggebracht naar maximaal 10 hectare tot 2021 in een aangepast beleidskader, met daarin een overgangsregeling voor al binnengekomen omgevingsvergunningaanvragen. Voor de realisatie van zonnevelden zijn (volgend op de eerste versie van het beleidskader uit 2018) in totaal 5 vergunningaanvragen ingediend voor een omgevingsvergunning voor de realisatie van een zonnepark. De beoordeling van deze vijf aanvragen door de gemeente Drimmelen heeft geleid tot één positief besluit. Er is één omgevingsvergunning verleend: Zonnepark De Bergen in Terheijden (ten behoeve van TEC (Traais Energie Collectief)). De aanvragen voor de overige locaties zijn op basis van een aantal beoordelingscriteria afgewezen. Bij deze overige locaties is Naga Solar betrokken samen met enkele grondeigenaren. Er is door deze partijen beroep ingesteld tegen het besluit om alleen voor Zonnepark De Bergen een omgevingsvergunning af te geven en om andere aanvragen te weigeren. Dit heeft uiteindelijk geleid tot het aantekenen van hoger beroep.

In hoogste instantie resulteerde dit op 16 februari 2022 tot uitspraken van de Raad van State waarin alle besluiten zijn vernietigd en de gemeente is opgedragen om opnieuw te besluiten op de aanvragen.

1.2

Doelstelling

De gemeente Drimmelen heeft Royal HaskoningDHV gevraagd om een deskundige en zorgvuldige herbeoordeling uit te voeren van de vijf aanvragen in verband met een omgevingsvergunning voor de zonnevelden. De herbeoordeling moet gebeuren in lijn met het beleidskader uit 2018 en met inachtneming van de uitspraken van de Raad van State van 16 februari 2022. Het doel is dat de gemeente Drimmelen een goed gemotiveerd besluit kan nemen over het wel of niet verlenen van de omgevingsvergunningen en hiermee uitvoering geeft aan de uitspraak van de Raad van State.

1.3

Uitgangspunten

Voor de herbeoordeling zijn in overleg met de Gemeente Drimmelen de volgende uitgangspunten gehanteerd: − De herbeoordeling heeft betrekking op de activiteit planologisch strijdig gebruik (artikel 2.1, lid 1, onder c, van de Wabo). − Het kader voor de herbeoordeling vormt het ‘Beleidskader Grootschalige Zonnevelden’ van Gemeente Drimmelen d.d. 4 september 2018, zoals vastgesteld in de gemeenteraad d.d. 13 september 2018 (hierna: het beleidskader of het beleid). − In de herziene versie van het beleidskader (2019) is het maximum areaal aan zonnevelden beperkt tot 10 hectare. De betreffende vijf aanvragen zijn ingediend in 2018 op het moment dat het beleidskader uit 2018 was vastgesteld, dan wel in ontwerp was gepubliceerd. Het maximum 1

Locaties/ velden met rijen van grondgebonden zonnepanelen en daarbij behorende voorzieningen en landschappelijke inpassingsmaatregelen, met als doel het produceren van hernieuwbare energie. Ook wel zonneparken genoemd.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

1

Projectgerelateerd

−

−

−

−

−

areaal van 10 hectare is hiermee niet van toepassing op de herbeoordeling. In de herbeoordeling is uitgegaan van een maximum areaal van 150 hectare aan zonneparken zoals genoemd in het beleidskader van 2018. De gezamenlijke oppervlakte van de vijf zonnevelden blijft ruim binnen de grens van 150 hectare uit het beleidskader. De zonnevelden worden daarom niet ten opzichte van elkaar beoordeeld/ er wordt geen ranking aangebracht. De feitelijke situatie in 2018 (moment van indienden van de aanvragen) is als referentiesituatie gehanteerd in de herbeoordeling. Voor de uiteindelijke vergunningverlening kan ook nieuwe informatie van belang zijn, zoals tussentijds gewijzigd provinciaal beleid. Dit maakt geen onderdeel uit van de scope van dit onderzoek, aangezien de herbeoordeling is uitgevoerd op grond van de referentiesituatie in 2018. Er wordt vanuit gegaan dat alle aanvragen ontvankelijk zijn, aangezien dit al eerder door de gemeente is getoetst. De ontvankelijkheid wordt daarom in dit rapport niet getoetst. In de hoger beroep procedure was de ontvankelijkheid niet in geschil. Royal HaskoningDHV heeft als onafhankelijk advies- en ingenieursbureau de herbeoordeling uitgevoerd door middel van een bureaustudie, een locatiebezoek, en expert judgement van ter zake deskundige adviseurs: planoloog, ecoloog, landschapsarchitect, technisch expert zonneenergie en jurist.

Er zijn door Royal HaskoningDHV geen nieuwe onderzoeken uitgevoerd, zoals ecologisch onderzoek. Wel zijn de bij de aanvragen door de initiatiefnemers ingediende rapporten en onderzoeken betrokken bij de herbeoordeling. Zie hiervoor het overzicht in tabellen 1 t/m 6. Het beleidskader bevat een aantal niet nader gedefinieerde begrippen die geoperationaliseerd dienen te worden om de herbeoordeling eenduidig uit te kunnen voeren. Op basis van expert judgement (door Royal HaskoningDHV) uit ervaring met vergelijkbare onderzoeken is gekozen voor de volgende interpretatie van begrippen (zie onderstaande kaders).

Kwalitatieve ontwerprichtlijnen erfbeplanting Onder 5.4 Kwalitatieve richtlijnen per landschapstypen wordt gesproken over hoe om te gaan met erfbeplanting. Onder erfbeplanting verstaan wij de beplanting die aanwezig is in de directe omgeving van een woonhuis of hoofdgebouw en aan de randen van de “huiskavel”. De beschreven richtlijnen voor erfbeplanting hebben wij niet strikt toegepast op de zonnevelden zelf. Wij beschouwen de zonnevelden gelet op hun maat en schaal niet als erven, maar als percelen waar het landgebruik van akkerbouw gaat transformeren naar energieopwekking. De beplanting die rondom de zonnevelden ontworpen is, is geen erfbeplanting maar perceelsbeplanting en zien wij als onderdeel van de landschappelijke inpassing. En deze moeten in de zeekleipolder juist niet hooggaand zijn, omdat daar de openheid als kernkwaliteit gewaarborgd dient te worden. Brede permanente rietkragen op flauwe oevers zijn hier landschappelijk en ook ecologisch meer op hun plaats. Waar dus bijvoorbeeld in de kwalitatieve ontwerprichtlijnen beschreven wordt dat in een zeekleigebied de zijdelingse erfgrenzen volledig ingeplant worden, dan wel blijven met bijvoorbeeld een houtsingel, bomenrij of waterloop met rietkraag, gaan wij ervanuit dat deze richtlijn primair ziet op de nabijheid gelegen woningen en boerderijen (de erven).

Dit ook in relatie tot het technische ontwerpprincipe zichtbaarheid (zie kader hieronder).

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

2

Projectgerelateerd

Technisch ontwerpprincipe zichtbaarheid In het beleidskader is het volgende technische ontwerpprincipe opgenomen ten aanzien van de zichtbaarheid van zonnepanelen: “De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen.” De zichtbaarheid gaat dus primair over de zichtbaarheid op zonnepanelen gezien vanuit de woningen. Voor de herbeoordeling verstaan we hieronder de woonpercelen van waaruit het initiatief duidelijk waarneembaar is. Dit kan inhouden dat er nul, één of meerdere landbouwkundige percelen tussen de woningen en het zonneveld kunnen liggen. De voornoemde uitleg betekent niet dat zonnevelden per definitie geheel niet zichtbaar mogen zijn. De gewenste mate van zichtbaarheid in het algemeen hangt af van het betreffende landschapstype en lokale kenmerken ter plaatse.

Landschappelijke inpassing versus landschappelijke kwaliteitsverbetering In het beleidskader worden de termen landschappelijke inpassing en landschappelijk kwaliteitsverbetering gebruikt. Het is voor de beoordeling van belang om te benadrukken dat landschappelijke kwaliteitsverbetering niet hetzelfde eis als landschappelijke inpassing. Landschappelijk inpassing heeft als primaire doel dat de zonnevelden goed worden ingepast. Het areaal aan landschappelijke inpassing dient volgens het beleidskader minimaal 10% te zijn. Landschappelijk kwaliteitsverbetering heeft als doel dat het landschap structureel en blijvend wordt verbeterd c.q. versterkt als gevolg van de ontwikkeling van het zonneveld. Er kan overlap zitten tussen beide begrippen. Een landschappelijke inpassingsmaatregel kan ook leiden tot kwaliteitsverbetering van het landschap, maar dat is niet altijd het geval. Onderstaand worden drie voorbeelden gegeven ter illustratie: - Robuust uitgevoerde en permanente natte natuur, struweelhagen of bosvakken die goed passen binnen het gebied en (cultuurhistorische) landschap kunnen zowel landschappelijke inpassingsmaatregelen zijn en ook landschappelijk kwaliteitsverbetering.

- Een struweelhaag die niet robuust is uitgevoerd, of een bomenrij of haag die minder goed of niet passend is bij het betreffende landschapstype ter plaatse, heeft vooral als doel de zonnepanelen aan het zicht te onttrekken. Er is dan wel sprake van (enige mate) van landschappelijke inpassing, maar er kan niet worden gesproken van kwaliteitsverbetering van het landschap. - Bloemrijk- en kruidenrijk grasland is een inpassingsmaatregel. Als er sprake is van ecologisch beheer, en het bloem- of kruidenrijk grasland enige omvang en een permanent karakter heeft dan zal er in veel gevallen ook sprake zijn van kwaliteitsverbetering. Dit hangt ook af van de referentiesituatie.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

3

Projectgerelateerd

1.4

Overzicht van de aanvragen

In de onderstaande Figuur 1 zijn de locaties van de aanvragen op kaart aangegeven. In Tabel 1 is een overzicht weergegeven van de ingediende aanvragen.

Figuur 1 – Overzicht van de locaties van de aangevraagde zonnevelden

Locatie

Aanvrager

Datum aanvraag

Ontvankelijkheid

Vierendeelseweg Lage Zwaluwe (ter hoogte van Vierendeelseweg nr. 3)

NaGa Solar Holding B.V.

10-09-2018

Bevestiging in behandeling neming gemeente d.d. 07-12-2018

Zonnepark de Bergen Terheiden (tussen Wagenbergse Baan, De Bergen en het Markkanaal)

Izzy Projects (thans: Zonnepark de Bergen B.V.)

15-10-2018

Bevestiging in behandeling neming gemeente d.d. 03-12-2018

Horenhilsedijk Hooge Zwaluwe (ten zuiden van de Gaete-Horenhilsedijk)

NaGa Solar Holding B.V.

13-09-2018

Bevestiging in behandeling neming gemeente d.d. 07-12-2018

Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe (ter hoogte van Moerseweg 3a)

NaGa Solar Holding B.V.

13-09-2018

Bevestiging in behandeling neming gemeente d.d. 07-12-2018

Wagenberg, Nieuwstraat Wagenberg (tussen Brandestraat, Hoevenseweg en de Nieuwstraat)

NaGa Solar Holding B.V.

13-09-2018

Bevestiging in behandeling neming gemeente d.d. 07-12-2018

Tabel 1 – Overzicht aanvragen

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

4

Projectgerelateerd

Volledigheid van de aanvragen en ingediende aanvullingen Voor de vijf aanvragen zijn ruimtelijke onderbouwingen en landschappelijke inpassingsplannen opgesteld. In het kader van de ruimtelijke onderbouwing zijn de noodzakelijke en gebruikelijke onderzoeken uitgevoerd. In onderstaande tabellen is een overzicht opgenomen van de ingediende documenten per aanvraag die in de herbeoordeling zijn betrokken.

Vierendeelseweg 2 Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

B4o (Aangepaste versie 0504-2023)

Landschappelijk inpassingsplan

Landschapsplan Zon- en Natuurpark MiddenZwaluwe

B4o (05-04-2023)

QuickScan Flora en Fauna

QuickScan flora en fauna, zonnepark Lage Zwaluwe

BTL Advies (31-08-2018)

Overige onderzoeken

Archeologisch vooronderzoek en advies, Lage Zwaluwe, Vierendeelseweg,

ArGeoBoor rapport 1504 (11-08-2018)

Watertoets, Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

Agel Adviseurs (16-08-2018)

Milieuhygiënisch vooronderzoek, Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

Agel Adviseurs (14-08-2018)

Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe stikstofdepositie aanlegfase

Cauberg Huygen (13 april 2023)

Tabel 2 – Overzicht aanvraag Vierendeelseweg

De Bergen Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen

Pondera Consult (05-05-2023)

Landschappelijk inpassingsplan

Landschappelijke inpassing Zonnepark de Bergen

Hofstra Heersche (12-07-2019)

QuickScan Flora en Fauna

Natuurtoets Zonneparken te Terheijden

Antea Group (15-10-2018)

Overige onderzoeken

Rapport haalbaarheidsstudie TEC

Zown (18-06-2018)

Archeologisch rapport Zonnepark de Bergen

ArcheoPro (02-2019)

2

In de concept rapportage d.d. 15-12-2022 is abusievelijk uitgegaan van een verouderde versie van de ruimtelijke onderbouwing en het landschapsplan voor de locatie Vierendeelseweg. In de aangepaste concept rapportage van 17-01-2023 en in de voorliggende rapportage is dit gecorrigeerd en is uitgegaan van de meest actuele ingediende versies tot en met 05-05-2023.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

5

Projectgerelateerd

Verkennend bodemonderzoek conform NEN 5740

SGS Search (27-02-2019)

Toelichting op de aanvullingen aansluiting op het energienet

Zonnepark de Bergen B.V (27-02-2023)

Aanpassing aansluitwijze offerte B.12852 ZP De Bergen

Enexis Netbeheer (03-022021)

AERIUS-berekening zonnepark De Bergen

Pondera (29-03-2023)

Tabel 3 – Overzicht aanvraag De Bergen

Horenhilsedijk Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Horenhilsedijk Lage Zwaluwe

Re-Creatio (Aangepaste versie 24-042023)

Landschappelijk inpassingsplan

Landschapsontwerp Zonneveld Plus Horenhilsedijk Hooge Zwaluwe

Re-Creatio (Aangepaste versie 13-042023)

QuickScan Flora en Fauna

QuickScan flora en fauna Zonnepark Lage Zwaluwe- Horenhilsedijk

BTL Advies (05-12-2018)

Overige onderzoeken

Milieuhygiënisch vooronderzoek Zonnepark Plus Horenhilsedijk te Hooge Zwaluwe

Agel Adviseurs (04-12-2018)

Archeologisch Bureauonderzoek Hooge Zwaluwe, Horenhilsedijk (ong.) Gemeente Drimmelen (NB)

Transect (06-12-2018)

Zonnepark Horenhilsedijk stikstofdepositie aanlegfase

Cauberg Huygen (13 april 2023)

Tabel 4 - Overzicht aanvraag Horenhilsedijk

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

6

Projectgerelateerd

Moerseweg 3a Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Moerseweg 3a Lage Zwaluwe

Re-Creatio (Aangepaste versie 21-042023)

Landschappelijk inpassingsplan

Landschapsontwerp Zonneveld Plus - Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe

Re-Creatio (Aangepaste versie 13-042023)

QuickScan Flora en Fauna

QuickScan flora en fauna Zonnepark Hoge Zwaluwe- Moerseweg

Agel Adviseurs (04-12-2018)

Overige onderzoeken

Milieuhygiënisch vooronderzoek Zonnepark Plus Moerseweg 3a te Hooge Zwaluwe

Agel Adviseurs (04-12-2018)

Archeologisch Bureauonderzoek Hooge Zwaluwe, Moerseweg 3a Gemeente Drimmelen (NB)

Transect (07-12-2018)

Zonnepark Moerseweg stikstofdepositie aanlegfase

Cauberg Huygen (13 april 2023)

Tabel 5 – Overzicht aanvraag Moerseweg 3a

Wagenberg, Nieuwstraat Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Nieuwstraat Wagenberg

Re-Creatio (Aangepaste versie 24-042023)

Landschappelijk inpassingsplan

Landschapsontwerp Zonneveld Nieuwstraat Wagenberg

Re-Creatio (Aangepaste versie 13-042023)

QuickScan Flora en Fauna

QuickScan Wet natuurbescherming, onderdeel Soorten, Zonnepark Nieuwstraat/Vogelstraat te Wagenberg

BTL Advies (17-12-2018)

Overige onderzoeken

Milieuhygiënisch vooronderzoek Zonnepark Nieuwstraat te Wagenberg

Agel Adviseurs (18-12-2018)

Archeologisch Bureauonderzoek (BO) Wagenberg, Nieuwstraat Zonnepark Gemeente Drimmelen (NB)

Transect (30-01-2019)

Zonnepark Horenhilsedijk stikstofdepositie aanlegfase

Cauberg Huygen (13 april 2023)

Tabel 6 - Overzicht aanvraag Wagenberg, Nieuwstraat

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

7

Projectgerelateerd

2. Kader voor herbeoordeling In dit hoofdstuk is het kader beschreven dat wordt gehanteerd voor de herbeoordeling van de vijf zonnevelden. De locaties worden beoordeeld aan de hand van een viertal criteria zoals weergegeven in tabel 7. Per criterium zijn de beoordelingsindicatoren weergegeven die volgen uit het beleidskader. Ook is aangegeven welke methode is toegepast voor de herbeoordeling. Criteria 1 t/m 3 betreffen de zogeheten leidende principes uit het beleidskader. Het beleidskader (p.3) licht deze als volgt toe: “Deze leidende principes zijn algemene uitgangspunten waarmee rekening wordt gehouden bij het beoordelen van initiatieven. Initiatiefnemers moeten aantonen op welke wijze een project een bijdrage levert aan de drie leidende principes. Zonder aantoonbare maatschappelijke meerwaarde, landschappelijke kwaliteitsverbetering en leerkansen wordt geen medewerking verleend aan een initiatief” Het vierde criterium heeft betrekking op de specifieke locatieafweging vanuit zowel technisch als ruimtelijk perspectief. De ruimtelijke aspecten zijn hierbij deels afhankelijk van het landschapstype ter plaatse van het zonnepark. De indeling van de landschapstypen en de ontwerprichtlijnen per landschapstype en de uitsluitingsgebieden volgen uit hoofdstuk 5 van het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

8

Projectgerelateerd

Criteria

1

Leidend principe maatschappelijke meerwaarde, bestaand uit meervoudig ruimtegebruik, bijdrage energietransitie en sociale participatie.

Indicator

Methode voor beoordeling

Het zonnepark moet een bijdrage leveren aan initiatieven op het vlak van energietransitie. Ook educatie en informatie kunnen bijdragen aan het duurzaamheidsdenken van de inwoners van de gemeente.

Expert beoordeling op basis van de ingediende aanvraag

Wandel-of fietspaden en de aanleg van verbindingen voor toeristischrecreatieve routes

Beoordeling op basis van ingediende aanvraag/ bureaustudie. En expert judgement landschapsarchitect.

Mogelijk van inwoners om te participeren, bijv. door stroomafname of door mede eigenaarschap van het park.

Expert beoordeling op basis van de ingediende informatie/ aanvraag. Kwantitatieve toetsing van het areaal landschappelijk inpassing. En kwalitatieve beoordeling landschap en natuur op basis van expert judgement ecoloog en landschapsarchitect.

2

Leidend principe landschappelijke kwaliteitsverbetering

Minimaal 10% aan landschappelijke inpassing. De kwaliteit van nieuw landschap en natuurontwikkeling /ecologische meerwaarde en het permanente karakter van de landschapselementen.

3

Leidend principe, het dienen van een leerdoel.

Het beleidskader benoemt geen specifieke indicatoren.

Expert beoordeling op basis van de ingediende aanvraag.

Zo efficiënt mogelijke aansluiting op het energienet. De voorkeur gaat uit naar locaties met zo min mogelijk aansluitkosten.

Beoordeling initiatieven door technisch expert, zo kwantitatief als mogelijk op basis van ingediende informatie aanvraag.

Mate waarin het plan voldoet aan de technische ontwerpprincipes beleidskader, zoals de maximumhoogte en impact op de omgeving.

Toetsing initiatief aan de ‘harde’ ontwerpprincipes uit het beleidskader.

Mate waarin het plan voldoet aan de kwalitatieve ontwerprichtlijnen van het betreffende landschapstype.

Toetsing initiatief aan beleid (voor wat betreft uitsluitingsgebieden) en expert judgement landschapsarchitect.

4

Locatieafweging, zowel op technische aspecten, gebiedskenmerken en kwalitatieve ontwerprichtlijnen per landschapstype.

Tabel 7 - Criteria Beleidskader grootschalige zonnevelden Gemeente Drimmelen

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

9

Projectgerelateerd

Proces: concept rapportage en reacties Alle initiatiefnemers hebben via de gemeente Drimmelen de concept rapportage van 15-12-2022 en de gecorrigeerde versie van 17-01-2023 ontvangen en zijn door de gemeende Drimmelen in de gelegenheid gesteld hierop te reageren en de gevraagde aanvullende informatie in te dienen tot en met 5-5-2023. In de voorliggende rapportage wordt uitgegaan van de aanvullende gegevens die tot en met 5-5-2023 zijn ingediend, zoals weergegeven in tabel 2 t/m 6. Indien er bijvoorbeeld twee versies zijn van het landschappelijke inpassingsplan, dan wordt de meeste recente versie (die als aanvulling is ingediend) beschreven, en oudere inmiddels achterhaalde versies worden buiten beschouwing gelaten in de voorliggende rapportage. Naast de aanvullingen zoals weergegeven in de tabellen zijn ook de volgende reacties ingediend: • Reactie concept rapportage RHDHV en aanvullende documenten van Linssen cs Advocaten, 6 april 2023 namens NAGA solar. • Aanvullende informatie besluitvorming zonneparken, Zonnepark De Bergen, 27 februari 2023. Voornoemde reacties zijn waar relevant betrokken in de herbeoordeling. Aanpassingen of correcties op de concept rapportage van 17-01-2023 zijn doorgevoerd als hier naar het oordeel van Royal HaskoningDHV aanleiding toe is.

Het voorgaande betekent dat er geen kennis is genomen van de inhoud van een aantal documenten die na 5 mei 2023 zijn ingediend. Die stukken vormen geen onderdeel van het voorliggende rapport. Het betreft een aantal natuurtoetsen. Royal HaskoningDHV geeft het gemeentebestuur in overweging om deze stukken wel te betrekken bij de verdere besluitvorming. In de concept rapportage van 17-01-2023 zijn scores toegekend aan de hand van een kwalitatieve beoordeling met een 5-puntschaal. Voor de overzichtelijkheid en de zuiverheid van toetsing is, mede naar aanleiding van de ingediende reacties, besloten om in de voorliggende rapportage geen gebruik te maken van een vijfpuntsschaal. De herbeoordeling is beperkt tot de opdeling voldoet - voldoet onder voorbehoud van ondergeschikte (technische) aanvullingen – voldoet niet, of onvoldoende informatie om te kunnen beoordelen.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

10

Projectgerelateerd

3. Herbeoordeling zonneveld Vierendeelseweg In dit hoofdstuk is de aanvraag van het zonneveld Vierendeelseweg herbeoordeeld op basis van uitgangspunten en het kader, zoals beschreven in hoofdstuk 2.

3.1

Maatschappelijke meerwaarde

Maatschappelijke meerwaarde valt uiteen in drie aspecten, zoals toegelicht in §3.1.1 t/m 3.1.3.

3.1.1 Meervoudig ruimtegebruik Beschrijving van het initiatief: het meervoudig ruimtegebruik van zonneveld Vierendeelseweg is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, hoofdstuk 2.3.2. Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - Recreatie – Paden langs natuur: Door bestaande natuur te verbinden via nieuwe natuur in/nabij het zonnepark, ontstaan er mogelijkheden voor recreanten, zoals wandelaars, om een ronde te maken rondom de zonnepanelen en tevens te genieten van de natuur. De paden volgen de natuurstroken, die hiervoor worden aangelegd. Vanuit Hooge Zwaluwe ontstaat een pad vol natuur vanuit de Zeedijk - Korte Weg Ruilverkavelingsweg bij het gemaal via het bestaande fietspad naar het noorden en via nieuwe paden naar de Domeinenput. Een oplaadpunt voor E-bikes biedt de fietsers nieuwe energie. - Recreatie - Educatief element: Met behulp van een informatiebord over achtergrond, nut en noodzaak van de zonnepanelen ontstaat een er educatief element voor jong en oud. Ook de bezoekersloge aan de Domeinenput staat in het teken van duurzame energie en wordt via een openbaar wandelpad verbonden met de pluktuin aan de Vierendeelseweg. - Duurzame en natuurlijke voedselproductie: Aan de rand van het zonnepark komt een pluktuin met gewassen/ planten die beperkte of geen teeltverzorging nodig hebben, maar wel voedsel opleveren.

Genoemde voorbeelden zijn kruiden en struiken zoals blauwe bessen, bosbessen, bramen, nootachtigen en fruitbomen zoals appel, pruim en peer. Lokale deskundigen op dit gebied, zoals de initiatiefnemers van het voedselbos in Hooge Zwaluwe, worden betrokken bij het bepalen van de mogelijkheden, de juiste beplanting en het beheren en organiseren van de voedselproductie. Andersom kan het zon- en natuurpark ook een bijdrage leveren aan bestaande initiatieven op gebied van de duurzame en natuurlijke voedselproductie. Toetsing aan de indicatoren: Recreatieve routes en de pluktuin met duurzame voedselvoorziening en informatievoorziening maken aantoonbaar onderdeel uit van het landschappelijke inpassingsplan. Daarmee wordt voldaan aan het beleidskader.

3.1.2 Bijdrage energietransitie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan de energietransitie van zonneveld Vierendeelseweg is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, hoofdstuk 2.3.2, door de volgende punten: - Groene stroom productie: Het park zal een vermogen krijgen van ca. 35MWp –29.750 MWh/jaar. Dit geeft een stroomvoorziening voor nagenoeg 10.000 huishoudens. - Lokale participatie: Burgers worden betrokken bij de energietransitie – o.a. door de lokaal geproduceerde groene stroom af te nemen - en daardoor bewust van de transitie uitdaging; dit kan stimuleren om de eigen woning te verduurzamen. Het revolverende energiefonds van de Stichting Energietransitie Drimmelen (STED) kan ondersteuning bieden bij de financiering van maatregelen.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

11

Projectgerelateerd

Toetsing aan de indicatoren: De totale doelstelling van het beleid zoals het in 2018 te gelden had, betreft de realisatie van 150 ha aan zonne-energie projecten. Met het zonneveld Vierendeelseweg zou ruim 20% van deze doelstelling gerealiseerd worden. Het plan biedt kansen voor bevordering van het duurzaamheidsdenken door middel van lokale participatie. Het zonneveld heeft een behoorlijk omvang en levert daardoor een relatief grote bijdrage aan de doelstelling voor duurzame opwek. Het plan voldoet hiermee aan het beleid.

3.1.3 Participatie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan sociale participatie van zonneveld Vierendeelseweg is gemotiveerd in Bijlage 1 Zon- en natuurpark Midden Zwaluwe en in Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, hoofdstuk 2.3.2, door de volgende punten: - De gemeenschap deelt in de inkomsten van zonnestroom: Het streven van zonneveld Vierendeelseweg is om de lokale gemeenschap voor een belangrijk deel van het park mee te laten participeren. Zowel individuele als collectieve initiatieven worden voorgesteld. Genoemd worden de voorbeelden van revolverend fonds, investeren in het eigen vermogen of een(obligatie)lening in het vreemd vermogen. De uiteindelijke participatiegraad hangt af van de wil en mogelijkheden van de lokale gemeenschap om te participeren en hoe dit vorm wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijke partners. Een niveau van 100% lokale zeggenschap en/of 100% deelname in het eigen vermogen van het park behoort tot de mogelijkheden. De gekozen organisatie, structuur en participatiemodel voor wind A16 dient als voorbeeld. Dit wordt aangevuld met een postcoderoosregeling project. De STED, het Energie Fonds Brabant, de gemeente Drimmelen en de betrokken vormgevers van sociale participatie A16 spelen hierin een belangrijke rol.

- Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt betrekken bij het onderhoud: Het zon- en natuurpark behoeft onderhoud (zonnepanelen moeten worden schoongemaakt, natuur worden beheerd en voedsel geplukt/ geoogst). Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deze werkzaamheden onder begeleiding uitvoeren. Hiervoor is contact met !GO voor mensenwerk. Als het park tot realisatie komt, wordt een contract gesloten met hen voor het uitvoeren van passende werkzaamheden. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader vereist om een mogelijkheid aan te bieden aan inwoners om te participeren. Het plan biedt meerdere mogelijkheden aan de lokale gemeenschap om (financieel) te participeren in het zonnepark, welke aansluiten bij de doelstelling van het beleid. Het is op dit moment echter nog onduidelijk wat er daadwerkelijk gedaan is aan stakeholderparticipatie, of wat de concrete plannen en beoogde vervolgstappen zijn.

3.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering Voor de beoordeling van landschappelijke kwaliteitsverbetering is het nodig om een beeld te hebben bij de huidige en de gewenste kwaliteiten van het betreffende landschap. Daarom zal hier eerst op worden ingegaan. Dit op basis van een deskstudie en een locatiebezoek.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

12

Projectgerelateerd

Het beoogde zonneveld is gelegen in de Gemeente Drimmelen ten zuiden van Hollandsch Diep. Aan weerszijden van de Vierendeelseweg en ten zuiden van het fietspad dat onderlangs de dijk van de Zwaluwse Haven loopt. Het terrein grenst aan bestaande natuurgebieden, de Domeinenput en de Zwaluwse Haven. De Domeinenput is onderdeel van het project, maar maakt geen onderdeel uit van het plangebied. In Figuur 2 is de locatie aangegeven. Figuur 2 - Ligging van het plangebied op een satellietfoto (landschappelijk inpassingsplan)

Ten aanzien van het gebruik is in de ruimtelijke onderbouwing aangegeven: “De gronden zijn nu in gebruik voor agrarische doeleinden. Sinds het vertrek begin deze eeuw van de toenmalige eigenaar, heeft het grootste deel van deze agrarische gronden te koop gestaan. Voor de landbouwgronden was nauwelijks belangstelling vanwege de lage ligging (drassig) en de slechte kwaliteit van de grond; een relatief dun kleipakket op veen. In 2007 is de grond aangekocht door de huidige eigenaar met als doel een andere functie te realiseren op deze gronden.” Het plangebied is gelegen in het zeekleigebied, zoals aangegeven op het kaartje op pagina 17 van het beleidskader. Ten aanzien van het zeekleigebied, stelt het beleidskader het volgende: “Het open zeekleigebied strekt zich uit over het noorden en westen van het buitengebied. Het kenmerkt zich door een schijnbaar willekeurig patroon van aaneengekoppelde individuele polders. Het gebied heeft hierdoor een dubbel karakter. Enerzijds is er het grootschalige open rationele agrarische landschap met lange en rechte wegen en waterlopen. Anderzijds is er het grillige verloop van dijken en kreken. De individuele polders zijn door de sterke ruimtelijke begrenzing door de dijken - die 2 à 3 meter boven het maaiveld uitsteken - vaak als afzonderlijke eenheden herkenbaar. Door de open agrarische percelen lopen sloten die veelal parallel aan de weg lopen.

De zeekleigrond is uitstekende akkerbouwgrond. Deze sector is hier dan ook dominant aanwezig. Bebouwing concentreert zich in de dorpen en in mindere mate verspreid langs de dijken. De oude dijken vormen bijzondere historische elementen. Voorheen waren ze recht, maar door verschillende dijkdoorbraken hebben ze vaak een grillig verloop gekregen. Met name de oude dijken tussen Hoge en Lage Zwaluwe, tussen Lage Zwaluwe en Blauwe Sluis en de Helkantsedijk zijn van cultuurhistorisch belang. Op een aantal dijken is beplanting aanwezig. Met name de eikenbeplanting aan de Helkantsedijk is waardevol. Verder zijn de diverse wielen achter de dijken en het oude kerkhofje bij Oud-Drimmelen van cultuurhistorisch belang.”

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

13

Projectgerelateerd

Locatiekenmerken Het plangebied ligt duidelijk in het zeekleilandschap, heeft een landelijk groen en agrarisch karakter en grenst aan het natuurgebied de Zwaluwse Haven welke via het Gat van Den Ham verbonden is met de Biesbosch. Door de grote mate van openheid vallen hoge verder weg gelegen elementen op. Zo zijn de energiecentrale van Geertruidenberg (in het noordoosten), de kerktorens van zowel Hooge als Lage Zwaluwe, de hoogspanningsmasten ten zuiden van het plangebied en de windmolens in het noordwesten bij helder weer, goed te zien. Deze elementen zijn zo hoog dat ze boven de beplantingen van bomen (tot 25 meter hoogte) van lanen en erfbeplantingen uitsteken. Vanaf de Horenhilsedijk de Vierendeelseweg oprijdend, verandert het open grootschalige landschap langzaam in een meer besloten bosrijk natuurgebied, door zowel de bosschages rondom de Zwaluwse haven als die rondom de Domeinenput. Waar de Vierendeelseweg eerst kaarsrecht is, daar maakt hij richting het natuurgebied een natuurlijke bocht om twee wielen heen en vormt zo een geleidelijke overgang naar het meer besloten krekenlandschap van de Biesbosch. De meeste boerderijen in de directe omgeving zijn omringd met erfbeplanting, maar bij enkele wat grotere bedrijven met grote (koeien)schuren ontbreekt de omzomende erfbeplanting. Onder aan de dijk langs de Zwaluwse haven staan geknotte populieren en knotwilgen.

Verders bestaan de bosjes uit gewone schietwilgen, populieren, elzen en essen. Aan het fietspad onder langs de dijk heeft de natuurvereniging Made enkele struweelplanten (meidoorn) aangeplant. Het slootwater hier lijkt een ijzerfilmpje te hebben wat kan duiden op kwelwater. De veelal grazige groene taluds van de steile smalle dijkjes zijn als lijnen in het landschap te zien. Deze dijkjes steken al snel 3,5 meter boven het maaiveld uit. De sloten zijn steil en het waterpeil ligt zeker een dikke meter onder maaiveld. De landen meer naar de Horenhilsedijk toe worden gedraineerd. Natuur Het plangebied ligt in een voornamelijk agrarisch gebied met slechts enkele natuurelementen zoals de Domeinenput en bomenrijen en ruigtevegetaties die tot het Natuurnetwerk Nederland behoren. Enkele percelen van het plangebied grenzen aan het Natuurnetwerk Nederland. De agrarische percelen worden deels als grasland en deels als akkergrond gebruikt met wisselende teelten. De watergangen die de percelen van elkaar scheiden, bevatten waarschijnlijk permanent water en hebben vrij steile oevers. Volgens de QuickScan flora en fauna van 2018 zou er rijkelijke begroeiing in de watergangen aanwezig zijn met pijlkruid en kikkerbeet. Dit duidt erop dat de watergangen matig voedselrijk zijn en nog redelijke natuurwaarden hebben, ondanks dat ze in een intensief bemest landbouwgebied liggen.

Samenvattend zijn de belangrijkste kwaliteiten van de locatie en de directe omgeving: − De kenmerkende polderverkaveling, deels rationeel en deels grillig van aard. Hier terug te zien door de overgang van het open polderlandschap naar het meer besloten en natuurlijke landschap. − Het landelijke, groene en agrarische karakter. − De aanwezigheid van wielen en zichtbaarheid van het krekenlandschap. − Het plangebied ligt tussen natuurgebieden in, waardoor er kansen zijn voor verbinding van /en robuuster maken van bestaande natuur.

3.2.1 Kwantitatief Beschrijving van het initiatief: Het areaal aan landschappelijke inpassing is opgemaakt uit het landschappelijke inpassingsplan, zoals aangegeven in Figuur 3. De minimale oppervlakte voor landschappelijke inpassing is 10% van het zonnepark, waarbij de inpassing bij voorkeur een permanent karakter heeft.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

14

Projectgerelateerd

Figuur 3 - Het landschappelijke inpassingsplan van het zonneveld Vierendeelseweg.

Toetsing aan de indicatoren In de ruimtelijke onderbouwing is beschreven hoe de oppervlakte aan landschappelijke kwaliteitsverbetering is opgebouwd. De open ruimte tussen de rijen met zonnepanelen en de onderhoudsstroken en bestaande natuur worden terecht niet als landschappelijke kwaliteitsverbetering aangemerkt. De nieuwe landschappelijke elementen zoals struweel en natuurvriendelijke oevers buiten het hekwerk van de zonnevelden bedragen ca. 15%, zoals gemotiveerd in de ruimtelijke onderbouwing. Hiermee wordt voldaan aan de minimale eis uit het beleidskader voor 10% landschappelijke inpassing.

3.2.2 Kwalitatief Beschrijving van het initiatief: Uit het landschappelijke inpassingsplan (zie Figuur 3) volgt het uitgangspunt dat het bestaande landschap niet alleen wordt gerespecteerd, maar dat er een kwaliteitsverbetering optreedt door integratie van bestaande natuur met nieuwe natuur. Dat betekent dat er rekening wordt gehouden met omliggende bebossing en singels en dat bestaande sloten behouden blijven. De panelen worden aan het zicht onttrokken. Voor de bijdrage aan kwalitatieve landschapsverbetering van zonneveld Vierendeelseweg wordt in de Ruimtelijke onderbouwing verwezen naar het Landschappelijke inpassingsplan, waar het in hoofdstuk 3 is gemotiveerd aan de hand van de volgende punten: 1. De panelen worden aan het zicht onttrokken. Een nieuw wandelpad zorgt voor een recreatieve meerwaarde binnen de gemeente Drimmelen en zorgt er ook voor dat het cultuurhistorische Oude Wiel beleefbaar wordt.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

15

Projectgerelateerd

2. Ten behoeve van nieuwe ecologische verbindingen worden er langs de randen van het zonnepark een haag en nieuw laag struweel gerealiseerd. Langs veel van de aangrenzende watergangen komen er ecologische flauwe oevers. Rondom alle randen langs de opstellingen is een vrije onderhoudstrook van 3 meter te vinden bestaande uit kruiden- en faunarijk grasland. Ook binnen vrij te houden onderhoudstroken is er ruimte voor kruiden- en faunarijk grasland. Er is vanaf de Vierendeelseweg een doorzicht over het zonnepark richting het bestaande natuurgebied. 3. Binnen de landschappelijke inpassing langs alle randen van het zonnepark blijft er zoveel mogelijk openheid behouden, waarbij tegelijk ook het zicht op de lage panelen is afgeschermd. In het kader van de beveiliging wordt het gehele panelenveld afgesloten door een transparant hekwerk aan de buitenrand. Dit hekwerk valt deels weg in het zicht doordat deze aan de binnenrand van de haag is gesitueerd. 4. In het terrein gaat de opstelling mee in de verkavelingsrichting van het bestaande landschap. 5. Het maaiveld waarop de panelen staan krijgt een groene inrichting in de vorm van een kruiden- en bloemenrijk grasland. Op het terrein gaan schapen door middel van natuurlijk begrazingsbeheer de nieuwe natuurdelen onderhouden. Hierdoor blijft ook de landbouwkundige functie behouden.

Landschappelijk beoordeling Van de hierboven benoemde punten één tot en met vijf uit het landschappelijke inpassingsplan leiden de punten 1 tot en met 4 tot een vorm van landschappelijke inpassing die grotendeels passend is bij het zeekleilandschap. De lage beplantingen ontnemen voor het grootse deel het zicht op de panelen, zonder daarmee de openheid van het zeekleilandschap aan te tasten en de panelen volgen de verkavelingsrichting van het huidige landschap. Voor een grotendeels permanente landschappelijke kwaliteitsverbetering is echter meer nodig dan landschappelijke inpassing. De voorgestelde 3 meter hoge en 5 meter brede houtsingel grenzend aan het aangrenzende woonerf, past binnen de kwalitatieve richtlijnen voor erfbeplanting in een zeekleigebied en wordt beoordeeld als een kwaliteitsverbetering. Ook de, voor 4 van de 12 zonneveldranden voorgestelde 6 meter brede natuurvriendelijke flauwe oevers dragen bij aan een landschappelijke kwaliteitsverbetering die passend is bij dit zeekleilandschap. Voor het overige areaal aan landschappelijke inpassing is niet te stellen dat deze ook bij gaan dragen aan een landschappelijke kwaliteitsverbetering.

In het beleidskader grootschalige zonnevelden staat dat één van de groene ambities is om de contrasten tussen de open zeeklei- en veenweidegebieden en de besloten zandgebieden te vergroten door op het zandgebied wegen te beplanten met bomenlanen/rijen en de beplanting op de zeeklei- en veengronden te beperken tot de hoofdwegen. De voorgestelde perceelsbeplantingen van struweel en hagen tussen de Domeinenplas en de Zwaluwse haven kunnen wel als versterking van het besloten krekenlandschap gezien kunnen worden. De voorgestelde 1,6 hoog opgaande meidoornhagen en de tussen de 1 en 2 meter hoog opgaande struweelranden met diverse heesters en kruidenrijk gras, gelegen tussen de Domeinenplas en de Hornhilsedijk dragen in ieder geval niet bij aan een permanente landschappelijke kwaliteitsverbetering van het zeekleilandschap. Deze voorgestelde permanente perceelsbeplantingen doen strikt genomen juist afbreuk aan het zeekleilandschap voor wat betreft de grootschaligheid en openheid. Aan de andere kant zijn de voorgestelde beplantingen van een dusdanige kleinschaligheid in breedte en in hoogte dat ze de openheid en robuustheid van de polder ook niet noemenswaardig zouden aantasten. Immers rietkragen en gewassen kunnen (tijdelijk) ook tussen de 1 en 2 meter hoog worden.

De voorgestelde permanente perceelsbeplanting worden daarom niet negatief beoordeeld, maar ook niet als positief (lees: landschapsversterkend) voor het zeekleilandschap.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

16

Projectgerelateerd

De meeste zorgen gaan uit naar de dichtheid/intensiteit van de bedekking met zonnepanelen door de gekozen oost-west opstelling. De dak opstelling met zonnepanelen hebben tussenafstanden van 2,5 meter, maar zijn wel in totaal 9 meter breed. En de tussenopeningen zijn slechts 30 centimeter. Hierdoor zal er nauwelijks licht en water naar de bodem worden doorgelaten. Dit is eerder een verslechtering dan een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. De kans dat kruiden- en bloemenrijk grasland zich hier goed kan ontwikkelen, en dat ook de landbouwkundige functie behouden blijft (zoals beschreven in de ruimtelijke onderbouwing) is niet reëel. In het beleidskader is opgenomen dat de provincie Noord-Brabant de voorkeur geeft aan het plaatsen van zonnevelden op locaties in of aansluitend aan stedelijk gebied. Deze locatie valt noch binnen een stedelijk gebied en ligt ook niet aansluitend aan een stedelijk gebied. Daarentegen ligt dit gebied ingeklemd tussen twee gebieden die in het beleidskader grootschalige zonnevelden (p. 20) aangemerkt staan als uitgesloten gebieden. Bovendien vormt het losliggende perceel I3439 ruimtelijk gezien een vervreemding, wanneer ook hier zonnepanelen worden toegepast. Het is een gemiste kans dat dit perceel niet volledig is benut om het aangrenzende NNN-gebied robuuster te maken.

Toetsing aan de indicatoren: De oriëntatie van de panelen houdt rekening met de verkavelingsrichting. Dit is een goede inpassingsmaatregel, maar versterkt zichzelf niet de landschappelijke kwaliteit van het zeekleilandschap. Het toevoegen van 1 tot 2 meter hoge hagen en dragen is ook een inpassingsmaatregelen, maar vanuit landschappelijk perspectief geen kwaliteitsverbetering voor het zeekleilandschap. De landschappelijke kwaliteitsverbeteringen in de vorm van de houtsingel nabij de bebouwing en de vier ecologische flauwe oevers dragen wel bij aan het landschappelijk versterken van dit gebied. De dakopstelling van de panelen van 2 maal 4,5 meter met slechts openingen van 30 centimeter en paden van 2,50 meter daartussen maken het zeer onaannemelijk dat hier sprake kan zijn van het behoud van de landbouwkundige functie en ontwikkeling van kruidenrijke- en bloemrijke vegetatie. Het perceel I3439 vormt ruimtelijk een vervreemding en leidt niet tot kwaliteitsverbetering. Natuur De QuickScan flora en fauna die in 2018 is uitgevoerd, ziet op het onderdeel soortenbescherming van de Wet natuurbescherming. De gebiedsbescherming is niet behandeld (hetgeen ook wordt onderkend in de QuickScan). Op korte afstand ligt een Natura2000-gebied (de Biesbosch) en het Natuurnetwerk Nederland (in Brabant Natuurnetwerk Brabant) grenst aan de percelen.

Een korte voortoets die ziet op de gevolgen voor het Natura 2000-gebied de Biesbosch is noodzakelijk. De QuickScan flora en fauna is summier uitgevoerd. Bij de toetsing is alleen gekeken naar waarnemingen van soorten die niet ouder zijn dan 3 jaar. Hierdoor is maar een beperkt beeld gekregen van de mogelijk voorkomende (beschermde) soorten. Zo is het voorkomen van de beschermde grote modderkruiper in de watergangen in het gebied niet naar voren gekomen. Deze soort is tijdens een inventarisatie van het waterschap in 2013 in verschillende watergangen in en rond het plangebied aangetroffen. Dat de soort daarna niet meer is waargenomen, wil niet zeggen dat de soort er niet meer zit. Vermoedelijk heeft sindsdien nooit meer een inventarisatie plaats gevonden. Ook de aanwezigheid van enkele weidevogels in en om het plangebied is niet opgemerkt en dus ook niet getoetst. Hierdoor zijn voor deze soorten ook geen voorzorgsmaatregelen of mitigerende maatregelen geformuleerd. De conclusie is dat de QuickScan flora en fauna van onvoldoende kwaliteit is en dat belangrijke onderdelen van de Wnb niet getoetst zijn. Ook wordt opgemerkt dat het verflauwen van oevers bij verschillende A-watergangen wordt voorgesteld. De Watertoets uit 2018 gaat uit van een eerder versie van het plan waarin de flauwe oevers niet zijn voorgesteld.

Afstemming met het waterschap en actualisatie van de Watertoets is nodig.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

17

Projectgerelateerd

De kans om de Domeinenput robuuster te maken door struweel of bos aan de zuidkant van het natuurgebied aan te planten is benut. De panelen worden op een afstand van 20 meter om een waterplas gelegd, dit wordt als voldoende afstand beoordeeld. De genoemde verbindingsstroken van natuur van de Domeinenput naar het noordoosten en zuidoosten naar de natuur van het Gat van Den Ham en natuur langs het water van de haven van Hooge Zwaluwe bestaan uit een natuurvriendelijke oever en een meidoornhaag (zuidelijke perceel) en struweel en een houtsingel. De te verbinden natuurgebieden bestaan uit bos, water en ruigte. Aanleg van natuurvriendelijke oevers levert een ecologische meerwaarde. De aanleg van heggen en struwelen en kruidenrijk grasland geeft eveneens een ecologische meerwaarde. De kruidenrijke grasstroken dienen echter niet jaarrond begraasd te worden door schapen. Tijdelijke begrazing van het kruidenrijke gras kan wel, bijvoorbeeld een aantal weken in juli en augustus. Ook zou de begrazing gefaseerd plaats kunnen vinden zodat er altijd wel ergens in het plangebied bloemen tot bloei komen. Maaien heeft echter de voorkeur boven schapenbegrazing. Het plaatsen van de panelen onder een hoek van 10 graden tot een hoogte van maximaal 1,60 meter boven maaiveld, met slechts tussenruimtes van resp.

2,5 meter en 30 cm, maakt het zeer beperkt voor zon (licht) en regen om tot ver onder de panelen door te dringen. De oost-west gerichte rijen met panelen zijn in de huidige opstelling vanuit ecologisch perspectief niet wenselijk. De kruidenrijke vegetatie onder de panelen zal naar verwachting slecht of niet tot ontwikkeling komen. Het beheer van de landschappelijke inpassing buiten de rasters is erg optimistisch verwoord. Sinusbeheer werkt niet in combinatie met schapenbegrazing, is bewerkelijker dan 2 keer per jaar maaien en de stroken kruidenrijkgrasland zijn te smal om dit beheer goed uit te voeren. Het aanplanten van blauwe bessen en bosbessen in de pluktuin wordt ten stelligste afgeraden daar met name de blauwe bes zich snel door vogels kan verspreiden en in natuurgebieden invasief kan worden, met biodiversiteitsproblemen als gevolg. Frambozen of aalbessen zijn een betere optie. Toetsing aan de indicatoren: De mogelijkheden om de omliggende natuurgebieden te verbinden zijn door middel van aanleg van natuurvriendelijke oevers, struwelen en meidoornhagen redelijk goed benut. Het struweel dat wordt aangelegd vormt een verbinding met de bosschages van de Domeinenput. De natuurvriendelijke oevers hebben meerwaarde voor oeverplanten, insecten en waterleven. De meidoornhagen en struwelen hebben meerwaarde voor insecten en vogels en kleine zoogdieren.

Het is echter vanuit ecologisch perspectief jammer dat er is gekozen voor een intensieve oost-west opstelling van zonnepanelen. Hierdoor zal de kruidenrijke vegetatie onder de panelen naar verwachting slecht of niet tot ontwikkeling komen. Conclusie landschappelijke kwaliteitsverbetering Er wordt voldaan aan het minimum areaal landschappelijke inpassing. Er zijn verschillende inpassingsmaatregelen genomen, die geen kwaliteitsverbetering tot gevolg hebben. De intensieve dak opstelling van de zonnepanelen heeft zeker geen kwaliteitsverbetering tot gevolg. Het behoud van de landbouwkundige functie en ontwikkeling van kruidenrijke- en bloemrijke vegetatie onder de zonnepanelen zoals beschreven is niet reëel. Hier staat tegenover dat de aanleg van struweel grenzend aan de Domeinenput, de natuurvriendelijke oevers en de ecologische meerwaarde van de meidoornhagen leiden tot landschappelijke kwaliteitsverbetering. Concluderend wordt gesteld dat de positieve maatregelen tezamen voldoende zijn, en aan het beleidskader wordt voldaan, onder voorbehoud van een geactualiseerde en uitgebreide Natuurtoets en het niet aanplanten van blauwe bessen of andere potentieel invasieve soorten.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

18

Projectgerelateerd

3.3 Het dienen van een leerdoel Beschrijving van het initiatief: In de ruimtelijk onderbouwing (p.21) is het volgende opgenomen “Het zon- en natuurpark wil nadrukkelijk een rol spelen in de nabije toekomst bij het uitvinden en leren welke wijze van ontwikkelen van zonenergie in samenwerking met directe fysieke omgeving en gemeenschap optimaal bijdraagt aan de energietransitie en de maatschappelijke meerwaarde. De initiatiefnemer betrekt daarom alle relevante maatschappelijke en natuurorganisaties en deelt graag kennis en ervaring” Toetsing aan de indicatoren: De onderbouwing voor het leren door te doen is summier en weinig concreet. Het is daarbij echter van belang om op te merken dat het beleidskader hier ook niet tot nauwelijks handvatten voor geeft. Het beleidskader beschrijft in algemene zin op pagina 3: “Door te beginnen wordt ervaring opgedaan. Ofwel, we leren door te doen! Die ervaring wordt bij toekomstige plannen benut.” Het beleidskader schept geen duidelijkheid over de leerdoelen of het beoogde proces. De uitgesproken intentie van de initiatiefnemer om samen te werken en kennis en ervaringen te delen is daarmee voldoende om aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

19

Projectgerelateerd

3.4 Locatieafweging 3.4.1 Aansluiting energienet Beschrijving van het initiatief: In de ruimtelijke onderbouwing van het zonnepark Vierendeelseweg (paragraaf 2.3.2) is aangegeven, dat het park een vermogen zal krijgen van ca. 35MWp –29.750 MWh/jaar. Omdat er transportschaarste is in West-Brabant en ook vanuit kosten/baten overwegingen maakt de initiatiefnemer volgens de ruimtelijke onderbouwing gebruik van over dimensionering van de panelen t.o.v. omvormer en aansluiting capaciteit. Er is daarom slechts maximaal ca. 17,5 MW aansluitvermogen (50%) nodig t.o.v. 35 MW piekvermogen van de panelen (een eventuele SDE++ subsidie stel deze over dimensionering ook als voorwaarde). In de ruimtelijke onderbouwing is verder beschreven in paragraaf 4.12: “Gezien de recente ontwikkeling van marktprijzen is een mogelijkheid van aansluiting op een bestaande aansluiting op industrieterrein Moerdijk opportuun geworden en in onderzoek. In gesprek met Enexis is de 2e optie voor aansluiten op het openbare netwerk onderzocht. Er liggen prijsindicaties voor aansluiting op de grote MS stations in Moerdijk en Breda Noord. De grote benodigde vermogens rechtvaardigen de relatief grote afstand tot deze stations. Een 3e optie die in behandeling is, is cablepooling met de windturbines langs de A16. De afstand tot die turbines is relatief bescheiden.

De laatste optie is aansluiting op de bovenleiding van zowel het reguliere trein netwerk als de HSL die loopt langs de A16.Het totale benodigde aansluitingsvermogen wordt ook beïnvloed door het zonneveld Horenhilsedijk. Gezien de nabije ligging is het mogelijk om de aansluiting van deze 2 zonnevelden te bundelen in één kabel(tracé).” Daarnaast is aangegeven dat gebruik zal worden gemaakt van grootschalige batterijsopslag: “tevens is de inzet van grootschalige batterijen voorzien, die tijdelijke pieken in de productie kan opvangen en het transport van elektriciteit beter kan verdelen over deeltijd, waardoor een kleinere aansluiting (bv. inde range van 10–12 MW) nodig is.” Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader uit 2018 geeft aan dat er vanuit technisch oogpunt 3 aspecten zijn die bepalen of een locatie geschikt is voor een zonnepark: 1. de nabijheid van nationale energie-infrastructuur, 2. de aanwezigheid van grote afnemers of 3. locaties die reeds voorzien zijn van een voldoende zware aansluiting Er is nog niet definitief bekend hoe de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk er uit zal zien. Wel zijn de verschillende opties in de ruimtelijke onderbouwing voldoende toegelicht in lijn met het beleidskader. En met de toepassing van batterijopslag is een kleinere aansluiting mogelijk.

Gelet op de dynamische (markt)ontwikkelingen is het niet vreemd dat verschillende ook nieuwe opties nog in onderzoek zijn.

3.4.2 Technische ontwerpprincipes Bij de vormgeving van het zonnepark moet volgens het beleidskader (p.21) rekening worden gehouden met algemene technische ontwerpprincipes. Onderstaand zijn de geldende ontwerpprincipes beschreven

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

20

Projectgerelateerd

en is de toetsing van het plan weergegeven. − − − − − − − −

“De beveiliging van het zonnepark (indien deze noodzakelijk is) moet zoveel mogelijk in het landschap worden vormgegeven zodat er geen hekwerk zichtbaar is vanaf het maaiveld. Watergangen of grondwallen kunnen ook als mogelijke afscheiding dienen mits dit passend is in het landschap. Indien de plaatsing van een hekwerk wel noodzakelijk is, dan mag dit geen barrière vormen voor dieren. Eventueel kunnen faunapassages worden aangelegd. De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2,0 meter. De bijbehorende voorzieningen zoals schakelcellen, transformatoren, etc. dienen aan het zicht te worden onttrokken. De bijbehorende voorzieningen mogen maximaal 2,5 meter hoog worden. De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen. De impact op de omgeving moet beperkt zijn, er mag geen sprake zijn van overlast door bijvoorbeeld lichtschittering. Er mag geen overlast ontstaan voor het verkeer”.

Beveiliging en afscheiding van het zonnepark Het zonnepark is voorzien van een hekwerk, zoals aangegeven in het landschappelijke inpassingsplan. Het hekwerk bestaat uit schapengaas, waardoor kleine fauna door het hekwerk heen kunnen. Het hekwerk staat langs de binnenzijde van de haag rondom de panelenopstelling waardoor het zo min mogelijk opvalt. Grootschalige batterijen zijn vanuit veiligheidsoogpunt voorzien van een hekwerk rondom. Het is niet duidelijk hoe dit hekwerk in het landschap kan worden vormgegeven en niet zichtbaar is. Hoogte zonnepanelen De oriëntatie van de panelen is deels noordoost/zuidwest en deels noordwest/zuidoost in lijn met de verkaveling. De panelen worden op de tafels geplaats onder een hellingshoek van ca. 10 graden. In het landschapsplan en in de dwarsdoorsneden staat beschreven dat er 2 panelen boven elkaar komen, met een maximumhoogte van 1,60 meter. Bijbehorende voorzieningen Zoals beschreven in het landschappelijke inpassingsplan komen er verschillende inkoopstations (ca. 2,7x 3,3m. en 2,5m. hoog). Bij de Vierendeelseweg komt er één poolstation (ca. 12x6m en 3m. hoog) met daarin de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk. Door deze ligging is dit station eenvoudig en snel bereikbaar zijn voor de netbeheerder. Voor deze ‘units’ wordt uitgegaan van een uitstraling die passend is bij de omgeving.

Qua materialisering kan worden gekozen voor hout en of met begroeiing van (klim)beplanting. Grootschalige batterijen Het is niet duidelijk welke grootschalige batterijen exact worden toegepast en wat daarvan de effecten zijn. Grootschalige batterijen hebben effecten op het gebied van met name brandveiligheid en geluid. Een melding in het kader van het activiteitenbesluit zal waarschijnlijk nodig zijn. In de ruimtelijke onderbouwing is dit niet onderbouwd. Ook hebben grootschalige batterijen een visuele impact. Uit het landschappelijke inpassingsplan wordt niet duidelijk waar de grootschalige batterijen worden gesitueerd en hoe deze in overeenstemming met de (technische) ontwerpprincipes worden ingepast.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

21

Projectgerelateerd

In de ruimtelijke onderbouwing is niet aangegeven welk type batterijopslag wordt toegepast. Er kunnen in de praktijk twee verschillende typen batterij opstellingen van elkaar worden onderscheidden: 1) in de vorm van zeecontainers met ventilatoren erop (ca. 3,5 m. hoog); 2) losse batterij units (ca. 2,3 m. hoog) met trafo’s (ca. 2,3 m. hoog) en inverters (ca. 3,8 m. hoog), (expert judgement, Royal HaskoningDHV). Zicht op zonnepanelen De panelen zijn vanuit de omliggende erven (Molenweg 1,2 en 3 en van de Bosseweg 1 en 3) nauwelijks zichtbaar vanaf de begane grond. Omdat de omliggende dijken zeker 3 meter boven het landschap uitsteken, is de kans groot dat vanaf de Horenhilsedijk de zonnepanelen straks zichtbaar zullen zijn. Zeker ook vanaf Gaete, de Bosseweg en de Molenweg zullen de panelen zichtbaar zijn. Doordat de omliggende dijken hoger liggen, is het waarschijnlijk dat men rijdend op de Vierendeelseweg over de panelen heen kan kijken. Dit betekent dat de karakteristieke openheid van dit landschap daarmee niet wordt aangetast. Overlast De constatering in de ruimtelijke onderbouwing dat een zonneveld niet tot nauwelijks verkeer zal aantrekken is correct. De negatieve impact van lichtschittering en reflectie van een zonneveld is normaal gesproken bij de toepassing van moderne zonnepanelen zeer beperkt. In de ruimtelijke onderbouwing is dit voldoende gemotiveerd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=017d7702-a17e-449a-9766-021726968543