10 02 Bijlage Ontwerp WRP Drimmelen definitief.pdf
Tekst van het document
Water- en Rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 waarin opgenomen het verbreed GRP
gemeente Drimmelen 17 februari 2023 definitief rapport
Groenewoud 52 4381 HG Drimmelen (06) 17 399 572 r.houmes@nu-adviesbureau.nl www.nu-adviesbureau.nl Kvk 22063981
Titel
:
WRP Drimmelen 2023-2027 ontwerp WRP
Status
:
definitief rapport
Datum
:
17 februari 2023
Opdrachtgever
:
gemeente Drimmelen
Referentie
:
R038.P230/R008/RHOU
Auteur
:
ir. R.P.J. Houmes
Vrijgave
:
Samenvatting Inleiding Water is een primaire levensbehoefte voor zowel mens als dier. Maar minstens zo belangrijk is het omgaan met het daaruit voortkomende afvalwater en de voorzieningen die daarbij horen. Riolering is een voorziening die doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van afvalwater plaats. De zorgplicht voor de riolering is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd, dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. Daarnaast is in de Waterwet de gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater en grondwater vastgelegd. Het Water en Rioleringsplan (WRP) Drimmelen geeft het beleid van de gemeente Drimmelen weer op het gebied van de rioleringszorg (afvalwater en hemelwater) en haar gemeentelijke zorgtaken ten aanzien van grondwater en oppervlaktewater. Dit WRP Drimmelen geldt voor de periode 2023 tot en met 2027.
Vanuit de algemene gemeentelijke ambitie van Drimmelen volgt de missie voor het WRP: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het streven naar het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn.
Vanuit deze missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Drimmelen.
Om deze visie te realiseren, zijn er concrete doelen geformuleerd met een bijbehorend toetsingskader. Evaluatie In het WRP is de voorgaande planperiode (2018-2022) geëvalueerd. Deze evaluatie biedt handvatten voor de strategie van de komende planperiode door opgedane ervaringen gericht in te zetten. Doelmatigheid is en blijft een belangrijk leidend motief in de beslissingen ten aanzien van de rioleringszorg. In de afgelopen planperiode is er veel aandacht uitgegaan naar het voorkomen van wateroverlast en naar een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-i-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Niet alle geplande werkzaamheden zijn uitgevoerd conform planning. Interne en externe afstemming met onder meer bewoners (participatie), maar ook de beperkt beschikbare menskracht hebben hier aan bijgedragen. De beschikbare tijd en de daaraan gekoppelde planning staan vaak onder druk door (ad hoc) urgente vraagstukken. Financieel zijn de beschikbare budgetten zo efficiënt mogelijk ingezet en zijn strategische keuzes gemaakt welke werkzaamheden prioriteit verdienden en waar combinaties met andere werkzaamheden konden worden gemaakt. Uit de vergelijking van de huidige gegevens met die uit het voorgaande WRP blijkt dat er in totaal circa 5% aan riolering (lengte) is bijgekomen. Dit is voor een groot deel regenwaterriolering, onder meer vanuit afkoppelwerkzaamheden. Inhoudelijk zijn de beleidslijnen uit het WRP gevolgd en zijn ook de reguliere beheer- en onderhoudstaken binnen de daarvoor gestelde budgetten uitgevoerd. Daarmee is het functioneren van het rioleringssysteem in de afgelopen planperiode gewaarborgd. Door beperkt beschikbare capaciteit wordt er niet optimaal gebruik gemaakt van de beheer-programma’s op het gebied van beheer- en onderhoudsplanning en het analyseren van storingen en dergelijke. Ook ontstaan er soms knelpunten in het plannen en uitvoeren van maatregelen die volgen uit de inspectiewerkzaamheden (projecten). Hierdoor ontstaat een achterstand.
Het inspelen op de effecten van klimaatontwikkeling (klimaatadaptatie) heeft in de afgelopen planperiode steeds meer aandacht gekregen in de planvorming en de voorbereiding van werkzaamheden. De klimaatontwikkelingen (intensievere buien, langdurige natte periodes, droogte en hitte) zijn dermate groot dat oplossingen niet te vinden zijn in de riolering of in het watersysteem alleen. De oplossingen moeten gevonden worden in de verschillende lagen en systemen (bovengronds en ondergronds). Het geheel moet zodanig robuust worden dat de mate van extremiteit van een situatie er minder toe doet. In de afgelopen planperiode is ingezet op meer interdisciplinaire samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie, maar ook in samenwerking met omliggende gemeenten (WE4Climate). Daarnaast is ingezet op bewustwording van bewoners rondom deze klimaatontwikkeling, onder meer via informatie op de gemeentelijke website. Voor alle vervangingsprojecten wordt primair uitgegaan van het traditioneel vervangen van de riolering en waar mogelijk en doelmatig het afkoppelen van verhard oppervlak. Daarbij dient de nieuwe riolering te voldoen aan bui 09, conform de eisen vanuit het WRP (30 mm neerslag in één uur).
De strategie is om de hoofdafvoer die in het BasisRioleringsPlan (2017) is geschetst te volgen en dit aan te vullen met het vervangen van kwalitatief slechte leidingen die volgen uit de inspecties. Zoals genoemd is in de afgelopen planperiode is een duidelijke druk op de personele middelen gesignaleerd. Het blijft een punt van aandacht om de achterstand op dit gebied de komende planperiode weg te werken. Structureel gebrek aan personeel leidt tot (een verdere) achterstand in de uitvoering van werkzaamheden en projecten. Daarnaast is
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-ii-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
participatie een steeds belangrijker onderdeel van rioleringswerkzaamheden, hetgeen ook tijd en personele inzet kost. In het huidige coalitieakkoord (mei 2022) wordt hier op ingespeeld door in ieder geval op het gebied van klimaatadaptatie 0,5 fte extra formatie te creëren en op het gebied van biodiversiteit 0,2 fte extra formatie te creëren. Door de vertraagde uitvoering van de vervangingsinvesteringen (zie eerder) in combinatie met de lagere rentetoerekening is er in de afgelopen planperiode jaarlijks sprake geweest van een overschot dat is toegekend aan de voorziening. Gezien de groei van de voorziening is besloten om in 2022 over te gaan tot een eenmalige teruggave. Dit betreft in totaal € 800.000,-. Daarnaast is ruim € 440.000 euro aan onderuitputting ingezet voor een eenmalige tariefsverlaging van het vastrecht. Strategie Uit de visie van dit WRP blijkt dat de gemeente Drimmelen streeft naar een duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringssysteem. Ofwel: een leefbare omgeving waarin de negatieve gevolgen van de verandering van het klimaat zoveel mogelijk beperkt worden. Het beperken van deze negatieve gevolgen en het vroegtijdig inspelen hierop wordt aangeduid met de term ‘klimaatadaptatie’.
Klimaatadaptief handelen vraag niet alleen aandacht voor de aard van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Klimaatadaptatie is voor de gemeente Drimmelen een leidend principe in de voorliggende planperiode. Om hier daadwerkelijk handen en voeten aan te kunnen geven, is inzicht in het te beheren areaal een belangrijke voorwaarde. Gegevensbeheer en de analyse van deze gegevens is van cruciaal belang in het kader van data-gedreven rioolbeheer en vraagt daarom eveneens om aandacht in de komende planperiode. Verder is in de strategie voor de komende planperiode een diversiteit aan maatregelen geformuleerd om voor alle gebieden (afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater) invulling te geven aan de gemeentelijke zorgplichten. In hoofdlijnen bestaat de strategie uit de onderstaande aspecten. •
Het belang van kennis van de werking van het rioolstelsel in de praktijk en de staat van onderhoud wordt onderkend. De gemeente zet in op het jaarlijks inspecteren van circa 10% van alle vrijverval riolering (inspectiefrequentie van eenmaal per 10 jaar). De inspectiegegevens worden verwerkt in het rioolbeheerbestand. Dit bestand wordt op peil en actueel gehouden. Ook revisiegegevens worden hierin verwerkt. Zoals genoemd dient het goed op orde houden van het beheerbestand voldoende aandacht te krijgen.
•
Om te komen tot een integraal maatregelenpakket, waar rioolvervanging onderdeel van uit maakt, wordt rekening gehouden met diverse aspecten. De kwaliteit van de rioolleidingen vanuit inspectie, het functioneren van het stelsel, risico-inschatting als het riool instort en tenslotte de leeftijd van het riolering zijn factoren die benut worden om tot een maatregelkeuze te komen. Daarnaast speelt de noodzaak tot het nemen
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-iii-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
van maatregelen in het kader van klimaatadaptatie een belangrijke rol. Hiervoor zijn actuele rioleringsberekeningen en de uitgangspunten vanuit het BasisRioleringsPlan (BRP, 2017) een belangrijke bron van informatie. Ook wordt aangesloten bij de klimaatdoelstellingen uit de ambitiematrix klimaatadaptatie en de bijbehorende uitvoeringsagenda. Aan de hand van de mogelijke rioleringsmaatregelen vindt vervolgens afstemming plaats met andere werkzaamheden binnen de openbare ruimte, zowel intern als extern (onder andere nutsbedrijven). Deze (jaarlijkse) interne afstemming met andere disciplines (groen, wegen, ruimtelijke ordening) is van essentieel belang om kosten te besparen en overlast voor burgers zoveel mogelijk te voorkomen. Dat geldt ook voor de afstemming met externe partners, zoals de nutsbedrijven. De resultaten van de afstemming leiden tot een integraal maatregelenplan voor de openbare ruimte. Tot slot wordt voor het opstellen van een integraal maatregelenplan voor de openbare ruimte uitgegaan van een wijk- of kerngerichte aanpak en het uitwerken van een hoofdstructuur. Door voor grotere, maar afgebakende gebieden een integraal maatregelenplan op te stellen, ontstaat meer armslag en daarmee ruimte om potentiële kansen vanuit verschillende disciplines te verzilveren. •
Ten aanzien van het beperken van wateroverlast in het algemeen is de gemeente op verschillende fronten actief. Het verminderen van het risico op wateroverlast is daarbij het belangrijkste doel. Water kan soms nog op straat blijven staan (waterhinder), maar de inzet is dat water niet de woningen binnen kan lopen (schade). Waterhinder
= plasvorming op straat en/of kortdurend water-op-straat (<2uur), geen problemen voor woningen of stremming van vitale infrastructuur.
Wateroverlast = langdurige en ruime plasvorming en/of water-op-straat (<12 uur), problemen rondom woningen of bedrijven (niet binnen) en de openbare ruimte, lokale infrastructuur tijdelijk of deels gestremd. Waterschade
= water stroomt bebouwing binnen en er is sprake van schade, vitale infrastructuur (bijvoorbeeld wegen naar kwetsbare voorzieningen) is gestremd.
Belangrijk in dit alles is het besef dat het praktisch en financieel onmogelijk is om iedere neerslagsituatie te verwerken via de riolering. Soms moet overtollig regenwater bovengronds worden geborgen en afgevoerd. Hierbij valt te denken aan straten, parkeerterreinen en openbaar groen. Bij de uitwerking en het uitvoeren van maatregelen wordt nadrukkelijk ook aandacht besteed aan de eigen verantwoordelijkheid van bewoners en particuliere perceeleigenaren. Daar waar water op eigen terrein geborgen kan worden en de hoeveelheid particuliere verharding beperkt blijft of verminderd wordt, neemt de kans op wateroverlast af. Over deze principes zullen bewoners zowel bij specifieke projecten als in
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-iv-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
het algemeen worden geïnformeerd en zij worden gestimuleerd om hierin hun verantwoordelijkheid te nemen. •
In de komende planperiode zal de gemeente Drimmelen opnieuw actief betrokken zijn bij de samenwerking in de regio (WE4Climate). Onderwerpen die binnen de samenwerking worden opgepakt, worden waar nodig binnen de gemeente Drimmelen verder lokaal uitgewerkt.
•
In verband met de veranderende wetgeving door de komst van de Omgevingswet en de mogelijke nieuwe grondslag voor de rioolheffing is de gemeente Drimmelen voornemens om in de komende planperiode een rioolaansluitverordening op te stellen. Hiervoor wordt de beschikbare aanzet vanuit de samenwerking gebruikt. Met deze aansluitverordening kan gewaarborgd worden dat technische, praktische en juridische beleidsuitgangspunten ten aanzien van een rioolaansluiting eenduidig worden vastgelegd voor alle burgers en bedrijven binnen de gemeente Drimmelen. Ook wordt in het begin van de komende planperiode het systeem van de rioolheffing en de bijhorende grondslag geëvalueerd. Afhankelijk van de resultaten daarvan kan gekozen worden voor een eventuele aanpassing van de systematiek.
•
In het kader van de zorgplicht voor grondwater heeft de gemeente een grondwaterloket. Hoge grondwaterstanden op percelen van particulieren blijven de verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar en daar treft de gemeente geen maatregelen. Wel geeft de gemeente op verzoek advies aan particulieren die hinder ondervinden van hoge grondwaterstanden op hun perceel. Om hierin over actuele informatie te beschikken, blijft de gemeente actief grondwaterstanden meten middels het gemeentelijke grondwatermeetnet.
•
Op het gebied van oppervlaktewater zet de gemeente haar huidige onderhoudsregime voort, waarbij op het gebied van maaien bewust aandacht wordt gegeven aan het bijdragen aan de biodiversiteit in het gemeentelijke maaibeheer. Voor de duikers van de gemeente is een inventarisatie- en inspectieronde gepland, van waaruit een concrete onderhoudsplanning zal worden opgesteld.
Middelen en kostendekking Om invulling te kunnen geven aan de gemeentelijke zorgplichten zijn personele en financiële middelen nodig. Ten aanzien van de personele middelen is in de komende planperiode circa 6,4 fte noodzakelijk voor alle gemeentelijke watertaken. De totaal benodigde personele inzet blijkt daarmee groter te zijn dan de huidige beschikbare personele middelen van circa 5,4 fte. In de afgelopen planperiode is door inhuur van personeel extra menskracht beschikbaar geweest voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Vanuit het coalitieakkoord wordt hier al op ingespeeld door 0,5 fte formatie voor klimaatadaptatie en 0,2 fte voor biodiversiteit te creëren.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-v-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Voor de uit te voeren gemeentelijke watertaken is een financiële raming gemaakt. Hierbij is onderscheid gemaakt in directe kosten (exploitatielasten) en investeringen. De investeringen worden over een langere periode afgeschreven (60 jaar). Deze afschrijvingsen rentelasten worden als kapitaallasten ondergebracht in de exploitatiebegroting. Voor de investeringen is een doorkijk gemaakt over middellange termijn. Daarbij zijn de resultaten van de rioleringsberekeningen en de daaruit voortvloeiende strategische planning leidend geweest. Ook het implementeren van klimaatadaptieve maatregelen is hierin verweven. In de onderstaande tabel is een samenvatting gegeven van de vastgestelde investeringen (conform begroting 2023) voor de komende planperiode. Tabel 1: samenvatting investeringen planperiode, prijspeil 2022 (exclusief BTW)
Jaar Investering (vastgesteld)
2023 € 3.894.128
2024 € 3.631.038
2025 € 2.632.670
2026 € 2.317.000
2027 €0
Tegenover de kosten voor de gemeentelijke watertaken staan ook baten. Deze worden gevonden in de rioolheffing die door burgers en bedrijven wordt betaald voor het gebruik van de gemeentelijke voorzieningen. Het doel is deze heffing kostendekkend te laten zijn. De rioolheffing die binnen de gemeente Drimmelen wordt geheven, is onderverdeeld in een eigenarendeel en een gebruikersdeel. Het eigenarendeel wordt ‘vastrecht’ genoemd en is een vast bedrag voor iedere heffingseenheid. Het gebruikersdeel gaat uit van het principe ‘de gebruiker betaalt’. De hoogte van de heffing is afhankelijk van het waterverbruik en geclassificeerd in verschillende klassen. In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van alle kosten die vanuit de rioolheffing moeten worden gedekt. Tabel 2: netto lasten rioolheffing planperiode (prijspeil 2022, exclusief BTW)
Taakveld 7.2 Riolering 2.1 Verkeer, wegen en water 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 0.4 Overhead, Ondersteuning organisatie 6.3 Inkomensregelingen Rente toerekening BTW toerekening (BCF) Totaal lasten Toename / afname t.o.v. jaar 2023
Bedrag 2023
Bedrag 2024
Bedrag 2025
Bedrag 2026
Bedrag 2027
€ 1.888.964 € 93.905 € 43.900 € 383.114 € 52.346 € 358.706 € 258.630 € 3.079.565
€ 1.867.962 € 93.771 € 40.137 € 382.237 € 58.409 € 386.763 € 253.573 € 3.082.852 € 3.287
€ 1.918.209 € 88.482 € 44.673 € 379.940 € 58.409 € 414.208 € 265.117 € 3.169.037 € 89.472
€ 1.953.485 € 90.385 € 40.064 € 380.269 € 58.409 € 427.514 € 272.319 € 3.222.445 € 142.880
€ 1.974.889 € 90.801 € 40.105 € 366.028 € 58.409 € 433.559 € 276.374 € 3.240.165 € 160.599
Om invulling te kunnen geven aan het gewenste investeringsniveau dient nauwgezette monitoring van de kosten plaats te vinden, mede in relatie tot de hoogte van de rioolheffing. De gemeente Drimmelen beschikt daarnaast ook over een rioolvoorziening. Deze voorziening wordt gebruikt om schommelingen in het tarief te egaliseren. De effecten van
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-vi-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
grote verschillen tussen verschillende jaren ten aanzien van de hoogte van de investeringen en exploitatielasten worden opgevangen via deze voorziening. Het eventuele overschot tussen kosten en baten wordt in de voorziening gestort. Uiteindelijk wordt aan de hand van alle beschikbare actuele informatie jaarlijks het niveau van de rioolheffing vastgesteld door de gemeenteraad. Hierbij wordt rekening gehouden met het dan geldende prijspeil, maar ook met eventueel noodzakelijke indexering conform de dan geldende inflatie.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-vii-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-viii-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Inhoudsopgave 1
INLEIDING ..................................................................................................................... 1 1.1 1.2 1.3 1.4
2
Aanleiding............................................................................................................. 1 Inhoud WRP ......................................................................................................... 1 Procedure ............................................................................................................. 2 Leeswijzer ............................................................................................................. 3 KADER EN SAMENHANG .............................................................................................. 5
2.1 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.5 2.5.1 2.6 2.6.1 2.6.2 3
EVALUATIE.................................................................................................................. 13 3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.5 3.6 3.7 3.7.1 3.7.2 3.7.3
4
Missie en visie ...................................................................................................... 5 Relatie Omgevingswet ......................................................................................... 5 Klimaatadaptatie .................................................................................................. 6 Beleid andere overheden ..................................................................................... 7 Waterbeheerder................................................................................................ 7 Gemeentelijk beleid ........................................................................................... 10 Afstemming ..................................................................................................... 11 Samenwerking .................................................................................................... 12 Provinciaal ....................................................................................................... 12 Regionaal en overig ......................................................................................... 12
Algemeen ........................................................................................................... 13 Beleidskader, samenwerking en ambitie ........................................................... 14 Toestand aanwezige voorzieningen ................................................................... 14 Strategie riolering............................................................................................... 15 Gegevensbeheer ............................................................................................. 15 Vervangingsplanning ....................................................................................... 16 Strategie grondwater ......................................................................................... 17 Strategie oppervlaktewater ............................................................................... 17 Middelen en kostendekking ............................................................................... 17 Personele middelen......................................................................................... 17 Financiële middelen ........................................................................................ 18 Kostendekking ................................................................................................. 18
VISIE EN AMBITIE ....................................................................................................... 21 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.2
Toelichting visie .................................................................................................. 21 Afvalwater ....................................................................................................... 21 Hemelwater ..................................................................................................... 21 Grondwater ..................................................................................................... 22 Oppervlaktewater ........................................................................................... 23 Bedrijfsvoering ................................................................................................ 23 Ambitieniveau .................................................................................................... 23 Reactief............................................................................................................ 24 Anticiperend .................................................................................................... 24 Toekomstgericht ............................................................................................. 24 Ambitiematrix .................................................................................................... 24
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-ix-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
4.2.1 4.3 5
OVERZICHT VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN .................................................. 28 5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.3
6
Toekomstscenario ........................................................................................... 25 Toetsingskader ................................................................................................... 26
Niet aangesloten bebouwing ............................................................................. 28 Overzicht aanwezige voorzieningen riolering .................................................... 28 Stelsels en systemen ....................................................................................... 28 Kenmerken vrijverval riolering ........................................................................ 29 Gemalen en mechanische riolering................................................................. 31 Toestand van de voorzieningen ......................................................................... 32
STRATEGIE RIOLERING ............................................................................................... 33 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.3 6.3.1 6.3.2 6.3.3 6.4 6.4.1 6.4.2 6.4.3 6.5 6.5.1 6.5.2 6.5.3 6.5.4 6.5.5 6.6 6.6.1 6.6.2 6.7 6.7.1 6.7.2 6.7.3 6.7.4 6.8 6.8.1 6.8.2
Beheer en onderhoud ........................................................................................ 33 Vrijverval riolering ........................................................................................... 33 Gemalen en persleidingen .............................................................................. 34 Overige voorzieningen riolering ...................................................................... 34 Inventarisatie en gegevensbeheer .................................................................. 34 Overnamepunten ............................................................................................ 35 Bewoners............................................................................................................ 36 Huisaansluitingen ............................................................................................ 36 Beheer ............................................................................................................. 37 Meldingen en communicatie .......................................................................... 37 Knelpunten ...................................................................................................... 38 Klimaatadaptatie ................................................................................................
39 Visie klimaatadaptatie ..................................................................................... 39 Hemelwaterzorgplicht ..................................................................................... 42 Voorkomen van wateroverlast ........................................................................ 43 Onderzoek en planvorming ................................................................................ 46 Inspectie .......................................................................................................... 46 Berekeningen .................................................................................................. 46 Meten en monitoren ....................................................................................... 47 Vervangingsplanning .......................................................................................... 48 Afweging maatregelen .................................................................................... 48 Renovatie of vervanging.................................................................................. 48 Afkoppelen ...................................................................................................... 49 Uitgangspunten vervanging ............................................................................
50 Concretisering vervangingsplanning ............................................................... 51 Riolering buitengebied ....................................................................................... 53 Regeling buitengebied..................................................................................... 53 Brede zorgplicht .............................................................................................. 53 Nieuw te realiseren bebouwing ......................................................................... 54 Algemeen ........................................................................................................ 54 Incidentele nieuwbouw in landelijk gebied .................................................... 54 Projectmatige nieuwbouw .............................................................................. 55 Watertoets ...................................................................................................... 56 Overige aspecten................................................................................................ 57 Vermindering rioolvreemd water ................................................................... 57 Diffuse bronnen............................................................................................... 57
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-x-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
6.8.3 7
BELEID GRONDWATER ............................................................................................... 59 7.1 7.2 7.2.1 7.2.2 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3
8
Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 59 Grondwateroverlast ........................................................................................... 60 Overlast en onderlast ...................................................................................... 61 Streefwaarden ................................................................................................. 61 Grondwatervoorzieningen ................................................................................. 62 Bestaande voorzieningen ................................................................................ 62 Nieuw te realiseren voorzieningen ................................................................. 63 Grondwatermeetnet ....................................................................................... 63
BELEID OPPERVLAKTEWATER..................................................................................... 64 8.1 8.2 8.3 8.3.1 8.3.2
9
Duurzaamheid ................................................................................................. 58
Overzicht oppervlaktewatersysteem ................................................................. 64 Beheer en onderhoud ........................................................................................ 64 Maatregelen ....................................................................................................... 65 Kaderrichtlijn water......................................................................................... 65 Inventarisatie en onderzoek ........................................................................... 66
MIDDELEN EN KOSTENDEKKING ................................................................................ 67 9.1 9.2 9.2.1 9.2.2 9.3 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.3.4
Personele middelen ........................................................................................... 67 Kosten................................................................................................................. 68 Investeringen................................................................................................... 69 Exploitatielasten .............................................................................................. 69 Kostendekking .................................................................................................... 70 Heffingsgrondslag............................................................................................ 71 Voorziening riolering ....................................................................................... 71 Hoogte rioolheffing ......................................................................................... 72 Evaluatie kostendekkingsplan ......................................................................... 72
BIJLAGEN Bijlage 1:
verklarende woordenlijst
Bijlage 2:
uitwerking toetsingskader
Bijlage 3:
overzicht aanwezige overstorten
Bijlage 4:
visie klimaatadaptatie
Bijlage 5:
voorwaarden en ontwerpeisen
Bijlage 6:
personele middelen
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-xi-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-xii-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
1
Inleiding Water is een primaire levensbehoefte voor zowel mens als dier. Maar minstens zo belangrijk is het omgaan met het daaruit voortkomende afvalwater en de voorzieningen die daarbij horen. Riolering is een voorziening die doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook aan de instandhouding van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van het afvalwater plaats.
1.1
Aanleiding De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. In de Waterwet (december 2009) is de gemeentelijke zorgplicht voor riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en het grondwater omvat. In de komende jaren wordt de Omgevingswet van kracht (1 januari 2024). Daarmee vervalt de verplichting uit de Wet milieubeheer om een verbreed GRP op te stellen. Er blijft echter wel behoefte om beleid, strategie, kosten en kostendekking vast te leggen. In de periode tot aan het volledig in werking zijn van de Omgevingswet wordt daarom een geactualiseerd Water- en Rioleringsplan (WRP) Drimmelen opgesteld voor de planperiode 2023-2027. Tegelijkertijd wordt er stapsgewijs overgeschakeld naar het overzetten van beleid en doelen in de omgevingsvisie, van strategie en kosten in een omgevingsprogramma en van meer concrete wet- en regelgeving in het gemeentelijke omgevingsplan.
1.2
Inhoud WRP In dit WRP geeft de gemeente Drimmelen onder meer weer hoe zij invulling geeft aan haar zorgplichten voor de betreffende waterstromen. Concreet betekent dit een overzicht op hoofdlijnen van alle aanwezige gemeentelijke voorzieningen en de activiteiten die in de planperiode worden ontplooid om deze voorzieningen te onderhouden en te beheren of te vervangen. Het WRP is een beleidsmatig en strategisch plan op hoofdlijnen. De technische uitwerking van het beleid naar de aspecten aanleg, onderzoek en maatregelen vindt plaats in operationele programma’s en het beheerplan die jaarlijks worden opgesteld dan wel geactualiseerd. In de financiële paragraaf van dit WRP zijn de financiële gevolgen van de geplande activiteiten in beeld gebracht en de consequenties daarvan voor de rioolheffing.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-1-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Een belangrijk aspect in dit WRP is samenwerking in de afvalwaterketen. De gemeente Drimmelen maakt deel uit van Werkeenheid 4 (WE4), een onderdeel van het samenwerkingsverband Samenwerking Water West Brabant (SWWB). Dit samenwerkingsverband met omringende gemeenten en waterschappen is geïnitieerd vanuit de verplichting die is opgenomen in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Het doel van het samenwerken in dit verband is het verminderen van de eigen kwetsbaarheid, het verbeteren van de kwaliteit van de rioleringszorg en het verminderen van de verwachte (meer-) kosten. Met andere woorden: een doelmatige en effectieve invulling van de wettelijke zorgplichten. De eerder gestelde doelen op het gebied van de rioleringszorg zijn grotendeels behaald. Het samenwerkingsverband richt zich nu met name op Ruimtelijke Adaptatie en de bijbehorende uitvoerings-agenda (WE4Climate).
1.3
Procedure Het WRP Drimmelen is opgesteld conform de richtlijnen van de Kennisbank Stedelijk Water van de stichting Rioned. Deze methodiek wordt algemeen toegepast in Nederland en bestaat op hoofdlijnen uit het evalueren van de voorgaande planperiode, het vaststellen van de visie en doelen voor de toekomst en het uitwerken van een strategie om vanuit de huidige situatie aan deze doelen te gaan voldoen. Daarnaast bevat het plan een uitwerking van de noodzakelijke personele en financiële middelen. De inhoud van dit WRP is het resultaat van een gezamenlijk proces van interne gemeentelijke partners. Vanuit een gezamenlijke beschouwing door de diverse betrokken disciplines en waterpartners is lokaal maatwerk geleverd in de vorm van een concrete strategie voor de gemeente Drimmelen. Naast interne disciplines hebben de waterbeheerder en de zuiveringsbeheerder (waterschap Brabantse Delta) geparticipeerd. Voor het bestuurlijk traject wordt een ontwerp WRP opgesteld, dat voorlopig wordt vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders. Gedurende dit traject wordt het bestuur tussentijds geïnformeerd over de voortgang en wordt zij betrokken bij belangrijke beslispunten. Het ontwerp WRP wordt formeel ter beoordeling toegezonden aan waterschap Brabantse Delta en aan de provincie Noord-Brabant.
Eventuele opmerkingen van deze instanties worden verwerkt, waarna een definitief WRP wordt opgesteld. Dit definitieve WRP Drimmelen wordt aan de gemeenteraad aangeboden, waarna het kan worden vastgesteld. De vaststelling wordt door het college van Burgemeester en Wethouders bekendgemaakt in één of meer dag- of nieuwsbladen die in de gemeente verspreid worden.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-2-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
1.4
Leeswijzer Het WRP bestaat in hoofdlijnen uit de onderstaande onderdelen. Deze zijn genummerd volgens de hoofdstukken waarin zij beschreven staan. 1. Het eerste hoofdstuk betreft deze inleiding en de procedure om te komen tot het nieuwe WRP Drimmelen 2023-2027. 2. Het kader en de samenhang waarbinnen het WRP wordt opgesteld: de missie en visie van het WRP, welke relaties kent het WRP met andere beleidsvelden binnen de gemeente en op welk beleid van andere overheden is het WRP Drimmelen afgestemd. 3. Evaluatie vigerende WRP: een evaluatie van het bestaande WRP 2018-2022, waarin wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan de rioleringszorg in de afgelopen periode en in hoeverre de gestelde doelen zijn gerealiseerd. 4. De visie van het WRP: een beschrijving van de visie en ambitie waar de gemeente Drimmelen de komende planperiode op aanstuurt en een vertaling daarvan naar doelen die binnen de planperiode van het GRP bereikt moeten worden en een overzicht van de eisen die aan de voorzieningen worden gesteld. 5. De huidige situatie van het rioolstelsel: een overzicht van de aanwezige voorzieningen en een beschrijving van het huidige functioneren van het rioolstelsel en de andere voorzieningen. 6. Strategie Riolering: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke zorgplichten.
Daarnaast een overzicht van de maatregelen die zullen worden uitgevoerd om de gestelde doelen van het WRP te realiseren en wijze waarop het rioolstelsel en de bijbehorende voorzieningen beheerd worden. 7. Strategie Grondwater: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht en een overzicht van de verantwoordelijkheden op dat gebied, evenals geplande maatregelen. 8. Strategie Oppervlaktewater: een overzicht van de beleidsuitgangspunten op het gebied van oppervlaktewater. 9. De financiële paragraaf: een overzicht van de financiële en personele consequenties van het beleid dat in de strategie beschreven is en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de kostendekking.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-3-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-4-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
2
Kader en samenhang In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de relaties die het WRP heeft met andere gemeentelijke beleidsplannen en met beleidsplannen van andere overheden. Het beleid voor stedelijk (afval)water dient afgestemd te zijn op het beleid van andere disciplines en op het richtinggevende beleid van andere overheden.
2.1
Missie en visie De gemeente Drimmelen heeft een toekomstvisie 2040 opgesteld. Daarin heeft zij, in samenspraak met de bevolking, een aantal toekomstperspectieven uitgewerkt. Deze toekomstperspectieven betreffen ‘samen bouwen aan de toekomst’ (meedoen en elkaar versterken), ‘een levendige gemeente’ (aantrekkelijke leefomgeving), ‘onze blauwgroene motor’ (natuur, recreatie en agrarische sector) en ‘een toekomstbestendige gemeente’ (energietransitie en klimaatadaptatie). Met name bij het laatste toekomstperspectief zit een ruime overlap met dit WRP, maar ook aan de andere toekomstperspectieven kan het WRP bijdragen. Vanuit de gemeentelijke toekomstvisie 2040 volgt de missie voor dit WRP: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het streven naar het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. Vanuit deze missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Drimmelen. Om deze visie te realiseren, worden er doelen geformuleerd.
Deze doelen zijn een meetbare vertaling van de visie en kunnen worden gerealiseerd vanuit een zekere ambitie. De gestelde doelen, de concretisering daarvan en de ambitie die daarbij hoort, zijn uitgewerkt in hoofdstuk 4.
2.2
Relatie Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Naar verwachting treedt de Omgevingswet per 1 januari 2024 in. Ook de gemeentelijke zorgplichten met betrekking tot afvalwater, hemelwater en grondwater worden daardoor beïnvloedt. Het is de bedoeling dat het omgevingsrecht inzichtelijker, voorspelbaarder en gemakkelijker in gebruik wordt. Daarbij staat de leefomgeving centraal. Het geheel wordt ondersteund door een actieve en flexibele overheid en een snellere en betere besluitvorming.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-5-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
De Omgevingswet bestaat uit 6 instrumenten die in de navolgende figuur zijn weergegeven. Een van de instrumenten is het Programma. Het Programma maakt de doelen van de omgevingsvisie concreet. Hier sluit het huidige WRP bij aan. In de loop van de planperiode moet inzichtelijk worden welke onderdelen vanuit het WRP Drimmelen een plek krijgen in de omgevingsvisie en welke onderdelen in een omgevingsprogramma. Figuur 2.1: instrumenten van de omgevingswet (bron: Rijksoverheid)
De belangrijkste consequentie van de Omgevingswet op de rioleringszorg is dat de wettelijke verplichting vervalt om een verbreed GRP op te stellen. De huidige gemeentelijke zorgplichten blijven ongewijzigd. Er is meer ruimte voor decentrale regelgeving en daarmee ook de noodzaak voor afstemming met andere betrokken organisaties, zoals bijvoorbeeld het waterschap en drinkwaterbedrijven. Het is belangrijk dat de kwaliteit van het beleid gewaarborgd blijft. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het belangrijk om de rolverdeling tussen de gemeente en de inwoners rondom de zorgplichten te borgen. Dat geldt ook voor de onderlinge afspraken tussen gemeente en waterschap, onder andere op het gebied van overstorten en lozingen in het buitengebied. Ook is het van belang de bekostiging van de rioleringszorg (rioolheffing) transparant te houden.
2.3
Klimaatadaptatie Uit de visie van dit WRP blijkt dat de gemeente Drimmelen streeft naar een duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringssysteem. Ofwel: een leefbare omgeving waarin de negatieve gevolgen van de verandering van het klimaat zoveel mogelijk beperkt worden. Het beperken van deze negatieve gevolgen en het vroegtijdig inspelen hierop wordt aangeduid met de term ‘klimaatadaptatie’. Klimaatadaptatie is voor de gemeente Drimmelen een leidend principe in de voorliggende planperiode.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-6-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
De gemeente streeft er naar om bij de invulling van haar gemeentelijke watertaken zoveel mogelijk klimaatadaptief te handelen. Dit betekent onder meer: • een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en het watersysteem met zo min mogelijk afwenteling naar de directe omgeving; • het afkoppelen van verharding en bij voorkeur infiltreren of oppervlakkig laten afstromen van overtollige neerslag richting laagtes, groen en/of oppervlaktewater om schade aan bebouwing en vitale infrastructuur zoveel mogelijk te voorkomen; • het realiseren van voldoende groen in de bebouwde omgeving om de sponswerking en leefbaarheid daarvan te vergroten; • het creëren van (tijdelijke) schaduwwerking, locaties voor verkoeling en gebruik van de juiste materialen om negatieve effecten van hitte te verminderen. Klimaatadaptief handelen vraag niet alleen aandacht voor de aard van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Op provinciaal niveau is er onder meer het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie ZuidNederland, een Klimaateffectatlas Noord-Brabant en een klimaatonderlegger opgesteld. Deze bouwstenen worden lokaal verder uitgewerkt.
Er is binnen het samenwerkingsverband WE4Climate een (lokale) uitvoeringsagenda opgesteld. De inhoud daarvan is meegenomen bij het afwegen van maatregelen en onderzoeken.
2.4
Beleid andere overheden Door verschillende overheden is beleid geformuleerd dat zijn uitwerking heeft op de zorgplichten en het beleid van de gemeente Drimmelen. De belangrijkste verplichtingen die voortvloeien uit het beleid van andere overheden en uit wet- en regelgeving zijn in de tabel op de volgende pagina’s opgenomen. Op nationaal niveau vormen de Wet milieubeheer, de Waterwet, het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+), het Nationaal Water Programma 2022-2027, de Nationale Klimaatadaptatie Strategie en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie de belangrijkste kaders. Ook de beleidsuitgangspunten uit de regionale samenwerking zijn geïmplementeerd in dit WRP Drimmelen.
2.4.1
Waterbeheerder Waterschap Brabantse Delta is de waterkwaliteit- en kwantiteitsbeheerder voor de gemeente Drimmelen en de zuiveringsbeheerder (regionaal niveau). Waterschap Rivierenland is de waterbeheerder voor de Biesbosch. Het gemeentelijke beleid is afgestemd op het beleid van het waterschap. Het waterschap heeft haar beleid vastgelegd in diverse beleidsdocumenten, waarvan het waterbeheerprogramma 2022-2027 het belangrijkste. In het Waterbeheerprogramma heeft het waterschap vastgelegd welke doelen en ambities zij nastreeft en hoe zij haar kerntaken de komende planperiode invult. Het Waterbeheerprogramma is opgesteld in lijn met de komende Omgevingswet, met inbreng van belanghebbenden. De kerntaken zijn daarbij het uitgangspunt.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-7-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Tabel 2.1: verantwoordelijkheden en beleidsverplichtingen
Nr. 1.
Onderwerp Aansluiten panden
Wet en regelgeving Wet milieubeheer (art. 10.33), Besluit Lozing Afvalwater Huishoudens
Inhoud en doel Het voorkomen van ongezuiverde lozingen van afvalwater in de bodem en/of het oppervlaktewater.
Status Alle panden zijn aangesloten op (druk)riolering of op een lokale voorziening zoals een IBA. Voor alle niet aangesloten panden is ontheffing van de zorgplicht verkregen.
2.
Zorgplicht afvalwater
Wet milieubeheer (art. 10.33)
De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt door middel van een openbaar vuilwaterriool naar een inrichting.
Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit WRP. Alle nieuw te realiseren bebouwing moet worden aangesloten op de riolering of een wettelijk toegestane alternatieve voorziening.
3.
Zorgplicht hemelwater
Waterwet (art. 3.5)
De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiend hemelwater vanaf percelen waar verwerking op eigen terrein redelijkerwijs niet kan worden gevergd.
Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit WRP. Onder andere (doelmatig) afkoppelen en rekening houden met toenemende neerslagintensiteiten bij rioolontwerpen, maar ook betrekken particuliere eigenaren (bewoners).
4.
Zorgplicht grondwater
Waterwet (art. 3.6)
De gemeente draagt zorg voor het treffen van doelmatige maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de bestemming van gronden te voorkomen of te beperken.
Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit WRP. Particulier heeft hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. De gemeente heeft een grondwatermeetnet waarmee kennis wordt verzameld van de lokale grondwateromstandigheden.
5.
Schoon en vuil Wet milieubeheer (art. water scheiden 10.29a) / ‘Regenwaterbrief’ van VROM
Er dient rekening te worden gehouden met een voorkeursvolgorde in het omgaan met afvalwater ter bescherming van het milieu.
Standaard voor nieuwe ontwikkelingen gehanteerd (bouwbesluit 2012) en als kans bij renovatiewerkzaamheden. De voorkeursvolgorde ‘infiltratie-bergingafvoeren’ wordt bij nieuwe ontwikkelingen toegepast en in bestaand gebied daar waar dit redelijkerwijs mogelijk is.
6.
Watertoets
Het proces van vroegtijdig informeren van de waterbeheerder en onderlinge afstemming om water een volwaardige plaats in het planproces te geven.
Wordt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen uitgevoerd.
Waterbeleid 21e eeuw / Wro 2008
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-8-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Nr. 7.
Onderwerp Stedelijke wateropgave (kwantiteit)
Wet en regelgeving Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+) / DPRA
Inhoud en doel De stedelijke wateropgave is gedefinieerd als 'alles dat gedaan moet worden om wateroverlast te voorkomen die ontstaat door inundatie vanuit oppervlaktewater, hoge grondwaterstanden en gebrekkige afvoer van regenwater'.
Status Samen met het waterschap ingevuld in het plan Stedelijke Wateropgave Drimmelen en in maatregelen bij rioolvervanging vanuit het BRP. Daarbij wordt ook rekening gehouden met toenemende neerslagintensiteiten en gezocht naar mogelijkheden voor toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte en het beperken van wateroverlast door inundatie.
8.
Oppervlaktewaterkwaliteit – diffuse bronnen
Kader Richtlijn Water (KRW) / Provinciaal Omgevingsplan
Het doel is om oppervlaktewateren te beschermen en verbeteren en het duurzaam gebruik van water te bevorderen. Daarvoor moet het oppervlaktewater voldoen aan normen voor chemische stoffen en moet een gevarieerde planten- en dierenwereld en een natuurlijke inrichting zijn gerealiseerd (ecologische doelstellingen).
In het kader van het plan Waterkwaliteitsspoor Drimmelen zijn hier maatregelen voor geformuleerd en uitgevoerd. In samenwerking met het waterschap wordt er ook vanuit beheer en onderhoud aandacht gegeven aan waterpartijen die kwetsbaar zijn voor bijvoorbeeld blauwalg of dichtgroeien door gebrek aan doorspoeling.
9.
Loketfunctie
Waterwet
Het waterloket is het eerste aanspreekpunt voor de burger voor stedelijk afvalwater en grondwater.
Het waterloket ontvangt meldingen betreffende riolering en (grond)water, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente en het waterschap en van de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem.
10.
Klimaatverandering
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, onderdeel van het Deltaprogramma.
Het doel van het Deltaprogramma is zorgen dat de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening duurzaam en robuust zijn, zodat ons land de grotere extremen van het klimaat veerkrachtig kan blijven opvangen.
De invulling hiervan in beleid en het formuleren van mogelijke maatregelen is vormgegeven via samenwerking op regionaal niveau (WE4Climate, uitvoeringsagenda). Ook zijn er middels de klimaatstresstest en de risicodialoog op lokaal niveau afspraken gemaakt.
11.
Samenwerking
Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+)
In het NBW+ is afgesproken om het beheer van de waterketen te verbeteren. Door taken en ambities beter op elkaar af te stemmen, kan geld worden bespaard, kwaliteit worden verbeterd en de kwetsbaarheid worden verlaagd (3 K’s).
De invulling wordt vormgegeven via samenwerking in de afvalwaterketen (SWWB, WE4Climate) en eigen beleidskeuzes in dit WRP ten aanzien van kostenbesparing.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-9-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
Het waterschap is verantwoordelijk voor het operationele regionale waterbeheer. Dit betekent dat zij zorgen voor droge voeten (veiligheid), schoon en voldoende water. Daarnaast heeft het waterschap een zorgplicht voor de zuivering van stedelijk afvalwater en is zij bevoegd gezag voor directe lozingen op de RWZI en naar het oppervlaktewater. Voor de regulering van indirecte lozingen (naar het riool) heeft het waterschap een adviserende rol naar gemeenten. Het waterschap heeft eveneens een zorgplicht voor het beheer van regionale wateren en keringen. Handelingen in het oppervlaktewatersysteem worden gereguleerd door onder andere algemene regels, verordeningen en een Watervergunning. Het waterschap is ook verantwoordelijk voor vergunningverlening, het toezicht en de handhaving van grondwateronttrekkingen en infiltraties in haar beheergebied, met uitzondering van de drie categorieën waarvoor de provincie verantwoordelijk is. In het Waterbeheerprogramma 2022-2027 zijn vanuit de kerntaken van het waterschap zes aandachtsgebieden gedefinieerd. In het algemeen werkt het waterschap aan het klimaatbestendig en veerkrachtig waterbeheer. Daarvoor werkt zij veel samen met andere betrokkenen en belanghebbenden. De zes aandachtsgebieden betreffen: 1.
Klimaatadaptatie: tegengaan van de negatieve gevolgen van klimaatverandering door samenwerking, slimme inrichting van de openbare ruimte en stimuleren van burgers. 2. Waterveiligheid: het beperken van overstromingsrisico’s door onderhoud en waar nodig versterking van dijken. 3. Gezond water: ofwel ‘schoon water’. Het verbeteren van de waterkwaliteit en daarmee ook het leven in en om het water. 4. Voldoende water: het vasthouden en infiltreren van water om verdroging tegen te gaan, maar ook het beperken van wateroverlast na langdurige regenval. 5. Vaarwegen: vaarwegbeheer om vlot en betrouwbaar scheepvaartverkeer mogelijk te maken. 6. Waterketen: het beheer en onderhoud van alle onderdelen van de waterketen in eigendom van het waterschap die nodig zijn om afvalwater schoon te maken. Maar ook het (terug)winnen van grondstoffen en energie uit afvalwater.
2.5
Gemeentelijk beleid Binnen de gemeentelijke organisatie is het WRP Drimmelen afgestemd op diverse andere beleidsplannen. De belangrijkste daarvan zijn: • Toekomstvisie Drimmelen 2040 (2020); • Programma Duurzaamheid (2021); • Omgevingsvisie Drimmelen (2021) • Basisrioleringsplan Drimmelen (2017); • Diverse gemeentelijke beleidsplannen zoals het Beleidsplan wegen, Beleidsplan verkeer en vervoer en de Structuurvisie 2033.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-10-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
2.5.1
Afstemming De gemeente streeft naar voldoende afstemming over de doelen, maatregelen en fasering van de diverse gemeentelijke taken. Dit betreft niet alleen het afstemmen van de beleidsplannen, maar ook intern overleg tussen de betrokken afdelingen. In dit integrale overleg worden wegbeheer en groenbeheer betrokken, maar ook ruimtelijke ordening. Extern vindt overleg plaats met onder meer kabel- en leidingenbeheerders en woningcorporaties. In de eerder genoemde externe beleidskaders of interne beleidsplannen zijn diverse uitgangspunten opgenomen, die van belang zijn voor dit WRP. Een korte beschrijving is hieronder weergegeven. •
•
•
•
•
De algemene uitgangspunten uit de externe beleidskaders zijn verwerkt in dit voorliggende WRP. Daarbij wordt met name ingestoken op het scheiden van schone en vuile waterstromen, afkoppelen en de trits ‘vasthouden (infiltreren)-bergen-afvoeren’. Dit resulteert in afgeleide doelen als het voorkomen van wateroverlast, het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie, het leveren van een bijdrage aan een efficiëntere waterketen en structuur brengen in de grondwaterzorgplicht. In het basisrioleringsplan (BRP, 2017) zijn diverse maatregelen opgenomen die in de voorgaande en binnen de komende planperiode van dit WRP worden uitgevoerd voor zover dat mogelijk en doelmatig is. Uitgangspunt is een goed hydraulisch functionerend rioleringssysteem dat bestand is tegen neerslagsituatie bui 09 (circa 30 mm in één uur). Duurzaamheid staat voor een proces van continue verbeteringen richting een duurzame samenleving en is in het Programma Duurzaamheid gericht op de ‘duurzame Big Five’ van Drimmelen. De hoofdlijnen voor deze vijf uitdagingen (energietransitie, klimaatadaptatie, duurzame en circulaire economie, natuur en biodiversiteit, en duurzame mobiliteit) zijn in dit programma uitgewerkt. De gemeente neemt daarin een voorbeeldrol en zet zich in om duurzaamheid bij al haar beleid en handelingen expliciet aandacht te geven en te vergroten.
In dit WRP wordt met name aangesloten bij de ambities voor het bebouwde gebied op het gebied van klimaatadaptatie (onder andere waterneutraal bouwen, klimaatbestendig handelen en het vergroenen van de kernen). Daarnaast kan ook gedacht worden aan duurzaam gebruik van energie, bijvoorbeeld bij de rioolgemalen (energietransitie) en het bevorderen van de biodiversiteit (natuur en biodiversiteit). Invulling geven aan de grondwaterzorgplicht via het waterloket van de gemeente Drimmelen. Het waterloket ontvangt meldingen betreffende (grond)wateroverlast, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente, het waterschap en de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem. Ook de burger heeft hierin op haar eigen grondgebied een eigen taak en verantwoordelijkheid. De gemeente Drimmelen heeft voor de invulling van haar grondwaterzorgplicht een grondwatermeetnet in functie dat gemeentebreed grondwaterstanden meet. Het waterloket en de bereikbaarheid daarvan is geborgd door het frontoffice. Voor het vervangen of renoveren van de riolering wordt waar mogelijk aangesloten bij de andere gemeentelijke (onderhouds)werkzaamheden, zoals herinrichting of herbestrating. Daarnaast worden werkzaamheden afgestemd op ontwikkelingen binnen nieuwbouwlocaties en ontwikkelingen bij de kabel- en leidingenbeheerders en plannen van woningcorporaties.
Water- en Rioleringsplan Drimmelen definitief rapport
-11-
R038.P230/R008/RHOU 17 februari 2023
2.6
Samenwerking Samenwerking in het kader van de gemeentelijke watertaken vindt op verschillende niveaus, met uiteenlopende partners en in groter of kleiner verband plaats.
2.6.1
Provinciaal De gemeente Drimmelen participeert in het samenwerkingsverband ‘WE4Climate’ (de samenwerkingseenheid met de gemeenten Altena, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland en Brabant Water, voorheen werkeenheid 4 (WE4) genoemd). Door het bundelen van krachten (kennis en menskracht) ontstaan kwalitatief goede beleidsuitgangspunten waar alle partners de vruchten van plukken. Zo ook de gemeente Drimmelen. Het doel van WE4Climate is om in gezamenlijkheid te komen tot een uitvoeringsagenda voor klimaatadaptatieprojecten vanuit de betrokken organisaties. Lokaal heeft de gemeente Drimmelen deze reeds opgesteld. In het verleden zijn vanuit Werkeenheid 4 ook diverse gezamenlijke projecten uitgevoerd. Daarvan zijn diverse beslisbomen en het gezamenlijk aanbesteden van de reinigings- en inspectiewerkzaamheden en het kolkenzuigen nog zichtbare resultaten. Een andere uiting van samenwerken vindt plaats in het gezamenlijk opstellen van de Uitvoeringsagenda Ruimtelijke Adaptatie Zuid-Nederland (2021). In de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie is afgesproken dat overheden ervoor gaan zorgen dat schade door hitte, wateroverlast, droogte en overstromingen zo min mogelijk toeneemt.