08 04 Bijlagen bij bestemmingsplan.pdf
Tekst van het document
Archeologische Waarden- en Verwachtingenkaart en advies archeologische beleidskaart van de gemeente Moerdijk. IDDS, Noordwijk. Harbers, P., 1990: Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Toelichting bij kaartblad 44 Oost Oosterhout, Wageningen (Stiboka). Klerks, K. & M. Simons, 2011. Gemeentelijke archeologiekaart Zundert.
Toelichting op de totstandkoming en koppeling met de ruimtelijke ordening (planregels). Rapportnummer V833. Vestigia BV, Amersfoort. Koopmanschap, H., M. Visser-Poldervaart, M. Arkema, 2011: Erfgoedkaart Drimmelen; een verleden op zand en onder klei. Archeologische Rapporten Oranjewoud 2010/120. Oranjewoud, Heerenveen Leenders, K.A.H.W., 2013: Verdwenen Venen. Een onderzoek naar de ligging en
exploitatie van thans verdwenen venen in het gebied tussen Antwerpen, Turnhout, Geertruidenberg en Willemstad 1250-1750, Actualisering 2013, Woudrichem. Merlidis,T., 2018. Onderzoeksvoorstel – plan van aanpak Bureauonderzoek en
Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) plangebied Zuideindsestraat 47 te Made. BAAC bv, ’s-Hertogenbosch. Mulder, de. E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff & T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland, Groningen/Houten. Nederlands Centrum van Normalisatie, 1989: Classificatie van onverharde grondmonsters. NEN 5104. Delft.
33
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), 2018: Archeologische Monumentenkaart (AMK), archeologische onderzoeksmeldingen, geomorfologische kaart en het Centraal Archeologisch Archief (CAA) Tebbens, L.A., 2016: Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze, in: Ball, E.A.G. & R.M. van Heeringen (red.), 2016. Westelijk Noord-
Brabant in het Malta-tijdperk. Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied, Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten 51, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).
Geraadpleegde kaarten Koopmanschap, H., 2012: Archeologische verwachtingskaart Drimmelen. Oranjewoud. Stichting voor Bodemkartering (Stiboka), 1987: Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000. 44 West Oosterhout. Wageningen. TNO Bouw en Ondergrond, 2010: Geologische overzichtskaart van Nederland, Utrecht. e
Vos, P. & S. de Vries, 2013. 2 generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). Deltares, Utrecht.
Geraadpleegde websites AHN-2, 2018: Actueel Hoogtebestand Nederland. Verkregen via http://www.arcgisonline.com, augustus 2018. ARCHIS-III, 2018: het registratie- en informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, geraadpleegd in augustus 2018 via http://zoeken.cultureelerfgoed.nl. BAG-viewer, 2018: http://bagviewer.geodan.nl/, geraadpleegd in augustus 2018. Beeldbank, 2018: Historisch Beeldmateriaal waaronder eerste kadastrale kaarten uit de periode 1811-1832 en Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels. Verkregen in augustus 2018 via http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl. Bodemloket, 2018: Bodem- en saneringsinformatie van Nederland. Online geraadpleegd via www.bodemloket.nl in maart 2018. CHW Noord-Brabant, 2018, cultuurhistorische informatie inclusief ontgrondingenkaart geraadpleegd in augustus 2018 via webviewer via http://noord-brabant.maps.arcgis.com. TNO-NITG, Alterra Wageningen en Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2018:
Nationale database boorgegevens en geologische overzichtskaart van Nederland. Geraadpleegd in augustus 2018 via www.dinoloket.nl.
Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek
34
Topotijdreis, 2018: Tijdreis over 200 jaar topografie, http://www.topotijdreis.nl, augustus 2018. Turfdatabank, 2018: Informatie over de turfwinning die in de regio Antwerpen/Breda heeft plaatsgevonden in het verleden geraadpleegd in augustus 2018.
35
Bijlage 1 Overzicht van geologische en archeologische tijdvakken
Bijlage 1: Geologische en archeologische tijdvakken Chronostratigrafie
MIS
Holoceen (warme periode)
1
11.650
14.030
Laat
Laat
30.000
60.000
Weichselien (ijstijd)
14.640
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
75.000
Formatie van Kreftenheye (Rijn) 2
MiddenPleniglaciaal (koud)
3
VroegPleniglaciaal (zeer koud)
4
VroegWeichselien (gematigd koud)
Pleistoceen
117.000
Kwartair
5a 5b 5c 5d
Eemien (warme periode)
5e
Saalien (ijstijd)
6-10
Holsteinien (warme periode)
11
Elsterien (ijstijd)
12
Cromerien (warme periode)
1322
Pre-Cromerien
23104
Eem Formatie (marien, lagunair en lacustrien) Formatie van Drente (Glaciaal)
130.000
Midden
410.000
Midden
370.000
475.000
2.600.000
Vroeg
Vroeg
850.000
Formatie van Urk (Rijn) Formatie van Peelo (Glaciaal) Formatie van Sterksel (Rijn)
Chrono-, zuurstofisotopen- en lithostratigrafie voor Noordwest-Europa naar De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Berendsen (2008) en Cohen et al. (2009). Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor Cultuurhistorisch Erfgoed (RCE). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2008). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).
Formatie van Beegden (Maas)
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
13.900
Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm) LaatPleniglaciaal (zeer koud)
Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)
Formatie van Boxtel (eolisch en lokaal terrestrisch)
12.850
Lithostratigrafie
Formatie van Stamproy (eolisch en lokaal terrestrisch)
Ouderdom (jr) 0 = 1950 n. Chr.
Ouderdom (kal. jaren BP1)
14
C jaren
Chronostratigrafie
Pollen zones
Vegetatie
Archeologische perioden (kal. jaren v/n. Chr.) nieuwe tijd (1500-heden)
450 Vb2 1150
1250
1962
Laat
1500
Subatlanticum (koeler Vochtiger)
1950
Holoceen
2900
5700
Subboreaal (koeler Droger)
5000
7250
10.250
9000
10.750 10.150
13.900
11.900
14.030
12.100
14.640
12.450
130.000
300.000 (v. Chr.)
1
14
117.000
C-methode loopt tot 43.000 jaar BP
35.000 (v. Chr.)
75.000
III
Loofbos eik en els overheersen, relatief veel iep en linde. Het percentage den neemt af
Boreaal (warmer)
II
Den overheerst, daarnaast hazelaar, eik, iep, linde, es
Preboreaal (warmer)
I
Eerst berk en later overheerst de den
Late Dryas
LW III
Parklandschap (subarctisch)
Allerød
LW II
LaatWeichselien (Laat-Glaciaal) Weichselien (ijstijd)
10.950
Laat-Pleistoceen
12.850
MiddenPleistoceen
11.650
Loofbos. Eik, els en hazelaar overheersen; beuk vanaf IVb >1% en grotere invloed landbouw (granen)
Atlanticum (warm Vochtig) 8000
Vroeg
8700
IVa
Midden
3950
IVb
Vroege Dryas Bølling
Dennen- en berkenbossen Open parklandschap
LW I
Romeinse tijd (12 v.Chr. – 450 n. Chr.)
bronstijd (2000 – 800 v. Chr.)
neolithicum (5300 – 2000 v. Chr.)
mesolithicum (8800 – 5300 v. Chr.)
laat-paleolithicum (35.000 – 8800 v. Chr.)
Open vegetatie met kruiden (bijvoet) en berkenbomen
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
Perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra
VroegWeichselien (Vroeg-Glaciaal)
Perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap
Eemien (warme periode)
Loofbos
Saalien (ijstijd)
Maximale ijsuitbreiding Scandinavische ijskap tussen 200.000 en 130.000 jaar BP
BP = aantal werkelijke jaren voor 1950 AD.
middeleeuwen (450-1500 n. Chr.)
ijzertijd (800 – 12 v. Chr.)
Va
2750 3050
Vb1
Loofbos, waarbij eik en els overheersen; haagbeuk vanaf Vb1 (>1%); vanaf Vb2 veel cultuurplanten (rogge, boekweit, korenbloem)
midden-paleolithicum (300.000 – 35.000 v. Chr.)
vroeg-paleolithicum (tot 300.000 v. Chr.)
Bijlage 2 Boorstaten
boring: 18230-1 beschrijver: MVP, datum: 27-8-2018, X: 112.842, Y: 409.546, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 44D, hoogte: 1,89, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: tuin, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Noord-Brabant, gemeente: Drimmelen, plaatsnaam: Made, opdrachtgever: Mureau Advies, uitvoerder: BAAC bv
0 cm -Mv / 1,89 m +NAP Lithologie: zand, zwak siltig, sterk humeus, donkerbruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig
40 cm -Mv / 1,49 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig
75 cm -Mv / 1,14 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijs, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: sterk vlekkerig
130 cm -Mv / 0,59 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: sterk vlekkerig
145 cm -Mv / 0,44 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen Opmerking: gs,ga
Einde boring op 180 cm -Mv / 0,09 m +NAP
boring: 18230-2 beschrijver: MVP, datum: 27-8-2018, X: 112.875, Y: 409.542, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 44D, hoogte: 2,13, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: tuin, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Noord-Brabant, gemeente: Drimmelen, plaatsnaam: Made, opdrachtgever: Mureau Advies, uitvoerder: BAAC bv
0 cm -Mv / 2,13 m +NAP Lithologie: zand, zwak siltig, sterk humeus, donkerbruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: Bevat plastic
40 cm -Mv / 1,73 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig, bevat kachelslak
80 cm -Mv / 1,33 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, geelwit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: sterk vlekkerig
85 cm -Mv / 1,28 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, geelwit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen
100 cm -Mv / 1,13 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig grof, kalkloos, interpretatie: beddingafzettingen Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen Opmerking: ms, ma. Formatie van Sterksel
Einde boring op 150 cm -Mv / 0,63 m +NAP
boring: 18230-3 beschrijver: MVP, datum: 27-8-2018, X: 112.846, Y: 409.514, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 44D, hoogte: 2,24, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: tuin, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Noord-Brabant, gemeente: Drimmelen, plaatsnaam: Made, opdrachtgever: Mureau Advies, uitvoerder: BAAC bv
0 cm -Mv / 2,24 m +NAP Lithologie: zand, zwak siltig, sterk humeus, donkerbruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
10 cm -Mv / 2,14 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig, zeer droog
110 cm -Mv / 1,14 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: sterk vlekkerig, zeer droog
120 cm -Mv / 1,04 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen
Einde boring op 150 cm -Mv / 0,74 m +NAP
boring: 18230-4 beschrijver: MVP, datum: 27-8-2018, X: 112.831, Y: 409.504, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 44D, hoogte: 2,00, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: tuin, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Noord-Brabant, gemeente: Drimmelen, plaatsnaam: Made, opdrachtgever: Mureau Advies, uitvoerder: BAAC bv
0 cm -Mv / 2,00 m +NAP Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: veel fragmenten bouwpuin (onbepaald) Opmerking: veel recent bouwpuin
60 cm -Mv / 1,40 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig, zeer droog
80 cm -Mv / 1,20 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: beddingafzettingen Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: sterk vlekkerig, ss, sa
85 cm -Mv / 1,15 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: beddingafzettingen Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen Opmerking: ss, sa
Einde boring op 130 cm -Mv / 0,70 m +NAP
boring: 18230-5 beschrijver: MVP, datum: 27-8-2018, X: 112.866, Y: 409.500, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 44D, hoogte: 2,20, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: tuin, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Noord-Brabant, gemeente: Drimmelen, plaatsnaam: Made, opdrachtgever: Mureau Advies, uitvoerder: BAAC bv
0 cm -Mv / 2,20 m +NAP Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
35 cm -Mv / 1,85 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: licht vlekkerig, zeer droog
60 cm -Mv / 1,60 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: licht vlekkerig
110 cm -Mv / 1,10 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen, interpretatie: verstoord Opmerking: sterk vlekkerig
125 cm -Mv / 0,95 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijswit, matig fijn, kalkloos, interpretatie: dekzand Bodemkundig: C-horizont met roestvlekken, enkele Fe-vlekken, oxidatie en reductie verschijnselen Opmerking: iets grovere component
Einde boring op 150 cm -Mv / 0,70 m +NAP
Ontwerp bestemmingsplan Bijlage 2: Archeologisch karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek
Transect-rapport 3929 Made, Zuideindsestraat 47 Gemeente Drimmelen (NB) Een archeologisch karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek met doorstart naar Opgraven
Overijsselhaven 127 3433 PH Nieuwegein
T: 030-7620705 E: informatie@transect.nl
Colofon Titel
Rapportnummer
Made, Zuideindsestraat 47. Gemeente Drimmelen (NB). Een archeologisch karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek, met doorstart naar Opgraven. Transect-rapport 3929
Auteurs
N. Magdelijns, M. Sonneveld
Versie
Versie 1.1
Datum
11-03-2022
Projectnummer Onderzoeksmelding
20090034 4899443100
Opdrachtgever
Tritium Advies b.v. 4241 WH Arkel
Uitvoerder
Transect b.v. Overijsselhaven 127 3433 PH Nieuwegein
Bevoegde overheid Deskundige van de bevoegde overheid Goedkeuring door bevoegde overheid
Gemeente Drimmelen Regioarcheologen Programmabureau RWB Nog niet getoetst
Beheer en plaats documentatie
Transect b.v., Nieuwegein
Omslagafbeelding
Sfeerfoto van het veldwerk (09-12-2020)
Autorisatie Naam Drs. A.A. Kerkhoven Senior KNA Archeoloog
Datum 11-03-2022
Paraaf
ISSN: 2211-7067 © Transect b.v., Nieuwegein Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
Overijsselhaven 127 3433 PH Nieuwegein
T: 030-7620705 E: informatie@transect.nl
Samenvatting In oktober en december 2020 heeft Transect b.v. een archeologisch proefsleuvenonderzoek met een doorstart naar een opgraving uitgevoerd in een plangebied aan de Zuideindsestraat 47 te Made (gemeente Drimmelen). Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 5000 m 2 en was ten tijde van het onderzoek deels bebouwd met een schuur. De aanleiding voor het onderzoek is het voornemen om de bestaande bebouwing te slopen en 40 zorgwoningen te realiseren. In het bestemmingsplan ‘Kern Made’ (2013) heeft het plangebied een dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 1’. Volgens de planregels is het bij een dergelijke waarde verplicht bij ingrepen met een oppervlakte van meer dan 100 m² en dieper dan 50 cm -Mv een archeologisch onderzoek uit te voeren. In 2020 is een archeologisch bureau- en booronderzoek uitgevoerd (Van Putten, 2020). Hierbij is een hoge verwachting vastgesteld op het aantreffen van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Deze verwachting is gebaseerd op aanwezige bebouwing op 19 e-eeuwse kaarten, met mogelijk middeleeuwse voorgangers.
Naar aanleiding hiervan heeft de bevoegde overheid besloten dat een vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven moest plaatsvinden in het deel van het plangebied waarbinnen in het begin van de 19e eeuw bebouwing aanwezig was, een strook van 25 meter breed langs de Zuideindsestraat en de Klaassenstraat: het onderzoeksgebied. Deze rapportage beschrijft de resultaten van dit onderzoek. In oktober 2020 is het proefsleuvenonderzoek uitgevoerd, waarbij drie proefsleuven zijn aangelegd met een totale oppervlakte van circa 236 m2. In de oostelijke proefsleuf (proefsleuf 1) is een behoudenswaardige vindplaats aangetroffen. Naar aanleiding hiervan heeft in december 2020 een definitief onderzoek (opgraving) plaatsgevonden rondom proefsleuf 1 en de oostelijke rand van proefsleuf 3. Deze twee werkputten hadden een totale oppervlakte van circa 296 m 2. Met inbegrip van de proefsleuven is in totaal een oppervlakte van circa 423 m2 onderzocht. Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd onder protocol 4003 en 4004 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1) en het Programma van Eisen dat voor dit onderzoek is opgesteld (Rendering, 2020). Het proefsleuvenonderzoek had als doel vast te stellen of er archeologische waarden aanwezig zijn en wat de aard, omvang en conservering van de vindplaats is.
Het doel van de opgraving was het documenteren en veiligstellen van vondsten en monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Dit rapport beschrijft de resultaten van het onderzoek. Resultaten Tijdens het proefsleuvenonderzoek is een behoudenswaardige vindplaats aangetroffen. Deze is door middel van een opgraving behouden. De vindplaats betreft een deel van een erf uit de Nieuwe Tijd. In totaal zijn 90 sporen aangetroffen, die bestaan uit grotendeels paalkuilen en kuilen, maar ook een waterkuil en een greppel. Een aantal van de (paal)kuilen maakt deel uit van de restanten van twee gebouwstructuren. Structuur 1 bevindt zich in het zuiden van het opgegraven gebied en is vermoedelijk een restant van een huisplattegrond. Hier ligt een rij van wat grotere kuilen en paalkuilen. Een tegenhanger van de rij met kuilen en paalkuilen is niet aangetroffen, waardoor slechts een gedeelte van een gebouwplattegrond kan worden aangewezen. Dit komt gedeeltelijk door de aanwezigheid van grote verstoringen in het westen van het opgegraven deel. Hierbij zullen paalkuilen zijn verdwenen. Gezien de geringe diepte van een aantal paalkuilen zijn ondiepere paalkuilen vermoedelijk zijn verdwenen
door landbouwwerkzaamheden. De structuur dateert op basis van de vondsten en spoorcontouren uit de Vroege tot Midden Nieuwe Tijd. Structuur 2 bevindt zich in de noordoosthoek van het opgegraven gebied en bestaat uit enkele paalkuilen en kuilen. Deze sporen zijn vermoedelijk te relateren aan een schuur die aanwezig is op het Kadastrale Minuutplan en dateert daarmee uit de Midden tot Late Nieuwe Tijd. Hier zijn ook een paar grote kuilen gevonden die vermoedelijk te relateren zijn aan de bouw van de schuur. In totaal zijn 52 vondsten aangetroffen, die zijn onderverdeeld in de categorieën keramiek, keramisch bouwmateriaal en dierlijk bot. De vondsten zijn, met uitzondering van drie fragmenten grijsbakkend aardewerk, gedateerd in de Nieuwe Tijd. Op basis van de uiterlijke kenmerken is een nauwkeurige datering vaak niet mogelijk. De meeste vondsten zijn gevonden in de sporen en betreffen gebruiksaardewerk. Op basis van de bovenstaande resultaten is sprake van een vindplaats uit de Nieuwe Tijd in de top van het dekzand bestaande. Er zijn twee incomplete gebouwstructuren gevonden, waarmee in het onderzoeksgebied sprake is van een erf uit de Nieuwe Tijd. Door de aanwezige verstoringen konden geen complete structuren worden gereconstrueerd. De overige paalkuilen en kuilen zullen erfgerelateerde sporen zijn.
Ondanks dat de structuren incompleet zijn, vormt de vindplaats, samen met een vindplaats aan de Klaassenstraat 4, de eerst bekende bewoningsresten van het gehucht Stuivezand. Hiermee is de hoge verwachting op archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd bevestigd.
Inhoud 1. Aanleiding ............................................................................................................................................. 7 2. Resultaten vooronderzoek .................................................................................................................... 9 3. Doel en methodiek .............................................................................................................................. 10 4. Resultaten ........................................................................................................................................... 12 5. Conclusie ………………………………………………………………………………………………………………………………………..22 Geraadpleegde bronnen ......................................................................................................................... 23
Bijlage 1.
Archeologische periode-indeling voor Nederland .............................................................. 24
Bijlage 2.
Luchtfoto ............................................................................................................................. 25
Bijlage 3.
Puttenplan ........................................................................................................................... 26
Bijlage 4.
Allesporenkaart IVO-P ......................................................................................................... 28
Bijlage 5.
Allesporenkaart DO ............................................................................................................. 29
Bijlage 6.
Vlaktekeningen IVO-P .......................................................................................................... 30
Bijlage 7.
Vlaktekeningen DO .............................................................................................................. 33
Bijlage 8.
Sporen- en lagenlijst IVO-P .................................................................................................. 35
Bijlage 9.
Sporenlijst DO...................................................................................................................... 38
Bijlage 10. Mogelijke structuren ........................................................................................................... 41 Bijlage 11. Allesporenkaart geprojecteerd op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 ................... 42 Bijlage 12. Vondsten- en monsterlijst ................................................................................................... 43 Bijlage 13. Beantwoording van onderzoeksvragen ............................................................................... 45
1. Aanleiding Provincie
Noord-Brabant
Gemeente
Drimmelen
Plaats
Made
Toponiem
Zuideindsestraat 47
Kaartblad
44D
Perceelnummer(s)
MDE01 - R - 1960
X-,Y-Coördinaten
112.847 / 409.535
Oppervlakte plangebied Oppervlakte onderzoeksgebied Grondgebruik
Ca. 5000 m2 Ca. 3295 m2 Boerenerf met woning en schuur
In oktober en december 2020 heeft Transect b.v.1 een archeologisch proefsleuvenonderzoek met een doorstart naar een opgraving uitgevoerd in een plangebied aan de Zuideindsestraat 47 te Made (gemeente Drimmelen). Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 5000 m 2 en was ten tijde van het onderzoek deels bebouwd met een schuur. De aanleiding voor het onderzoek is het voornemen om de bestaande bebouwing te slopen en 40 zorgwoningen te realiseren. In het bestemmingsplan ‘Kern Made’ (2013) heeft het plangebied een dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 1’. Volgens de planregels is het bij een dergelijke waarde verplicht bij ingrepen met een oppervlakte van meer dan 100 m² en dieper dan 50 cm -Mv een archeologisch onderzoek uit te voeren. In 2020 is een archeologisch bureau- en booronderzoek uitgevoerd (Van Putten, 2020). Hierbij is een hoge verwachting vastgesteld op het aantreffen van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Deze verwachting is gebaseerd op aanwezige bebouwing op 19 e-eeuwse kaarten, met mogelijk middeleeuwse voorgangers.
Naar aanleiding hiervan heeft de bevoegde overheid besloten dat een vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven moest plaatsvinden in het deel van het plangebied waarbinnen in het begin van de 19e eeuw bebouwing aanwezig was, een strook van 25 meter breed langs de Zuideindsestraat en de Klaassenstraat: het onderzoeksgebied. Deze rapportage beschrijft de resultaten van dit onderzoek. In oktober 2020 is het proefsleuvenonderzoek uitgevoerd, waarbij drie proefsleuven zijn aangelegd met een totale oppervlakte van circa 236 m2. In de oostelijke proefsleuf (proefsleuf 1) is een behoudenswaardige vindplaats aangetroffen. Naar aanleiding hiervan heeft in december 2020 een definitief onderzoek (opgraving) plaatsgevonden rondom proefsleuf 1 en de oostelijke rand van proefsleuf 3. Deze twee werkputten hadden een totale oppervlakte van circa 296 m 2. Met inbegrip van de proefsleuven is in totaal een oppervlakte van circa 423 m2 onderzocht. Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd onder protocol 4003 en 4004 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1) en het Programma van Eisen dat voor dit onderzoek is opgesteld (Rendering, 2020). Het proefsleuvenonderzoek had als doel de archeologische verwachting te toetsen en aan te vullen door het opsporen en het waarderen van eventueel aanwezige
1
Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en de SIKB.
7
archeologische resten. Het doel van de opgraving was het documenteren en veiligstellen van vondsten en monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Na de uitvoering van het onderzoek is een evaluatierapport opgesteld om de resultaten van het proefsleuvenonderzoek en de opgraving te evalueren en een voorstel te doen voor de uitwerking van de archeologische resten (Scheeringa/Sonneveld 2022). Op basis van het evaluatierapport heeft de bevoegde overheid besloten dat geen specialistisch onderzoek hoeft worden ingezet. Dit rapport beschrijft de resultaten van het onderzoek.
Figuur 1. Topografische kaart met de locatie van het plangebied.
8
2. Resultaten vooronderzoek2 Landschap Het plangebied ligt in het westelijk deel van het Zuid-Nederlandse zandgebied in een gebied dat, in tegenstelling tot nabijgelegen gebieden, niet is beïnvloed door zee-inbraken in de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Uit het vooronderzoek is gebleken dat het plangebied op een dekzandrug ligt. Ook bleek hieruit dat grote delen van de bodem verstoord zijn. Archeologische en historische situatie In de omgeving van het plangebied zijn enkele archeologische onderzoeken geregistreerd. Bij twee proefsleuvenonderzoeken zijn enkel recente sporen en verstoringen aangetroffen (onderzoeksmeldingen 2178482100 en 4563527100). Aan de Klaassenstraat 4, ongeveer 70 m ten zuiden van het plangebied, is een erf uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd gevonden (onderzoeksmelding 5000197100). Het plangebied ligt aan de oorspronkelijke brink van het gehucht Stuivezand, dat is ontstaan als vaarkantnederzetting langs de oude turfvaart. Over het ontstaan van dit dorp is verder weinig bekend. Op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 staat er bebouwing binnen het plangebied langs de Klaassenstraat en bij de hoek met de Zuideindsestraat. Deze gebouwen zijn rond 1930 en 1950 gesloopt, waarna in 1950 de huidige boerderij is gebouwd. Ook zijn enkele schuren gebouwd, waarvan er nog één aanwezig was ten tijde van het onderzoek.
Archeologische verwachting Op basis van het vooronderzoek heeft het onderzoeksgebied een hoge verwachting op archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe Tijd. Deze verwachting is gebaseerd op aanwezige bebouwing op 19e-eeuwse kaarten, met mogelijk Middeleeuwse voorgangers. Dergelijke resten werden verwacht in een strook van 25 m breed langs de Zuideindsestraat en de Klaassenstraat. De verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum – IJzertijd was laag, omdat grote delen van de bodem verstoord zijn. Voor de periode Romeinse tijd – Vroege Middeleeuwen was er een lage verwachting, omdat het gebied in deze periode niet bewoonbaar was door de aanwezigheid van veen.
2
De informatie in hoofdstuk is (deels) afkomstig uit het Programma van Eisen (Rendering 2020) en de rapportage van het vooronderzoek (Van Putten 2020).
9
3. Doel en methodiek Doel Het doel van het proefsleuvenonderzoek is het toetsen en aanvullen van de archeologische verwachting uit het vooronderzoek door het opsporen en het waarderen van eventueel aanwezige archeologische resten. Het onderzoek moet, voor zover mogelijk, inzicht geven in de aard, datering, omvang, gaafheid, conservering van de mogelijk aanwezige archeologische resten. Als zodanig dient de vraagstelling te worden beantwoord of binnen de grenzen van het onderzoeksgebied archeologische vindplaatsen aanwezig zijn en zo ja, of deze behoudenswaardig zijn en onder welke randvoorwaarden behoud mogelijk is. Het doel van de opgraving is het documenteren en veiligstellen van vondsten en monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Bij een doorstart naar Opgraven, moet de vraag worden beantwoord wat de vindplaats vertelt over de bewonings-/gebruiksgeschiedenis, bewonings-/gebruikscontinuïteit en locatiegebruik van het plangebied en zijn directe omgeving. Voor de deelvragen en de beantwoording hiervan, zie bijlage 13. Methodiek Het proefsleuvenonderzoek op 14 oktober stond onder leiding van André Kerkhoven (Senior KNA archeoloog) en is uitgevoerd door Matthijs Sonneveld (KNA archeoloog BA) en Daniël Scheeringa (veldmedewerk).
Op 8 en 9 december, tijdens de opgraving, bestond het veldteam uit Matthijs Sonneveld en Maaike Hartog (veldmedewerker). Het plangebied bestond op dat moment uit braakliggend terrein met een schuur (figuren 2 en 3). Eerst zijn drie proefsleuven aangelegd met een totale oppervlakte van 236 m 2. Proefsleuf 1 had een breedte van 4 meter en lengte van 25 meter. Proefsleuf 2 is 4 meter breed, maar kon niet volledig aangelegd worden, omdat deze te dicht bij de bebouwing lang. Vanwege kabels en leidingen kon de ligging verder niet aangepast worden waardoor de uiteindelijke lengte op circa 7 meter uitkwam, in plaats van 10 meter zoals voorzien in het Programma van Eisen. Bij proefsleuf 3 kon de volledige breedte niet behaald worden vanwege de aanwezige bomen en overige begroeiing. Hierdoor kon circa 43 m2 van het beoogde oppervlak niet worden aangelegd. Zie bijlagen 4 en 5 voor de allesporenkaarten en bijlagen 6 en 7 voor de vlaktekeningen. Vervolgens is een opgraving uitgevoerd. Op en rondom de locatie van proefsleuf 1 zijn twee werkputten aangelegd (werkputten 1 en 2), op de locatie van het noordoostelijke deel van de nieuwbouw. Deze werkputten hebben een gezamenlijke oppervlakte van circa 296 m2. In elke werkput is laagsgewijs verdiept en is één vlak aangelegd in de top van de C-horizont.
Tijdens de aanleg van de werkputten zijn de vlakken en putwanden geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische lagen, sporen, vondsten c.q. vondstconcentraties en eventuele structuren. Hierbij is ook een metaaldetector ingezet. De aanlegvondsten zijn verzameld per vak van 4 bij 5 meter, waarbij de behorende bodemhorizont is geregistreerd. Alle metingen zijn verricht met een dGPS. Tijdens de proefsleuvenfase zijn alle sporen gedocumenteerd en zijn sporen selectief gecoupeerd. Tijdens de opgravingsfase zijn alle sporen gecoupeerd, gedocumenteerd en afgewerkt. Tijdens zowel de proefsleuven- als de opgravingsfase zijn in elke werkput om de 10 meter profielkolommen afgestoken en gedocumenteerd om inzicht te krijgen in de bodemopbouw.
10
Figuur 2. Foto van het plangebied (14-10-2020).
Figuur 3. Foto van het plangebied.
11
4. Resultaten Bodemopbouw De bodemopbouw in het plangebied bestaat uit een dikke bouwvoor (S.1000), met daaronder een relatief dun bouwlanddek (S.1200). Op sommige plekken is hieronder een gebioturbeerde laag aanwezig (S.1500). De top van de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand (C-horizont; S.3000). Onder het dekzand zijn terrasafzettingen van de Formatie van Sterksel gevonden (S.4000). In sommige delen van het plangebied is de bodemopbouw recentelijk verstoord (S.900, S.999 en S.1100). Ook in het vlak zijn meerdere recente verstoringen zichtbaar. Dit is met name het geval in proefsleuven 2 en 3 en het westen van werkput 1. Voor de lithologische beschrijving van de lagen, zie bijlage 8. Het dekzand bestaat uit matig fijn, zwak siltig zand dat licht grindig is (S.3000). Het is licht bruingeel van kleur. Het grind is afkomstig uit de onderliggende terrasafzettingen. De top van het dekzand is aangetroffen op circa 30-80 cm -Mv (ca. 1,28-1,78 m +NAP). De laag dekzand is dun: circa 15-50 cm. De top van de terrasafzettingen bestaat uit matig grof tot zeer grof, zwak siltig zand (S.4000 vulling 1). Hieronder ligt een groengrijze lemige laag met enkele ijzervlekken (vulling 2). Onder deze laag ligt fijner zand met een zeer dun humeus bandje (vulling 3). De top van de terrasafzettingen is aangetroffen op circa 80-90 cm -Mv (ca. 1,2-1,3 m +NAP).
S.999
S.3000 v1 S.4000 v1
Figuur 4. Profiel 2.2 in werkput 2 (DO).
12
Figuur 5. Profiel 1.1 in proefsleuf 1.
Sporen en structuren Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn vrijwel alle sporen in proefsleuf 1 aangetroffen. Twee kuilen en een muur bevonden zich in proefsleuf 3. In proefsleuf 2 zijn alleen natuurlijke sporen aangetroffen. In alle proefsleuven zijn meerdere recente verstoringen aangetroffen. Tijdens de opgraving zijn alleen in de oostelijke werkput (werkput 1) grondsporen aangetroffen. Het westelijke deel (werkput 2) was vrijwel geheel verstoord (figuur 6). Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn 32 sporen aangetroffen en tijdens de opgraving 72 sporen. Een deel hiervan betreffen sporen die tijdens het proefsleuvenonderzoek ook zijn aangetroffen. In totaal zijn 90 sporen aangetroffen. In tabel 1 zijn deze sporen uitgesplitst naar spooraard. Uit tabel 1 valt op te maken dat de sporen bestaan hoofdzakelijk uit paalkuilen en kuilen. In bijlagen 8 en 9 zijn de beschrijvingen opgenomen.
13
Tabel 1: Aantal per spooraard. Spooraard Greppel Kuil Lagen Paalkuil Waterkuil Totaal
Aantal 1 31 7 50 1 90
Figuur 6. Vlakfoto van de opgraving, genomen richting het zuiden.
Greppel In het zuidoosten van werkput 1 is een greppel aangetroffen (S.6). Deze dateert op basis van het vondstmateriaal zeer waarschijnlijk in de Vroege tot Midden Nieuwe Tijd. Deze greppel staat niet op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 (bijlage 11). Paalkuilen en kuilen Tijdens het veldwerk zijn 50 paalkuilen en 31 kuilen gevonden. Dit is een grote meerderheid van de 90 aanwezige sporen. Deze zijn over het algemeen goed bewaard gebleven, tot een diepte van circa 6-30 cm. Geprobeerd is om gebouwstructuren, zoals plattegronden van boerderijen, in de paalkuilen te herkennen. Er kan slechts worden gesproken van restanten van gebouwstructuren. In de zuidelijke helft van werkput 1 is een sporencluster aanwezig (structuur 1). Hier ligt een rij van paalkuilen en kuilen die onderdeel lijken uit te maken van een gebouwplattegrond (S.5, 7, 10-17, 2225, 35-43, en 69; bijlage 10 en figuren 7 en 8). Deze rij is noordoost-zuidwest georiënteerd en ligt parallel aan de weg die zichtbaar is op het Kadastrale Minuutplan (de huidige Klaassenstraat). Sporen S.1-4 en S.44-48 liggen in lijnen dwars op de eerder genoemde rij en lijken erop aan te sluiten. Een 14
tegenhanger van de rij met kuilen en paalkuilen is niet aangetroffen, waardoor slechts een gedeelte van een gebouwplattegrond kan worden aangewezen. Dit komt gedeeltelijk door de aanwezigheid van grote verstoringen in het westen van het opgegraven deel. Hierbij zullen paalkuilen zijn verdwenen. Gezien de geringe diepte van een aantal paalkuilen wordt gedacht dat nog ondiepere paalkuilen reeds waren verdwenen door onder meer landbouwwerkzaamheden. In de noordoostelijke hoek van werkput 1 is nog een sporencluster aanwezig (S.50-68; structuur 2). Deze bestaan uit paalkuilen en kuilen. De sporen hangen vermoedelijk samen met een schuur die aanwezig is op het Kadastrale Minuutplan. Hier zijn ook een paar grote kuilen gevonden die vermoedelijk te relateren zijn aan de bouw van de schuur (S.50 en S.62-63). Waterkuil In de zuidoostelijke hoek van werkput 1 is een waterkuil aangetroffen (S.70; figuur 9). De diameter (in het opgegraven deel) is 3,9 meter en de kuil is circa 1,2 m diep. De greppel S.6 sluit hierop aan. De kuil is een keer opnieuw uitgegraven. De eerste fase dateert in ieder geval uit de Nieuwe Tijd. De tweede fase dateert op basis van de vondsten uit het eind van de 19e eeuw. Muur In proefsleuf 3 is een restant van een muurtje aangetroffen (S.31 uit het IVO-P). Deze is gemaakt van harde oranje baksteen met cementmortel. Er waren nog 3 baksteenlagen bewaard gebleven.
In het midden van het muurtje is een betonnen buis aanwezig die als afvoer is gebruikt. In de omgeving zijn verder geen restanten van muren gevonden en op het Kadastrale Minuutplan staat hier geen bebouwing afgebeeld. Een precieze datering is op basis van de aangetroffen resten niet mogelijk. Datering sporen Op basis van de scherpe spoorcontouren en bruine tot grijsbruine vulling dateren de sporen uit de Nieuwe Tijd. Dit blijkt ook uit de vondsten die in de sporen zijn aangetroffen (zie volgende paragraaf). Structuur 1 staat niet aangeduid op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832. Op basis hiervan dateren deze sporen vermoedelijk uit de periode hiervoor, uit de Vroege of Midden Nieuwe Tijd.
15
Figuur 7. Vlakfoto van de sporencluster in het zuiden van werkput 1.
Figuur 8. Coupefoto van enkele paalkuilen uit de palenrij (S.11-13).
16
Figuur 9. Coupefoto van de waterkuil (S.70).
Vondsten Er zijn 52 vondsten gedaan, waarvan 10 tijdens het proefsleuvenonderzoek en 42 tijdens de opgraving. De vondsten bestaan uit keramiek, bouwaardewerk en dierlijk bot (zie tabel 2 voor de aantallen en gewichten per materiaalcategorie en bijlage 12 voor de vondstenlijst met vondstdeterminaties). Een paar vondsten zijn gevonden in de gebioturbeerde laag (V.2 in S.1500). De andere vondsten zijn aangetroffen in sporen, waarvan veel in kuilen en in de waterkuil (S.70 uit het DO). Tabel 2. Vondsten per materiaalcategorie.
Materiaalcategorie Keramiek – aardewerk (KER) Bouwaardewerk (KBW) Dierlijk bot (ODB) Totaal
Aantal (N) 34 17 1 52
Gewicht (g.) 1383,8 3171,5 53,7 4609,0
Keramiek Het grootste deel van de keramiek bestaat uit roodbakkend aardewerk, waarvan het grootste deel geglazuurd is (tabel 3; figuur 10). Roodbakkend aardewerk dateert uit de 13e-19e eeuw en is vaak moeilijk specifiek te dateren, vanwege de lange doorlooptijd. De meeste fragmenten roodbakkend aardewerk zijn in goede staat, mar een aantal zijn sterk versleten. Er zijn drie fragmenten grijsbakkend aardewerk aangetroffen, waarvan één zeer versleten is (figuur 11). Dit dateert uit de 13e-15e eeuw. Daarnaast zijn drie fragmenten van steengoed waterflessen gevonden (figuur 12) en twee fragmenten industrieel wit. Steengoed dateert vanaf de 14e eeuw en industrieel wit dateert vanaf de 19e eeuw. Eén fragment industrieel wit betreft een bodem met daarop het merkteken van de Petrus Regout & Co uit Maastricht (V.9 uit S.2; figuur 13). Deze aardewerkfabriek is in 1836 gesticht. Het merkteken bevat 17
een sfinx, die vanaf circa 1879 gebruikt werd als beeldmerk. In 1899 werd de merknaam veranderd in Sphinx. Het aardewerk met dit merkteken moet dus tussen ongeveer 1879 en 1899 dateren (bron: geheugen.delpher.nl). De keramiek betreft voornamelijk gebruiksaardewerk, zoals kommen en kookpotten. Er is onder andere een handvat van een steelpan gevonden (figuur 10). Tabel 3. Aantal fragmenten per type aardewerk.3 Type aardewerk Aantal (N) Roodbakkend 26 Steengoed 3 Grijsbakkend 3 Industrieel wit 2 Totaal 34
Percentage (%) 76,5% 8,8% 8,8% 5,9% 100%
Keramisch bouwmateriaal Het keramisch bouwmateriaal betreft meerdere fragmenten van bakstenen, één dakpan- en één tegelfragment. De baksteenfragmenten hebben verschillende kleuren, met name lichtoranje tot lichtrood (figuren 14 en 15). Enkele fragmenten zijn geler van kleur. De hardheid varieert van matig zacht tot matig hard. Op één baksteenfragment is mortel aanwezig. Het tegelfragment is oranje van kleur en ongeglazuurd. Het dakpanfragment is rood van kleur. Op basis van de uiterlijke kenmerken dateert het keramisch bouwmateriaal uit de Nieuwe Tijd. Dierlijk bot Er is één fragment dierlijk bot gevonden. Het betreft een fragment pijpbeen van circa vijf centimeter welke aan beide kanten is afgezaagd (V.9 uit S.2). Datering en verspreiding vondsten De meeste vondsten van het proefsleuvenonderzoek zijn gevonden in proefsleuf 1. Deze zijn gevonden in de bioturbatielaag (V.2 in S.1500), in een kuil (V.1 in S.21 uit het IVO-P/S.50 uit DO) en in een paalkuil (V.3 in S.18 uit het IVO-P/S.48 uit DO). Eén vondst is aangetroffen in proefsleuf 3, in een muur (V.4 in S.31). Deze vondsten dateren allen uit de Nieuwe Tijd. Tijdens de opgraving zijn alle vondsten gevonden in sporen in werkput 1, waarvan veel in een kuil (S.2) en in de waterkuil (S.70). De meeste vondsten dateren uit de Nieuwe Tijd. Alleen het grijsbakkende aardewerk dateert uit een eerdere periode, uit de 13e-15e eeuw.
Deze fragmenten zijn echter aangetroffen in vondstcontexten met ook jonger materiaal.
3
Aardewerkdeterminaties door D. Scheeringa en N. Magdelijns.
18
Figuur 10. Roodbakkend aardewerk van de opgraving. Links van V.6 uit kuil S.14 en rechts van V.11 uit paalkuil S.35.
Figuur 11. Fragment grijsbakkend aardewerk uit de opgraving. V.22 uit paalkuil S.60.
19
Figuur 12. Fragment van een steengoed waterfles. V.9 uit kuil S.2 van de opgraving.
Figuur 13. Industrieel wit met het merkteken van P. Regout & Co. V.9 uit kuil S.2 van de opgraving.
20
Figuur 14. Baksteenfragmenten uit de muur (V.4 uit S.31 van het IVO-P).
Figuur 15. Baksteenfragmenten uit de opgraving. Links V.15 uit kuil S.22. Rechts V.6 uit kuil S.14.
21
5. Conclusie Tijdens het proefsleuvenonderzoek is een behoudenswaardige vindplaats aangetroffen. Deze is door middel van een opgraving behouden. In totaal zijn 90 sporen aangetroffen, die bestaan uit grotendeels paalkuilen en kuilen, maar ook een waterkuil en een greppel. Een aantal van de (paal)kuilen maakt deel uit van de restanten van twee gebouwstructuren. Structuur 1 bevindt zich in het zuiden van het opgegraven gebied en is vermoedelijk een restant van een huisplattegrond. Hier ligt een rij van wat grotere kuilen en paalkuilen. Een tegenhanger van de rij met kuilen en paalkuilen is niet aangetroffen, waardoor slechts een gedeelte van een gebouwplattegrond kan worden aangewezen. Dit komt gedeeltelijk door de aanwezigheid van grote verstoringen in het westen van het opgegraven deel. Hierbij zullen paalkuilen zijn verdwenen. Gezien de geringe diepte van een aantal paalkuilen zijn ondiepere paalkuilen vermoedelijk zijn verdwenen door landbouwwerkzaamheden. De structuur dateert op basis van de vondsten en spoorcontouren uit de Vroege tot Midden Nieuwe Tijd. Structuur 2 bevindt zich in de noordoosthoek van het opgegraven gebied en bestaat uit enkele paalkuilen en kuilen. Deze sporen zijn vermoedelijk te relateren aan een schuur die aanwezig is op het Kadastrale Minuutplan en dateert daarmee mogelijk iets later dan structuur 1, uit de Midden tot Late Nieuwe Tijd.
Hier zijn ook een paar grote kuilen gevonden die vermoedelijk te relateren zijn aan de bouw van de schuur. In totaal zijn 52 vondsten aangetroffen, die zijn onderverdeeld in de categorieën keramiek, keramisch bouwmateriaal en dierlijk bot. De vondsten zijn, met uitzondering van drie fragmenten grijsbakkend aardewerk, gedateerd in de Nieuwe Tijd. Op basis van de uiterlijke kenmerken is een nauwkeurige datering vaak niet mogelijk. De meeste vondsten zijn gevonden in de sporen en betreffen gebruiksaardewerk. Op basis van de bovenstaande resultaten is sprake van een vindplaats uit de Nieuwe Tijd in de top van het dekzand bestaande. Er zijn twee incomplete gebouwstructuren gevonden, waarmee in het onderzoeksgebied sprake is van een erf uit de Nieuwe Tijd. Door de aanwezige verstoringen konden geen complete structuren worden gereconstrueerd. De overige paalkuilen en kuilen zullen erfgerelateerde sporen zijn. Ondanks dat de structuren incompleet zijn, vormt de vindplaats, samen met een vindplaats aan de Klaassenstraat 4, de eerst bekende bewoningsresten van het gehucht Stuivezand. Hiermee is de hoge verwachting op archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd bevestigd.
22
Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden • Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2016. • www.sikb.nl • www.geheugen.delpher.nl • www.topotijdreis.nl Literatuur Rendering, B., 2020. Programma van Eisen. Made, Zuideindsestraat 47. Gemeente Drimmelen (NB). Een archeologisch inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven, karterende en waarderende fase met mogelijkheid tot doorstart naar opgraven, Nieuwegein (Transect-PvE 20200917). Putten, M.J. van, 2020. Gemeente Drimmelen, Plangebied Zuideindsestraat 47 te Made, Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase), ´s-Hertogenbosch (BAAC Rapport V-18.0230). Scheeringa, D.L./M. Sonneveld, 2022. Evaluatierapport. Een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven, karterende en waarderende fase, met optie tot doorstart naar opgraven. Made, Zuideindsestraat 47. Gemeente Drimmelen (NB), Nieuwegein. Figurenlijst Figuur 1. Topografische kaart met de locatie van het plangebied. ........................................................... 8 Figuur 2. Foto van het plangebied (14-10-2020). ................................................................................... 11 Figuur 3. Foto van het plangebied. ......................................................................................................... 11 Figuur 4.
Profiel 2.2 in werkput 2 (DO). .................................................................................................. 12 Figuur 5. Profiel 1.1 in proefsleuf 1. ........................................................................................................ 13 Figuur 6. Vlakfoto van de opgraving, genomen richting het zuiden. ...................................................... 14 Figuur 7. Vlakfoto van de sporencluster in het zuiden van werkput 1. .................................................. 16 Figuur 8. Coupefoto van enkele paalkuilen uit de palenrij (S.11-13). ..................................................... 16 Figuur 9. Coupefoto van de waterkuil (S.70). ......................................................................................... 17 Figuur 10. Roodbakkend aardewerk van de opgraving. Links van V.6 uit kuil S.14 en rechts van V.11 uit paalkuil S.35. ........................................................................................................................................... 19 Figuur 11. Fragment grijsbakkend aardewerk uit de opgraving. V.22 uit paalkuil S.60. ......................... 19 Figuur 12. Fragment van een steengoed waterfles. V.9 uit kuil S.2 van de opgraving. .......................... 20 Figuur 13. Industrieel wit met het merkteken van P. Regout & Co. V.9 uit kuil S.2 van de opgraving. .. 20 Figuur 14.
Baksteenfragmenten uit de muur (V.4 uit S.31 van het IVO-P). ............................................ 21 Figuur 15. Baksteenfragmenten uit de opgraving. Links V.15 uit kuil S.22. Rechts V.6 uit kuil S.14. ..... 21 Illustratieverantwoording Figuur 1: PDOK.nl / Transect b.v. Figuur 2 t/m 15: Transect b.v.
23
Bijlage 1. Periode
Archeologische periode-indeling voor Nederland Deel-/subperiode
Recent
Van
Tot
1945 na Chr.
2050 na Chr.
Nieuwe Tijd
Late-Nieuwe tijd Midden-Nieuwe tijd Vroege-Nieuwe tijd
1850 na Chr. 1650 na Chr. 1500 na Chr.
1945 na Chr. 1850 na Chr. 1650 na Chr.
Middeleeuwen
Late-Middeleeuwen B Late-Middeleeuwen A Vroege-Middeleeuwen D Vroege-Middeleeuwen C Vroege-Middeleeuwen B Vroege-Middeleeuwen A
1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr. 450 na Chr.
1500 na Chr. 1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr.
Romeinse Tijd
Laat-Romeinse tijd B Laat-Romeinse tijd A Midden-Romeinse tijd B Midden-Romeinse tijd A Vroeg-Romeinse tijd B Vroeg-Romeinse tijd A
350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr. 12 voor Chr.
450 na Chr. 350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr.
IJzertijd
Late-IJzertijd Midden-IJzertijd Vroege-IJzertijd
250 voor Chr. 500 voor Chr. 800 voor Chr.
12 voor Chr. 250 voor Chr. 500 voor Chr.
Bronstijd
Late-Bronstijd Midden-Bronstijd B Midden-Bronstijd A Vroege-Bronstijd
1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr. 2000 voor Chr.
800 voor Chr. 1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr.
Neolithicum
Laat-Neolithicum B Laat-Neolithicum A Midden-Neolithicum B Midden-Neolithicum A Vroeg-Neolithicum B Vroeg-Neolithicum A
2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr. 5300 voor Chr.
2000 voor Chr. 2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr.
Mesolithicum
Laat-Mesolithicum Midden-Mesolithicum Vroeg-Mesolithicum
6450 voor Chr. 7100 voor Chr. 8800 voor Chr.
4900 voor Chr. 6450 voor Chr. 7100 voor Chr.
Paleolithicum
Laat-Paleolithicum B Laat-Paleolithicum A Midden-Paleolithicum Vroeg-Paleolithicum
18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP -
8.800 voor Chr. 18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP
24
Bijlage 2.
Luchtfoto
25
Bijlage 3.
Puttenplan
26
27
Bijlage 4.
Allesporenkaart IVO-P
28
Bijlage 5.
Allesporenkaart DO
29
Bijlage 6.
Vlaktekeningen IVO-P
30
31
32
Bijlage 7.
Vlaktekeningen DO
33
34
Bijlage 8.
Sporen- en lagenlijst IVO-P
Put
Vlak
Spoor
Spooraard
01
001
0001
01
001
01
Spoordiepte
Vulling
Kleur
Kleurstructuur
Textuur
Organische stof
Opmerking
KL
1
BR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
0002
KL
1
DGRBR
heterogeen
zs1
H2
001
0003
KL
1
BRGR
heterogeen
zs1
H1
01
001
0004
PK
1
LBRGR
heterogeen
zs1
H1
01
001
0005
PK
1
DBRGR
homogeen
zs1
H1
Lichtbruingele zandbrokken, matig fijn lichtbruingele zandbrokken, baksteenspikkels, matig fijn lichtbruingele zandbrokken, matig fijn matig fijn
01
001
0006
PK
1
LGRBR
heterogeen
zs1
01
001
0007
KL
8
1
LGRBR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0008
PK
22
1
BR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0009
PK
1
DBR
heterogeen
zs1
H2
lichtbruine zandbrokken, matig fijn
01
001
0010
KL
1
DBRGR
homogeen
zs1
H2
matig fijn
01
001
0011
KL
1
BR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0012
KL
30
1
BR
heterogeen
zs1
H2
humusbrokken, matig fijn
01
001
0013
PK
16
1
BRGR
heterogeen
zs1
H1
gelaagd, matig fijn
01
001
0014
PK
1
LGRBR
heterogeen
zs1
01
001
0015
PK
1
DBRGR
heterogeen
zs1
H2
lichtbruingele zandbrokken, matig fijn matig fijn
01
001
0016
KL
1
DBRGR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0017
KL
1
DBRGR
heterogeen
zs1
H2
fe2, matig fijn
01
001
0018
PGK
1
LBRGR
heterogeen
zs1
01
001
0018
PGK
2
DBR
homogeen
zs1
H2
kern, matig fijn
01
001
0019
PK
1
DBR
homogeen
zs1
H1
kbw1, matig fijn
01
001
0020
PK
1
GRBR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0021
KL
1
DBRGR
homogeen
zs1
H2
matig fijn
01
001
0022
KL
1
BRGR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn, erg vlekkerig
8
matig fijn
insteek, kbw2, fe1, matig fijn, lb
35
01
001
0023
KL
1
DGRBR
heterogeen
zs1
H2
matig fijn
01
001
0024
KL
1
DBRGR
homogeen
zs1
H2
fe1, matig fijn, hk1
01
001
0025
PK
1
LGRBR
heterogeen
zs1
H1
erg vlekkerig, matig fijn, lb
01
001
0026
PK
1
BRGR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0027
PK
1
GRBR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0028
KL
1
GR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
01
001
0029
PK
1
LGR
heterogeen
zs1
H1
matig fijn
03
001
0030
GVB
108
1
BRGE
heterogeen
zs1
H1
matig fijn, zeer vlekkerig
03
001
0031
MR
32
1
03
001
0031
MR
32
2
LGEBR
03
001
0032
KL
1
DBR
heterogeen
01
102
0900
LO
1
DGRBR
heterogeen
01
102
1000
BV
1
GRBR
heterogeen
zs2
01
102
1100
VERST
1
BRGR
heterogeen
01
102
1100
VERST
2
GRBR
01
102
1200
ES
1
DBR
01
102
1500
LG
1
BR
01
102
3000
C-hor
1
WIGR
01
102
3000
C-hor
2
LBRGE
01
102
4000
C-hor
1
01
102
4000
C-hor
01
102
4000
C-hor
20
muur, 3 lagen zs1 zs1
matig grof H2
lb, hk1, kbw-spik
H2
kbw3, mf, g1
H2
g1, matig fijn
zs2
H1
heterogeen
zs1
H1
bruine vlekken, g1, mf, verstoring/turbatielaag mf
heterogeen
zs1
H2
heterogeen
zs1
H1
zs1
mf, hk1, kbw-spik, recenter bouwlanddek matig fijn, bioturbatielaag
zs1
g1, mf/mg, slecht gesorteerd, verspoeld dekzand mf, g1, dekzand
WIGR
zs1
mg/zg, g2/g3, sg/mg, top sterksel
2
GEGR
lz3/zs4
zst/mg/zg, g2, fe2, leem in sterksel
3
GRWI
zs1
mg, g1, siltbandjes, fe1, roestbandjes sterksel
heterogeen
36
Lijst met gebruikte afkortingen Spooraard KL = kuil PK = paalkuil MR = muur PGK = paalgat met kuil GVB = grondverbetering WK = waterkuil LO = ophogingslaag ES = bouwlanddek BV = bouwvoor LG = laag VERST = verstoring C-hor = C-horizont
Kleur D = donker L = licht GE = geel GR = grijs BR = bruin WI = wit
Textuur zs1 = zwak siltig zand zs2 = matig siltig zand zs3 = sterk siltig zand zs4 = uiterst siltig zand lz3 = sterk zandige leem
Organische stof H1 = humushoudend H2 = humusrijk
Opmerking mf = matig fijn zf = zeer fijn mg = matig grof zg = zeer grof kbw = bouwkeramiek g1 = licht grindig g2 = grindig g3 = zeer grindig fe1/2 = weinig tot veel ijzerspikkels lb = leembrokken hk1 = houtskoolspikkels sg = slecht gesorteerd mg = matig goed gesorteerd gg = goed gesorteerd
37
Bijlage 9.
Sporenlijst DO
Put
Vlak
Spoor
Spooraard
Spoordiepte
Vulling
Kleur
Kleurstructuur
Textuur
Organische stof
Opmerking
01
001
0001
PK
35
1
DGR
heterogeen
zs1
H1
01
001
0002
KL
44
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0002
KL
44
2
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0003
KL
40
1
GRBR
heterogeen
zs1
01
001
0004
PK
6
1
DGR
01
001
0005
KL
14
1
GEBR
heterogeen
zs1
01
001
0006
GR
25
1
DGR
homogeen
zs1
01
001
0007
PK
8
1
BR
heterogeen
zs1
01
001
0008
KL
16
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0009
KL
20
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0010
PK
20
1
LBRGE
heterogeen
zs1
01
001
0011
PK
26
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01
001
0012
PK
10
1
DGR
homogeen
zs1
01
001
0013
PK
8
1
DGR
homogeen
zs1
01
001
0014
KL
8
1
DGR
homogeen
zs1
H1
01
001
0015
PK
14
1
BRGR
heterogeen
zs1
H1
01
001
0016
PK
20
1
BR
homogeen
zs1
01
001
0017
PK
10
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0018
PK
10
1
GRBR
homogeen
zs1
S.5 uit IVO-P
01
001
0019
PK
10
1
LBR
homogeen
zs1
S.4 uit IVO-P
01
001
0020
PK
6
1
DGR
homogeen
zs1
01
001
0021
PK
15
1
BR
homogeen
zs1
01
001
0022
KL
25
1
DBRGE
heterogeen
zs1
01
001
0023
PK
10
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01
001
0024
PK
12
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01
001
0025
KL
18
1
DGRGE
heterogeen
zs1
puinlaag H1
zs1 H1 S.1 uit IVO-P
H1
S.9 uit IVO-P S.8 uit IVO-P
H1
38
01
001
0026
PK
14
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0027
PK
12
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0028
KL
16
1
DGRGE
heterogeen
zs1
H1
01
001
0029
KL
12
1
DBR
homogeen
zs1
H1
01
001
0030
PK
14
1
DGRGE
01
001
0031
PK
12
1
GRGE
heterogeen
zs1
01
001
0032
PK
30
1
DGRZW
homogeen
zs1
01
001
0032
PK
30
2
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0033
PK
20
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01
001
0034
PK
10
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0035
PK
10
1
DGR
01
001
0036
PK
12
1
LBRGE
heterogeen
zs1
01
001
0037
PK
10
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0038
KL
15
1
DBRGR
heterogeen
zs1
01
001
0039
KL
16
1
DGR
homogeen
zs1
01
001
0040
KL
13
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0041
PK
10
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01
001
0042
PK
10
1
DGRGE
heterogeen
zs1
01 01
001 001
0043 0044
PK PK
14 16
1 1
DGR DGR
heterogeen
zs1 zs1
01
001
0045
PK
8
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0046
KL
6
1
DGR
homogeen
zs1
S.17 uit IVO-P
01
001
0047
PK
6
1
DGR
homogeen
zs1
S.19 uit IVO-P
01
001
0048
PK
8
1
DBRGR
homogeen
zs1
S.18 uit IVO-P
01
001
0049
PK
18
1
GRGE
heterogeen
zs1
01
001
0050
KL
52
1
DBRGR
homogeen
zs1
01
001
0051
PK
15
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0052
KL
12
1
BRGR
heterogeen
zs1
01
001
0053
PK
26
1
GRBR
heterogeen
zs1
zs1
S.13 uit IVO-P
S.14 uit IVO-P H1 S.15 uit IVO-P
H1
H1
veel puin H1
H1
S.21 uit IVO-P S.22 uit IVO-P
39
01
001
0053
PK
26
2
DGR
homogeen
zs1
H1
01
001
0054
KL
44
1
DGRBR
homogeen
zs1
H1
01
001
0055
PK
6
1
GRGE
heterogeen
zs1
01
001
0056
PK
14
1
GRBR
heterogeen
zs1
S.26 uit IVO-P
01
001
0057
PK
12
1
BRGR
heterogeen
zs1
S.27 uit IVO-P
01
001
0058
PK
22
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0059
KL
22
1
DGRBR
heterogeen
zs1
01
001
0060
PK
22
1
DGRBR
heterogeen
zs1
H1
01
001
0061
KL
14
1
DGRGE
heterogeen
zs1
H1
01
001
0062
KL
24
1
BRGE
heterogeen
zs1
H1
01
001
0063
KL
14
1
DGRGE
heterogeen
zs1
H1
01
001
0064
PK
28
1
DGRGE
heterogeen
zs1
H1
01
001
0065
PK
15
1
BRGE
heterogeen
zs1
01
001
0066
PK
20
1
LBRGR
01
001
0067
PK
12
1
LBRGR
01
001
0068
PK
14
1
01
001
0069
KL
35
01
001
0070
WK
01
001
0070
01
001
01
001
01
S.24 uit IVO-P
zs1
S.28 uit IVO-P
heterogeen
zs1
S.29 uit IVO-P
GRBR
heterogeen
zs1
1
GRGE
heterogeen
zs1
118
1
DGRBR
homogeen
zs1
H2
WK
118
2
GRBR
homogeen
zs1
H1
0070
WK
118
3
GR
homogeen
zs2
0070
WK
118
4
GRBR
homogeen
zs2
001
0070
WK
118
5
DBRGE
01
001
0071
PK
30
1
DBRGE
01
001
0071
PK
30
2
01
001
0072
KL
65
01
001
0072
KL
65
lemig
zs1
H1
heterogeen
zs1
H1
LGR
homogeen
zs1
1
DGRBR
homogeen
zs1
2
GRBR
heterogeen
zs1
H2
40
Bijlage 10.
Mogelijke structuren
41
Bijlage 11.
Allesporenkaart geprojecteerd op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832
42
Bijlage 12.
Vondsten- en monsterlijst
Fase
Vondstnr.
Put
Vlak
Spoor
Spooraard
Vulling
Categorie
IVOP IVOP
0001
01
001
0021
KL
1
0002
01
001
1500
LG
IVOP IVOP IVOP
0002
01
001
1500
0003
01
001
0004
03
DO
0005
DO
Subnr.
Aantal
Gewicht
Opmerking
KER
1
75.3
1
KER
2
113.9
LG
1
KER
1
22.9
deel van rand en oor, roodbakkend geglazuurd roodbakkend: 1x voet, met glazuur binnenkant, 1x ongeglazuurde rand met ribbels grijsbakkend randfragment