CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

08 01 Jaarstukken 2024 Definitief (20250630)

Raad 3 juli 2025, gemeente drimmelenBij agendapunt: Jaarstukken 2024 gemeente Drimmelen en accountantsverslag35.541 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Jaarstukken 2024

2

Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................. 3 INLEIDING............................................................................................................................................... 6 Jaarrekening in één oogopslag ........................................................................................................... 7 Voorwoord ......................................................................................................................................... 10 Samenvatting ..................................................................................................................................... 11 PROGRAMMAVERANTWOORDING ................................................................................................... 15 1. Burger en bestuur .......................................................................................................................... 16 Inleiding burger en bestuur ............................................................................................................ 16 1.1 Veiligheid .................................................................................................................................

16 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners ............................................................... 17 1.3 Levendige dorpen .................................................................................................................... 18 Wat heeft programma 1 gekost? ................................................................................................... 20 2. Openbare Ruimte .......................................................................................................................... 22 Inleiding openbare ruimte .............................................................................................................. 22 2.1 Natuur en Groen ...................................................................................................................... 22 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte .................................................................................... 23 2.3 Water ....................................................................................................................................... 26 Wat heeft programma 2 gekost? ................................................................................................... 27 Lopende kredieten programma 2 ..............................................................................................

29 Af te sluiten kredieten programma 2.......................................................................................... 33 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie ................................................................................ 35 Inleiding ruimte, wonen, duurzaamheid en economie ................................................................... 35 3.1 Woningbouw en ruimte ............................................................................................................ 35 3.2 Duurzaamheid ......................................................................................................................... 38 3.3 Economie, recreatie en toerisme ............................................................................................. 43 Wat heeft programma 3 gekost? ................................................................................................... 47 Lopende kredieten programma 3 .............................................................................................. 50 Af te sluiten kredieten programma 3.......................................................................................... 51 4. Sociaal Domein .............................................................................................................................

52 Inleiding sociaal domein ................................................................................................................ 52 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid ............................................................................................. 52 4.2 Participatie en schuldenproblematiek...................................................................................... 57 4.3 Sociale structuur, sport en zorg ............................................................................................... 60 Wat heeft programma 4 gekost? ................................................................................................... 63 Lopende kredieten programma 4 .............................................................................................. 65 Af te sluiten kredieten programma 4.......................................................................................... 66 5. Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................ 67

3

Inleiding algemene dekkingsmiddelen .......................................................................................... 67 Analyse algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................... 68 A. Lokale heffingen .................................................................................................................... 68 B. Algemene uitkeringen ........................................................................................................... 68 C. Dividend ................................................................................................................................ 68 D. Saldo financieringsfunctie ..................................................................................................... 69 E. Overige algemene dekkingsmiddelen ................................................................................... 69 F. Onvoorzien ............................................................................................................................ 69 G. Vennootschapsbelasting ....................................................................................................... 69 6. Overhead .......................................................................................................................................

70 Inleiding overhead ......................................................................................................................... 70 Overhead ....................................................................................................................................... 71 Lopende kredieten overhead ..................................................................................................... 73 Af te sluiten kredieten overhead ................................................................................................ 74 7. Basisset beleidsindicatoren ........................................................................................................... 75 PARAGRAFEN ..................................................................................................................................... 78 A. Weerstandvermogen en risicobeheersing .................................................................................... 79 Inventarisatie van de risico's ......................................................................................................... 79 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit ................................................................................... 81 B. Lokale heffingen ............................................................................................................................

85 Inleiding Lokale Heffingen ............................................................................................................. 85 Beleid lokale heffingen .................................................................................................................. 85 Lokale lastendruk .......................................................................................................................... 87 Inkomsten en kostendekkendheid ................................................................................................. 87 Kwijtschelding ................................................................................................................................ 88 C. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 89 Inleiding Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................... 89 Toelichting onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................... 90 D. Financiering................................................................................................................................... 94 Treasuryfunctie: Taken en Financieringsbeleid.............................................................................

94 Kasgeldlimiet, Risiconorm & Schatkistbankieren .......................................................................... 95 Treasuryresultaat ........................................................................................................................... 96 E. Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 98 Personeel en Organisatie .............................................................................................................. 98 Informatievoorziening .................................................................................................................... 98 Informatiebeveiliging en Privacy .................................................................................................... 99 Interne beheersing ....................................................................................................................... 100 Risicomanagement ...................................................................................................................... 100 Sturing op gemeenschappelijke regelingen ................................................................................ 100 Dienstverlening ............................................................................................................................ 101 4

Inkoop & Contractmanagement ................................................................................................... 101 Juridische zaken .......................................................................................................................... 101 Financiën, Planning en Control ................................................................................................... 102 Communicatie .............................................................................................................................. 102 Toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording ...................................................................... 102 Analyse begrotingsrechtmatigheid .......................................................................................... 105 F. Verbonden partijen ...................................................................................................................... 107 Inleiding Verbonden partijen ........................................................................................................ 107 Visie en beleidsvoornemens........................................................................................................ 107 Lijst verbonden partijen ............................................................................................................... 107 G.

Grondbeleid ................................................................................................................................ 113 Inleiding Grondbeleid ................................................................................................................... 113 Beleid ........................................................................................................................................... 113 Planresultaten .............................................................................................................................. 113 Toelichting vastgestelde actieve grondexploitaties ..................................................................... 116 Ontwikkelingen toekomstige actieve grondexploitaties ............................................................... 117 Risico's en weerstandsvermogen ................................................................................................ 118 H. Wet Openbare Overheid ............................................................................................................. 120 JAARREKENING 2024 ....................................................................................................................... 121 Balans per 31 december 2024 ........................................................................................................

122 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................................... 124 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling ......................................................................... 127 Toelichting balans ............................................................................................................................ 131 Toelichting baten en lasten.............................................................................................................. 152 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................. 154 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .......................................................... 156 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector .......... 157 Exploitatiesaldo en resultaatbestemming ........................................................................................ 159 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 160 Overige gegevens ...........................................................................................................................

162 Accountantsverklaring ................................................................................................................. 162 BIJLAGEN ........................................................................................................................................... 163 1. Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SISA) .......................................................... 164 2. Baten en lasten per taakveld ....................................................................................................... 182 3. Taakvelden per programma ........................................................................................................ 185

5

Inleiding

6

Jaarrekening in één oogopslag

7

8

9

Voorwoord Voor u ligt de jaarrekening 2024 van de gemeente Drimmelen. Dit document geeft inzicht in onze financiële positie en de manier waarop wij de middelen hebben ingezet om de ambities en afspraken uit de begroting te realiseren. In 2024 hebben we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners gewerkt aan een leefbare, duurzame en toekomstbestendige gemeente. Het afgelopen jaar stond ook in het teken van woningbouw, de energietransitie en het sociaal beleid. Daarbij kwamen we mooie kansen tegen, maar ook de nodige uitdagingen. Door zorgvuldig financieel beleid en onze focus op rechtmatigheid en doelmatigheid konden we onze ambities waarmaken en bouwen we verder aan een solide basis voor de toekomst. We bedanken de gemeenteraad, onze medewerkers en alle betrokken inwoners en partners voor hun inzet en samenwerking in 2024. Met vertrouwen kijken we naar de toekomst binnen onze gemeente. College van burgemeester en wethouders Gemeente Drimmelen

10

Samenvatting Programma burger en bestuur In 2024 zijn er verschillende belangrijke stappen gezet om de veiligheid en dienstverlening binnen de gemeente te verbeteren. Op het gebied van veiligheid werd de focus gelegd op ondermijning en spookbewoning, waarbij een onderzoek naar woningen zonder BRP-inschrijving werd uitgevoerd met behulp van een specifieke tool van de taskforce RIEC. Verder werd gestart met een pilot voor cameratoezicht op de carpoolplaats in Terheijden en werd voorlichting gegeven over het voorkomen van onder andere drugsgebruik bij jongeren. De samenwerking met partners zoals Halt, Novadic Kentron, en de GGD werd verder versterkt. Wat betreft dienstverlening werd er gewerkt aan een vernieuwde, toegankelijke website, en is het dienstverleningsconcept voor de gemeente vastgesteld. Dit biedt een leidraad voor de organisatie van gemeentelijke diensten, met als doel de dienstverlening continu te verbeteren en aan te passen aan de behoeften van de inwoners. Bovendien is er gewerkt aan de participatie van inwoners, onder andere door het opstellen van een Denk- en Werkwijzer en het uitwerken van een nieuw vergadersysteem voor de gemeenteraad. Hierdoor kunnen inwoners direct met de raadsleden in gesprek.

In het algemeen blijven de meeste initiatieven op schema, hoewel sommige projecten wat vertraging hebben opgelopen, dit betreft de volgende projecten: De opstart van de Dorpsvisie Wagenberg, gebaseerd op het succes van Lage Zwaluwe, verliep iets trager dan verwacht, maar het project loopt inmiddels op schema. De projecten rondom het sociaalcultureel dorpshart van Made gingen vooruit, maar de realisatie van de ondergrondse parkeergarage met appartementen bij de Bernarduskerk had een langzamere voortgang. De Visie Lage Zwaluwe werd wel op tijd afgerond, maar de uitvoering van de participatietrajecten voor Wagenberg en andere dorpen is een doorlopend proces en wordt verder uitgewerkt. De Werkwijzer Participatie is vastgesteld door het college en de Denkwijzer Participatie door de gemeenteraad. Vervolgens is de vacature uitgezet voor een participatieadviseur. Programma openbare werken Het programma is opgebouwd rond drie kernthema's: Natuur en Groen, Verkeer en Inrichting Openbare Ruimte, en Water, met een nadruk op duurzaamheid en klimaatadaptatie. In 2024 zijn er vorderingen geboekt in het versterken van de biodiversiteit, met de inventarisatie van geschikte locaties voor onder andere de aanplant van dorpsbosjes, ecologisch bermbeheer, en het plaatsen van extra bomen.

Er is verder gewerkt aan het verbeteren van de veiligheid en bereikbaarheid in de openbare ruimte, met nadruk op fiets- en voetpaden, de vermindering van vrachtverkeer in dorpskernen, en infrastructuurprojecten zoals de reconstructie van wegen en het aanleggen van waterornamenten. De projecten voor toerismebevordering rondom de Biesbosch en de verduurzaming van de natuur met extra groeninitiatieven werden ook uitgevoerd volgens plan. Er waren echter enkele afwijkingen van de planning, dit betrof de volgende projecten: De fietsveiligheid langs de Zonzeelseweg liep uitstel op door natuurwaardenonderzoeken die extra tijd vergden. Ook de reconstructie van de Zeggelaan ondervond vertraging door onvoorziene problemen met de riolering, waardoor de laatste fase pas in 2025 kan worden uitgevoerd. De aanleg van de rotonde bij de Godfried Schalckenstraat moest eveneens worden uitgesteld tot het tweede kwartaal van 2025 vanwege bezwaarprocedures. Op het gebied van waterbeheer werd de verbetering van de waterkwaliteit in stedelijke wateren vertraagd door een oponthoud in het groot onderhoud van de gemalen, dat nu in 2025 wordt afgerond. Desondanks zijn de meeste projecten op schema gebleven en wordt er verwacht dat de resterende acties in 2025 succesvol kunnen worden afgerond.

Programma ruimte, wonen, duurzaamheid en economie In 2024 heeft de gemeente Drimmelen aanzienlijke vooruitgang geboekt in de thema's woningbouw, duurzaamheid, economie, recreatie en toerisme, maar ook te maken gehad met belemmeringen in de planning. De bouw van tijdelijke woningen liep vast door langdurige ruimtelijke procedures, wat leidde tot uitstel, net als bij het streven naar 800 nieuwe woningen, waarvan tot nu toe slechts 385 zijn opgeleverd. Plannen voor de Ecowijk en de herstructurering van woningen kwamen niet zo snel van de grond als verwacht. De initiatieven voor natuurinclusief bouwen en huisvesting voor aandachtsgroepen verliepen wel conform schema. Er werd succes geboekt op het gebied van duurzaamheid, zoals het

11

verstrekken van startersleningen en leningen voor woningverduurzaming: in totaal 29 startersleningen en 32 verduurzamingsleningen. De samenwerking met andere regio’s om woonbeleid en duurzaamheid te versterken is verder geïntensiveerd, al kende het beleid voor arbeidsmigranten en woningherstructurering enkele obstakels. Op het vlak van duurzaamheid zette Drimmelen stappen, ondanks enkele oponthoud. Het aardgasvrij maken van wijken, het stimuleren van hergebruik en de ontwikkeling van duurzame energievoorzieningen vorderden gestaag, met onder meer de plaatsing van laadpalen en fietsoplaadpunten. Er werd hard gewerkt aan energiebesparingen, zoals isolatie en groene daken, maar sommige projecten liepen achter op schema, waaronder het beleidsplan voor afval en de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen. Ook het ambitieuze plan om Terheijden het eerste energie-neutrale dorp te maken, werd tijdelijk gepauzeerd. Desondanks blijft de gemeente zich inzetten voor de energietransitie, onder meer met de ontwikkeling van een toekomstbestendig elektriciteitsnet en de voortzetting van samenwerking met lokale initiatieven zoals de Traaise Energie Maatschappij. In de sector economie, recreatie en toerisme werd gewerkt aan het versterken van de lokale economie door ondernemers te ondersteunen met projecten zoals een marketingstichting en een informatiecentrum.

De Biesbosch blijft een belangrijke toeristische trekpleister, hoewel enkele initiatieven, zoals de Ameroever en het Beverpad, werden vertraagd door beperkingen in de communicatie met het Rijksvastgoedbedrijf, onder andere door het ontbreken van een vaste contactpersoon met betrekking tot pachtoverdracht. Al met al is de voortgang gemengd, maar zijn er duidelijke successen geboekt in diverse andere gebieden, waaronder duurzaamheid en samenwerking met ondernemers. Programma sociaal domein In 2024 heeft de gemeente Drimmelen aanzienlijke vooruitgang geboekt in het sociaal domein, met focus op onderwijs, jeugd, gezondheid en participatie. De reguliere schuldhulpverlening verliep volgens schema, met extra aandacht voor mentale gezondheid. Er werden maatwerkoplossingen geboden via de Participatiewet en Wmo-voorzieningen, en het participatiebudget werd afgerond. Samenwerkingen met regionale partners in beschermd wonen en maatschappelijke opvang verliepen goed. Er waren ook vertragingen bij de huisvesting van statushouders, wat gevolgen had voor hun inburgering. Ook werden de Huiskamers vertraagd, met een uitstel van het voorstel voor structurele financiering naar 2025. De gemeentelijke inzet op preventie, gezondheidsbevordering en samenwerking met onderwijs werd voortgezet, en het aantal mantelzorgwaarderingen steeg licht.

Naast de behaalde resultaten constateren we ook verschillende afwijkingen en vertragingen ten opzichte van de planning, deze worden hieronder kort benoemd: Het Beleidsplan Sociaal Domein werd pas eind 2024 vastgesteld, waardoor de uitvoering van plannen voor jeugd- en jongerenbeleid pas in 2025 zou starten. Daarnaast liep de herijking van het gezondheidsbeleid vertraging op en werd deze pas in 2025 opgepakt. De wachttijden bij het Centrum Jeugd en Gezin stegen door personeelstekorten. Een taskforce vanuit het onderwijs is bezig geweest met de mogelijke Taalklas in Made in 2025, als alternatief voor de taallessen in Breda. De steun aan verenigingen verliep trager dan verwacht, en de rol van de Coördinator Sport en Preventie/Verenigingsondersteuner zal pas in 2025 volledig van start gaan. Bovendien is het onderzoek naar de bredere inzet van binnensportaccommodaties nog niet uitgevoerd, en de verplaatsing van de BMX-vereniging was uiteindelijk niet nodig omdat de vereniging besloot op het huidige terrein te blijven. Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen zijn de vrij beschikbare inkomsten waarmee de gemeente haar uitgaven financiert. Deze bestaan uit lokale heffingen, algemene uitkeringen uit het gemeentefonds, dividend, financieringsresultaten, en overige algemene middelen.

In 2024 was er een nadeel bij lokale heffingen, vooral door meer bezwaarzaken en inefficiënties bij de overdracht van TOG naar SVHW, wat leidde tot lagere inkomsten en hogere kosten. De algemene uitkeringen uit het gemeentefonds lagen hoger dan begroot, door gunstige landelijke bijstellingen, correcties uit voorgaande jaren en een geactualiseerd aantal huishoudens met een laag inkomen. Het saldo financieringsfunctie gaf een voordeel, mede door een hogere omslagrente, wat binnen de algemene middelen leidde tot een positief resultaat. Overige algemene middelen lieten een positief verschil zien, onder andere door

12

lagere personeelskosten. Tot slot is de gemeente vennootschapsbelastingplichtig over bepaalde inkomsten, zoals opbrengsten uit grondexploitatie en afvalverwerking. Overhead In 2024 heeft de gemeente Drimmelen verschillende positieve en negatieve ontwikkelingen doorgemaakt op het gebied van overheadkosten. Zo werd er vooruitgang geboekt met het project eformulieren, waardoor de gemeente efficiënter is gaan werken met digitale aanvragen. Daarnaast leidde de inzet van personeel voor de vernieuwingen binnen de informatievoorziening tot een lager budgetverbruik, wat ruimte bood voor andere projecten. Door de krapte op de arbeidsmarkt wordt het steeds moeilijker om personeel te vinden. Om de openstaande vacatures in te vullen, is er vaker gebruikgemaakt van wervings- en selectiebureaus, en ontstonden er extra kosten door de inzet van extern personeel. In het verslagjaar is de urenverdeling binnen de programma’s herzien, wat leidt tot verschuivingen binnen de overhead budgetten en de programmakosten. De managers blijven deze kosten nauwlettend monitoren en streven naar een zo efficiënt mogelijke inzet van personeel. Financieel De jaarrekening over 2024 sluit met een positief resultaat van €4.241.783. Dit resultaat is tot stand gekomen ondanks de aanhoudende financiële druk op het sociaal domein en de stijgende kosten voor jeugdzorg en Wmo.

Dankzij een combinatie van doelmatige uitgaven, hogere inkomsten uit algemene uitkeringen en incidentele meevallers heeft de gemeente haar financiële positie weten te versterken. Dit biedt ruimte om te blijven investeren in maatschappelijke opgaven, zoals duurzaamheid en woningbouw. De positieve resultaten en de groei in de reserves dragen bij aan een stabiele financiële situatie voor de gemeente Drimmelen, waardoor er ruimte is voor het uitvoeren van geplande projecten. Tegelijkertijd blijven er onzekerheden over de ontwikkeling van de algemene uitkering bestaan, ondanks de toezeggingen van het Rijk in de voorjaarsnota 2025. Dit vraagt om blijvende aandacht en zorgvuldige monitoring om de financiële positie op lange termijn te waarborgen.

13

Tabel Par.A-4 Jaarstukken 2024 Kengetallen

Verloop van de kengetallen Jaarrekening 2023 31-12-2023

Begroting 2024

Jaarrekening 2024 31-12-2024

1a. Netto schuldquote

35%

57%

32%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

31%

55%

32%

2. Solvabiliteitsratio

44%

37%

42%

3. Kengetal grondexploitatie

0%

0%

-1%

4. Structurele exploitatieruimte

-4%

2%

1%

5. Belastingcapaciteit

82%

97%

89%

Samenvatting Financiële kengetallen geven elk een specifiek inzicht, maar moeten altijd in onderlinge samenhang worden bekeken om een compleet en gebalanceerd beeld van de financiële gezondheid te krijgen. Door deze samenhang te analyseren, ontstaat een beter begrip van de sterktes en aandachtspunten binnen het gemeentelijke financieel beleid. De financiële kengetallen van de gemeente Drimmelen laten in 2024 een positief en stabiel beeld zien. De daling van de netto schuldquote wijst op een beter beheersbare schuldenlast, wat de rentelasten vermindert en de financiële flexibiliteit vergroot. Hoewel de solvabiliteitsratio licht is gedaald, blijft deze voldoende hoog om risico’s en onzekerheden op te vangen. De grondexploitatie verslechtert minimaal, wat wijst op een aanhoudende kosten- en risicodruk binnen de grondexploitaties. Een belangrijke verbetering is de structurele exploitatieruimte, die van negatief naar positief is omgeslagen, wat bijdraagt aan een duurzame begrotingshouding. Daarnaast versterkt de stijging van de belastingcapaciteit naar bijna het landelijk gemiddelde de financiële zelfstandigheid van de gemeente. Al met al toont de financiële positie van Drimmelen zich in 2024 gezond en veerkrachtig.

Tegelijkertijd blijft het belangrijk om alert te zijn op de dalende solvabiliteit, de negatieve grondexploitatie en het incidentele karakter van sommige positieve resultaten. Met zorgvuldig toezicht en verstandig beleid is de gemeente goed voorbereid om ook op langere termijn financieel stabiel te blijven en haar ambities te realiseren.

14

Programmaverantwoording Het programmaplan omvat de programma's uit het coalitieakkoord "Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen". Dat zijn: Programma 1 - Burger en bestuur Programma 2 - Openbare ruimte Programma 3 - Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Programma 4 - Sociaal domein Elk programma is uitgewerkt in: 

de thema's uit het coalitieakkoord;

per thema: Wat hebben we dit jaar bereikt? en Wat hebben we dit jaar gedaan?

Wat heeft het dit jaar gekost?

De programma's en de doelstellingen uit het coalitieakkoord gelden voor de gehele raadsperiode. In de jaarrekening kijken we naar de resultaten in 2024.

15

1. Burger en bestuur Inleiding burger en bestuur Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Veiligheid 2. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 3. Levendige dorpen. 1.1 Veiligheid Wat hebben we dit jaar bereikt? Een leefbare en veilige samenleving Een leefbare en veilige samenleving. Waarbij we als gemeente in verbinding staan met onze dorpen. We denken samen met onze inwoners na over veiligheidsvraagstukken en oplossingen. Onze boa's handhaven samen met de politie de veiligheid in situaties waar dat nodig is. Wat hebben we dit jaar gedaan? Controles op leegstand/vergunning verlening Status Op schema In 2024 is de focus ondermijning aangebracht op spookbewoning binnen de gemeente Drimmelen. Vanaf medio september is er onderzoek gedaan naar woningen zonder BRP inschrijving, maar met verbruik op elektriciteit, water en afval. Dit onderzoek is uitgevoerd met behulp van de tool spookbewoning van de taskforce RIEC. Intern is aan de slag gegaan op de samenwerking BIBOB toetsingen. Het BIBOB beleid is met name ingezet bij exploitatie-, bouw- en evenementenvergunningen. Door deze integrale samenwerking is de gemeente Drimmelen actief op het signaleren van mogelijke criminele activiteiten en de preventie hierop.

Geavanceerde technieken Status Op schema Vanuit het uitvoeringsplan cameratoezicht is medio maart 2024 gestart met een pilot cameratoezicht carpoolplaats te Terheijden. Vanuit de integrale samenwerking tussen verkeer en veiligheid is ook de problematiek met zwaar verkeer in de Batterij in Drimmelen opgepakt. Voorlichting Status Op schema In 2024 zijn we gestart met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Deze aanpak is gericht op het voorkomen van onder andere drugsgebruik en verbeteren van de mentale gezondheid bij kinderen en jongvolwassenen. Daarnaast zetten we samen met onze partners doorlopend in op voorlichting en vroegsignalering. Dit doen we op diverse manieren, zoals met het inloopspreekuur van Halt en Novadic Kentron, jongerenwerk en GGD etc. Daarnaast zet Moedige Moeders zich in voor familieleden van personen met een verslaving.

16

Verminderen overlast Status Op schema Vanuit Veiligheid is ingezet op het vergroten van de meldingsbereidheid door online campagnes over verschillende onderwerpen via de sociale media. Deze campagnes voeren we uit volgens een jaarlijkse agenda in samenwerking met de afdeling communicatie. In een veiligheidsrubriek in 't Carillon besteden we maandelijks aandacht aan verschillende veiligheidsonderwerpen. De boa's zijn gestart met wijkgericht werken en met de eerste wijkspreekuren. De grotere capaciteit maakt meer zichtbaarheid en preventieve inzet van boa's mogelijk. 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners Wat hebben we dit jaar bereikt? Investeren in de relatie met onze inwoners De steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen maakt het nodig om te investeren in de relatie met inwoners. Bovendien beschadigde de landelijke toeslagenaffaire het vertrouwen in de overheid. We gaan meer de dorpen in om met onze inwoners het gesprek aan te gaan, het vertrouwen te verdienen en initiatieven te omarmen. Het dorpsgericht werken met vaste aanspreekpunten per dorp moet daar een belangrijke rol in spelen. De energietransitie en het werken aan aardgasvrije wijken zijn bij uitstek onderwerpen die we op die manier aan moeten pakken.

Prestatie-indicator

Werkelijk 2023

Begroot 2024

Werkelijk 2024

Digitalisering, aantal producten online totaal*

42

46

44

Invulbare pdf's

13

30

10*

Digitalisering, aantal producten online als pdf

30

46

10*

Wachttijd in minuten in de hal

2

2

2

Afhandeltijd in minuten, aan de balie**

10

10

10

* Het werkelijke aantal is lager dan wat er is begroot. Dit komt omdat de nieuwe website medio Oktober 2024 live is gegaan. (er komen dus nog meer nieuwe producten als ook invulbare pdf's in 2025 online). ** Uitreiken van rijbewijzen en ID's is hierin niet meegenomen; dit gebeurt aan de servicebalie, zonder afspraak

Wat hebben we dit jaar gedaan? Begrijpelijk communiceren Status Op schema We vinden het belangrijk dat onze communicatie belangrijk is. Begrijpelijke taal is daarom het uitgangspunt in alle uitingen van de gemeente. We besteden extra aandacht aan laaggeletterden. Dit doen we met beelden, een voorleesfunctie en een lettertype dat goed leesbaar is voor mensen met dyslexie. Onze vernieuwde website sluit beter aan op wat inwoners van ons nodig hebben. Informatie over producten en diensten is helder geschreven en de site is ingericht volgens de nieuwste richtlijnen voor toegankelijkheid. Ook intern hebben we stappen gezet: we maakten medewerkers bewust van het belang van heldere taal. Burgerparticipatie Status Op schema

17

We gaan meer in gesprek met onze inwoners zodat we beter beleid en betere plannen kunnen maken. Een belangrijk doel daarbij is om ook de zwijgende meerderheid te bereiken. Om dat goed aan te pakken, werkten we samen met inwoners, collega's en deskundigen aan een denk- en werkwijzer op. Hierin leggen we ons participatiebeleid vast en geven we handvatten voor het uitvoeren van participatieprocessen. De Werkwijzer Participatie is vastgesteld door het college en de Denkwijzer Participatie door de gemeenteraad. Vervolgens is de vacature uitgezet voor een participatieadviseur. Deze is begin 2025 ingevuld. Een van de opdrachten van de participatieadviseur is het opstellen van een participatieverordening, waarin we officieel vastleggen hoe we inwoners betrekken bij het gemeentelijk beleid. Dienstverleningsconcept Status Afgerond Het dienstverleningsconcept is in november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld en is in 2024 verder geïmplementeerd. Hierin staat hoe we onze dienstverlening organiseren, gebaseerd op de leidende waarden uit de visie op dienstverlening. Ook beschrijven we hoe we de dienstverlening de komende jaren verder willen vormgeven. Het dienstverleningsconcept gebruiken we als leidraad binnen de organisatie om dienstverlening continu te verbeteren en goed aan te laten sluiten aan de behoeften van inwoners en bedrijven in een steeds veranderende omgeving.

Versterken contact burgers Status Op schema We zoeken onze inwoners op en werken van buiten naar binnen. Op deze manier versterken we het contact met onze inwoners en bouwen we aan vertrouwen. Het college bezoekt bedrijven en maatschappelijke instellingen. Waar mogelijk zetten we participatie in. We vragen inwoners om mee te denken over nieuw beleid en belangrijke onderwerpen. Bij langere trajecten blijven inwoners tijdens het hele proces betrokken, zoals bij de ontwikkeling van de Visie op Lage Zwaluwe en de de Visie op Wagenberg. 1.3 Levendige dorpen Wat hebben we dit jaar bereikt? De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt. Ieder dorp moet een gezellig dorpshuis hebben dat toegankelijk is en goed wordt onderhouden. Wat hebben we dit jaar gedaan? Deregulering Status Op schema De voor onze dorpen belangrijke evenementen zoals Carnaval, Sinterklaas, kermis, wielerkoersen en dorpsfeesten van (sport)verenigingen blijven we ondersteunen. Samen met de organisatoren onderzoeken we waar we regeldruk kunnen verlagen, zodat het makkelijker wordt om evenementen te organiseren. Het verminderen van regeldruk bij de organisatie van evenementen wordt een onderdeel van de

18

nieuwe nota evenementenbeleid. De voorbereidingen hiervoor en het participatietraject zijn in 2024 gestart. Sociaal cultureel dorpshart Made Status Op schema Begin 2024 werd de Bernarduskerk in gebruik genomen, samen met de verhuurbare ruimtes voor Kibeo, Theek 5 en het Sociaal Cultureel Centrum de Bernardus. In 2024 maakten we een deel van het plangebied woonrijp, waaronder het Gaymansplantsoen, en leverden we de eerste woningen aan de Patronaatstraat op. De Mayboom werd gesloopt en op dit moment vordert de bouw van de ondergrondse parkeergarage en de appartementen erboven. Visie Lage Zwaluwe Status Afgerond Dorpsvisie Lage Zwaluwe werd vastgesteld op 27 juni 2024, na een intensief participatietraject. Dit traject bestond uit een intensieve samenwerking met een kerngroep en drie dorpsbijeenkomsten. Samen werkten we aan verschillende onderdelen, zoals het opstellen van een procesaanpak, het organiseren en begeleiden van drie dorpsbijeenkomsten, het toetsen aan gemeentelijk beleid, het vaststellen van de Dorpsvisie, het bepalen van quick wins en het evalueren van het proces en het eindresultaat. Het project is afgerond binnen het beschikbare budget. Visie Wagenberg Status Op schema Half 2024 is gestart met het project Dorpsvisie Wagenberg, na evaluatie van het proces Dorpsvisie Lage Zwaluwe.

We stelden samen met de kerngroep een (digitale) vragenlijst op en organiseerden een eerste visiebijeenkomst voor het dorp. We werken binnen het beschikbaar gestelde budget.

19

Wat heeft programma 1 gekost? Tabel Prg. 1-1 Realisatie en begrotingsafwijkingen programma 1 (bedragen x € 1.000) Nr. Thema

Prim. Begroting

Bijg. Begroting

Realisatie

Afwijkingen 2024

2024

2024

2024

1.1 Veiligheid

-2.520 N

-2.686 N

-2.701 N

-15 N

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de dorpen

-3.026 N

-3.069 N

-3.399 N

-330 N

1.3 Levendige dorpen

-151 N

-211 N

-66 N

145 V

Totaal lasten

-5.697 N

-5.966 N

-6.167 N

-201 N

1.1 Veiligheid

14 V

14 V

46 V

32 V

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de dorpen

663 V

663 V

708 V

46 V

1.3 Levendige dorpen

0 V

0 V

0 V

0 V

Totaal baten

677 V

677 V

754 V

78 V

-5.020 N

-5.289 N

-5.412 N

-123 N

19 V

82 V

70 V

-12 N

-5.001 N

-5.207 N

-5.342 N

-135 N

Saldo van baten en lasten excl. mut. reserves Saldo mutaties reserves Saldo van baten en lasten incl. mut. reserves Nr. Thema

Bijg. Begroting

Realisatie

Verschil

Reserves

Afwijkingen

2024

2024

2024

2024

2024

1.1 Veiligheid

-2.672 N

-2.655 N

17 V

0 V

17 V

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de dorpen

-2.406 N

-2.691 N

-285 N

-12 N

-297 N

1.3 Levendige dorpen Saldo van baten en lasten incl. mut. reserves

-211 N

-66 N

145 V

0 V

145 V

-5.289 N

-5.412 N

-123 N

-12 N

-135 N

Begrotingsafwijkingen programma 1: 1.1 Veiligheid (€ 17.000 voordeel) Veiligheidsregio (€ 7.000 nadeel) De brandweer in Lage Zwaluwe is onderdeel van de veiligheidsregio Brabant-Zuidoost. Deze brandweerkazerne speelt een cruciale rol in de brandweerzorg en rampenbestrijding in de regio. De hogere kosten zitten vooral in de energieafrekening voor gas, water en licht in deze kazerne. Drugsdumping (€ 15.000 nadeel) In 2024 is er een drugsdumping aangetroffen in Wagenberg. De kosten voor sanering drukken op het budget van openbare orde en veiligheid. Veiligheid (€ 10.000 voordeel) Bij de jaarrekening zijn alle uren van de boa’s en bijbehorende kosten toegewezen aan één kostenplaats. Er zijn minder bestellingen gedaan voor de boa's. Deze kostenplaats valt onder het thema veiligheid. Inzet Personeel toerekening uren aan Programma en Thema (€ 29.000 voordeel) In de afgelopen periode hadden zowel positieve als negatieve ontwikkelingen invloed op de personeelsplanning. Dit heeft leidde tot een herziening van de urenverdeling over de thema's binnen de programma's. De managers blijven zich inzetten om de kosten zorgvuldig te monitoren en personeel zo efficiënt mogelijk in te zetten.

20

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners (€ 285.000 nadeel) Storting pensioen voorziening APPA (€ 232.000 nadeel) De pensioenvoorziening onder de APPA is een verplichte storting die zorgt voor een eerlijke en veilige pensioenopbouw. De voorziening wordt jaarlijks aangepast op basis van de onderbouwing van ProAmbt. Dit leidde tot een verhoging. Fonds GGU Bijdrage (€ 14.000 nadeel) De Algemene ledenvergadering van de VNG stemde in met de Kadernota 2024 voor de gezamelijke gemeentelijke uitvoering (GGU) en de GGU-begroting voor 2024. In deze begroting werd een ophoging van het Fonds GGU voorgesteld. Dit was in verband met extra ondersteuning aan gemeenten via een programmatische aanpak, de uitbreiding van het dienstverleningsaanbod met 4 nieuwe structurele diensten en de jaarlijkse indexatie op basis van indexcijfers van het CPB. Dit leidde tot een nadeel in de jaarrekening. Verkiezingen (€ 9.000 nadeel) Stemmen is een fundamenteel onderdeel van onze democratie. Het stelt burgers in staat om bij te dragen aan de toekomstige richting van onze gemeente. Om dit proces te ondersteunen, investeerden we in 2024 meer in aanwijzigingsmaterialen en portocabins. Advies Gemeenteraad (€ 5.000 nadeel) Eind december nam de gemeente Drimmelen haar vernieuwde raadzaal officieel in gebruik.

Het ontwerpconcept van M+R interior architecture voorziet in een flexibele ovale opstelling die de nadruk legt op gelijkwaardige interactie. Door de vernieuwde opzet zijn er extra kosten gemaakt voor de advisering en de implementatie van akoestische maatregelen. Extra kosten Jaarrekeningcontrole (€ 9.000 nadeel) Tijdens de jaarrekeningcontrole van het afgelopen boekjaar zijn er extra kosten gemaakt. Deze kosten zijn ontstaan door aanvullende werkzaamheden die noodzakelijk waren om te voldoen aan de wettelijke vereisten . Diverse kleine verschillen per saldo (€ 15.000 nadeel) 1.3 Dorpsgericht werken (€ 145.000 voordeel) Dorpsvisie Lage Zwaluwe (€ 45.000 voordeel) Voor de snel uitvoerbare projecten vanuit de Dorpsvisie Lage Zwaluwe zijn middelen beschikbaar gesteld. Dit zoals besloten door de gemeenteraad bij de begroting 2024. De Dorpsvisie werd op 27 juni 2024 vastgesteld. Samen met een projectteam en een werkgroep uit het dorp ontwikkelden we een uitvoeringsagenda. Op basis daarvan is besloten om met het beschikbare budget een speeltuin aan te leggen. Helaas is de speeltuin niet in 2024, aangelegd waardoor de kosten doorschuiven naar 2025. Inzet Personeel toerekening uren aan Programma en Thema (€ 94.000 voordeel) In de afgelopen periode hadden zowel positieve als negatieve ontwikkelingen invloed op de personeelsplanning.

Dit heeft leidde tot een herziening van de urenverdeling over de thema's binnen de programma's. De managers blijven zich inzetten om de kosten zorgvuldig te monitoren en personeel zo efficiënt mogelijk in te zetten. Diverse kleine verschillen per saldo (€ 6.000 voordeel)

21

2. Openbare Ruimte Inleiding openbare ruimte Omschrijving Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Natuur en Groen 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte 3. Water. Er is een duidelijke koppeling met paragraaf C. Onderhoud Kapitaalgoederen. In die paragraaf beschrijven we de maatregelen voor het in stand houden van wegen, riolering, groen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. 2.1 Natuur en Groen Wat hebben we dit jaar bereikt? Meer aandacht voor biodiversiteit, dorpsbosjes in alle dorpen en liefde voor de natuur doorgeven aan de jeugd. We willen meer aandacht voor biodiversiteit, streven naar dorpsbosjes in alle dorpen en willen dat onze kinderen de liefde voor de natuur van jongs af aan meekrijgen. De staat van de natuur in Nederland verslechtert in hoog tempo. Rapport na rapport toont dat aan. In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Het maakt ons tot de blauwgroene gemeente, met de Biesbosch als kloppend hart. Maar het moet beter en we moeten meer doen. Wat hebben we dit jaar gedaan? Dorpsbosjes Status Op schema In 2024 voerden we een inventarisatie uit naar geschikte locaties voor de aanplant van meerdere bomen (dorpsbosjes). We denken na over de juiste invulling en passende benaming van de plekken waar we extra bomen gaan planten.

Soms is dat echt een bosje, soms zijn het slechts enkele bomen. Op basis van de inventarisatie is per dorp een selectie gemaakt van voorkeurslocaties. In 2025 bepalen we voor ieder dorp minimaal één definitieve locatie voor een dorpsbosje. Voor deze locatie stellen we een beplantingsplan op, dat we met de buurt bespreken. Eind 2025 vindt de aanplant plaats. Ecologisch bermbeheer Status Op schema In 2024 werkten we aan het verbeteren van de biodiversiteit door de bermen ecologisch te beheren, variatie in beplanting aan te brengen en minder intensief onderhoud te plegen. De bermen zijn volgens het beleid gemaaid, waarbij 25% is blijven staan. Veiligheid voor mens en dier staan hierbij voorop. De gemeenteraad nam de motie “groenonderhoud aanpassen” aan en we werkten aan de uitvoering hiervan. Plaatsen extra bomen (Hittestress) Status Op schema 22

In 2024 inventariseerden we verschillende locaties om te bepalen waar extra bomen gerealiseerd kunnen worden. Dit kan in ieder geval gedeeltelijk samengaan met het realiseren van de dorpsbosjes. Bij integrale reconstructies bekijken we per project of er extra groen toegevoegd kan worden. Vergroten biodiversiteit Status Op schema In 2024 stelden we een nieuw Actieplan Biodiversiteit (2024-2025) op met concrete acties, die we uitvoerden. Zo deden we mee aan het NK Tegelwippen en het project Ervenplus. Samen met onze groenpartners organiseerden we verschillende initiatieven, deelden we geboortebomen uit en maakten we twee schoolpleinen groener. Verschillende acties en projecten gaan door in 2025, waarmee we we in verdere stappen zetten in de uitvoering van het Actieplan Biodiversiteit. Verwijderen Jacobskruiskruid Status Op schema Jacobskruiskruid is ongeschikt als voedsel voor dieren. Daarom is het op de plaatsen waar het gevaar oplevert voor dieren geplukt. Dit gebeurde in samenwerking met de ZLTO en andere belanghebbenden. Voordat de planten waren uitgebloeid, maaiden we de bermen en voerden de resten van de plant af (soms handmatig). Voorzieningen bevordering toerisme rondom de Biesbosch Status Op schema In 2024 startten verschillende trajecten om het toerisme naar en rondom de Biesbosch te bevorderen en te sturen: 

Onderzoek naar bestemmingsmanagement in samenwerking met de andere SOK-gemeentes en Staatsbosbeheer

Marketing en communicatie rondom de Biesbosch en het vasteland in samenwerking met Beleef de Biesbosch en Visit Brabant

Verbeteren ruimtelijke van de kwaliteit van de haven in Drimmelen

Onderzoek naar Drimmelen als cruiseport

Start van het havenoverleg Drimmelen

Herziening van het vergunningenstelsel voor passagiersschepen

Herziening van de Biesboschverordening

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Wat hebben we dit jaar bereikt? Stoepen, fietspaden en wegen veiliger maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Iedereen wil dat kinderen veilig naar school kunnen lopen en dat je 's avonds zonder zorgen naar de sportvelden kunt fietsen. Dat je na een dag werken je auto in de buurt kunt parkeren en makkelijk kunt gaan winkelen bij onze lokale ondernemers. Daarom investeren we in veilige stoepen, fietspaden en wegen. Soms zijn dat simpele maatregelen zoals scheve stoeptegels recht leggen. Maar ook grotere aanpassingen pakken we aan als dat nodig is. Daarnaast zorgen we er voor dat het er netjes uit blijft

23

zien. We onderhouden het groen dus goed, zodat onze blauwgroene gemeente een plek blijft om trots op te zijn. Wat hebben we dit jaar gedaan? Behouden mobiliteit Status Op schema Het openbaar vervoer zorgt ervoor dat onze dorpen leefbaar en bereikbaar blijven. We streven ernaar om bij het openbaar vervoer de bestaande lijnen te behouden. In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen voor de uitrol van het Bravoflex vervoer. Dit is een flexibele vervoerservice op bestelling, die rijdt van halte naar (overstap)halte. Fietsveiligheid Zonzeelseweg Status Vertraagd In 2024 maakten we het ontwerp voor het fietspad langs de Zonzeelseweg definitief. Ook voerden we enkele noodzakelijke onderzoeken uit. Uit het natuurwaarden-onderzoek blijkt dat er mogelijk beschermde diersoorten in het projectgebied voorkomen. Daarom is aanvullend onderzoek nodig, wat heeft geleid tot een vertraging in de realisatie van het fietspad. Formatie aanspreekpunt Openbare werken Status Op schema Half 2024 besloot het college over aanspreekpunten in de dorpen Lage Zwaluwe, Wagenberg en Hooge Zwaluwe. Deze pilot loopt tot eind 2025. Na het opstellen van een aanpak, is het team samengesteld: een medewerker van de buitendienst Openbare Werken, de wijkboa en de voormalig projectleider Dorpsvisie Lage Zwaluwe. In 2024 startte een aanspreekpunt in Lage Zwaluwe.

Landbouwverkeer op N285 Status Op schema Na het vaststellen van het kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer stuurden we de provincie een verzoek om de N285 open te stellen voor landbouwverkeer. Zo ontlasten we onze dorpen. In 2024 vonden de eerste inhoudelijke gesprekken met de provincie plaats. Het gaat hierbij om een proef. Realisatie bypass Zoutendijk Status Op schema In 2024 is het bestemmingsplan voor de bypass Zoutendijk onherroepelijk geworden. Om in 2025 met de werkzaamheden te kunnen starten, troffen we diverse noodzakelijke voorbereidingen. Zo is er een ecologisch werkprotocol opgesteld, is de aanbesteding voorbereid en zijn de ontwerpen definitief gemaakt. Ook zijn we in gesprek met ProRail over de beveiliging van de spoorwegovergang aan de Zoutendijk. De uitvoering start in het tweede kwartaal van 2025.

24

Reconstructie Zeggelaan Status Vertraagd In 2024 startte de uitvoering van het project reconstructie Zeggelaan. Het project is opgedeeld in zes fases, waarvan er vijf in 2024 zijn uitgevoerd. Door enkele tegenvallers, onder andere met de riolering, kon de laatste fase niet meer uitgevoerd worden. Deze laatste fase wordt in het eerste kwartaal van 2025 alsnog uitgevoerd. Daarna is het project gereed. Rotonde Godfried Schalckenstraat Status Vertraagd Het doel was om het project Rotonde Godfried Schalckenstraat in 2024 te realiseren. Door enkele bezwaarprocedures is dit niet gelukt. De uitvoering is nu gepland in het tweede kwartaal van 2025. Veiligere fietsroutes Status Op schema In 2024 maakten we in Wagenberg de routes van en naar sport en school veiliger. De werkzaamheden zijn bijna afgerond. In Lage Zwaluwe en Terheijden voerden we een onderzoek uit dat resulteerde in een maatregelenpakket voor uitvoering in 2025. Verminderen vrachtverkeer kernen Status Op schema In onze kernen hebben we een vrachtwagenverbod, met een uitzondering voor bestemmingsverkeer. Hiermee zorgen we voor minder doorgaand vrachtverkeer in onze kernen en een grotere veiligheid. Op dit moment lopen nog diverse pilots zoals het cameratoezicht in de Batterij in Drimmelen. Visie Lage Zwaluwe (omleiding Flierstraat) Status Op schema In 2024 hebben we een verkeerscirculaitieplan Lage Zwaluwe opgesteld.

Dit is onderdeel van de visie Lage Zwaluwe. Uit het verkeerscirculatieplan komen een aantal maatregelen die we in 2025 oppakken. Visie Lage Zwaluwe (verminderen vracht- en sluipverkeer) Status Op schema In 2024 stelden we een verkeerscirculatieplan Lage Zwaluwe op. Dit is onderdeel van de Visie Lage Zwaluwe. Hieruit komen een aantal maatregelen die we in 2025 oppakken.

25

2.3 Water Wat hebben we dit jaar bereikt? We streven naar een water- en volksgezondheidsveilige omgeving waarbij we insteken op klimaatadaptatie. We voeren het vastgestelde Water- en RioleringsPlan (WRP) Drimmelen 2023-2027 uit. De samenwerking met de gemeenten Geertuidenberg, Altena, Oosterhout en de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland (We4Climate) zetten we voort. Het uitvoeringsprogramma van het DeltaPlan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) krijgt steeds meer vorm. We gaan binnen Drimmelen ook de oplossingen zien: 

Meer schaduw (hittestress),

Minder water op straat (hemelwateroverlast),

Waar mogelijk hemelwater afkoppelen en infiltreren in de bodem (droogte)

Dijkverzwaringen in Terheijden en langs de Amer (waterveiligheid).

In relatie tot die waterveiligheid kijken we steeds scherper naar toekomstbestendige woongebieden. Wat hebben we dit jaar gedaan? Waterkwaliteit verbeteren Status Vertraagd In 2024 verbeterden we de waterkwaliteit in stedelijke wateren door de aanleg van gescheiden rioolstelsels waardoor het aantal overstortingen is verminderd. De onderwaterbodems van Bwatergangen zijn gebaggerd, waarmee eventuele vervuilling is verwijderd: 

De Gijster:

Nachtegaalstraat: oplossen wateroverlast. 1050 meter gescheiden riolering, hemelwaterafvoer (HWA) lozing via retentie op oppervlaktewater

Griendwerkerstraat: 900 meter rioolvervanging. Gescheiden, HWA lozing op oppervlaktewater.

Gomarusstraat: retentie.

290 meter rioolverzwaring, gescheiden/infiltratie

625 meter rioolveranging. Gescheiden, HWA in toekomst op te bouwen

Het geplande groot onderhoud van de gemalen is iets vertraagd. Dit zou starten in 2024, maar vindt in 2025 plaats. Wateroverlast voorkomen Status Op schema (Stedelijk) waterbeheer is een integrale benadering waarbij zowel stedelijk water als afvalwaterbeheer samenkomen. Deze benadering zorgt ervoor dat alle aspecten van waterbeheer in stedelijke gebieden op een integrale manier worden aangepakt. Een integrale benadering van stedelijk waterbeheer bestaat uit: 1. Waterkwaliteit en -kwantiteit: Het beheer van zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van water in stedelijke gebieden. Dit houdt in het reguleren van waterstromen om overstromingen te voorkomen. 2. Infrastructuur en technologie: Het gebruik van geavanceerde infrastructuur en technologieën, zoals groene daken, regenwateropvangsystemen en IT-systemen, om water op een duurzame manier te beheren. 3. Ecologische en sociale aspecten: Het bevorderen van biodiversiteit door het creëren van habitats voor planten- en diersoorten, en het verbeteren van de leefbaarheid van stedelijke gebieden door het koppelen en combineren van functies. Zie Klimaat en biodiversiteit.

26

4. Samenwerking en beleid: Het bevorderen van samenwerking tussen verschillende belanghebbenden, zoals Waterschap, provincie, WerkEenheid4 en het ontwikkelen van beleid en regelgeving die duurzaam waterbeheer ondersteunen. Door een integrale benadering kunnen stedelijke gebieden een veerkrachtige en duurzame waterhuishouding realiseren die zowel ecologische als menselijke behoeften ondersteunt. In 2024 realiseerden we diverse infrastructuurprojecten, waaronder verharding vervangen door groen en het verbeteren van afvoersystemen. 

Stationsweg Hooge Zwaluwe: Keerwand vervangen, kunststof damwand geplaatst

Schans Terheijden: Aanleg watertrap, waterornament met cultuur historisch originaliteit gerealiseerd

Molenpad Terheijden: houten brug vervangen

Markdijk Terheijden: Dijkverzwaring, voorkeursvariant van het waterschap is uitgevoerd

Standhazensedijk Drimmelen: Dijkverbetering, voorkeursvariant van het waterschap is uitgevoerd.

Wat heeft programma 2 gekost? Tabel Prg. 2-1 Realisatie en begrotingsafwijkingen programma 2 (bedragen x € 1.000) Nr. Thema

Prim. Begroting

Bijg. Begroting

Realisatie

Afwijkingen

2024

2024

2024

2024

2.1 Natuur en groen

-3.125 N

-3.242 N

-3.003 N

238 V

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte

-5.082 N

-5.158 N

-5.112 N

46 V

2.3 Water Totaal lasten 2.1 Natuur en groen 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte 2.3 Water

-2.422 N

-2.497 N

-2.635 N

-138 N

-10.629 N

-10.896 N

-10.750 N

146 V

5 V

5 V

22 V

17 V

170 V

208 V

275 V

67 V

3.697 V

3.697 V

3.636 V

-62 N

Totaal baten

3.872 V

3.911 V

3.933 V

22 V

Saldo van baten en lasten excl. mut. reserves

-6.757 N

-6.985 N

-6.817 N

168 V

Saldo mutaties reserves

1003 V

1.096 V

603 V

-492 N

Saldo van baten en lasten incl. mut. reserves

-5.754 N

-5.890 N

-6.214 N

-324 N

Nr. Thema

Bijg. Begroting

Realisatie

Verschil

Reserves

Afwijkingen 2024

2024

2024

2024

2024

2.1 Natuur en groen

-3.237 N

-2.981 N

255 V

-264 N

-8 N

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte

-4.950 N

-4.837 N

113 V

-219 N

-106 N

1.201 V

1.001 V

-200 N

-10 N

-210 N

-6.985 N

-6.817 N

168 V

-492 N

-324 N

2.3 Water Saldo van baten en lasten incl. mut. reserves

Begrotingsafwijkingen programma 2: 2.1 Natuur en groen (€ 256.000 voordeel; reservemutaties € 264.000 nadeel) Natuurbescherming: aanleg ecologische verbindingszone Mark en haven Lage Zwaluwe (€ 265.000 27

voordeel; reservemutaties € 265.000 nadeel) Het project voor de aanleg van de EVZ (Ecologische VerbindingsZone) inclusief aankoop gronden is vertraagd . De gemeente is afhankelijk van het Waterschap voor de uitvoering ervan. Onderhoud kapitaalgoederen Openbaar groen (€ 12.000 nadeel) In de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen is een tabel opgenomen met de cijfermatige afwijkingen (zie tabel Par. C-2 - onderdeel d.). Onderhoud cultuurbeplanting en grasvegetaties (€ 37.000 nadeel): Bij de opstelling van de begroting is er in het kader van een sluitende begroting besloten om een bezuiniging op te nemen € 47.000. Deze is niet gehaald waardoor we een overschrijding hebben. Onderhoud bermen (incl. egalisatie, biodiversiteit, stortkosten)" (€ 22.000 voordeel)": De uitgaven voor bermen zijn lager uitgevallen door lagere advies- en stortkosten. Diverse kleine verschillen per saldo (€ 4.000 voordeel; reservemutaties € 1.000 voordeel) 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte (€ 113.000 voordeel; reservemutaties € 219.000 nadeel) Onderhoud kapitaalgoederen Wegen ( € 36.000 nadeel) In de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen is een tabel opgenomen met de cijfermatige afwijkingen (zie tabel Par. C-2 - onderdeel a.). Het nadelig verschil wordt veroorzaakt door een overschrijding op klein onderhoud wegen met € 41.000 (o.a. als gevolg van hogere uitgaven schades).

Onderbesteding investeringen (€ 236.000 voordeel; reservemutaties € 219.000 nadeel) Als gevolg van vertraagde uitvoering van de investeringen zijn er lagere kapitaallasten. Dit bestaat uit lagere afschrijvingslasten met € 321.000 (voordeel) en een rentetoerekening (omslagrente) van € 85.000 (nadeel) welke niet geraamd was op het programma. De raming van de rentelasten (omslagrente) is opgenomen in het programma Algemene dekkingsmiddelen). Een groot deel van de afschrijvingslasten wordt gedekt vanuit de reserve Kapitaallasten. Door de lagere onttrekking geeft dit een nadeel van € 219.000. Voor een inhoudelijke toelichting op de voortgang van deze investeringen wordt verwezen naar het onderdeel "Lopende kredieten programma 2". Openbare verlichting ( € 66.000 nadeel) De kosten voor het onderhoud, beheer (€ 17.000) als de elektriciteitsverbruik (€ 22.000) vallen hoger uit. Ook het verhalen van schades (op derden) vallen lager uit aan de opbrengstenkant (€ 27.000). Diverse kleine verschillen per saldo (€ 21.000 nadeel). 2.3 Water (€ 200.000 nadeel; reservemutaties € 10.000 nadeel) Riolering: toerekening omslagrente (€ 166.000 nadeel) Aan de investeringen ten behoeve van de riolering, drukriolering en IBA's zijn rentelasten toegerekend middels de renteomslag methode, welke niet waren geraamd. De raming van deze rentelasten is opgenomen onder het programma Algemene dekkingsmiddelen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=b5d52021-f621-4db4-b6a5-4116d231a1c3