CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

06 02 Bijlage Voorjaarsnota 2023.doc

Raad 12 juli 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Voorjaarsnota 202322.680 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

2023

2024

2025

2026

2027

39756864725 393420 122 3525

N N N N V N N V V N V

86963764725 873-

N N N N V N N

86963733425 873-

N N N N V N N

86963733425 873-

N N N N V N N

122

V

122

V

122

V

184293

N V

164- N 310 V

10 22 100342728-

V V N N N N

1930303957-

N N N N N

-

11- N 27- N 1.006- N

122-

N

86963733425 873-

N N N N V N N

164- N

164- N

164-

N

125- N 114- N

N N V V V N

114104242 10 16 27-

N N V V V N

10 V 11 V 52- N

10 V 22 V 40- N

118108251 10 19 21-

155718 1111762-

55718 112957-

N N V N N N

55718 111 673-

N N V N V N

5- N 57- N 18 V 11- N 2 V 804- N

122- N 125 V 114 V

122118 108 251-

V V V N

114 104 242-

N N V N N N

122- N

V V N

27 V 28 V 6 V 60- N

3 V 120- N

11 129

V V

15 V 132- N

16 V 8- N

570 57057 57

V N V V

57 57

57 57

V V

57 57

V V

57 57

V V

1.009-

N

825- N

748- N

755-

N

V V

771- N

Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid 1. Gemeenschappelijke regeling: Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant (GIA) Voor het jaar 2023 e.v. zijn onvoldoende middelen beschikbaar vanuit de Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en Meldpunt Crisiszorg om aan Veilig Thuis en de vrouwenopvang/Safegroup (GR GIA) de subsidies te verlenen die nodig zijn om hun taken volgens wettelijke richtlijnen en landelijk vastgestelde kwaliteitskaders uit te voeren. Beide organisaties werken aan het op orde brengen van de basis. Extra inzet is in het bijzonder nodig bij de ondersteunende diensten (aandeel overhead bedraagt slechts 5%). Beiden hebben eind 2022 geen financiële reserves om de kwaliteit te verbeteren en knelpunten op te lossen. 2. Gemeenschappelijke regeling: Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg (CJG) Vanwege langdurig zieken en een toenemende instroom is er een wachtlijst ontstaan bij het Centrum voor Jeugd en Gezin. Vorig jaar had het CJG (door zuinig beleid, een langere tijd onvervulbare vacature en een lagere inschaling van nieuw personeel) een positief resultaat. Dit jaar willen we inzetten op een tijdelijke uitbreiding van personeel om de wachtlijst te verkorten.

26

Daarnaast is er nieuwe CAO afgesloten net zoals in de meeste sectoren een flinke stijging. Het CJG kan deze niet binnen de huidige begroting opvangen en vraagt hiervoor extra financiering. 3. Jeugdhulp - specialistische zorg (JBB en Almata) In verband met een bovenregionale bestuurlijke opdracht die tot doel heeft om Jeugdbescherming Brabant een toekomstbestendige organisatie te maken stijgen de kosten incidenteel met € 30.649. Daarnaast leidt een nieuwe bekostingssystematiek van tot een structurele kostenverhoging van € 26.189. De keuze voor deze nieuwe systematiek is toegelicht in de raadsbrief van 25 april 2023. Om de continuïteit van JeugdzorgPlus (Almata) in 2023 te borgen is incidenteel € 10.812 benodigd. Een toelichting voor het extra budget is gegeven in de raadsbrief Continuïteit JeugdzorgPlus van 27 maart 2023. 4. Jeugdhulp - regionale samenwerking (WBO) Vanwege indexering van de tarieven jeugdhulpregio WBO en een nieuwe verdeling van de budgetten binnen Jeugdhulpregio is een structureel budget van € 564.000. De toename van de kosten wordt grotendeels veroorzaakt door een stijging van de kosten voor jeugdhulpbegeleiding, dagbesteding, vervoer en verblijfzorg. 5. Peuterspeelzaal Drimmelen: subsidie We ramen met ingang van 2023 € 25.000 af omdat de uitgaven aan de Peutersubsidie al jarenlang achterblijven bij het door ons begrote subsidiebedrag. 6.

Gemeenschappelijke regeling: Regionaal Bureau Leerplicht In 2023 ramen we voor de GR Regionaal Bureau Leren (RBL) € 16.000 bij vanwege een onverwacht tekort op de jaarrekening 2022 van het RBL. Dit tekort is met name ontstaan vanwege forse extra uitgaven vanwege ziekteverzuim en doorbelasting huisvestingskosten door de gemeente Breda. Ook is er een begrotingswijziging van het RBL voor 2024 van € 23.000, vanwege onder meer verlenging pilot projectaanjager, een benodigde extra kwaliteitsmedewerker en wederom vervanging ziekte en huisvesting. De meerjarenbegroting RBL wordt voor Drimmelen opgehoogd met € 8.000 (vanaf 2024) vanwege voorgaande redenen. 7. Gemeenschappelijke regeling: Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) De stijging van de bijdrage door gemeente Drimmelen voor 2024 e.v. ten opzichte van 2023 komt met name door autonome ontwikkelingen, zoals indexering, impact van nieuwe CAO en de financiële implicaties omgevingswet. 8. Openbare gezondheidszorg: lokaal preventieakkoord (subsidie) Deze uitkering is bestemd voor de uitvoering van het lokale preventieakkoord. Dit preventieakkoord richt zich op het terugdringen van roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. 9. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) (Meicirculaire) Voorheen ontvingen gemeentes via het gemeentefonds geld voor brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches.

In 2023 is deze regeling vervangen door de brede SPUK regeling en worden deze gelden niet meer via het gemeentefonds ontvangen. Met de Brede SPUK worden gemeenten in een goede uitgangspositie gebracht om de in het GALA en het Sportakkoord II gemaakte afspraken na te komen. 10. Huisvesting basisonderwijs In het coalitieakkoord is opgenomen dat we een onderzoek uitvoeren naar behoud Dongemondcollege na 2030. Daarvoor zal een onderzoeksbureau gevraagd worden de opties renovatie en nieuwbouw met elkaar te vergelijken. Na de zomer 2023 starten we hiermee. De geraamde kosten hiervoor bedragen € 25.000. Daarnaast valt het opstellen van de Visie Terheijden met ca. € 10.000 duurder uit dan begroot. De opdracht is groter:

27

er wordt voor twee scholen onderzocht wat de kosten van renovatie zijn afgezet tegen de kosten van nieuwbouw. 11. Voor- en vroegschoolse educatie De inhuur van de VVE-coördinatrice (via Kibeo; vanwege vertrek huidige) valt € 15.000 hoger uit (nadeel). Het budget OAB (Onderwijsachterstandenbeleid) is voor 2023 vanuit het Rijk met ruim € 40.000 verhoogd. Jaarlijks wordt dit budget aangepast op basis van een aantal factoren. Er wordt rekening gehouden met onder meer kenmerken van de omgeving van het kind: het opleidingsniveau van beide ouders; het herkomstland van de moeder; de verblijfsduur van de moeder in Nederland; het gemiddelde opleidingsniveau van alle moeders op de school; of de ouders in de schuldsanering zitten. Op basis van deze indicatoren berekent het CBS ieder jaar hoe groot het risico op onderwijsachterstand van een peuter en een leerling is. Voor kinderen met een hoger risico op een onderwijsachterstand ontvangen scholen en gemeenten een hoger bedrag dan voor kinderen met een lager risico. Op basis van deze anonieme schoolscores van kinderen tussen de 2 en 4 jaar en basisschoolleerlingen, wordt de achterstandsscore voor een gemeente berekend en het budget bepaald. Thema Participatie en schuldenproblematiek 12. WMO: woningaanpassingen, hulpmiddelen, huishoudelijke hulp e.d.

Voor verschillende PGB woningaanpassingen zijn uitgaven gerealiseerd die eerder niet voorzien waren in de begroting. Deze uitgaven leiden tot een incidenteel tekort van € 10.000. Daarnaast ontstaat door een verwachte toename van de verstrekking van PGB hulpmiddelen een incidenteel tekort van € 10.000. Voor huishoudelijk hulp is structureel € 198.000 benodigd vanwege indexatie van de tarieven en groei van het aantal indicaties. De indexatie van de tarieven is als gevolg van de Algemene Maatregel van Bestuur Reële Prijs WMO (AMvB Reële Prijs WMO). In deze AMvB wordt geregeld dat aanbieders een reële kostprijs toegekend moeten krijgen. Vanwege onder andere de stijging van CAO lonen is de kostprijs inclusief inflatie sterk toegenomen. Daarnaast is het budget voor Maatwerk WMO hulpmiddelen structureel met € 20.000 verlaagd. De verwachting is dat de kostenontwikkeling voor komende jaren nagenoeg in lijn zal blijven met de werkelijke uitgaven volgens het boekjaar 2022. Tenslotte zullen de eigen bijdragen (baten) voor hulp bij huishouding met € 15.000 structureel toenemen. 13. Opvang en bescherm wonen WMO De doordecentralisatie van Beschermd Wonen was jarenlang omgeven met financiële onzekerheden en risico’s, o.a. rond de overgang van cliënten van de Wmo naar de Wlz. Intussen is er meer duidelijkheid en blijkt het financiële perspectief voor de Beschermd Wonen regio Breda e.o.

gunstig uit te vallen. Ook is er sprake van een daling van het aantal inwoners met een indicatie voor Beschermd Wonen. Het overschot over jaar 2022 valt voor de gemeente € 7.000 voordeliger uit. De verwachte extra teruggave voor jaar 2023 wordt geschat op € 285.000. Deze lijn zet zich ook in 2024 voort (inschatting € 310.000 voordeel). Vanaf jaar 2025 wordt het perspectief onzeker (o.a. omdat het ministerie budget van Wmo naar Wlz wil overhevelen). 14. Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) (Meicirculaire) Het kabinet stelt structureel extra middelen beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. 15. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO (Meicirculaire) Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd. Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo.

28

16. Herinvoering eigen bijdrage WMO (Meicirculaire) Het abonnementstarief verdwijnt niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp (waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien) wordt ingetrokken. 17. Bijstandsbesluit zelfstandigen Op basis van ervaringscijfers (voorgaande jaren) kan er structureel een bedrag van € 5.000 aan advieskosten worden af geraamd en is er de verwachting dat een bedrag van € 5.000 aan Leenbijstand TOZO wordt ontvangen. 18. Gemeenschappelijke regeling: Kleinschalig Collectief Vervoer (inclusief eigen bijdrage) (RWB) Sinds corona blijft het aantal vervoersbewegingen achter op de prognose. RWB heeft daarom de begroting bijgesteld ten opzichte van de vastgestelde begroting 2023. Momenteel loopt een aanbesteding voor het deeltaxi vervoer. Na afronding bekijkt RWB of de begroting nog verder bijgesteld moet worden. 19. Gemeenschappelijke regeling: MidZuid (incl. re-integratie werkzoekenden) Conform de herziene begroting 2023 van MidZuid ramen we in 2023 € 33.000 af, dit is het gevolg van diverse factoren die worden toegelicht in de herziene begroting 2023 van MidZuid. De begroting 2024 incl.

de meerjarenraming 2024-2027 is cijfermatig grotendeels gebaseerd op de in de herziene begroting 2023 opgenomen meerjarencijfers. Na het opstellen van de herziene begroting 2023 (eind 2022) zijn er een aantal relevante ontwikkelingen geweest die het noodzakelijk zouden maken om de cijfers in de begroting 2024 aan te passen ten opzichte van de herziene begroting 2023 op het gebied van rentelasten, omzetontwikkeling en onderhoudskosten. Dit heeft geleid tot het ramen van extra kosten voor de jaren 2024 tot en met 2027. 20. Budget voor woonlasten statushouders Iedere gemeente krijgt jaarlijks van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties door wat het aantal statushouders is dat gehuisvest dient te worden. Gezien de toestroom van de statushouders, lukt het momenteel niet meer om te voldoen aan de taakstelling met alleen de woningen van Woonvizier. We zullen daarom op zoek moeten naar alternatieven, bijvoorbeeld het huren van woningen op de particuliere markt. Gezien het huurbedrag van de woningen, zullen we als gemeente maandelijks een bijdrage moeten leveren. Hiervoor wordt een bedrag van € 100.000 voor dit jaar geraamd. Als Woonvizier ook in de toekomst niet kan voldoen aan de verhoogde taakstelling wordt het bedrag van € 100.000 structureel (meerjarenbegroting). 21.

Flankerend beleid energiearmoede (Meicirculaire) Het rijk heeft voor 2023 via het gemeentefonds extra geld beschikbaar gesteld om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen, voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. 22. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden (Meicirculaire) Het rijk heeft via het gemeentefonds extra geld beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede.

29

23. Maatschappelijke begeleiding (Meicirculaire) Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor gelden via het gemeentefonds. Thema Sociale structuur, sport en zorg 24. Sociaal cultureel centrum De Mayboom Bij het opstellen van de begroting 2023 is ervan uitgegaan dat de activiteiten die plaatsvinden in het sociaal cultureel centrum De Mayboom in 2023 al over waren gegaan naar de Bernarduskerk. Dit is nog niet het geval waardoor er voor het jaar 2023 de exploitatiekosten en de huuropbrengsten bij geraamd moeten worden (per saldo een voordeel van nadeel ca. € 18.000). 25. Juridische ondersteuning: renovatie zwembaden In verband met de voortzetting van het rechtsgeding tegen de hoofdaannemer c.q. het treffen van een schikking is meer juridische bijstand en externe advisering nodig. 26. Juridische ondersteuning: de Cour In verband met de voortzetting van het rechtsgeding is meer juridische bijstand en externe advisering nodig. 27. Hogere energielasten gemeenschapshuizen / sportaccommodaties Er is geen noemenswaardige toename van het elektriciteitsverbruik. De lasten zijn voornamelijk gestegen als gevolg van de landelijk gestegen energieprijzen. 28.

Sociaal cultureel centrum Dorpshart Made In de raadsvergadering van 15 december 2022 is het krediet voor de inrichting van het nieuw sociaal cultureel centrum in de Bernarduskerk naar € 462.000 verhoogd. Daarbij hebben wij aangegeven dat de definitieve kostenraming op basis van de laatste actuele inzichten van de stichting en nadere afstemming van de gebruikers / verenigingen nog zou worden geactualiseerd en, alleen al door de recente prijsstijgingen, hoger zou uitvallen. De gemeenteraad heeft toen besloten deze hogere kosten bij de Voorjaarsnota 2023 bij te ramen. In de afgelopen periode hebben wij zeer intensief overleg gevoerd met de Stichting Sociaal Cultureel Centrum De Bernardus (SSCC De Bernardus). Wij hebben het gesprek gevoerd over “must-haves” en “nice-to-haves”. Samen zijn we gekomen tot een realistische variant voor de inrichting, die ruimte biedt om te ondernemen, een stevig kader vanuit de gemeenteraad. De actualisatie van de inrichtingskosten laat zien dat een bijraming van € 570.000 nodig is. In dit bedrag zijn de meest recente prijsstijgingen verwerkt en hierin is ook een bedrag van ca € 30.000 opgenomen om invulling te geven aan de motie “Bernarduskerk, een bezoek meer dan waard”.

In deze kostenraming zijn ook investeringen opgenomen, onder andere op het gebied van geluid, licht en audiovisuele (film)apparatuur ten behoeve van de theaterzaal, die per direct extra omzet in de exploitatie van de Stichting Sociaal Cultureel Centrum de Bernardus opleveren en op termijn gaan genereren. Hierdoor kan de gemeentelijke jaarlijkse exploitatiebijdrage aan de Stichting met € 17.500 neerwaarts worden bijgesteld en geeft de Stichting invulling aan onze opdracht tot meer ondernemerschap (o.a. filmhuis). Voorgesteld wordt om de voorgestelde kredietverhoging van € 570.000 te dekken uit de Algemene reserve. Dit bedrag wordt uit de Algemene reserve onttrokken en gestort in de reserve Kapitaallasten van waaruit de jaarlijkse extra kapitaallasten gedekt kunnen worden (budgettair neutraal voor de meerjarenbegroting).

30

Diverse 29. Lopende kredieten / investeringsprognose: mutatie kapitaallasten Door mutaties van de lopende kredieten en aanpassing van de investeringsprognose 2024 e.v. nemen de kapitaallasten toe met ca. € 11.000. Voor de mutaties en inhoudelijke toelichtingen wordt verwezen naar de onderstaande onderdelen in het programma.

31

Algemene dekkingsmiddelen Financiële afwijkingen Tabel 5.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid Algemene Dekkingsmiddelen Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) 1 Saldo financieringsfunctie: Hogere rentelasten 2 Nieuwe CAO 3 Lokale heffingen: Prijsindexatie TOG 4 Gemeenschappelijke regeling SVHB (raad 8 juni) 5 Lokale heffingen: Hogere precarioopbrengsten kabels en leidingen 6 Saldo kostenplaatsen: Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT): personele uitbreiding (1 FTE) 7 Saldo kostenplaatsen: tractie en gereedschappen 8 Saldo kostenplaatsen: Inhuur personeel 9 Gemeentefonds: decembercirculaire 10 Gemeentefonds: meicirculaire 11 Gemeentefonds: loonprijscompensatie (na inzet nieuwe CAO) Diversen Totaal Algemene dekkingsmiddelen

2023

2024

2025

2026

2027

500- N

500- N

500- N

500-

N

19 V 78- N 31- N

19 V 78- N 31- N

19 V 78- N 31- N

19 7831-

V N N

N V N N N

2561.937 7800310

N V N N V

15- N 112- N 127- N

14- N 157 V 143 V

1834 16

N V V

-

-

61

V V V

14

V

485- N

120500225019 7831500233808

N N N N V N N N N V

0 708-

V N

142135-

N N N

14- N 119 V 105 V

Mutatie reserves 1. Burger en bestuur 2. Openbare ruimte 3. Ruimte, wonen en economie 4. Sociaal domein Overhead Totaal Algemene dekkingsmiddelen

12 229 57 104 401

V V V V V

269 57 326

V V V

Totaal Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

342-

N

934

V

Verschuiving tussen programma’s 8 3. Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie 9 Gemeentefonds: meicirculaire Totaal verschuivingen tussen programma's

-

2582.395 1.0420504

N V N N V

2581.952 1.024080

4 57 -

N V N N V

2601.010 8480688-

4 57 61

V V V

-

61

V V V

387

V

4 57 -

1. Saldo financieringsfunctie: Hogere rentelasten Door de stijging van de rente zijn de kortlopende leningen duurder geworden. 2. Nieuwe CAO Begin 2023 is er een nieuwe CAO afgesloten waarbij er een nominale stijging van € 240 is doorgevoerd en vervolgens een stijging van 2%. Deze verhoging zorgt ervoor dat er € 500.000 structureel bij geraamd moet worden op de salariskosten. De effecten van de CAO worden op macroniveau gedekt door het accres van de meicirculaire. 3. Lokale heffingen: Prijsindexatie TOG De stijgende kosten zijn het gevolg van contractuele indexering van de tarieven van TOG. 4. Gemeenschappelijke regeling SVHB (raad 8 juni) De heffing en het innen van de lokale belastingen met de daarbij behorende registratie is nu uitbesteed en gaan we onderbrengen bij een gemeenschappelijke regeling. Het doel is het borgen van een kwalitatieve uitvoering van deze taak. Voor deze overgang is een implementatiebedrag van € 50.000 benodigd. 5. Lokale heffingen: Hogere precario opbrengsten kabels en leidingen Sinds 2017 heffen we precariobelasting op ondergrondse kabels en leidingen van derden. In 2022 heeft een extern bureau alle kabels en leidingen in onze gemeentegrond opnieuw in kaart gebracht. Dit heeft ervoor gezorgd dat er over meer meters kabels en leidingen aanslagen kunnen worden gelegd. Dit resulteert in een structureel voordeel van € 19.000. 6.

Saldo kostenplaatsen: Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT): personele uitbreiding (1 FTE) Via de BGT wordt de topografie in Nederland op een eenduidige wijze vastgelegd en beschikbaar gesteld voor alle gebruikers. Gemeenten zijn bronhouder voor diverse basisregistraties, waaronder de BGT. Voor de werkzaamheden BAG, BRO en WOZ zijn in het verleden medewerkers aangenomen; voor BGT was en is dat niet het geval. Tot op heden zijn deze wettelijk vereiste werkzaamheden "erbij gedaan". Dit is al sinds 2017 (datum invoering Wet BGT) het geval. Dit is niet langer houdbaar: De kwaliteit van BGT

32

is inmiddels onvoldoende en raakt direct ook de kwaliteit van met name BAG en WOZ (Basisregistratie Adressen en Gebouwen en Waardering Onroerende Zaken). En omdat diverse afnemers (intern maar ook extern) gebruik maken van onze BGT informatie is het projectmatig op orde brengen van BGT en beheer richting overdracht “in de lijn” noodzakelijk. Voor het aantrekken van 1 fte medewerker beheer en uitvoering BGT wordt € 78.000 geraamd. Eerder is dit bedrag al bij geraamd bij de Najaarsnota 2022. Dit is abusievelijk administratief niet verwerkt waardoor dit nogmaals wordt bij geraamd. 7. Saldo kostenplaatsen: tractie en gereedschappen Dit betreffen hogere elektriciteitslasten voor de Gemeente Werf. Er is geen noemenswaardige toename van het elektriciteitsverbruik. De lasten zijn voornamelijk gestegen als gevolg van de landelijk gestegen energieprijzen. 8. Saldo kostenplaatsen: Inhuur personeel Momenteel is de arbeidsmarkt krap en dat merken we ook in de gemeentelijke organisatie. Er zijn veel vacatures en die vacatures staan ook lang open. Op sommige functies is het lastig om de functies überhaupt te vervullen. Hierdoor zien we dat we extra kosten moeten maken voor werving en selectie en voor de inhuur van tijdelijke invulling. Vacatures staan immers zo lang open dat het werk niet kan blijven liggen. Naast vacatures hebben we ook te kampen met een verhoogd ziekteverzuim.

Het betreft voornamelijk langdurig zieken. Een deel hiervan is medisch en daarin hebben we een met long covid nieuwe categorie toegevoegd gekregen. Een deel is een combinatie van niet de juiste mensen op de juiste plek en medische omstandigheden. Hier zien we dat er een organisatie ontwikkeling nodig is waarin meer aandacht komt voor werving, duurzame inzetbaarheid en vernieuwing. Het gevolg op de korte termijn van dit hoge ziekteverzuim is meer inhuur om de uitvoering van noodzakelijke taken niet in gevaar te brengen. Op een aantal plaatsen in de organisatie is sprake van achterstallig onderhoud. Er zijn achterstanden die niet meer ingehaald worden omdat de bezetting te dun is om dit nog op te vangen. Tevens is er dan vaak te lang geen tijd geweest voor innovatie waardoor organisatie onderdelen achter lopen. We zien dit nu bij zowel publiekszaken als bij de Samenhangende Objecten Registraties. Hier wordt extra ingehuurd om een been bij te trekken. Drimmelen heeft vanwege de geringe omvang van de organisatie op veel vakgebieden onvoldoende beleidscapaciteit in huis om bij de vraag naar nieuw beleid dit zonder extra inhuur te doen. Dit zien we in 2023 terug bij Maatschappelijke Aangelegenheden waar we moeten investeren op beleid rondom de duurzame beschikbaarheid van maatschappelijke accommodaties.

Ook speelt daar de inzet op een stevigere sturing op Jeugd onder andere door de ontwikkeling van datagericht sturen. Dit gaan we doen zodat we minder afhankelijk worden van wat ons overkomt en meer het stuur zelf in handen krijgen op dit weerbarstige dossier. Op de ondersteunende functies hebben we een achterstand geconstateerd. Het betreft voornamelijk de control op de financiën en het onderhoud van onze applicaties. Hier is een combinatie van achterstand, vacatures, langdurig zieken en een andere benodigde inrichting. In de kadernota worden er voorstellen gedaan voor verdere investering in deze clusters. Voor deze verandering en voor de doorgang van het werk tijdens de verbouwing wordt extra ingehuurd. Voor reguliere inhuur wordt door de organisatie de financiële ruimte benut die door vacatures ontstaat. De inhuur is nu vanwege bovenstaande redenen zo veel dat dit niet meer met elkaar in evenwicht is. Er wordt in totaal voor € 500.000 meer ingehuurd dan er dekking is uit openstaande vacatures.

33

9. Gemeentefonds: decembercirculaire Het ministerie van BZK heeft in het rekenmodel van de septembercirculaire 2022 gerekend met een te hoge raming van de WOZ-waarden. Het ministerie heeft hiervoor op 7 oktober 2022 een update op de website van de septembercirculaire 2022 gepubliceerd. Omdat de WOZ-waarden lager zijn dan gemeld in de septembercirculaire 2022, is dit bij de decembercirculaire gecorrigeerd. Een gedeelte van de inkomsten is geoormerkt, de geoormerkte bedragen worden toegelicht onder de financiële afwijkingen bij het betreffende programma. Zie onderstaande tabel voor een specificatie. Gemeentefonds Decembercirculaire 2022 Septembercirculaire 2022 Mutatie gemeentefonds Te oormerken bedragen Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) Wet Goed Verhuurderschap Totaal te oormerken bedragen Netto effect begroting

2023 2024 2025 2026 2027 43.113.570 43.489.888 44.021.880 41.270.221 39.825.286 43.346.739 43.747.778 44.279.524 41.530.024 40.081.181 (233.169) (257.890) (257.644) (259.803) (255.895) (5.315) 19.202 13.887 (247.056)

(5.319) 19.599 14.280 (272.170)

(5.319) 19.908 14.589 (272.233)

(5.279) 18.806 13.527 (273.330)

18.174 18.174 (274.069)

2023 43.921.235 43.113.570 807.665

2024 45.884.783 43.489.888 2.394.895

2025 45.973.609 44.021.880 1.951.729

2026 42.280.514 41.270.221 1.010.293

2027 41.762.701 39.825.286 1.937.415

1.042.235 500.000 1.542.235 6.034

1.023.611 500.000 1.523.611 6.137

848.220 500.000 1.348.220 5.802

780.475 500.000 1.280.475 5.613

125.216 114.294

113.996 104.038 (242.032) (16.066)

2.526.499 (589.084)

10. Gemeentefonds: meicirculaire Gemeentefonds Meicirculaire 2023 Decembercirculaire 2022 Mutatie gemeentefonds Te oormerken bedragen Stelpost indexering Nieuwe Cao Totaal loonpriijscompensatie Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO Participatie (WSW) (IU) Taal voor ontheemden uit Oekraïne Maatschappelijke begeleiding Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Totaal te oormerken bedragen Netto effect begroting

5.909 33.798 27.038

(1.560) 7.889 28.440 (122.258) (20.744) 828.409

(2.689)

(11.428)

118.114 107.804 (250.794) (14.996)

(122.258) 2.965.557 (570.662)

(122.258) 3.159.183 (1.207.454)

(122.258) 2.540.112 (1.529.819)

De te oormerken bedragen zijn toegelicht onder financiële afwijkingen bij de betreffende programma's. 11. Loonprijscompensatie De begroting is, inclusief meerjarenraming, opgesteld op prijspeil 2023. In de meicirculaire wordt jaarlijks compensatie gegeven voor de loon- en prijsstijging, deze is dit jaar hoger door de stijgende inflatie.

34

Overhead Financiële afwijkingen Tabel 6.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid Overhead Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Management en bestuursondersteuning 1 Vrijval budget Wet Open Overheid (WOO) Huisvesting 2 Gemeentehuis: hogere energielasten Automatisering 3 Omgevingswet: digitalisering (overschot jaar 2022) 4 Projectleider Ambitieplan (overschot jaar 2022) Financiële administratie 5 Financieel Pakket: kosten server AS400, SAP, Pink 6 Lopende kredieten: mutatie kapitaallasten Diversen per saldo Totaal Overhead

2023

2024

114

V

55-

N

5450-

N N

12- N 54 V 14- N 17- N

Mutatie reserves 3 Algemene reserve 4 Algemene reserve Totaal mutatie reserves

54 50 104

V V V

Totaal Overhead na dekking

87

V

-

2025

2026

2027

28- N

9- N

9- N

9-

3954 1629-

954 1719

954 1718

9- N 54 V 17- N 18 V

N V N N

29- N

-

N V N V

19

V

-

N V N V

18

V

N

-

18

V

Management en bestuursondersteuning 1. Vrijval budget Wet Open Overheid (WOO) Er waren meer implementatie activiteiten voorzien dan uiteindelijk nodig waren. Hierdoor ontstaat een voordeel. Huisvesting 2. Gemeentehuis: hogere energielasten De energieleverancier van de gemeente is in financiële problemen gekomen en heeft de tarieven ernstig moeten verhogen. Er wordt een nieuwe leverancier gezocht. Daarnaast is het verbruik gestegen door een kapotte warmtepomp in combinatie met een verminderde opbrengst van de zonnepanelen. Automatisering 3. Omgevingswet: digitalisering (overschot jaar 2022) Vanwege het opschuiven van de wettelijke invoeringsdatum Omgevingswet naar 1-12024 vindt een belangrijk deel van de werkzaamheden implementatie Digitaal Stelsel Omgevingswet plaats in 2023. Hiervoor wordt het per 31-12-2021 gereserveerde budget aangewend. De dekking vindt plaats door het onttrekken uit de reserve van de in 2021 gestorte implementatiekosten DSO. 4. Projectleider Ambitieplan (overschot jaar 2022) In het kader van ambitieplan Dienstverlening en Informatievoorziening onderdeel Procesoptimalisaties, was in 2022 voorzien in de inhuur van een projectleider. Door vertraging is dit doorgeschoven naar 2023. Dit gebeurd via een mutatie op de algemene reserve. Financiële administratie 5.

Financieel Pakket: kosten server AS400, SAP, Pink De verhoging in 2023 betreft indexering conform contractuele overeenkomst en de uitbreiding van licenties. De gemeente Breda heeft tijdig aangegeven dat AS-400 server wordt uit gefaseerd. Op deze server draait ons financiële systeem Civision Middelen. Wij hebben in 2023 onvoldoende bezetting voor de uitfasering van Civision Middelen; ofwel naar de Cloud, ofwel vervangen door een ander systeem. Hierdoor krijgen we de gehele kosten van de hosting doorbelast, waar we deze eerder nog deelden met Breda. Diverse 6. Lopende kredieten: mutatie kapitaallasten Zie bijlage 6 voor de kredietmutaties van de lopende kredieten voor het onderdeel overhead.

35

Paragrafen

36

A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico’s Risicoprofiel De afdelingen van de gemeente Drimmelen stellen een dynamisch risicoprofiel op. Hiervoor gebruiken we het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem). Dit systeem inventariseert en beoordeelt risico’s. In totaal zijn er op dit moment 82 risico's die het realiseren van onze programmadoelstellingen kunnen bedreigen. Risicokaart De tabel (‘risicokaart’) geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en financieel gevolg. De nummers in de risicokaart komen overeen met de geïnventariseerde risico’s (82). Tabel Par.A-1 Gevolg x > € 500.000

4

2

3

€ 250.000 < x < € 500.000

4

2

3

€ 100.000 < x < € 250.000

2

5

7

€ 25.000 < x < € 100.000

4

5

6

x < € 25.000

6

2

5

Geen financiële gevolgen 10%

30%

1

1 4

8

3 2

2

1

50%

70%

90%

Kans

Risico top 10 In het overzicht hieronder ziet u de 10 risico’s die de meeste invloed hebben op het berekenen van de weerstandscapaciteit. Het invloed percentage geeft de invloed van een risico op het totale risicoprofiel weer. Tabel Par.A-2 Risico top 10 Progr.

2023 VJN

2023 begroting

2022 rekening

2023 Kans

2023 Invloed

2

1

1

1

Nadelige gevolgen klimaatverandering. Overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte.

50%

6,58%

3

2

2

2

Dijkverzwaring van de Mark

50%

6,57%

4

3

3

4

Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden

90%

5,93%

4

4

4

5

Dure woningaanpassing Wmo

50%

4,61%

4

5

5

6

Garantstelling verlenen aan Stichting de Wijngaerd

30%

3,97%

4

6

*

7

Taak Huishoudelijke Ondersteuning kan niet uitgevoerd worden binnen budget.

90%

3,96%

4

7

*

*

Huisvesting statushouders

90%

3,56%

4

8

7

8

Insolventie van BOEi i.r.t. Sociaal Cultureel Dorpshart Made

5%

3,40%

3

9

*

10

Plan De Weelde te Terheijden (ontwikkeling Schansstraat)

90%

2,96%

3

10

*

9

Verlieslatende actieve grondexploitaties

90%

2,95%

* = Dit risico is nieuw opgenomen of behoorde niet tot de risico top 10.

37

Financieel effect Met het optreden van de tien grootste risico’s loopt Drimmelen in financiële zin een risico van € 8.500.000 (begroting € 9.250.000). Voor het financieel afdekken van het gelijktijdig optreden van álle risico’s is een bedrag van € 23.174.506 nodig (begroting € 20.164.285). Verder is het voor 90% zeker dat alle risico’s afgedekt kunnen worden met een bedrag van € 5.058.414 (begroting € 4.514.388). Dit zekerheidspercentage van 90% is leidend in het risicomanagement van de gemeente Drimmelen. Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare middelen om de risico’s op te vangen, noemen we weerstandscapaciteit. We maken onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Tabel Par.A-3

Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening 2022 Incidentele weerstandscapaciteit (in vermogen) Algemene reserve Algemene dienst Grondbedrijf Bestemmingsreserve Reserve bovenwijkse voorzieningen Grondbedrijf Stille reserve (besloten te incasseren) Resultaat Structurele weerstandscapaciteit (in exploitatie) Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

Begroting 2023

VJN 2023

15.461.035

15.186.889

11.937.146

12.968.028 12.476.213 491.815

11.488.971 9.660.425 1.828.546

13.124.108 12.195.178 928.930

50.603 2.442.404

50.603 3.647.315

-1.186.961

3.571.008

2.084.363

2.084.363

3.571.008 19.032.043

2.079.363 5.000 17.271.252

2.079.363 5.000 14.021.509

Weerstandscapaciteit Het bovenstaande betekent dat het risicoprofiel van de gemeente is verzwaard ten opzichte van de begroting 2023. Het bedrag dat nodig is om met 90% zekerheid alle risico’s af te dekken is gestegen met ongeveer € 500.000 en het bedrag dat voor 100% zekerheid nodig is, ligt € 3 mln. hoger. Het weerstandsratio (beschikbare weerstandscapaciteit versus benodigde weerstandscapaciteit) bedraagt 3,2. Begroot is een weerstandsratio van 3,8. Zoals uit de volgende tabel blijkt laat een ratio van 3,2 zich als uitstekend kwalificeren. Tabel Par.A-4 Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

>2.0

uitstekend

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

<0.6

ruim onvoldoende

38

Financiële kengetallen (en beoordeling van de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen in relatie tot de financiële positie) Bij de vernieuwing van de BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de kengetallen is voornamelijk bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken. De kengetallen hebben geen functie als normerings-instrument in het kader van financieel toezicht. Tabel Par.A-5 Voorjaarsnota 2023 Kengetallen 1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Kengetal grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Jaarrekening Begroting 2022 31-12-2023

24% 21% 52% -1% 3% 76%

57% 55% 42% -1% 6% 83%

Verloop van de kengetallen VJN Begroting Begroting 2023 31-12-2024 31-12-2025

74% 71% 35% 1% 3% 83%

68% 64% 38% 1% 4% 83%

Begroting 31-12-2026

71% 67% 38% 1% 4% 83%

79% 76% 35% 1% -1% 83%

Een korte toelichting op de kengetallen: 1a. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een netto schuldquote tussen de 0% en 90% wordt gezien als minst risicovol. De netto schuldquote bij de Voorjaarsnota is 59%. Het grote verschil met de jaarcijfers heeft te maken met het verschil in saldo van de geprognotiseerde (im)Materiële vaste activa en het daadwerkelijk vastgestelde saldo bij de jaarstukken. Het geprognotiseerde saldo van (im) Materiële vaste activa is bij de VJN ongeveer 20 miljoen hoger dan de bij de jaarstukken 2022. Dit komt doordat er veel kredieten nog niet zijn/worden afgerond waarbij de begroting/VJN wel vanuit wordt gegaan. De toename van de (im) Materiële vaste activa zorgt voor een toename van de schulden aangezien de uitgaven zullen stijgen als alle geplande kredieten worden afgerond. De netto schuldquote van de gemeente Drimmelen is relatief laag maar stijgt ten opzichte van het niveau uit 2022 en eerder. 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen).

Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Voor deze schuldquote wordt dezelfde criteria gehanteerd als de netto schuldquote. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen is eveneens relatief laag maar stijgend ten opzichte van het niveau uit het verleden. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat van baten en lasten. Een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% wordt gezien als risico neutraal. Een ratio boven de 50% wordt aangemerkt als minst risicovol. Meerjarig voorziet de gemeente een ratio met neutraal risico dat daalt ten opzichte van het niveau van 2022.

39

3. Kengetal grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de grond is van belang, omdat deze terugverdiend moet worden bij de verkoop. Boekwaarden worden afgezet tegen de totale baten. Een grondexploitatie van 20% of lager wordt beschouwd als minst risicovol. Het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Drimmelen is laag, dit is positief. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het evenwicht van de begroting wordt er ook gekeken naar de structurele en incidentele lasten en baten. Voorbeeld van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is dan ook meer flexibel dan een begroting waar bij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. De meerjarig begrote structurele exploitatieruimte van de gemeente Drimmelen is vanaf 2023 tot en met 2025 positief. In 2026 wordt dit kengetal negatief. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten jaarlijks.

Bij de berekening van het kengetal worden de gemeentelijke woonlasten afgezet tegen het landelijk gemiddelde. De totale woonlasten van de gemeente Drimmelen liggen naar verwachting lager dan het landelijk gemiddelde. Wat inhoudt dat er ten opzichte van dit landelijk gemiddelde ruimte is om de lokale belastingen te verhogen. Dankzij een grotere inzet van de daarvoor bedoelde voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing ontstaat er vanaf 2022 meer ruimte in de belastingcapaciteit. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Geconcludeerd kan worden, dat de financiële positie van de gemeente Drimmelen in 2023 in zekere mate verslechterd ten opzichte van de begrote positie in 2023, in het bijzonder als het gaat om het kengetal structurele exploitatieruimte.

40

Bijlagen

41

1. Begrotingswijziging In onderstaand overzicht zijn de negatieve bedragen per saldo lagere uitgaven dan begroot (dus voordelen) en zijn de positieve bedragen per saldo hogere uitgaven (dus nadelen). De tabel is een recapitulatie van de afwijkingen zoals vermeld in de programma’s. Programma's 1. Burger en bestuur 2. Openbare ruimte 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie 4. Sociaal Domein O. Overhead Algemene dekkingsmiddelen / bedrijfsvoering Reserves Totaal generaal programma's - Saldo

2023 -113.121 291.173 -103.659 1.005.904 16.735 1.278.261 -970.954 1.404.340

Saldo lasten en baten 2024 2025 2026 287.505 290.516 294.549 529.526 209.848 209.848 -197.108 -286.628 -276.104 762.351 957.162 672.772 28.788 -18.545 -18.045 -504.179 -79.883 688.321 -325.626 -60.626 -60.626 581.258 1.011.844 1.510.716

2027 298.875 209.848 -239.937 804.075 -18.045 -310.454 -60.626 683.736

42

2. Investeringsprognose 2024-2028 In de vastgestelde begroting 2023 e.v. zijn de kapitaallasten van de investeringsprognose opgenomen. Door allerlei oorzaken kunnen de investeringen zijn aangepast. Te denken valt aan: aangepaste ramingen (indexeringen), ramingen zijn concreter gemaakt (o.b.v. voortschrijdend inzicht), investeringen vanuit lopend jaar 2023 zijn doorgeschoven (om diverse redenen) e.d. In de tabellen is in de kolom “Status” aangegeven of dat de investeringen ongewijzigd zijn (ten opzichte van eerder vastgestelde prognose), nieuw zijn opgenomen of het aanpassingen betreft qua ramingen hetzij verschuivingen in de tijd. De financiële effecten van deze mutaties en de toelichtingen zijn -indien van toepassingop ieder afzonderlijk programma toegelicht. Deze investeringsprognose vervangt de reeds vastgestelde uit de programmabegroting. Investeringsprognose 2024 - 2028 Prg

Nr.

Omschrijving

Status

nr.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

2024

2025

2026

2027

2028

Thema 1. Natuur en groen 2

3.1

Renovatie openbaar groen 2024

Raming geïndexeerd

2

3.2

Renovatie openbaar groen 2025

Raming geïndexeerd

2

3.3

Renovatie openbaar groen 2026

Raming geïndexeerd

2

3.4

Renovatie openbaar groen 2027

Raming geïndexeerd

2

3.5

Renovatie openbaar groen 2028

Raming geïndexeerd

Totaal thema 1. Natuur en groen

147.292 147.292 147.292 147.292 147.292 147.292

147.292

147.292

147.292

147.292

Thema 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte 2

2.1

Aanhangstrooier

Ongewijzigd

45.000

2

2.2

Vervanging openbare verlichting 2024

Raming geïndexeerd

147.363

2

2.3

Vervanging openbare verlichting 2025

Raming geïndexeerd

2

2.4

Vervanging openbare verlichting 2026

Raming geïndexeerd

2

2.5

Vervanging openbare verlichting 2027

Raming geïndexeerd

2

2.6

Vervanging openbare verlichting 2028

Raming geïndexeerd

2

2.7

Vergroten burgertevredenheid 2024

Raming geïndexeerd

2

2.8

2

147.363 147.363 147.363 147.363 113.922

Vergroten burgertevredenheid 2025

Raming geïndexeerd

2.9

Vergroten burgertevredenheid 2026

Raming geïndexeerd

2 2.10

Vergroten burgertevredenheid 2027

Raming geïndexeerd

2 2.11

Wegen / rehabilitatie 2024

Raming geïndexeerd

2 2.12

Wegen / rehabilitatie 2025

Raming geïndexeerd

2 2.13

Wegen / rehabilitatie 2026

Raming geïndexeerd

2 2.14

Wegen / rehabilitatie 2027

Raming geïndexeerd

2 2.15

Wegen / rehabiliatie 2028

Raming geïndexeerd

2 2.16

Verkeersreconstructies 2024 (extra budget 100.000 CA)

Raming geïndexeerd

2 2.17

Verkeersreconstructies 2025 (extra budget 100.000 CA)

Raming geïndexeerd

2 2.18

Verkeersreconstructies 2026 (extra budget 100.000 CA)

Raming geïndexeerd

2 2.19

Verkeersreconstructies 2027

Raming geïndexeerd

2 2.20

Verkeersreconstructies 2028

Raming geïndexeerd

2 2.21

Verkeersveilig maken Hooge Zwaluwe (bypass) (CA)

Ongewijzigd

2 2.22

Aanleg rotonde Godfried-Schalckenstraat te Made (CA)

Bedrag verlaagd (50.000 naar 2023)

2 2.23

Aanleg rotonde van Gilslaan te Made (CA)

Ongewijzigd

p.m.

2 2.24

30Km/u gebieden in de dorpen (CA)

Ongewijzigd

p.m.

2 2.25

Verlicht snelfietspad van Made via Wagenberg naar Breda (CA)

Ongewijzigd

2 2.26

Verlicht snelfietspad van Made naar Oosterhout (CA)

Ongewijzigd

2 2.27

Zwerfvuilwagen (2 stuks)

Ongewijzigd

95.000

2 2.28

Veegmachine

Ongewijzigd

175.000

2 2.29

Gladheidbestrijding: rolbezems ( 2 stuks)

Ongewijzigd

Totaal thema 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte

113.922 113.922 113.922 229.694 229.694 229.694 229.694 229.694 148.100 148.100 148.100 48.100 48.100 1.800.000 450.000

p.m. p.m.

12.500 2.934.079

2

4.1

Thema 3. Water Vervanging rioolontstopper

Ongewijzigd

70.000

2

4.2

Maatregelen kern Terheijden

Aangepaste planning WRP

98.560

2

4.3

Maatregelen Made hoog: voorbereiding

Aangepaste planning WRP

50.000

Maatregelen Made hoog: uitvoering fase 1 (incl. ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

Maatregelen Made hoog: uitvoering fase 2 (incl. ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

Maatregelen Made hoog: uitvoering fase 3 (incl. ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

Maatregelen kern Made (Schoolstraat en Dreef): vervanging fase 1 (incl. ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

Maatregelen kern Made (Schoolstraat en Dreef): vervanging fase 2 (incl. ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

Maatregelen kern Made: uitvoering (Fresia- / Geraniumstraat e.o.): vervanging fase 1 (incl. amb.niv.)

Aangepaste planning WRP

2

4.4

909.079

639.079

551.579

425.157

1.101.538 1.101.538 1.101.538 394.100 394.100

2

4.5

Maatregelen kern Made: uitvoering (Fresia- / Geraniumstraat e.o.): vervanging fase 2 (incl. amb.niv.)

Aangepaste planning WRP

1.272.650

2

4.6

Realiseren overstort Vierendeelstr. Incl toevoerleid.door Pr.polderst. (ambitieniveau)

Aangepaste planning WRP

430.000

2

4.7

Maatregelen kern Drimmelen (overstort Amer / Kuipershoek)

Aangepaste planning WRP

752.640

2

4.8

Vervanging riolering Kruissttraat Lage Zwaluwe

Aangepaste planning WRP

492.000

2

4.9

Maatregelen kern Hooge Zwaluwe: voorbereiding (onder langs dijken)

Aangepaste planning WRP

100.000

Maatregelen kern Hooge Zwaluwe: uitvoering (onder langs dijken / Spoorstr.)

Aangepaste planning WRP

1.641.214

2 4.10

Maatregelen kern Hooge Zwaluwe (overstort / Zwaluwseweg)

Aangepaste planning WRP

440.858

2 4.11

Maatregelen kern Made (Den Deel)

Aangepaste planning WRP

2 4.12

Vervanging riolering Spoorstraat Hooge Zwaluwe

Aangepaste planning WRP

140.000

2 4.13

Vervanging riolering Omloop, Schoutenstraat, baroniestraat, Nassaustraat Terheijden

Aangepaste planning WRP

1.685.000

Vervanging riolering Adelstraat

Aangepaste planning WRP

2 4.14

Totaal thema 3. Water Totaal Programma 2. Openbare ruimte

1.272.650

185.472

83.664 1.885.310 4.966.681

3.198.288 4.254.659

2.446.178 3.232.549

3.183.610 3.882.481

2.094.136 2.666.585

43

Investeringsprognose 2024 - 2028 Prg

Nr.

Omschrijving

Status

nr.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

2024

2025

2026

2027

2028

Thema 2. Duurzaamheid 3

2.1

Laadpalen 2024 (CA)

Ongewijzigd

3

2.2

Laadpalen 2025 (CA)

Ongewijzigd

3

2.3

Laadpalen 2026 (CA)

Ongewijzigd

Totaal thema 2. Duurzaamheid

50.000 50.000 50.000 50.000

50.000

50.000

-

40.000 90.000

50.000

-

-

-

-

-

Thema 3. Economie, recreatie en toerisme 3

3.1

Uitkijkpunt haven Lage Zwaluwe en Drimmelen Dorp (CA)

Ongewijzigd

Totaal thema 3. Economie, recreatie en toerisme Totaal Programma 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie

40.000 50.000

0

0

10.372.645 Thema 1. Onderwijs, jeugd en gezondheid 4

1.1

4

Nieuwbouw Stuifhoekschool

Bedrag verlaagd (250.000 naar 2023)

Bouw en energieneutrale Stuifhoek (CA)

Ongewijzigd

Totaal thema 1. Onderwijs, jeugd en gezondheid

9.982.645 p.m. 9.982.645

-

Thema 3. Sociale structuur, sport en zorg 4

4.1

Vervanging beregeningsinstallatie de Schietberg

Ongewijzigd

4

4.2

Renovatie toplaag grasveld A Ruitersvaart

Ongewijzigd

41.000

4

4.3

Renovatie toplaag kunstgrasveld Kwarrenhoek

Ongewijzigd

200.000

4

4.4

Renovatie toplaag kunstgrasveld handbal Wagenberg

Ongewijzigd

Totaal thema 3. Sociale structuur, sport en zorg Totaal Programma 4. Sociaal domein

42.500

35.000 42.500 10.025.145

241.000 241.000

0

35.000 35.000

0

Investeringsprognose 2024 - 2028 Prg

Nr.

Omschrijving

Status

nr.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

Invest.

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

bedrag

2024

2025

2026

2027

2028

Tractie en gereedschappen B

B.1

Snipperkar

Ongewijzigd

20.151

B

B.2

Hakselaar

Ongewijzigd

35.264

B

B.3

Tractor

Ongewijzigd

65.000

B

B.4

Bus met laadkraan (3 stuks)

Ongewijzigd

166.244

B

B.5

Shovel werf

Ongewijzigd

65.000

B

B.6

Vrachtwagen met haakarm/laadkraan

Ongewijzigd

235.000

B

B.7

Containers (2 stuks)

Ongewijzigd

22.000

B

B.8

Vrachtwagen met haakarm/laadkraan

Ongewijzigd

235.000

B

B.9

Bus enkelcabine (2 stuks)

Ongewijzigd

125.000

B B.10 Tractor

Ongewijzigd

55.000

B B.11 Aanhangkar

Ongewijzigd

5.000

B B.12 Shovel milieustraat

Ongewijzigd

50.000

B B.13 Boa voertuig

Ongewijzigd

52.000

B B.14 Pickups (3 stuks)

Ongewijzigd

135.000

B B.15 Vrachtwagens met laadkraan klein (2 stuks)

Ongewijzigd

B B.16 Containers (2 stuks)

Ongewijzigd

160.000 22.000

Totaal Tractie en gereedschappen

286.659

Totaal Bedrijfsvoering

286.659

0

322.000

415.000

424.000

322.000

415.000

424.000

-

-

-

Gemeentehuis vervangingsinvestering O

O1

Verbeteren binnenklimaat

Ongewijzigd

83.005

O

O2

Aanpassing werkplek-arbo

Ongewijzigd

197.169

O

O3

Herinrichting omgeving

Vervallen in 2027 ( 955.679)

O

O4

Vervangen koffie corners

Nieuw

Totaal Gemeentehuis

80.000 80.000

280.173

ICT: vervanging hardware O

O5

Devices

Ongewijzigd

O

O6

AO-printer (omg.verg)

Ongewijzigd

O

O7

Vervanging technische infrastructuur

Verplaatst van 2026 naar 2028

O

O8

Tablets raad

Ongewijzigd

28.967

O

O9

12.594

Scanner

Ongewijzigd

O O10

Smartboards

Vervallen in 2026 (10.075)

O O11

Presentatiefacilliteiten

Ongewijzigd

Totaal ICT: vervanging hardware

87.226 25.188 178.334

109.821 -

87.226

66.749

109.821

178.334

ICT: vervanging software O O12

Implementatie Generieke Digitale Infrastructuur

Ongewijzigd

O O13

Klachten registratie (prevent)

Ongewijzigd

O O12

Implementatie Generieke Digitale Infrastructuur

Ongewijzigd

50.000 50.000

O O14

Modernisering GBA (Basisregistratie Personen)

Ongewijzigd

180.000

O O15

n/wro/DURP

Ongewijzigd

30.554

O O16

Gegevensmagazijn/ gegevensmakelaar

Ongewijzigd

70.528

O O12

Implementatie Generieke Digitale Infrastructuur

Ongewijzigd

50.000

O O17

Sportaccommodaties HTA

Ongewijzigd

O O18

CMS (sitemanager 3 VIP-totaal)

Ongewijzigd

37.783

O O19

Centraal contentmanagementsysteem/website intergr.

Ongewijzigd

138.537

O O20

Inrichting bedrijvenloket

Ongewijzigd

20.000

O O21

Mijn Overheid berichtenbox

Ongewijzigd

O O22

Mijn Overheid lopende zaken

Ongewijzigd

28.211

15.113

10.000 15.000

Totaal I&A Software Totaal Overhead

50.000 130.000

258.211 625.610

151.082 217.831

236.433 346.254

178.334

Totaal Investeringen

15.408.485

5.121.270

3.772.380

4.678.735

3.268.920

44

Programma 2 Afgelopen jaar was de inflatie binnen de Grond, weg en waterbouw erg hoog. We beoordeelden per discipline wat reële indexering. Daarbij valt op dat vooral de indexering voor asfalt extreem hoog was (> 40%). Andere posten waren gelukkig een stuk lager. Ter voorbereiding van de VJN beoordeelden we de meerjaren investeringsprognose van de riolering. Daarin namen we de laatste marktontwikkelingen mee. Als gevolg hiervan hebben we de prijs per meter (inclusief indexering) verhoogd en een aangepaste planning opgesteld om de investeringen gelijkmatiger te verdelen. We hebben de planning zo goed mogelijk afgestemd op de beschikbare personele capaciteit. Daarnaast hebben we een integrale beoordeling uitgevoerd om te controleren of projecten elkaar niet hinderen. Programma 3 De investeringsprognose van programma 3 is ongewijzigd. Programma 4 1.1. Nieuwbouw Stuifhoekschool Zie opgenomen toelichting "4.3 Voorbereidingskrediet Stuifhoek" in bijlage 6 Lopende kredieten.

45

3. Incidentele baten en lasten Nr. Vastgestelde begroting 2023 - Incidentele baten en lasten Alg. Reserve mutaties: onttrekkingen 3.1 Actief grondbeleid 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) Totaal Baten Alg. Reserve mutaties: stortingen 3.1 Actief grondbeleid 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) 3.3 Opstellen visie voor duurzame energievoorziening glastuinbouwgebied Plukmade Totaal Lasten Saldo Incidentele baten en lasten

2023 15 2.906 2.070 4.991 793 2.446 1.949 25 5.214 223

2024 1.673 1.673 134 1.538 1.673 -

2025 968 968 968 968 -

2026 542 542 542 542 -

2027

Nr. Voorjaarsnota 2023 - Incidentele baten en lasten Alg. Reserve mutaties: onttrekkingen 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) 3.4 Overige grondzaken Totaal Baten Alg. Reserve mutaties: stortingen 2.1 Aanleg ecologische verbindingszone (reserve Groenaanleg) 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) 3.4 Overige grondzaken O.1 Projectleider Ambitieplan (Algemene reserve) O.2 Digitalisering omgevingswet (Algemene reserve) Totaal Lasten Saldo Incidentele baten en lasten

2023 3.010 371 158 3.539 1.365 391 88 50 54 1.947 -1.592

2024 265 9 274 265 9 274 -

2025 -

2026 -

2027 -

-

-

-

Nr. Begroting t/m VJN 2023 - Incidentele baten en lasten Alg. Reserve mutaties: onttrekkingen 3.1 Actief grondbeleid 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) 3.4 Overige grondzaken Totaal Baten Alg. Reserve mutaties: stortingen 2.1 Aanleg ecologische verbindingszone (reserve Groenaanleg) 3.1 Actief grondbeleid 3.2 Faciliterend grondbeleid (overeenkomst) 3.3 Opstellen visie voor duurzame energievoorziening glastuinbouwgebied Plukmade 3.4 Overige grondzaken O.1 Projectleider Ambitieplan (Algemene reserve) O.2 Digitalisering omgevingswet (Algemene reserve) Totaal Lasten Saldo Incidentele baten en lasten

2023 3.025 2.906 2.442 158 8.530 2.158 2.446 2.340 25 88 50 54 7.161 -1.369

2024 265 1.673 9 1.947 134 265 1.538 9 1.947 -

2025 968 9 977 968 9 977 -

2026 542 9 551 542 9 551 -

2027 -

9 9 -

9 9 -

9 -

-

9 9 -

9 -

9

9 -

9

9

9 9 9 9 -

46

4. Voortgang budgetoverheveling 2022 Budgetoverheveling Omschrijving a. Dorpsgericht werken b. Bewegwijzering: Nationale bewegwijzeringsdienst c. Nota Grondbeleid d. Ruimtelijke ordening: inhuur personeel e. Omgevingsplan f. Samenwerking De Biesbosch g. Uitvoering nota Economie h. Energietransitie i. Woningbouwambitie j. Bestandsoptimalisatie basisregistratie Totaal

Prg.

Raming

1 2 3 3 3 3 3 3 3 O

22.500 55.000 24.000 35.000 41.000 53.500 75.000 214.000 75.000 50.000 645.000

Mutatie Raming na VJN VJN 22.500 -30.000 25.000 24.000 35.000 41.000 53.500 75.000 214.000 75.000 50.000 -30.000 615.000

Uitgaven

Restant

Verplichting

Restant

14.557 9.959 24.495 110 10.158 75.000 134.278

7.943 25.000 14.041 10.505 41.000 53.500 74.890 203.842 50.000 480.722

25.000 14.041 10.505 50.000 99.546

7.943 41.000 53.500 74.890 203.842 381.175

Beoogde realisatie Q4 2023 Q2 2023 Q4 2023 Q1 2023 Q4 2023 Q4 2023 Q4 2023 Q4 2023 Q2 2023 Q4 2023

a. Dorpsgericht werken Het restantbudget voor de subsidieregeling ‘Samen aan de Slag’ is overgeheveld naar 2023. Dit jaar wordt het budget naar verwachting volledig benut. b. Bewegwijzering: Nationale bewegwijzeringsdienst In 2022 zijn de werkzaamheden gestart en is de eerste termijn betaald. De claim is met een bedrag van € 30.000 verlaagd (zie hiervoor de toelichting in Programma 2). In het tweede kwartaal van 2023 zijn de werkzaamheden afgerond. c. Nota Grondbeleid Het budget voor de nota grondbeleid is overgeheveld. Inmiddels wordt er hard gewerkt aan het opstellen van de nota. De planning is erop gericht om de nota in het najaar voor te leggen aan de gemeenteraad. d. Ruimtelijke ordening: inhuur personeel Dit budget is reeds ingezet voor inhuur van een ervaren planeconoom. e. Omgevingsplan We zijn intern gestart met het transitieplan voor het omgevingsplan. Deze is in concept klaar. Door vertrek van de projectleider hebben we deze nog niet kunnen afmaken en hebben we wat vertraging opgelopen. Op dit moment staat de vacature voor de vervangende projectleider open. f. Samenwerking De Biesbosch Binnen de Samenwerking Biesbosch is een uitvoeringplan met ambities opgesteld waarmee we de komende jaren aan de slag willen.

Het onderzoeken van de juiste richting van deze ambities vergt tijd én geld, zoals het onderzoek dat deze zomer start naar de mogelijkheden voor verduurzaming van de recreatieve vloot rondom de Biesbosch. Ook andere ambities worden later dit jaar opgepakt. g. Uitvoering nota Economie De vacature van bedrijvencontactfunctionaris is intern ingevuld en de nieuwe beleidsmedewerker Economie is in het voorjaar van 2023 gestart. Met de komst van beide collega’s wordt de nota Economie actief opgepakt. Een groot deel van het overgehevelde budget is gereserveerd voor het onderzoek naar een ondernemersfonds. h. Energietransitie In 2022 zijn de middelden die gereserveerd zijn voor de energietransitie overgeheveld naar 2023. De middelen worden onder meer ingezet voor de wijkgerichte aanpak (aardgasvrij). i. Woningbouwambitie Dit budget is reeds ingezet voor de inhuur van een ervaren RO-medewerker.

47

j. Bestandsoptimalisatie basisregistratie Vanwege de noodzakelijke verdere optimalisatie van de basisregistraties BAG, BGT en WOZ is door de raad in 2020 budget beschikbaar gesteld om in drie jaar de basisregistraties BAG, BGT en WOZ op orde te brengen. Vanwege langdurige uitval medewerker in 2021/2022, extra inzet eigen personeel bij project "van m3 > m2", werkzaamheden ten behoeve van afhandeling bezwaarschriften 2022 en niet ingevulde formatieve uren bij BAG-medewerker, zal de afronding van dit meerjarig project plaatsvinden in 2023 in plaats van in 2022. Inmiddels is er een coördinator gestart die ervoor zal zorgen dat de onderliggende verbeterplannen BAG en WOZ dit jaar worden uitgevoerd.

48

5. Reserves Voortgang stand van de reserves Voorjaarsnota 2023)

Stand per 31-12-2022 Rekening 2022 A. Beklemde reserves (bestedingsverplichting) Kapitaallasten (beklemd) 27.174.138 Landschappelijke Inpassing 35.425 Ruimtelijke ontwikkelingen 1.677.501 Reserve groenaanleg 265.000 Totaal 29.152.064 B. Reserves t.b.v. weerstandsvermogen Algemene reserve 12.476.213 Algemene bedrijfsreserve grondbedrijf 491.815 Bovenwijkse voorzieningen 50.603 Totaal 13.018.631 C. Structurele reserves (beleid) Reserve budgetoverheveling 645.000 Reserve Toerisme en recreatie 41.374 Totaal 686.374 D. Tijdelijke reserves (projecten e.d.) Duurzaamheid 50.386 Drimmelen op de kaart 9.318 Reserve herstel kunstwerken havens 57.614 Samen investeren in Drimmelen 90.270 Reserve impuls brede scholen combinatie 157.632 Reserve kunst 51.403 Reserve bestuursakkoord 270.583 Reserve Toegankelijkheid 31.685 Reserve inclusie 11.897 Totaal 730.788 Totaal reserves 43.587.856

Begr. 2023 incl. wijz. stortingen

Begr. 2023 incl. wijz. onttrekkingen

884.500

-1.564.043

Budgetoverheveling (onttrekking)

Mutaties VJN 2023 onttrekkingen

Stand reserve t/m mutaties VJN 2023

Toel. op Prg.

1.718.150

-1.813

37.226

-2.070.765

2, 4 3 3 2

-

1.755.376

-2.072.578

28.210.932 35.425 265.000 28.511.356 9.752.774 928.930 1.948.218 12.629.922

O, 3 3 3

-

1.897.615 1.897.615

356.038 1.240.538

-1.564.043

307.378 437.115

-1.184.500

744.493 1.985.031

-1.184.500 -14.884 -14.884 2.763.427-

Mutaties VJN 2023 stortingen

-1.846.318

-1.846.318

-645.000 -645.000

-

-26.490 -26.490 -13.386 -9.318 -23.856

645.000-

3.652.991

-46.560 3.991.945-

37.000 57.614 66.414 157.632 51.403 270.583 31.685 11.897 684.227 41.825.506

Inzet reserves Kadernota 2024

Stand reserve na inzet tbv Kadernota 2024

-

28.210.932 35.425 265.000 28.511.356

-

9.752.774 928.930 1.948.218 12.629.922

Bijlage 4 3

-

3 3 2 3 4 4 4 4 4

-37.000

-37.000 37.000-

57.614 66.414 157.632 51.403 270.583 31.685 11.897 647.227 41.788.506

De toelichtingen op de mutaties van de reserves zijn toegelicht in de programma's op onderdeel "Financiële afwijkingen". In de tabel Reserves is nog geen rekening gehouden met de resultaatbestemming van de concept jaarrekening 2022.

49

6. Overzicht lopende kredieten

Nr.

Omschrijving

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Thema Natuur en Groen Kwaliteitsverbetering Oude haven Drimmelen: Parkje Renovatie openbaar groen 2021 Renovatie openbaar groen 2022 Renovatie openbaar groen 2023 Alternatief omranding Zilverlindes Markstraat Made (CA) Totaal thema Natuur en Groen

Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte 2.1 Drimmelenseweg - Sluizeweg Made 2.2 Aansluiting Zoutendijk / Horrenhilsedijk 2.3 Aankoop grond Zoutendijk 2.4 Rode loperroute 2.5 Wegen: rehabiliatie (inclusief Witteweg) 2.6 Kwaliteitsverbetering Oude haven Drimmelen: Biesboschweg 2.7 Vergroten burgertevredenheid 2021 2.8 Wegen / rehabiliatie 2022 2.9 Wegen / rehabiliatie 2023 2.10 Herinrichting havenplein Terheijden (CA) 2.11 Dijkverzwaring Terheijden: nieuwe wandelpaden 2.12 Centrumplan Made 2.13 Verkeersveilig Crullaan (minimale variant) 2.14 Verkeersveilig Zeggelaan (minimale variant) 2.15 Verkeersreconstructies 2021 2.16 Verkeersreconstructies 2023 2.17 Verkeersreconstructies extra uit CA 2023 2.18 Aanleg sport- en schoolroutes (verkeersveiligheid) (CA) 2.19 Haven Terheijden: vervanging beschoeiing 2.20 Project de Kleine Schans eo (Zuiderwaterlinie) (CA) 2.21 Aanbrengen brug de Schans 2.22 Gladheidbestrijding faecaliënzuiger 2.23 Sneeuwploeg 2st 22/NJN 2.24 Vervanging openbare verlichting 2022 2.25 Vervanging openbare verlichting 2023 2.26 Vergroten burgertevredenheid 2022 2.27 Vergroten burgertevredenheid 2023 2.28 Civiele werken buiten projectgeb.

Romboutsstr Made 2.29 Aanleg rotonde Godfried-Schalckenstraat te Made (CA): voorbereiding Totaal thema Verkeer en inrichting openbare ruimte Thema Water 3.1 Bijdrage damwand haven Terheijden 3.2 Baggeren stedelijk water 3.3 Waterornament Dorpsplein 3.4 Waterornament Nieuwstraat 3.5 Rioolvervanging Burg. van Campenhoutstraat / Boerenhoekstraat 3.6 Maatregelen kern Made uitvoering: vervanging (Nachtegaalstraat) 3.7 Maatregelen kern Made uitvoering: ambitieniveau (Nachtegaalstraat) 3.8 Maatregelen kern L.Zw.: uitvoering: vervanging (Griendwerkerstraat) 3.9 Maatregelen kern L.Zw:uitvoering: ambitieniveau (Griendwerkerstraat) 3.10 Maatregelen gebied OHD (uitvoering) 3.11 Maatregelen kern Thd: voorbereiding (Molenstraat) 3.12 Maatregelen kern Made: uitvoering (Stationsstraat) verv. 3.13 Maatregelen kern Made: uitvoering (Stationsstraat) ambitieniveau 3.14 Maatregelen kern Made (Schoolstraat,Dreef): verv. 3.15 Maatregelen kern Made (Schoolstraat,Dreef) ambitieniveau 3.16 Maatregelen kern Made voorbereiding (Fresia- Ger.str) 3.17 Maatregelen kern Made (de Gijster) 3.18 Maatregelen kern Made (Patronaatstr L.Eijckenst) 3.19 Maatregelen kern Made (Meidoornln Hoefkensstr) 3.20 Maatregelen kern Wagenberg (Gomarusstraat eo) 3.21 Maatregelen kern Made: voorbereiding Stationsstraat 3.22 Maatregelen kern Made: uitstroomleiding (Kievitstr./Acaciastr.) i.c.m. Nachtegaalstr.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=ba123797-5ded-407d-a1d5-32186f313cb8