CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

06 02 Bijlage Voorjaarsnota 2023.doc

Raad 12 juli 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Voorjaarsnota 202322.680 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Voorjaarsnota 2023

1

2

Inhoudsopgave INLEIDING ..............................................................................................5 PROGRAMMA'S ......................................................................................11 1. Burger en bestuur..............................................................................12 2. Openbare ruimte ...............................................................................14 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie..........................................18 4. Sociaal domein..................................................................................24 Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................32 Overhead .............................................................................................35 PARAGRAFEN ........................................................................................37 A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing.............................................38 BIJLAGEN ..............................................................................................42 1. Begrotingswijziging ............................................................................43 2. Investeringsprognose 2024-2028.........................................................44 3.

Incidentele baten en lasten .................................................................47 4. Voortgang budgetoverheveling 2022 ....................................................48 5. Reserves ..........................................................................................50 6. Overzicht lopende kredieten ................................................................51 7. Gemeenschappelijke regelingen...........................................................56

3

4

Inleiding Voorwoord In het coalitieakkoord 2022 – 2026 zijn de politiek-bestuurlijke ambities voor de nieuwe bestuursperiode vastgelegd. Ambities voor een duurzamere, socialere en veiligere gemeente Drimmelen. Die ambities zijn in 2022 uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Dit werkprogramma was vervolgens leidend voor het opstellen van de begroting 2023. De raad stelde die begroting in haar vergadering van 10 november vast, samen met de vertaling van ambities uit het coalitieakkoord in beleidswensen. Het college geeft in de Voorjaarsnota 2023 aan waar de uitvoering of de financiering van beleid afwijkt van de begroting. Conform de Financiële Verordening is de Voorjaarsnota gebaseerd op de ontwikkelingen in het eerste kwartaal. Gemeenten zijn in de meicirculaire door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gecompenseerd voor oplopende lonen en prijzen. In de Voorjaarsnota licht het college toe op welke wijze zij met deze en andere financiële effecten van de meicirculaire rekening heeft gehouden. Ook komen hierbij nog de lopende zaken als de personeelscapaciteit, stijgende prijzen, blijvende druk op de huisvesting en de uitvoerbaarheid van (lopende) projecten. Het Rijk neemt ruim de tijd voor het inrichten van een nieuw model voor de financiering van provincies, gemeenten en waterschappen vanaf 2026.

De financiële onzekerheid over de rijksbijdrage vanaf dat jaar en het al dan niet voortbestaan van de opschalingskorting houdt daarom de komende periode nog aan. Een gegeven dat het college mee zal wegen bij het aanbieden van de Kadernota 2024. Harry Bakker, Wethouder Financiën.

5

Samenvatting Uitvoering van het beleid Burger en bestuur In de begroting 2023 is in navolging van het coalitieakkoord vastgelegd dat het college onderzoek zou doen naar de inzet van geavanceerde technieken om de veiligheid in Drimmelen verder te verbeteren. Het college heeft de raad in april met een brief geïnformeerd over de opzet van dat onderzoek en de inrichting van een pilot met cameratoezicht bij een carpoolplaats in Terheijden. Digitalisering maakt gevarieerdere vormen van dienstverlening mogelijk. Met toepassing van meerdere kanalen en afgestemd op de behoeften van inwoners, ondernemers en organisaties. Het college verwacht dat zij haar nieuwe dienstverleningsconcept nog medio dit jaar op zal leveren. Het college werkt aan een nieuwe participatieverordening. Een verordening met afspraken over het betrekken van belanghebbenden bij belangrijke initiatieven zoals de energietransitie of de opvang van spoedzoekers. Dorpsgericht werken zal in de nieuwe verordening worden ingebed. De herbestemming van de Bernarduskerk als hét sociaal-cultureel centrum van Made zal eind dit jaar worden afgerond met de ingebruikname door Theek 5, Kibeo en stichting De Bernardus. Wel is voor de inrichting meer budget nodig, met name door de gestegen materiaalkosten en specifiekere wensen van de toekomstige gebruikers. Samen met het dorp bereidt het college een visie op Lage Zwaluwe voor.

Een visie op de bouw van woningen, de verkeersinfrastructuur en de beschikbaarheid van voorzieningen. In mei is de raad via leespost over dit onderwerp geïnformeerd. De visievorming op Wagenberg zal eind dit jaar worden gestart. Openbare ruimte Het gebied tussen Drimmelen en het Gat van de Ham leent zich voor recreatie en toerisme. Het college werkt aan een plan voor een dergelijke gebiedsontwikkeling, waarbij zij nadrukkelijk oog zal hebben voor behoud van de bestaande natuurwaarden. Samen met andere partijen onderzoekt de gemeente mogelijkheden om stil en duurzaam varen te stimuleren. Om overlast in onder meer de Biesbosch te verminderen, heeft het college eind vorig jaar een derde BOA aangesteld. De aanleg van een bypass bij de Zoutendijk in Hooge Zwaluwe neemt een belangrijke plaats in het bestuursakkoord in. Op 8 juni heeft de raad ingestemd met een voorstel van het college voor de inrichting van de bypass en het (hoger dan voorziene) budget dat daarvoor nodig is. Een eerste studie naar de aanleg van een rotonde ter hoogte van de Godfried Schalkenstraat-Haasdijk in Made wees uit dat er te weinig ruimte is voor het oorspronkelijke schetsontwerp. Het college onderzoekt nu alternatieve mogelijkheden voor een ontwerp waarin een veilige doorstroming van alle verkeersdeelnemers binnen de beschikbare ruimte centraal staat.

Voor wat betreft de herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden studeert het college op mogelijkheden om een gedeeltelijke inrichting als 30 km-zone te combineren met voldoende groen en parkeervakken. Na de oplevering van de Goeiestoepkesroutes in 2022 richt het college zich nu op het veiliger maken van fietsroutes naar scholen en sportverenigingen. De gemeente zal daar later dit jaar in Wagenberg mee beginnen. Haalbaarheidsonderzoeken naar de aanleg van snelfietspaden naar Breda en Oosterhout lopen vertraging op doordat de vacature

6

Projectleider Verkeer nog niet konden worden ingevuld. Het verzwaren van de dijken langs rivier de Mark is gestart. Er vindt intensief overleg plaats met de provincie en het waterschap over de kademuur, de compensatie van bomen en de ruimtelijke kwaliteit. Het geplande oplevermoment is april 2024, waarna de omliggende openbare ruimte opnieuw zal worden ingericht. Drimmelen bouwt natuurinclusief. Nieuwbouwwijken zijn duurzaam ingericht en hebben minimaal 50 m2 groen per woning die verschillende insectenminnende beplanting bevatten. De nieuwe woonwijk E-veld in Terheijden is daar een goed voorbeeld van. Nu de formatie voor Klimaat en Biodiversiteit ingevuld is kan het plan van aanpak voor het vergroten van de biodiversiteit geactualiseerd worden. We doen dat met onze partners Platform Kiemkracht en de Madese natuurvrienden. Vooruitlopend daarop voerden we een aantal pilots uit om de diversiteit op gazons en gras te vergroten. We verkennen de mogelijkheden om de boten in de Biesbosch te verduurzamen. Over stil en duurzaam varen loopt momenteel overleg tussen de SOK gemeenten en met HISWA/RECRON. Daarbij wordt onder meer onderzocht of er subsidiemogelijkheden zijn om stil en duurzaam varen te stimuleren. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Bij het vaststellen van het programma Wonen in maart 2022, besloot de raad tot de bouw van 200 woningen per jaar in de periode 2022 – 2025.

Deze ambitie is overgenomen in het coalitieakkoord en de begroting. In haar halfjaarlijkse brief van maart dit jaar heeft het college de raad geïnformeerd over de woningbouwprojecten die in 2023 zijn gestart en nog zullen starten. Maar ook welke voorbehouden er op dit moment zijn t.a.v. bijvoorbeeld het beperkt aantal eigen grondposities, het stikstofdossier, hogere bouwkosten en het personeelstekort in de bouw. Het college onderzoekt verder de haalbaarheid van een Ecowijk op de locatie Lageweg in Terheijden; zij is in afwachting van de uitkomsten van een verkeerstelling. Dezelfde locatie is in de ogen van het college ook geschikt voor het plaatsen van tiny houses, net zoals dat geldt voor Lage Zwaluwe West en de Ligne in Made. De Baroniegemeenten hebben gezamenlijk afspraken gemaakt over de opvang van Oekraïense ontheemden, statushouders en asielzoekers. Het college heeft de raad daarover in april per brief ingelicht. Kern is dat de gemeente ruim 100 Oekraïense ontheemden op gehuurde locaties opvangt, terwijl er daarnaast ca. 50 Oekraïense ontheemden door particulieren worden opgevangen. Verder verwacht het college te kunnen gaan voldoen aan de taakstelling van het Rijk om 51 statushouders op te vangen.

Voor wat betreft de huisvesting van asielzoekers laat het college onderzoek doen naar twee daarvoor geschikte locaties, locaties waar 50 tot 75 mensen kunnen worden opgevangen. Het college verwacht binnen afzienbare tijd drie inwonersavonden voor de inwoners van Made en Drimmelen, Wagenberg en Terheijden en Hooge en Lage Zwaluwe te kunnen gaan organiseren. De duurzaamheidsambities van de gemeente zijn uitgewerkt in de ‘big five’: energietransitie, duurzaam ondernemen, circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. De gemeente is bezig om een breed en samenhangend uitvoeringsplan op te stellen. De Raad van State heeft in 2022 het besluit van de gemeente herroepen om de aanleg van een zonneveld in de Bergen (Terheijden) door het Traais Energie Collectief toe te staan. Het college heeft daarop een deskundig en onafhankelijk bureau opdracht gegeven om alle destijds ingediende aanvragen voor de aanleg van een zonneveld opnieuw te beoordelen. Het college zal dit dossier op 4 juli aan de raad voorleggen.

7

In het coalitieakkoord en de begroting wordt stil gestaan om bedrijfsterreinen aan de Thijssenweg en de Brieltjenspolder in Made en de Louisepolder in Lage Zwaluwe te creëren of uit te bouwen. Inmiddels is het college aangevangen met het in beeld brengen van de mogelijkheden voor uitbreiding van het bedrijfsterrein aan de Thijssenweg. Omdat het gaat over uitbreiding in landelijk gebied is er afstemming met de provincie nodig. Het Rijk heeft recent 25 miljoen euro vrijgemaakt voor een landelijke aanpak van de stikstofproblematiek. Helaas lijkt een landbouwakkoord nog niet in de maak en is er nog geen zicht op de vorming van een coalitie binnen Provinciale Staten van Noord-Brabant. Dit staat de lokale gesprekken over een duurzame ontwikkeling van het buitengebied met ontwikkelingsmogelijkheden voor agrarische bedrijven in de weg. Het Beverpad kan naar Lage Zwaluwe worden doorgetrokken. De gemeente heeft overeenstemming bereikt met een pachter van gronden. Medio dit jaar zal het college een besluit nemen over de precieze uitwerking en bewoners zullen over de uitvoering geïnformeerd worden. Het onderzoek naar een veerverbinding tussen Drimmelen, Altena en Geertruidenberg wordt in het tweede kwartaal opgeleverd. Het voetveer van Drimmelen naar de Biesbosch zal waarschijnlijk in juli in de vaart gaan. Sociaal domein Het binnenklimaat van de scholen in Drimmelen moet verbeteren.

In een zogeheten Frisse school is er niet alleen aandacht voor luchtkwaliteit maar ook voor energie, temperatuur, licht en geluid. Eind schooljaar 2025-2026 moeten alle scholen in ieder geval aan Frisse Scholen-niveau B (goed) voldoen. Het onderzoek daarvoor start in het tweede kwartaal en zal eind dit jaar afgerond zijn. Het college wil het Dongemond College tot minimaal 2040 voor de gemeente behouden. Nog dit jaar laat het college een studie doen naar de wijze waarop dit plaats kan gaan vinden, waarna het Dongemond College zelf de mogelijkheden na zal gaan om uit te breiden met een bovenbouw voor de Havo en een Vwo-programma. Met haar brief van 23 maart informeerde het college de raad over de ontwikkelingen rondom de nieuwbouw van IKC De Stuifhoek. Nog in het tweede kwartaal zal het eerste ontwerp van het bestemmingsplan gereed zijn, met de bedoeling om het definitieve plan eind dit jaar door de raad vast te laten stellen. In het coalitieakkoord is bepaald dat alle jongeren minimaal een startkwalificatie behalen. Het Regionaal Bureau Leren (RBL) heeft hier een belangrijke rol in. Op dit moment is de werkdruk bij het RBL echter zo hoog, dat er te weinig ruimte voor de preventieve taken is. Het CJG heeft te kampen met oplopende wachttijden. De oorzaken lopen uiteen van een succesvolle, drempelverlagende inzet op scholen tot langdurig ziekteverzuim van enkele medewerkers.

Het CJG neemt intern maatregelen om de wachttijden terug te dringen. In het eerste kwartaal was in de gehele regio West-Brabant Oost sprake van een stijging van de kosten voor de jeugdzorg. In het geval van Drimmelen was de indexering van de tarieven hoger dan begroot – zie hiervoor ook de raadsbrief van 21 maart - en was er meer vraag naar ambulante zorg. Het college heeft hierop geanticipeerd door al een deel van de hogere jaarprognose in haar Voorjaarsnota op te nemen en het restant van die hoger ingeschatte jaarkosten in de risicoparagraaf te verwerken. De werkgroep Drimmelen Verbindt gaat onderzoek doen naar de behoeften van eenzame

8

(oudere) inwoners, zodat aanknopingspunten worden gevonden om de eenzaamheid onder inwoners van Drimmelen te verminderen. De uitdaging waar de werkgroep voor staat is het vinden van deze specifieke groep inwoners. In het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben het ministerie van VWS, de VNG, Zorgverzekeraars Nederland en GGD GHOR Nederland afspraken gemaakt om samen te werken aan meer gezondheid, preventie en een sterke sociale basis. Vanuit dit GALA zijn middelen beschikbaar gesteld voor het continueren van de pilot Huiskamers. De gemeente stelt op korte termijn beleid op voor de juiste besteding van die middelen. Het coalitieakkoord gaat uit van een inclusieve en toegankelijke samenleving. De afgelopen periode is met ervaringsdeskundigen aandacht besteed aan gastlessen op basisscholen, mystery guests en beleefactiviteiten voor de gemeentelijke organisatie. De komende tijd organiseren we beleefdagen voor inwoners en zorgen we voor verbinding met onze partners in de gemeente. Een bredere maatschappelijke inzet van sportaccommodaties is onderwerp van onderzoek. Dat onderzoek zal door een extern bureau worden uitgevoerd. Financiering De uitvoering van het beleid in het eerste kwartaal vergt een financiële bijstelling van het resultaat over 2023 maar ook van toekomstige jaren.

De volgende tabel laat zien dat hogere energiekosten, hogere bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, hogere kosten voor de jeugdzorg, een groter beroep op WMO-voorzieningen, hogere rentelasten, een lagere uitkering uit het Gemeentefonds en hogere loonkosten door de nieuwe CAO voor dat nadelige effect zorgen. Dit effect wordt enigszins gecompenseerd door hogere legesopbrengsten uit het afgeven van omgevingsvergunningen, een lagere bijdrage aan het regionaal organiseren van beschermd wonen en de vrijval van een budget voor de invoering van de Wet open overheid. Een groot deel van de hogere kosten is terug te leiden naar inflatie en dan met name gestegen loonkosten. Veel van de nadelen zijn structureel van aard en beïnvloeden daarmee het meerjarig resultaat. Tabel 2 laat zien dat voor 2023 het oorspronkelijk positieve exploitatieresultaat (€ 217.000) en positieve structureel resultaat (€ 440.000) omslaat naar een negatief resultaat waarin sprake is van een structureel tekort (€ 1.637.000). Het toch al negatieve saldo van de latere jaren 2026 en 2027 worden door deze structurele effecten verder negatief. De negatieve resultaten voor 2026 en 2027 zijn een landelijk beeld en onderwerp van gesprek tussen gemeenten en Rijk. In de kadernota zullen we daar nader op in gaan. Tabel 1. Grote financiële afwijkingen Meerjarenperspectief Nr.

Omschrijving (bedragen x € 1.000) 1 Gemeenschappelijke regelingen (rek. 2022 / begroting 2023 en 2024 e.v.) 2 Hogere energielasten 3 Personeellasten 4 Kapitaallasten (lopende kredieten / investeringsprognose incl. indexering) 5 Ontwikkeling van de Griffie (raadsbesluit 11 mei) 6 Onderhoud openbaar groen en bermen / watergangen (areaaluitbr. / indexering) 7 Riool-/afvalstoffenheffing (toerekening van kosten) 8 Omgevingsvergunning: legesopbrengsten 9 Bestemmingsplan De Schakel Drimmelen (raadsbesluit 11 mei) 10 Jeugdzorg 11 WMO 12 Peuterspeelzaal Drimmelen: subsidie 13 Juridische ondersteuning renovatie zwembaden / de Cour 14 Vrijval budget Wet Open Overheid (WOO) 15 Algemene uitkering 16 Inhuur personeel 17 Nieuwe CAO 18 Hogere rentelasten 19 Financieel Pakket: kosten server AS400, SAP, Pink 20 Gemeenschappelijke regeling SVHB (raadsbesluit 8 juni) Diverse Totaal

Prg. Div. Div. Div. Div. 1 2 2, 3 3 3 4 4 4 4 4 Alg.Dekk. Alg.Dekk. Alg.Dekk. Alg.Dekk. Alg.Dekk. Alg.Dekk. Div.

2023 -1 -310 -78 -32 -80 -100 73 311 50 -715 109 25 -60 114 574 -500 -500 -120 -12 -50 -103 -1.404

N N N N N N V V V N V V N V V N N N N N N N

2024 -491 -169 -78 -34 -161 -100 11 375

N N N N N N V V

-684 N 146 V 25 V

2025 -487 -80 -78 -34 -161 -100 5 394

N N N N N N V V

-371 N -164 N 25 V

2026 -486 -80 -78 -34 -161 -100 5 394

N N N N N N V V

-371 N -164 N 25 V

2027 -527 -80 -78 -34 -161 -100 5 394

N N N N N N V V

-371 N -164 N 25 V

1.095 V

670 V

-98 N

901 V

-500 N

-500 N

-500 N

-500 N

-39 N

-9 N

-9 N

-9 N

23 V -581 N

-122 N -1.012 N

147 V -1.511 N

16 V -684 N

9

Tabel 2. Meerjarenperspectief Begroting (bedragen x € 1.000) Vastgestelde begroting 2023 Financiële gevolgen Najaarsnota 2022 (incl. amendementen) Raadsbesluit Huur en vervolgens aankoop sporthal De Rietgors Lage Zwaluwe Saldo vastgestelde begroting inclusief begrotingswijzigingen Saldo incidentele baten en lasten Vastgesteld structureel begrotingssaldo Voorjaarsnota (bedragen x € 1.000) Voorjaarsnota: exploitatie Raadsbesluit Ontwikkeling van de Griffie Raadsbesluit Bestemingsplan De Schakel Drimmelen Raadsbesluit Extra krediet realiseren Bypass Zoutendijk Raadsbesluit Gemeenschappelijke regeling SVHB Saldo financiële gevolgen Voorjaarsnota (inclusief raadsbesluiten) Saldo incidentele baten en lasten Effect Voorjaarsnota 2023 op structureel begrotingssaldo Structureel begrotingssaldo na besluitvorming Voorjaarsnota

RB 10.11.2022 RB 17.11.2022 RB 02.03.2023

RV 13.07.2023 RB 11.05.2023 RB 11.05.2023 RB 08.06.2023 RB 08.06.2023

2023 1.438 -1.130 -90 217 223 440

V N N V L V

2023 -1.324 N -80 N 50 V -50 -1.404 -1.592 -2.996 -2.556

N N B N N

2024 2.299 -486 -90 1.723

V N N V

2025 2.620 -363 -90 2.166

V N N V

2026 107 -403 -90 -386

V N N N

2027 -1.062 -286 -90 -1.438

N N N N

1.723 V

2.166 V

-386 N

-1.438 N

2024 -420 N -161 N

2025 -851 N -161 N

2026 -1.350 N -161 N

2027 -523 N -161 N

-1.511 -1.511 -1.896

-684 -684 -2.122

-581 -581 1.142

N B N V

-1.012 -1.012 1.155

N B N V

N B N N

N B N N

10

Programma's

11

1. Burger en bestuur 1.1 Burger en bestuur Extra subsidie Dit wordt in de 2e helft van 2023 opgepakt. 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners Geen afwijkingen te melden. 1.3 Levendige dorpen Sociaal cultureel dorpshart Made Eind 2023 zal de Bernarduskerk worden opgeleverd en in gebruik genomen door Theek 5, Kibeo en de Stichting De Bernardus die het Sociaal cultureel centrum gaan exploiteren. De inrichtingskosten voor het sociaal cultureel centrum, en dan met name voor de theaterzaal, vallen hoger uit dan geraamd. Een deel van die kosten wordt besteed aan het realiseren van een “WOW-factor”, waarover de gemeenteraad een amendement heeft aangenomen. Medio dit jaar zal ook met de bouw van de eerste koopwoningen (aan de Patronaatstraat) worden gestart. Hieraan voorafgaand zal een deel van het plangebied bouwrijp worden gemaakt. Eind 2023 zal ook, met oog op de ingebruikname van de Bernarduskerk, gestart worden met het woonrijp maken. Daarbij zal een deel van het Gaymansplantsoen al definitief worden (her)ingericht. Visie Lage Zwaluwe We zijn met een aantal betrokken mensen uit het dorp in gesprek over de aanpak voor de Dorpsvisie: hoe betrekken we het hele dorp, hoe organiseren we het proces en wat zijn onderwerpen voor in de Visie? Een gedragen aanpak en een goede samenwerking zijn de basis voor een gedragen Visie opgesteld met het hele dorp.

Via de leespost is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang. Visie Wagenberg We zijn op dit moment bezig met de visie Lage Zwaluwe. Het proces rond de visie Wagenberg zal eind dit jaar worden opgestart. Deregulering en behoud bouwhal Streven is dit in het 2e kwartaal op te pakken.

12

Financiële afwijkingen Tabel 1.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid 1. Burger en bestuur Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Thema Veiligheid 1 Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Thema Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 2 Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe: verschuiving naar Programma 3. 3 Indexering & Uitbreiding Licenties software BRP 4 Gemeenschappelijke regeling: Bijdrage apparaatskosten / Onderzoek & Ontwikkelfonds (RWB) 5 Ontwikkeling van de Griffie (raad 11 mei) 6 Urenverschuiving handhaving (Boa's) van Programma 2 Diversen Totaal Burger en Bestuur

2023

155

V

110 V 13- N 80- N 43- N 15- N 113 V

2024

2025

2026

2027

103- N

103- N

103- N

103-

N

13- N 6- N 161- N

13- N 11- N 161- N

13- N 15- N 161- N

1315161-

N N N

5- N 288- N

3- N 291- N

3- N 295- N

7- N 299- N

6 6

6 6

V V

6 6

V V

289- N

293-

N

Verschuiving tussen programma’s 2 Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe: verschuiving naar Programma 3. 6 Urenverschuiving handhaving (Boa's) van Programma 2 Diversen (meicirculaire) Totaal verschuivingen tussen programma's

11043 6 61-

N V V N

6 6

Totaal 1. Burger en bestuur na dekking

52

V

281- N

V V

V V

284- N

Thema Veiligheid 1. Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Het voordeel in 2023 is ontstaan doordat het te verdelen resultaat over 2022 ad € 800.000 positief is verdeeld over de deelnemende gemeentes. Voor de gemeente Drimmelen betekende dit een uitkering van € 18.648. Verder is de egalisatiereserve kapitaallasten bij de resultaatbestemming 2022 opgeheven. Het gaat om een bedrag van € 8.700.000. Dit bedrag wordt terugbetaald aan de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Drimmelen betekende dit een uitkering van € 202.816. Het totale voordeel bedraagt € 221.464. De vastgestelde beleidsbegroting 2023 is geactualiseerd. Met name de nieuwe CAO zorgt voor een toename in de bijdrage van de gemeente Drimmelen van € 67.000 nadeel voor 2023. De begroting 2024 is opgesteld met inachtneming van de vastgestelde begrotingskaders vanuit de kaderbrief 2024. Dit zorgt voor een toename van de bijdrage van de gemeente Drimmelen van € 103.000 nadeel voor 2024 en verder. Thema Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 2. Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe: verschuiving naar Programma 3. In het kader van de BBV-voorschriften dienen deze kosten verantwoord te worden op taakveld Ruimtelijke ordening. 3.

Indexering & Uitbreiding Licenties software BRP In verband met de contractuele indexering en de uitbreiding van de licenties zijn de kosten gestegen met € 13.000. 4. Gemeenschappelijke regeling: Bijdrage apparaatskosten / Onderzoek & Ontwikkelfonds (RWB) De bijdrage valt voornamelijk hoger uit door de toegepaste indexering van de gemeenschappelijke regeling. 5. Ontwikkeling van de Griffie In de gemeenteraad van 11 mei is de ontwikkeling van de griffie behandeld. De financiële verwerking ervan vind plaats in de Voorjaarsnota 2023. Diverse 6. Urenverschuiving handhaving (BOA's) van Programma 2. In het kader van de BBV-voorschriften dienen alle uren van de BOA's verantwoord te worden op taakveld Openbare orde (toezicht en handhaving).

13

2. Openbare ruimte 2.1 Natuur en Groen Verminderen overlast Ondanks dat het cluster veiligheid weer over 3 boa's beschikt, is de capaciteit nog niet optimaal. De werkvoorraad is te hoog voor de beschikbare capaciteit. Hierdoor moeten er prioriteiten worden gesteld en krijgen niet alle taken waaronder verkeersoverlast de gewenste aandacht. 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Realisatie bypass Zoutendijk We maken duidelijke vorderingen met het realiseren van dit grote project. We moeten nog extra energie steken in het aankopen van de percelen voor natuurcompensatie en de spoorwegovergang. Dit is nodig om de laatste onderdelen van het bestemmingsplan af te ronden. De kosten voor het realiseren stijgen fors. In mei 2023 informeerden we de raad over de planning, risico's en kreeg inzicht in de kosten. De raad beslist in juni 2023 over het extra krediet. Rotonde Godfried Schalckenstraat Het doel is om een veilige rotonde aan te leggen. Als we een grote rotonde aan willen leggen met gescheiden fietspaden, is er in het gebied ruimte tekort. Daarom werken we nu aan een goed en veilig ontwerp binnen de beschikbare ruimte. Reconstructie Zeggelaan De geplande herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden vraagt naast een evenwichtige keuze in aanleg van groen en parkeervakken ook een overweging om deels in te richten als een erftoegangsweg 30 (km/uur).

Veiligere fietsroutes We hebben een projectplan gemaakt met betrekking tot de sport- en schoolroutes. We gaan eerst in Wagenberg aan de slag. In juni vinden de eerste gesprekken plaats. We verwachten in het vierde kwartaal het plan incl een kostenraming over Wagenberg vast te stellen. De eerste indruk is dat het beschikbare budget te laag is. We gebruiken het plan Wagenberg om het budget te toetsen. Snelfietspad Oosterhout en Breda We voeren met de provincie het gesprek aan over de aanleg van een snelfietspad via Wagenberg naar Breda. We voeren hiervoor een haalbaarheidsonderzoek later uit. We verwachten niet dat we het onderzoek in 2023 afronden. Voor het snelfietspad richting Oosterhout raamden we de globale kosten. Voor een vlot vervolg is het invullen van de vacature Projectleider Verkeer onontbeerlijk. Helaas hebben we ondanks intensieve trajecten die positie nog niet in kunnen vullen. Daarom verwachten we niet dit jaar met planvorming te starten. Formatie aanspreekpunt Openbare werken We zijn bezig met de inhoudelijke omschrijving van de taken. In de zomer is de vacature nog niet ingevuld. Vanaf september starten we met een pilot binnen de huidige formatie van de buitendienst. Formatie PL Verkeersambities Het is erg lastig vacatures binnen verkeer in te vullen.

Het geeft ook veel druk op de bestaande bezetting en zorgt daardoor voor vertragingen binnen diverse verkeersprojecten. 2.3 Water Geen afwijkingen te melden.

14

Financiële afwijkingen Tabel 2.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid 2. Openbare ruimte Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Thema Natuur en groen 1 Natuurbescherming: aanleg ecologische verbindingszone Mark en haven Zwaluwe 2 Bestek MidZuid: indexering 3 Bermen: onderhoud (indexering) 4 Bestrijding eikenprocessierups 5 Waterschapslasten: hogere lasten Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte 6 Verkeer: hub station Lage Zwaluwe 7 Verkeer: Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) 8 Openbare verlichting: elektriciteitsverbruik Thema Water 9 Riool(heffing): BTW component 10 Waterkeringen: verwijderen wandelpaden langs de Mark (bijdrage aan Waterschap) 11 Watergangen en stedelijk water: onderhoud (indexering) 12 Aanpassing persleiding (BP De Schakel Drimmelen) 13 Urenverschuiving handhaving (Boa's) naar programma 1 14 Lopende kredieten / investeringsprognose: mutatie kapitaallasten (excl. Riolering) Diversen Totaal Openbare ruimte

2023

2024

2025

54462413-

N N N N

26554462413-

N N N N N

1030 180-

N V N

90- N 11

54462413-

V

2026

N N N N

54462413-

2027

N N N N

54462413-

N N N N

30- N

30- N

30-

N

5

5

V

5

V N N

37 V 29- N 9- N 2- N 43 V 28- N 5- N 291- N

V

9- N 4- N

9- N 4- N

9- N 4- N

94-

30- N 5- N 530- N

30- N 4- N 210- N

30- N 4- N 210- N

30- N 4- N 210- N

Verschuiving tussen programma’s 13 Urenverschuiving handhaving (Boa's) naar programma 1 Totaal verschuivingen tussen programma's

4343-

N N

-

-

-

-

-

Mutatie reserves 1 Reserve Groenaanleg 6 Reserve Ruimtelijke ontwikkelingen 12 Reserve Kapitaallasten Totaal mutatie reserves

265

V

10 2 12

V V V

4 269

V V

Totaal 2. Openbare ruimte na dekking

323-

N

261- N

-

4 4

V V

206- N

-

4 4

-

V V

4 4

V V

206- N

206-

N

Thema Groen en speelvoorzieningen 1. Natuurbescherming: aanleg ecologische verbindingszone Mark en haven Zwaluwe (reserve Groenaanleg) De planning voor de aanleg van de EVZ hangt sterk af van de grondverwerving. Na afronding van de grondverwerving start de uitvoering. Waterschap Brabantse Delta heeft hierin de projectleiding. We verwachten in 2024 het gereserveerde budget hiervoor nodig te hebben. 2. Bestek MidZuid: indexering Het effectbestek dient jaarlijks geïndexeerd te worden. De berekening wijkt af van het gehanteerde percentage voor de begroting 2023. De indexering voor het effectbestek MidZuid komt 5,1% hoger uit dan waar mee begroot is. Dit volgens de indexcijfers van het CBS-GWW (Grond- Weg en Waterbouw). 3. Bermen: onderhoud (indexering) Het contract voor het maaien van bermen en watergangen is in 2023 voor de eerste keer in twee jaar geïndexeerd. De indexering ten opzichte van het eerste jaar bedraagt 26,7%. Daarnaast hebben we gedurende het bestek een aantal uitbreidingen in het kader van verkeersveiligheid doorgevoerd. 4. Bestrijding eikenprocessierups Vorig jaar zijn we van bestrijden naar beheersen van de populatie eikenprocessierupsen gegaan. Om een plaag te voorkomen is het van belang om het natuurlijk evenwicht tussen de rupsen en hun natuurlijke vijanden in balans te hebben en te houden.

Abusievelijk is in de meerjarenbegroting het budget voor het beheersen van de populatie eikenprocessierupsen niet structureel opgenomen. In de reguliere begroting dient structureel een bedrag van € 24.000 opgenomen te worden. 5. Waterschapslasten: hogere lasten De afgelopen jaren zijn de waterschapsbelastingen te laag geraamd, daarom worden deze structureel bij geraamd tot het niveau van de totale kosten in 2022.

15

Thema Wegen en Verkeer 6. Verkeer: hub station Lage Zwaluwe (reserve Ruimtelijke ontwikkelingen) Aan de achterzijde van station Lage Zwaluwe willen we extra fietshekken plaatsen. Ook willen we demogelijkheid gaan bieden voor het opladen voor elektrische fietsen. 7. Verkeer: Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) In 2023 voeren we onderhoud uit aan onze bewegwijzering. De eerste termijn is betaald in 2022. Het tweede termijn betalen we in 2023 na afronding van de werkzaamheden. 8. Openbare verlichting: elektriciteitsverbruik Er is geen noemenswaardige toename van het elektriciteitsverbruik. De lasten zijn voornamelijk gestegen als gevolg van de landelijk gestegen energieprijzen. Thema Water 9a. Riool(heffing): BTW component / 9b. Riool(heffing): renovatie rioolstrengen / overstortconstructie / wateroverlast 9c: Riool(heffing): hogere elektriteitskosten drukriolering / 9d. Riool(heffing): mutaties lopende kredieten / investeringsprognose a. Door stijging van de toe te rekenen kosten (zie punt b. t/m d.) aan de rioolheffing valt de BTW toerekening ook hoger uit. Dit levert voor de begroting een voordeel op van ca. € 37.000 aflopend naar ca. € 5.000 in 2027. De toe te rekenen kosten aan de rioolheffing worden in jaar 2023 verrekend met de voorziening Riolering (ca. € 210.000) en vanaf 2024 e.v. worden deze betrokken bij de berekening van de rioolheffing (2024: ca.

€ 62.000 en 2025 e.v. ca. € 27.000). b. In Terheijden is na aanhoudende wegdekverzakkingen een rioolinspectie uitgevoerd. Hieruit bleek dat er technische gebreken waren met betrekking tot de waterdichtheid van de riolering. Om dit structureel op te lossen, moeten twee strengen worden gerepareerd. De geraamde kosten hiervoor bedragen € 30.000. Ook in Lage Zwaluwe moet er actie worden ondernomen om hevige wateroverlast op te lossen in het Groningenpad. Hiervoor moet een overstortconstructie worden gerealiseerd, waarvan de kosten geraamd zijn op € 8.000. Tot slot hebben we naar aanleiding van klachten over wateroverlast uit nagenoeg de gehele straat een rioolinspectie uitgevoerd in de Pastoor van Hooijdonklaan. Hierbij zijn technische gebreken met betrekking tot de afstroming geconstateerd. Het herstellen hiervan wordt geraamd op circa € 90.000. Kortom, de totale kosten voor de extra rioolwerkzaamheden in 2023 bedragen circa € 130.000. Verzocht wordt om € 80.000 bij te ramen. c. Zie opgenomen toelichting bij "9. Openbare verlichting: elektriciteitsverbruik". d. Door mutaties van de lopende kredieten en aanpassing van de investeringsprognose 2024 e.v. nemen de kapitaallasten met betrekking tot de riolering toe met ca. € 9 .000. Voor de mutaties en inhoudelijke toelichtingen wordt verwezen naar de onderstaande onderdelen in het programma. 10.

Waterkeringen: verwijderen wandelpaden langs de Mark (bijdrage aan Waterschap) In 2022 zijn er geen wandelpaden op keringen verwijderd door het Waterschap. Mogelijk zal dit in 2023 plaatsvinden in het kader van het verbeteren van de regionale kering langs de Mark. 11. Watergangen en stedelijk water: onderhoud (indexering) Het contract voor het maaien van bermen en watergangen is in 2023 voor de eerste keer in twee jaar geïndexeerd. De indexering ten opzichte van het eerste jaar bedraagt 26,7%. 12. Aanpassing persleiding (BP De Schakel Drimmelen) Langs de Marinaweg te Drimmelen (bestemmingsplan De Schakel) ligt er een rioolpersleiding in grond naast de weg. Deze grond is van derden en bestemd om op te

16

bouwen. Om deze omissie te corrigeren wordt gelijktijdig met het uitvoeren van de infrastructurele aanpassing uit de anterieure overeenkomst ook deze persleiding verlegd. De kosten worden over 40 jaar gelijkmatig afgeschreven. Diverse 13. Urenverschuiving handhaving (Boa's) naar programma 1 Zie toelichting programma 1. Burger en bestuur. 14. Lopende kredieten / investeringsprognose: mutatie kapitaallasten (excl. Riolering) Door mutaties van de lopende kredieten en aanpassing van de investeringsprognose 2024 e.v. nemen de kapitaallasten in 2023 toe met ca. € 28.000 en vanaf 2024 e.v. met ca. € 30.000. Voor de mutaties en inhoudelijke toelichtingen wordt verwezen naar bijlage 2 en 5.

17

3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie 3.1 Woningbouw en ruimte Ecowijk Lage Weg Terheijden De haalbaarheid van de Ecowijk op de locatie Lageweg in Terheijden wordt onderzocht. Of de locatie haalbaar is, is afhankelijk van drie factoren: 1. De locatie met betrekking tot ontsluiting en parkeren; 2. De locatie met betrekking tot beleid en provincie; 3. De ontwikkelstrategie, op welke wijze een partij aan de ontwikkeling verbinden. Wij zijn nu nog in afwachting van de resultaten van de verkeerstelling voor een goede beoordeling van de ontsluiting. Daarna volgt een collegebesluit. Regeling huisvesting aandachtsgroepen In regionaal verband zijn afspraken gemaakt over de huisvesting van statushouders, asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd en heeft tijdens een opiniërende bespreking haar steun uitgesproken voor deze aanpak. Statushouders Ondanks de toename van het aantal statushouders wat is toegewezen aan onze gemeente is de achterstand gedeeltelijk ingelopen. De inzet is om de achterstand dit jaar volledig in te lopen. We werken daarbij intensief samen met Woonvizier, maar nemen ook zelf initiatieven voor het huisvesten van statushouders. Oekraïense vluchtelingen Tot eind maart hebben we op een boot in de haven van Lage Zwaluwe tot 144 Oekraïense vluchtelingen gehuisvest.

Inmiddels zijn de Oekraïners verhuisd naar woningen in de Thijssenweg Hooge Zwaluwe, Terheijden en Made. Die verhuizing is goed verlopen. Ongeveer 20 mensen zijn verhuisd naar Breda. Naast de gemeentelijke opvang worden nog ongeveer 45 mensen worden particulier gehuisvest in onze gemeente. Ook de huidige huisvesting van Oekraïense vluchtelingen is tijdelijk. We onderzoeken daarom de mogelijkheid om de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen meer structureel te regelen. Er zijn diverse (particuliere) initiatieven in voorbereiding. We gaan er van uit dat we eind 2023 ongeveer 150 mensen moeten huisvesten in onze gemeente. Asielzoekers We hebben ook de taak om onderdak te organiseren voor ongeveer 100-150 asielzoekers. We gaan daarom op zoek naar twee locaties waar 50-75 asielzoekers kunnen worden opgevangen. We willen de inwoners van onze gemeente betrekken bij die zoektocht. De wijze waarop dat traject wordt aangepakt is in voorbereiding. Organisatie Nu duidelijk is dat de opvang van aandachtgroepen een min of meer structureel karakter krijgt gaan we ook de interne organisatie daarop inrichten. Tot nu toe was de inzet van capaciteit op tijdelijke basis geregeld en ging ook ten kosten van reguliere taken.

18

3.2 Duurzaamheid Duurzaamheidsvisie Plukmade De gemeente is met ECM (Energie Coöperatie Made) in overleg over het opstellen van een toekomstvisie voor het kassengebied Plukmade. Actuele ontwikkelingen met betrekking tot de toekomst van het Amernet hebben hier invloed op. Evenals de Wet collectieve warmtevoorziening (wcw), waarin regels staan over productie, transport en levering van warmte. Beleidsplan Afval Het beleidsplan Afval krijgen we dit jaar niet gereed. Doordat we onverwacht per 1 januari 2024 een nieuwe afvalinzamelaar krijgen, steken we daar veel energie en tijd in. Afval inzamelen moet doorgaan. Desondanks verwachten we toch de doelstelling om het restafval te verminderen te bereiken. Regionale samenwerking over circulaire economie, luierinzameling en verwerking op lokaal niveau en minicontainers voor oud papier en karton leiden tot een afname van het restafval. Daarnaast besteden we aandacht om kwaliteit van de afvalstromen te verbeteren. Tot slot denken we na over de toekomstplannen voor de milieustraat. 3.3 Economie, recreatie en toerisme Ondernemersfonds Door het Bedrijvennetwerk Drimmelen (BND) is het initiatief genomen om de mogelijkheid te onderzoeken van een ondernemersfonds. We zijn hierover in overleg met BND. Belangrijke vraag daarbij is of er voldoende draagvlak is bij de ondernemers om zo'n fonds op te richten.

Naar verwachting zal in de loop van dit jaar duidelijk worden of het initiatief wordt doorgezet. Haven Terheijden Vanuit het project Waterveiligheid (dijkverzwaring) voeren wij overleg met het waterschap (uitvoerende partij) en provincie (opdrachtgever). Er zijn tegen de aanpassing nabij de haven bezwaren aangetekend. De provincie heeft voorafgaande aan de behandeling van de bezwaren geopperd ter versterking van het historisch karakter een verbinding te leggen tussen de haven van Terheijden en de Kleine Schans. De vorm daarvan is nog onduidelijk. Het plan voor de dijkverzwaring (plan van het waterschap) heeft grote invloed op het beeld van de haven Terheijden: de bestaande dijken worden met ongeveer 1 meter opgehoogd en in verband met de waterveiligheid zullen de bomen op de waterkeringen worden verwijderd. De damwand wordt vervangen en er komt een muur op de kade van ongeveer 1 meter hoog. Dit voorjaar worden de bezwaren tegen deze kade door de Provincie Noord Brabant behandeld. Er vindt intensief overleg plaats met het waterschap en de provincie over de inrichting van het gebied. Daarbij gaat het om de kademuur, de compensatie van bomen en de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid. De start van de dijkverzwaring vindt eind maart 2023 plaats. Het gebied rondom de haven in Terheijden pakt het waterschap begin oktober 2023 aan.

Zij verwachten begin april 2024 de werkzaamheden daar af te ronden. Daarna kan de herinrichting van de omgeving worden uitgevoerd.

19

Financiële afwijkingen Tabel 3.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid 3. Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Thema Woningbouw en ruimte 1 Ruimtelijke ordening: Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe (verschuiving van programma 1) Ruimtelijke ordening: Dorpsvisie Wagenberg (uitvoering jaar 2024) 2 Ruimtelijke ordening: Helkantsedijk beschermd dorpsgezicht 3 Volkshuisvesting: Herstructurering verouderde woningblokken (uitvoering jaar 2025) 4 Omgevingswet 5 Omgevingsvergunning: Wkb (december-circulaire) 6 Omgevingsvergunning: legesopbrengsten 7 Bestemmingsplan De Schakel Drimmelen (raad 11 mei) 8 Communicatie- en participatieplan ‘kleinschalige opvang asielzoekers’ Thema Duurzaamheid 9 Afvalstoffen(heffing): BTW component 10 Gemeenschappelijke regeling: Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) 11 Energietransitie (overschot jaar 2022) 12 Duurzaamheid (overschot jaar 2022) Thema Economie, recreatie en toerisme 13 Toerisme en recreatie: Drimmelen op de kaart (overschot jaar 2022) 14 Toerisme en recreatie: Biesboschjaar (overschot jaar 2022) 15 Toerisme en recreatie: reserve TenR (overschot jaar 2022) 16 Economie: Stimuleren duurzaamheid bedrijfsterreinen (overschot jaar 2022) 17 Gemeenschappelijke regeling: Bijdrage N.V.

Rewin (RWB) 18 Samenvoeging reserves Ruimtelijke Ontwikkelingen en Bovenwijkse voorzieningen Diversen (kapitaallasten e.d.) Totaal Ruimte, wonen en economie Verschuiving tussen programma’s 1 Ruimtelijke ordening: Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe (verschuiving van programma 1) 5 Algemene uitkering: december-circulaire Totaal verschuivingen tussen programma's Mutatie reserves 4 Algemene reserve 7 Reserve Ruimtelijke ontwikkelingen 11 Algemene reserve 12 Reserve Duurzaamheid 13 Reserve Drimmelen op de kaart 14 Reserve Samen Investeren in Drimmelen (SID) 15 Reserve Toerisme en recreatie 16 Reserve Samen Investeren in Drimmelen (SID) 18 Reserve Ruimtelijke ontwikkelingen 18 Reserve Bovenwijkse voorzieningen Totaal mutatie reserves Totaal 3. Ruimte, wonen en economie na dekking

2023

2024

2025

2026

2027

11060

N V

25 3014311 50 10-

V N N V V N

37 10 16313-

V V N N

916268-

11 104

N N N N V V

110 14 124

V V V

30 37163 13 9 16 26 8 1.898 1.898229

V N V V V V V V V N V

-

-

-

-

-

-

-

-

456

V

211

V

301

V

290

V

258

V

-

60- N 25- N

25 V 25- N

14- N 375 V

15- N 394 V

14- N 394 V

18394

N V

71- N

82- N

94- N

121-

N

7- N

9- N

9- N

13-

N

1- N 197 V

1- N 287 V

1- N 276 V

1- N 240 V

14 14

15 15

14 14

18 18

V V

V V

V V

V V

Thema Woningbouw en ruimte 1. Ruimtelijke ordening: Dorpsvisie Wagenberg en Lage Zwaluwe (verschuiving van programma 1) / uitvoering jaar 2024. Dit betreft een budgetverschuiving van programma 1 (budgettair neutraal). 2. Ruimtelijke ordening: Helkantsedijk beschermd dorpsgezicht Op verzoek van de gemeenteraad wordt eind 2023 gestart met het actualiseren van de Welstandsnota. Het onderzoek om de Helkantsedijk aan te wijzen als beschermd dorpsgezicht maakt daar onderdeel van uit. Om die reden wordt voorgesteld wordt het budget naar voren te halen. 3. Volkshuisvesting: Herstructurering verouderde woningblokken (uitvoering jaar 2025) In het coalitieakkoord is een onderzoek opgenomen naar de herstructurering van bestaande woningbouw. Omdat zowel Woonvizier als de gemeente op dit moment druk zijn met de huisvesting van aandachtgroepen is afgesproken dit in 2024 op te pakken. Het onderzoek zal dan in 2025 plaatsvinden. Op dit moment zijn er geen concrete plannen voor herstructurering. 4. Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Het Programma Invoering Omgevingswet is per 1 januari nagenoeg afgerond. Tweede helft dit jaar wordt ingezet op de communicatie naar onze inwoners en ondernemers. Hierbij hebben we ondersteuning nodig omdat we zelf over te weinig capaciteit beschikken hiervoor. Daarom is hiervoor een vacature uitgezet.

We hebben onvoldoende middelen hiervoor

20

beschikbaar om de vacature tot eind van het jaar te vervullen. Daarnaast loopt de communicatie ook nog door in het eerste kwartaal van 2024. We willen daarom een bedrag van € 30.000 inzetten voor het inhuren van communicatie-ondersteuning en deze dekken uit de Algemene reserve. 5. Omgevingsvergunning: Wkb (december-circulaire) Gekoppeld aan de Omgevingswet wordt op 1 januari 2024 ook de weet kwaliteitsborging ingevoerd. Wij krijgen geld van het Rijk voor de invoering van deze wet. In 2023 is dat geld onder meer besteed aan het opstellen van een impactanalyse en de verdere voorbereiding van de invoering. 6. Omgevingsvergunning: legesopbrengsten De legesinkomsten nemen door een aantal redenen toe: - In het coalitieakkoord is vastgelegd dat er 800 woningen gebouwd worden in deze coalitieperiode. Dat leidt tot extra legesinkomsten. - Een aantal plannen die gepland stonden voor 2022 zijn doorgeschoven naar 2023. In 2023 verwachten we daardoor extra legesinkomsten. - Door de stijging van de bouwprijzen leidt tot een zogenaamde ‘natuurlijke toename’ van de legesinkomsten. De natuurlijke toename komt voort uit de bouwprijzen die in relatie tot 2022 fors zijn gestegen. Dit is ook terug te zien in de CBS bouwkostenindex die jaarlijks geleidelijk steeg met ca. 2.5 punt tot 2022. In 2022 groeide deze fors van 122.5 (ijkpunt januari ‘22) tot 133.2 (ijkpunt januari ’23) met bijna 11 punten.

Onze leges zijn gekoppeld aan die bouwkosten en dit vergroot weer de toename door de ambitie zoals hier wordt getoond. We zien in de jaren 2024 tot 2026 eenzelfde toename door die woningbouwambitie als ook een natuurlijke toename. De stijging in 2024-2026 is relatief lager ten opzichte van 2023 door de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) per 1 januari 2024. De Wet kwaliteitsborging haalt de bouwtechnische controle van nieuwbouwwoningen bij ons weg. Daar zijn onze leges op aangepast en daarom zijn ondanks dezelfde woningaantallen de verwachte opbrengen lager. 7. Bestemmingsplan De Schakel Drimmelen (raad 11 mei) De afwikkeling van de anterieure overeenkomst met de contractpartner in zake de bestemmingsplanwijziging geeft een voordeel van € 50.000. Het bestemmingsplan De Schakel is vastgesteld in de raadsvergadering van 11 mei 2023. De daarbij gevoegde begrotingswijziging geeft alle inzicht in de kosten en baten over de jaarschijf 2023. 8. Communicatie- en participatieplan ‘kleinschalige opvang asielzoekers’ In december 2022 maakte het college met de Baroniegemeenten afspraken over de opvang van asielzoekers. De gemeente Drimmelen wil daarin haar “eerlijke” bijdrage leveren. Het college gaat samen met de inwoners op zoek naar geschikte locaties voor kleinschalige opvang van asielzoekers. Voor deze zoektocht is een communicatie- en participatieplan opgesteld.

De kosten van de drie bijeenkomsten worden geschat op € 10.000. Op 9 mei 2023 heeft het college akkoord gegeven op uitvoering van dit Communicatie- en participatieplan ‘kleinschalige opvang asielzoekers’. Thema Duurzaamheid 9. Afvalstoffen(heffing): BTW component Vanwege verscheidene ontwikkelingen is er een tekort van € 229.000 exclusief btw op de tussentijdse rapportage. Hieraan liggen verscheidene redenen ten grondslag: - Stijging kosten de oud papier en karton (hierna: OPK) inzameling met € 81.000 (van vrijwilligers naar een professionele inzamelaar (Afvalservice van de gemeente Breda). - Lagere opbrengsten OPK (€ 66.000). - Stijging kosten glasinzameling en -verwerking (€ 25.000 ). - Stijging van door verschillende het resultaat van verschillende aanbestedingen, indexeringen en tijdelijke projectondersteuning van de gemeente Breda (€ 57.000).

21

Voor de begroting levert dit een BTW toerekening voordeel op van ca. € 37.000. 10. Gemeenschappelijke regeling: Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) De (ontwerp)begroting 2024 valt hoger uit door de volgende redenen: - De prijsontwikkelingen en het principeakkoord CAO. De inflatie en stijgingen van de CAO lonen hebben een fikse verhoging van de personeelslasten tot gevolg. - Werkprogramma’s: Op basis van de vastgestelde werkprogramma’s groeit het werkpakket van 345.000 naar 353.600 uren. Hierbij is rekening gehouden met actualiteiten zoals stikstof. - De wens van de OMWB om te werken met een reëler tarief. De OMWB constateert dat haar gemiddelde na-calculatorisch tarief € 3,75 hoger ligt dan het voor-gecalculeerde tarief. Reden is dat een relatieve verschuiving naar meer specialistische (duurdere) taken heeft plaatsgevonden. - Tenslotte wordt de ziekteverzuimnorm verhoogd van 4,5% naar 5,5% omdat 4,5% niet haalbaar is. Dit heeft een effect op het gemiddeld aantal declarabele uren dat een persoon kan realiseren. 11. Energietransitie (overschot jaar 2022) In 2022 heeft de raad ingestemd met de Drimmelense Transitievisie Warmte (TVW). Dit jaar gaan we actief met de uitvoering van deze warmtevisie aan de slag. De focus ligt op de ontwikkeling van zogenoemde wijkuitvoeringsplannen (WUP), in zowel Hooge Zwaluwe als Terheijden.

Met als doel om deze kansrijke buurten in 2030 duurzaam, dus zonder aardgas, te kunnen verwarmen. Dat vraagt dit jaar om extra gelden, boven op de inzet van de medewerkers en de middelen van het Energieteam. De beschikbare € 162.000 uit de reserves (€ 150.000 voor de warmtevisie en € 12.000 voor de energietransitie) is noodzakelijk voor extra capaciteit en specialistische kennis ten behoeve van een integrale en duurzame wijkaanpak. Het gaat om budget wat al voor 2022 was begroot en wat we in 2023 heel hard nodig hebben om onze doelstellingen te halen. 12. Duurzaamheid (overschot jaar 2022) Van de reserve Duurzaamheid willen we graag € 13.000 inzetten voor het Programma Duurzaamheid. De uitvoering hiervan loopt volop vanuit de verschillende onderwerpen. Om de samenhang voor de toekomst te kunnen bewaken, een goede tussenevaluatie uit te kunnen voeren en beter op de uitvoering te kunnen sturen, gaan we dit jaar een breed uitvoeringsplan opstellen. De middelen uit de reserve willen we gebruiken voor de inhuur van expertise en ondersteuning hierbij en voor het organiseren van bijeenkomsten om input op te halen bij de verschillende stakeholders. Thema Economie, recreatie en toerisme 13.

Toerisme en recreatie: Drimmelen op de kaart (overschot jaar 2022) De reserve Drimmelen op de kaart wordt in 2023 ingezet voor het drukken van een nieuw toeristisch magazine, waarmee alle Drimmelense toeristische ondernemers en hun aanbod voor het voetlicht komen en overzichtelijk aan de recreant en de toerist aangeboden worden. 14. Toerisme en recreatie: Biesboschjaar (overschot jaar 2022) De reserve Biesboschjaar was toegezegd aan Toeristisch Traaie voor het realiseren van muurschilderingen in Terheijden in 2023. Dit project is echter geannuleerd. De reserve willen we alsnog voor Toeristisch Traaie reserveren voor de realisatie van een alternatief project waarin water en de Zuiderwaterlinie een rol spelen, en waarmee Terheijden toeristisch op de kaart gezet wordt. 15. Toerisme en recreatie: reserve TenR (overschot jaar 2022) Conform vastgesteld beleid wordt het overschot van de reserve ingezet voor uitvoering van TenR projecten in lopend jaar.

22

16. Economie: Stimuleren duurzaamheid bedrijfsterreinen (overschot jaar 2022) De voorbereidingen worden getroffen om het bedrijventerrein Thijssenweg uit te breiden. Duurzaamheid en landschappelijke inpassing zijn daarbij belangrijke thema’s. Het budget zal daarvoor worden ingezet. 17. Gemeenschappelijke regeling RWB: bijdrage N.V. Rewin De bijdrage valt voornamelijk hoger uit door de toegepaste indexering van de gemeenschappelijke regeling. Diverse 18. Samenvoeging reserves Ruimtelijke Ontwikkelingen en Bovenwijkse voorzieningen In het kader van een administratieve vereenvoudiging wordt voorgesteld om de reserve Ruimtelijke Ontwikkelingen samen te voegen met de reserve Bovenwijkse voorzieningen. Beide hebben qua bestemming hetzelfde bestedingsdoel. Dit betreft een verschuiving van reserves en is budgettair neutraal voor de begroting.

23

4. Sociaal domein 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid Alle jongeren halen minimaal een startkwalificatie Het RBL zet nog steeds stevig in om iedere jongere een startkwalificatie te laten behalen. Echter is de werkdruk in het RBL dusdanig hoog dat er nu vooral wettelijke taken worden uitgevoerd en wordt er nu minder ingezet op preventieve taken. Tevens is er over 2022 een fors bedrag nabetaald, met name vanwege extra kosten vanwege een hoog ziekteverzuim. Ook de begroting voor 2023 is opgeplust vanwege niet voorziene gestegen kosten. Daarvoor wordt er gewerkt aan een doorontwikkeling van het RBL in 2023. Wachtlijstproblematiek bij CJG In 2023 zien we dat die wachttijden door meerdere oorzaken weer oplopen. Een voorbeeld daarvan is de succesvolle extra inzet op scholen door CJG professionals. Men weet het CJG steeds beter te vinden en dit levert in eerste instantie extra werk op. Een andere oorzaak is dat er 2 jeugdprofessionals langdurig ziek zijn, waarvan de caseloads zijn verdeeld. Daarnaast is er een lang openstaande vacature en is de instroom over het algemeen wat groter dan voorgaande jaren. Er worden maatregelen getroffen om de wachttijden met de beschikbare capaciteit niet nog verder te laten oplopen. Parallel daaraan zijn we bezig om de capaciteit terug op orde te krijgen, zodat de wachttijden kunnen worden teruggedrongen naar een acceptabel niveau.

Zorgen over jeugdzorg In 2022 bleven de jeugdzorgkosten binnen de begroting en zagen we voor het eerst een daling van de totale kosten. De Q4-rapportage liet echter wel zien dat er vanaf het 4e kwartaal 2022 een stijging in aantallen plaatsvond. Die stijging zet door in het 1e kwartaal 2023 en vindt in alle gemeenten plaats. De toename zit vooral in ambulante zorg. Daarnaast is in 2023 de indexering van tarieven vele malen hoger dan in eerdere jaren; de CAO-ontwikkelingen liggen hieraan ten grondslag. Tenslotte hielden we vanaf 2023 rekening in de begroting met besparingen als gevolg van de nieuwe inkoop. Omdat de inkoop is uitgesteld tot 2025, lopen deze besparingen ook 2 jaar vertraging op. Diverse jeugdzorgaanbieders hebben (financiële) problemen en doen een beroep op de gemeenten om mee te werken aan de herstelplannen. Wij zijn hier ook wettelijk toe verplicht. U bent met verschillende raadsbrieven eerder dit jaar over deze onderwerpen geïnformeerd. Actualiseren jeugd- en jongerenbeleid We gaan ons Jeugd- en Jongerenbeleid actualiseren en houden daarbij rekening met de gevolgen van Corona op de (mentale) gesteldheid van onze jeugd en jongeren. We benaderen het jeugd- en jongerenbeleid met een integrale blik en krijgt een plaats in het Integraal Beleidsplan Sociaal Domein.

Daarop volgt een uitvoeringsprogramma, waarin staat “wat” we op het gebied van het Jeugd- en Jongerenbeleid gaan doen. Herijking gezondheidsbeleid We betrekken het gezondheidsbeleid bij het opstellen van het Integraal Beleidsplan Sociaal Domein. Uitwerking over “wat” we gaan doen, zal opgenomen worden in een uitvoeringsprogramma. We hebben daarbij ook aandacht voor het Schone Lucht Akkoord. De planning is dat het Integraal Beleidsplan in Q1 van 2024 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd.

24

4.2 Participatie en schuldenproblematiek Overweging participatiebudget We zijn nog niet gestart met de opzet van een participatiebudget. Dit zal in de tweede helft van 2023 gebeuren. Bestrijding eenzaamheid De werkgroep Drimmelen Verbindt start een onderzoek naar de behoeften van mogelijk eenzame inwoners. Dit is echter een moeilijk vindbare doelgroep. De resultaten van dit onderzoek worden gebruikt om activiteiten/een programma ter bestrijding eenzaamheid samen te stellen. Algemene voorzieningen realiseren De pilot van de Huiskamers voorziet in een behoefte. Daarom wordt deze voortgezet. Maar ook in andere kernen is behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden / dagbesteding voor kwetsbare inwoners. Vanuit het GALA zijn hier middelen voor beschikbaar. Hiervoor moet op korte termijn beleid gemaakt worden. Huisvesting, inburgering en re-integratie statushouders We werken hard aan het huisvesten van voldoende woningen voor statushouders. Gezien het aantal te huisvesten statushouders (de opgave is verdubbeld), komen er onvoldoende woningen vrij via Woonvizier. Dat betekent dat we op zoek moeten naar andere mogelijkheden om de statushouders te huisvesten. Denk bijvoorbeeld aan woningen in de particuliere sector. Hiervoor is echter wel budget nodig. In de voorjaarsnota is hiervoor een budget geraamd van € 100.000.

Uitvoering beleidsplan sociaal domein Er wordt in Q2 een projectplan geschreven om een nieuw beleidsplan Sociaal domein op te stellen. De capaciteit van de procesregisseur die ingezet wordt bij complexe casussen die meestal meerdere vormen van ondersteuning ontvangen, is uitgebreid naar 1fte. Voor het vernieuwen van de afspraken mbt privacy is geen capaciteit beschikbaar. Uit het cliëntervaringsonderzoek Wmo is gebleken dat de bekendheid van cliëntondersteuning verbeterd is. De Huiskamers worden voortgezet en in iedere kern wordt gezocht naar mogelijkheden voor laagdrempelinge ontmoeting/dagbesteding voor kwetsbare inwoners. 4.3 Sociale structuur, sport en zorg Verplaatsing BMX-vereniging onderzoeken De BMX vereniging zoekt naar een upgrading van haar sportvoorziening vanwege de gedateerde gebruiksmogelijkheden en het mogelijk benutten van de potentiële ledenaanwas. Nagegaan dient te worden of er dekkingsmogelijkheden gevonden kunnen worden door inpassing van deze voorziening nabij een nieuwe woonwijk of herontwikkeling van bestaand gebied. Herontwikkeling van de huidige BMX locatie in combinatie met de aangrenzende woningbouwlocatie dient nog nader te worden onderzocht.

Sportaccommodaties zijn een belangrijke infrastructuur Nagegaan wordt of de sportaccommodaties in een breder perspectief optimaal benut kunnen worden voor meer maatschappelijke initiatieven en wijkactiviteiten. Om dit goed te kunnen onderzoeken wordt budget gevraagd om deze opdracht bij een extern bureau uit te kunnen zetten.

25

Financiële afwijkingen Tabel 4.1. Overzicht financiële afwijkingen bestaand beleid 4. Sociaal domein Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid 1 Gemeenschappelijke regeling: Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant (GIA) 2 Gemeenschappelijke regeling: Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg (CJG) 3 Jeugdhulp - specialistische zorg (JBB en Almata) 4 Jeugdhulp - regionale samenwerking (WBO) 5 Peuterspeelzaal Drimmelen: subsidie 6 Gemeenschappelijke regeling: Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant (RBL) 7 Gemeenschappelijke regeling: Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) 8 Openbare gezondheidszorg: lokaal preventieakkoord (subsidie) 9 Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) (Meicirculaire) 10 Huisvesting basisonderwijs 11 Voor- en vroegschoolse educatie Thema Participatie en schuldenproblematiek 12 WMO: woningaanpassingen, hulpmiddelen, huishoudelijke hulp e.d. 13 Opvang en bescherm wonen WMO 14 Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) (Meicirculaire) 15 Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO (Meicirculaire) 16 Herinvoering eigen bijdrage WMO (Meicirculaire) 17 Bijstandsbesluit zelfstandigen 18 Gemeenschappelijke regeling: Kleinschalig Collectief Vervoer (inclusief eigen bijdrage) (RWB) 19 Gemeenschappelijke regeling: MidZuid (incl.

re-integratie werkzoekenden) 20 Budget voor woonlasten statushouders 21 Flankerend beleid energiearmoede (Meicirculaire) 22 Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden (Meicirculaire) 23 Maatschappelijke begeleiding (Meicirculaire) Thema Sociale structuur, sport en zorg 24 Sociaal cultureel centrum De Mayboom 25 Juridische ondersteuning: renovatie zwembaden 26 Juridische ondersteuning: de Cour 27 Hogere energielasten gemeenschapshuizen / sportaccommodaties 28 Sociaal cultureel centrum Dorpshart Made: kapitaallasten (dekking uit reserve) Sociaal cultureel centrum Dorpshart Made: voordeel exploitatielasten 29 Lopende kredieten / investeringsprognose: mutatie kapitaallasten Diversen Totaal Sociaal Domein Verschuiving tussen programma’s 9 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire 14 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire 15 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire 16 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire 22 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire 23 Algemene dekkingsmiddelen: Meicirculaire Algemene dekkingsmiddelen Diversen (meicirculaire) Totaal verschuivingen tussen programma's Mutatie reserves 28 Algemene reserve: onttrekking 28 Reserve kapitaallasten: storting 28 Reserve kapitaallasten: onttrekking t.b.v. kredietverhoging Totaal mutatie reserves Totaal 4. Sociaal domein

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=ba123797-5ded-407d-a1d5-32186f313cb8