CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 02 Bijlage Begroting 2024

Raad 9 november 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 202435.633 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2024

2

Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................3 BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG .....................................................................................................5 INLEIDING ..............................................................................................................................................7 Voorwoord ...........................................................................................................................................8 Samenvatting.......................................................................................................................................9 PROGRAMMA'S ...................................................................................................................................15 Inleiding programma's .......................................................................................................................16 1.

Burger en bestuur ..........................................................................................................................17 Inleiding .........................................................................................................................................17 1.1 Veiligheid .................................................................................................................................17 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners ...............................................................18 1.3 Levendige dorpen ....................................................................................................................19 Wat gaat het kosten?.....................................................................................................................20 2.

Openbare ruimte ...........................................................................................................................21 Inleiding .........................................................................................................................................21 2.1 Natuur en Groen ......................................................................................................................21 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte ....................................................................................23 2.3 Water .......................................................................................................................................25 Wat gaat het kosten?.....................................................................................................................26 3.

Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie ................................................................................27 Inleiding .........................................................................................................................................27 3.1 Woningbouw en ruimte ............................................................................................................27 3.2 Duurzaamheid .........................................................................................................................30 3.3 Economie, recreatie en toerisme .............................................................................................35 Wat gaat het kosten?.....................................................................................................................38 4.

Sociaal domein ..............................................................................................................................39 Inleiding .........................................................................................................................................39 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid .............................................................................................39 4.2 Participatie en schuldenproblematiek ......................................................................................45 4.3 Sociale structuur, sport en zorg ...............................................................................................49 Wat gaat het kosten?.....................................................................................................................51 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................53 Overhead ...........................................................................................................................................57 Wat gaat het kosten?.....................................................................................................................57 Basisset beleidsindicatoren ...............................................................................................................59

PARAGRAFEN .....................................................................................................................................63

3

A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................64 B. Lokale heffingen ............................................................................................................................68 C. Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................74 D. Financiering ..................................................................................................................................79 E. Bedrijfsvoering ..............................................................................................................................82 F. Verbonden partijen ........................................................................................................................86 G. Grondbeleid ..................................................................................................................................91 H. Wet Open Overheid (WOO) ..........................................................................................................94 FINANCIËLE BEGROTING ..................................................................................................................95 A.

Overzicht baten en lasten en toelichting .......................................................................................96 A. Overzicht baten en lasten en toelichting ...................................................................................96 A1. Meerjarenperspectief ..............................................................................................................98 A2. Financiële uitgangspunten ......................................................................................................98 A3. Verschillen lasten en baten ten opzichte van de Voorjaarsnota 2023 ..................................101 A4. Overzicht incidentele baten en lasten 2024-2027 .................................................................105 A5. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .....................................................106 B. Financiële positie ........................................................................................................................107 B1. Investeringen.........................................................................................................................107 B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen ............................................................107 B3.

Financiering...........................................................................................................................110 B4. Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume .....................................................................................................................................................110 B5. Geprognosticeerde balans ....................................................................................................111 B6. EMU-saldo ............................................................................................................................113 BIJLAGEN ..........................................................................................................................................114 1. Overzicht actuele beleidsstukken ................................................................................................115 2. Baten en lasten per taakveld .......................................................................................................118 3. Taakvelden per programma ........................................................................................................121 4. Investeringsprognose 2024 - 2028 ..............................................................................................124 5.

Afschrijvingstermijnen investeringen ...........................................................................................138 6. Richtlijnen begroting GR'en .........................................................................................................141

4

Begroting in één oogopslag

5

6

Inleiding

7

Voorwoord Voor u ligt de begroting voor het nieuwe jaar, 2024. In deze nieuwe begroting zijn de ambities uit het coalitieakkoord Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen verwerkt. Het college heeft daarbij een evenwichtige keuze gemaakt tussen die ambities en de budgettaire ruimte die daarvoor beschikbaar is. Voor gemeenten is er op langere termijn onzekerheid over het effect van een nieuwe wijze van financiering door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het ministerie kondigde eerder aan dat de financieringssystematiek van gemeenten vanaf 2026 zal worden aangepast. Waar nu nog de hoogte van de Algemene Uitkering de omvang van de rijksuitgaven volgt (trap op, trap af) zal vanaf 2026 sprake zijn van een koppeling van de Algemene Uitkering met het bruto binnenlands product. De komende periode werkt het ministerie de nieuwe financieringsmethode uit en zal het precieze effect daarvan duidelijk worden. Vooruitlopend daarop heeft de VNG berekend dat door de nu al bekende aanpassingen gemeenten vanaf 2026 te maken gaan krijgen met een korting van ongeveer € 3 miljard. Eén van die aanpassingen is het weer toepassen van de opschalingskorting, een maatregel die in 2026 tot een structurele korting van € 675 miljoen zal gaan leiden. De aanpassing van de financieringssystematiek zorgt voor aanhoudende onzekerheid in gemeentelijke begrotingen.

De VNG heeft opgeroepen om nadelige financiële effecten vanaf het ravijnjaar 2026 zichtbaar te maken. De provincie Noord-Brabant steunt dit maar heeft tegelijkertijd in haar rol als interbestuurlijk toezichthouder aangegeven er op toe te zullen zien dat de gemeentelijke begrotingen voor het jaar 2024 reëel en structureel sluiten. Het college van burgemeester en wethouders presenteert voor 2024 een structureel sluitende begroting en legt daarnaast een aantal beleidskeuzes aan de gemeenteraad voor. Keuzes om de gemeentelijke taken en de ambities uit het coalitieakkoord uit te kunnen blijven voeren. Het college gaat voorzichtig om met het overschot in deze begroting. Naast een slechter vooruitzicht voor de begroting in de komende jaren voorzien wij nog risico’s in de nabije toekomst waar wij ruimte voor willen reserveren. Burgemeester en wethouders van Drimmelen

8

Samenvatting In deze samenvatting leest u de belangrijkste beleidsvoornemens uit de vier lokale programma’s en hoe we die beleidsvoornemens financieel dekken. Vervolgens staan we stil bij opvallende ontwikkelingen in de paragrafen die het BBV verplicht stelt, van weerstandsvermogen tot en met grondbeleid. Als laatste geven we u inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Programma 1: Burger en bestuur Veiligheid Het college zet de komende bestuursperiode in op behoud van een leefbare en veilige samenleving, waarbij we als gemeente in verbinding staan met onze dorpen. We denken samen met onze inwoners na over veiligheidsvraagstukken en oplossingen. Onze BOA’s handhaven samen met de politie, de veiligheid in situaties waarin dat wordt gevraagd. De gemeente is alert op ondermijning en witwaspraktijken. We zetten het regionaal BIBOB-beleid en de Brabantse norm voor een weerbare overheid in. De uitkomsten van de pilot met cameratoezicht in Terheijden zullen worden geëvalueerd op mogelijkheden om cameratoezicht te verbreden. Kinderen en jongvolwassenen worden via scholen, verenigingen en jeugdwerkers voorgelicht over drugsgebruik. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners De steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen maakt het noodzakelijk dat het college en ambtenaren meer investeren in de relatie met inwoners.

De nieuwe website van de gemeente is voor iedereen toegankelijk en bevat heldere taal. Het participatiebeleid wordt uitgewerkt in een denk- en werkwijzer en uitgeschreven in een participatieverordening. Aan het dienstverleningsconcept worden servicenormen en een uitvoeringsplan verbonden. Levendige dorpen Om sociale structuren te herstellen die in de Coronaperiode zijn beschadigd, moet de sociale samenhang van onze dorpen worden versterkt. Afhankelijk van het moment waarop De Bernardus op het energienet kan worden aangesloten, zal dit nieuwe sociaal-cultureel centrum in gebruik worden genomen en De Mayboom worden gesloopt. Ook zal een deel van het plangebied woonrijp worden gemaakt en zullen als eerste woningen aan de Patronaatstraat worden opgeleverd. In overleg met bewoners en bedrijven zal een visie op de toekomstige ontwikkeling van Lage Zwaluwe worden gepresenteerd. Begin 2024 zal daarnaast gestart worden met het opstellen van een soortgelijke visie voor Wagenberg. Programma 2: Openbare ruimte Natuur en groen In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Toch is meer aandacht vereist voor biodiversiteit, het creëren van groenplekken met dorpsbosjes en voor het aan kinderen meegeven van liefde voor de natuur. We brengen de ambitieniveaus uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie in praktijk om zo hittestress te beperken.

We zullen een nieuw biodiversiteitplan opstellen om de natuur en het landschap te verbeteren om vervolgens het plan uit te voeren. Ook zal de gemeente Drimmelen een plan opstellen voor een toeristisch-recreatieve inrichting van het gebied tussen het Gat van den Ham en Drimmelen. Verkeer en inrichting openbare ruimte Iedereen die in Drimmelen woont, werkt of recreëert moet zich op een verkeersveilige manier kunnen verplaatsen. In Hooge Zwaluwe leggen we een bypass ter hoogte van de Zoutendijk-Horenhilsedijk aan, inclusief een fietsveilige verbinding tussen de Wagenbergsestraat en de Zwaluwseweg. Natuurcompensatie vindt in Drimmelen plaats. In Terheijden wordt begonnen met het fietsveilig maken van de Zeggelaan en in Made met het voorbereiden van de aanleg van een verkeersrotonde ter hoogte van de Godfried Schalkenstraat en Haasdijk. Overal in de kernen zorgen we voor veilige fiets- en looproutes naar scholen en sportverenigingen. 9

In Drimmelen zijn camera’s geplaatst om te kunnen beoordelen of De Batterij volledig voor vrachtverkeer kan worden afgesloten. De uitkomsten van het cameratoezicht zullen worden gebruikt om te beslissen of dit toezicht ook elders in de gemeente moet worden toegepast. Water De samenwerking met de gemeenten Geertuidenberg, Altena, Oosterhout en de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland (We4Climate) zetten we voort. Het uitvoeringsprogramma van het DeltaPlan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) krijgt steeds meer vorm. Binnen Drimmelen zullen we ook concrete oplossingen zien, namelijk: meer schaduw (tegen hittestress), minder water op straat (om hemelwateroverlast te verminderen), waar mogelijk hemelwater afkoppelen en infiltreren in de bodem (om droogte tegen te gaan) en dijkverzwaringen in Terheijden en langs de Amer (voor waterveiligheid). In het kader van waterveiligheid kijken we steeds kritischer naar de ontwikkeling van toekomstbestendige woongebieden. Programma 3: Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Woningbouw Nederland staat voor een grote woningbouwopgave en dit geldt ook voor Drimmelen. In de komende bestuursperiode bouwen we 800 woningen in alle kernen en in alle prijsklassen, met het Programma Wonen als basis. We bouwen duurzame, betaalbare, energie neutrale en natuur inclusieve woningen.

In Hooge Zwaluwe worden de ruimtelijke procedures zo spoedig mogelijk opgestart om woningbouw mogelijk te maken. In 2024 zal de bouw van 317 woningen van start gaan. Het college zal de raad ieder halfjaar informeren over de voortgang van alle woningbouwprojecten door middel van een brief. We blijven de regeling voor het verstrekken van duurzaamheids- en startersleningen voortzetten. Een actiever grondbeleid zal helpen bij het versnellen van de woningbouwopgave. Nadat de nieuwe nota Grondbeleid in 2023 door de raad is behandeld, ontstaat de mogelijkheid om actiever te sturen op projecten en waar nodig zelf gronden te verwerven. Zo kunnen we invloed uitoefenen op woningdiversiteit, maatschappelijke doelen en duurzaamheid. We onderzoeken tevens de mogelijkheden om inwoners uit onze eigen gemeente voorrang te geven op nieuwbouwprojecten. In samenwerking met Woonvizier maken we plannen voor de herstructurering van oude woningen ten behoeve van starters en senioren. Bovendien zullen we voldoen aan de provinciale taakstelling voor de huisvesting van statushouders en leveren we ons eerlijke deel in de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. We zullen de toepassing van de wet in Drimmelen evalueren en indien nodig aanpassingen doorvoeren.

Duurzaamheid Duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie staan hoog op de agenda. Het college streeft naar een succesvolle overgang naar een duurzame samenleving, met aandacht voor zowel technische als sociale aspecten. Hierbij verliezen we de mensen niet uit het oog die steun nodig hebben bij de lokale duurzaamheidsopgave. Het programma Duurzaamheid biedt richtlijnen. De 'Duurzame Big Five' vraagt aandacht voor energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Rijksmiddelen voor de energietransitie worden specifiek toegewezen aan personele capaciteit en de uitvoering van de transitie. De goedkeuring van de Transitie Visie Warmte door de raad opent de weg naar het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Daarom worden uitvoeringsplannen voor wijken in Hooge Zwaluwe en Terheijden opgesteld, met bijzondere aandacht voor het voorkomen van energiearmoede. We maken gebruik van de middelen uit het Nationaal Isolatieprogramma om eigenaren van slecht geïsoleerde woningen te ondersteunen bij het isoleren van hun woning. De opbrengsten uit de windmolens langs de A16 worden ondergebracht in een fonds. Samen met de stichting Energietransitie Drimmelen maken we afspraken over gebruik van dit fonds voor de verduurzaming van wijken.

Wij zullen de opgaven uit de Regionale Energiestrategie West-Brabant 1.0 afronden, met als doel om eind 2024 versie 2.0 te kunnen presenteren. Om duurzaamheid te blijven bevorderen, zetten we het regionaal energieloket voor inwoners en bedrijven voort. We organiseren jaarlijks minstens twee collectieve (inkoop)acties voor inwoners, continueren we de inzet van de klusbus en blijven we de inzet van energieambassadeurs en lekcheckers faciliteren. Bovendien verlengen we de subsidieregeling Groene Daken. Samen met Woonvizier werken we aan prestatieafspraken voor de verduurzaming van de woningvoorraad van

10

Woonvizier. Tot slot komen we tot een toepassing van zonnevelden binnen onze gemeente die past binnen de kaders die de Raad van State heeft gegeven. Economie, recreatie en toerisme De economie van Drimmelen moet bloeiend en sterk lokaal verbonden zijn. Drimmelen moet zich verder ontwikkelen als recreatiegemeente met als aantrekkelijke pijlers de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland. De groene kop van de haven in Lage Zwaluwe wordt omgevormd tot een aantrekkelijk recreatiegebied met een uitkijkpunt over de Biesbosch. Ook in Drimmelen komt een vergelijkbaar uitkijkpunt. De planologische procedures voor het bedrijventerrein aan de Thijssenweg in Wagenberg worden doorlopen en de mogelijkheden van bedrijvigheid in de Louisepolder worden opgenomen in de visie op de Lage Zwaluwe. Ook doen we onderzoek naar de uitbreiding van het bedrijventerrein in de Brieltjenspolder. We voeren intensieve gesprekken met belanghebbenden over de duurzame ontwikkeling van het buitengebied, met aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden voor agrarische bedrijven. Ook nemen we deel aan gebiedsgerichte initiatieven om stikstofuitstoot in het Natura 2000-gebied de Biesbosch te verminderen. In Terheijden zetten we ons in om het cultuurhistorisch karakter van de haven te behouden en de Kleine Schans te voorzien van een aantrekkelijke entree.

De veerverbinding die Drimmelen, Altena en Geertruidenberg verbindt, wordt structureel in de vaart gebracht. Tevens wordt het Beverpad verlengd in de richting Lage Zwaluwe. Op beleidsmatig gebied werken we aan een integrale uitvoeringsprogramma als vervolg op de nota Economie en de nota Vrijetijdseconomie. De nieuwe nota Evenementenbeleid zal inspelen op de wens om grootschalige evenementen meerjarig te vergunnen. Programma 4: Sociaal Domein Onderwijs, jeugd en gezondheid Het college zet zich in voor kwalitatief goed onderwijs, met scholen die goed geventileerd zijn en groene schoolpleinen hebben. In het onderwijs streven we naar gelijke kansen voor leerlingen en scholieren en dat geldt ook voor hun deelname aan de activiteiten georganiseerd door jongerenwerkers en buurtsportcoaches. Gezondheid is een belangrijk thema, zowel binnen als buiten het sociaal domein. Tegen het einde van het schooljaar 2025/2026 zullen alle scholen in Drimmelen voldoen aan de binnenklimaatnorm Frisse Scholen B (goed) en waar mogelijk zelfs A (uitmuntend). De beslissingen hieromtrent worden genomen in 2024 als onderdeel van het Integraal Huisvesting Programma. Dit programma zal ons tevens informeren over de nodige stappen om het Dongemond College voor Made te behouden tot 2040.

In 2024 wordt gestart met de bouw van een energieneutraal Integraal Kindcentrum (IKC) De Stuifhoek, met als doel om het nieuwe gebouw in het vierde kwartaal van 2025 in gebruik te nemen. De landelijke hervormingsagenda jeugd heeft invloed op onze regionale en lokale gemeenschap. Nadat gemeenteraden in 2022 een visie op de regionale jeugdzorg hadden vastgesteld, zijn er in 2023 in regionaal verband zowel een strategieplan als een uitvoeringsplan opgesteld. Een nog op te richten gemeenschappelijke regeling zal zorg dragen voor een effectieve regionale jeugdzorg. Het actualiseren van het jeugd- en jongerenbeleid zal onderdeel uit gaan maken van het integrale beleidsplan, dat voor het sociaal domein zal worden opgesteld en datzelfde geldt ook voor het nieuwe gezondheidsbeleid. Verenigingen die actief aan voorlichting over en preventie van drugsgebruik doen, krijgen extra subsidie. Ook in 2024 werken het CJG en het onderwijs samen en verstevigen we het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) om lange wachtlijsten te voorkomen; conform het coalitieakkoord en met dekking vanuit de middelen die eerder door het Rijk zijn toegezegd. Participatie en schuldenproblematiek Iedereen heeft recht op een sociaal minimum. Het Rijk moet daar in voorzien, maar ook lokaal kunnen we hierin bijdragen door oog te hebben voor nieuwe vormen van armoede zoals energiearmoede.

Daarbij leggen we de verbinding tussen verschillende beleidsgebieden. Het college wil dat iedere inwoner voelt dat hij of zij er écht toe doet en mee kan doen. Met een gemeente brede visie op dienstverlening is de gemeente optimaal toegankelijk om te ondersteunen als de zelfredzaamheid van inwoners onder druk komt te staan. Zorg blijft bereikbaar voor wie dat nodig heeft, maar tegen misbruik wordt opgetreden. We blijven mensen uitdagen om zoveel mogelijk mee te doen in de samenleving en breiden daarom de tegenprestatie naar vermogen uit, waarbij de totale belastbaarheid op 32 uur per week is gesteld. Schuldhulpverleners hebben aandacht voor mentale problemen en verwijzen inwoners door naar specialistische hulp als dat nodig is. Bij

11

problematische schulden zorgen we voor een adempauze van drie maanden en bij meervoudige problematiek organiseert een procesregisseur passende ondersteuning. Sociale structuur, sport en zorg De zorgvraag op alle zorgterreinen neemt toe. Het moment is aangebroken om meer te investeren in onze sociale structuur, het voorliggend veld. Meer en hogere subsidies voor onze verenigingen, regelingen om gezondheid, bewegen en sport te stimuleren en vernieuwde afspraken met onze welzijnsinstellingen. Dorpshuizen vervullen een cruciale functie in het behoud en het versterken van de sociale structuur. Een inclusieve samenleving en toegankelijkheid van voorzieningen gelden voor iedereen. Bij al het gemeentelijk beleid toetsen we of er fysieke of mentale drempels voor inwoners zijn om gebruik te kunnen maken van dat (nieuwe) beleid. Het project inclusie eindigt in 2023. Een overdrachtsdocument zal handvatten aan de gemeentelijke organisatie bieden voor het faciliteren van een inclusiepanel, het onderbrengen van de rol van aanjager bij een vaste medewerker en het aandacht hebben voor de toegankelijkheid van openbare gebouwen. Een aantal verenigingen heeft in Coronatijd leden verloren. Om dit financieel te compenseren zal de subsidie voor jeugdleden worden verhoogd. Sporthallen, sport- en gymzalen zijn een belangrijke infrastructuur.

Samen met de sportverenigingen en exploitanten doen we in 2024 onderzoek naar het breder inzetten van deze accommodaties. Paragrafen A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Organisaties worden geconfronteerd met risico’s die de realisatie van doelen (kunnen) bedreigen. De gemeente identificeert en kwantificeert doorlopend de risico’s die bedreigend zijn voor haar ambities en zet de weerstandscapaciteit die zij nodig heeft om risico’s af te dekken af tegen de daadwerkelijk beschikbaarheidscapaciteit. De uitkomst van dit weerstandsratio moet minimaal 1 zijn volgens de nota weerstandsvermogen en risicomanagement die de raad vaststelde. Voor 2024 wordt een weerstandsratio van 3,74 begroot, ruim boven de minimaal vereiste norm. Gemeenten beoordelen hun financiële stabiliteit aan de hand van de vijf kerngetallen zoals voorgeschreven in de "Regeling vaststelling waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in begroting en jaarverslag provincies en gemeenten”. Zowel de begrote uitkomsten als de samenhang tussen deze financiële kengetallen bevestigen het beeld van een solide financiële positie. Wel zorgt de onzekerheid over de wijze van financiering van gemeenten vanaf 2026 vooralsnog voor een druk op de structurele exploitatieruimte. B. Lokale heffingen Gemeenten leggen belastingen, heffingen en retributies op.

De onroerend zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn daar de bekendste voorbeelden van. Deze eigen opbrengsten vormen een belangrijk element in de methode van de verdeling van het Gemeentefonds die in de toekomst zal gaan gelden . De omvang van de totale lokale lastendruk stijgt ten opzichte van het begrotingsniveau 2023 met € 163 per huishouden. De kosten voor de inzameling van afval nemen toe en hetzelfde geldt voor de kosten voor het onderhoud van het rioleringssysteem en de afvoer van hemel- en afvalwater. C. Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen laten zich onderscheiden in wegen, openbare verlichting, civiele kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Op grond van de vigerende meerjarige plannen voor groot onderhoud wordt de komende jaren steeds € 1,8 miljoen aan voorzieningen voor groot onderhoud gedoteerd. De exploitatielast voor de kosten van klein onderhoud zullen ca. € 3 miljoen per jaar bedragen. Voor 2024 wordt een investeringsvolume van € 15,3 miljoen begroot, waarvan € 10 miljoen voor de nieuwbouw van IKC De Stuifhoek en € 1,8 miljoen voor de aanleg van de bypass ZoutendijkHorenhilsedijk. D. Financiering De Wet financiering decentrale overheden (Fido) bevat richtlijnen voor een adequaat beheer van inen uitgaande geldstromen. Ingevolge de Wet Fido werken gemeenten die richtlijnen uit in een Treasurystatuut.

Dit statuut zal, met toevoeging van een borgstellingsbeleid, worden vernieuwd. Het college voorziet voor 2024 geen substantiële financieringsrisico’s, anders dan dat zij samen met het Rijk en andere gemeenten als achtervang fungeert in een situatie dat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.

12

Rekening houdend met het verwachte investeringsvolume, zal er in 2024 naar verwachting een aanvullende financieringsbehoefte van € 12,2 miljoen ontstaan naast de in de begroting opgenomen langlopende financiering. E. Bedrijfsvoering In 2023 is het informatiebeleid voor 2024-2027 opgesteld. In 2024 zullen we het informatiemanagement professionaliseren, procesmanagement en procesbeheer ontwikkelen, een verbeterplan voor informatiebeheer opstellen en het aantal applicaties substantieel verminderen. Het dienstverleningsconcept wordt vastgelegd in een uitvoeringsplan. We werken in 2024 onder meer op het organiseren van de regie op de gemeentelijke dienstverlening, het opleiden van onze medewerkers in de methodiek van klantreizen en het modelleren van de dienstverleningsprocessen. Om het risico op onrechtmatigheden bij de inkoop van werken, goederen en diensten te verkleinen, zullen de uitgaven structureel worden gemonitord, medewerkers worden getraind en het contractbeheer zal worden ingericht. Het bestaande financieel systeem zal worden vervangen. Het nieuwe systeem zal op 1 januari 2025 live gaan. De P&C-cyclus zal worden herzien, zodanig dat de nieuwe opzet minder tijd kost van het ambtelijk apparaat en meer sturing op het juiste niveau mogelijk maakt.

De afdelingen Middelen en Dienstverlening & Ondersteuning worden samengevoegd, zodat samenhang in en doelmatigheid van de ondersteuning van het primaire proces worden verbeterd. Gemeente breed worden de afdelingscoördinatoren beter gepositioneerd. Ook komt er een nieuw functiehuis en een strategisch opleidingsplan dat ruimte zal bieden aan brede, taakgerichte en individuele opleidingen. In 2024 zullen het risicomanagement, de interne beheersing en de sturen op gemeenschappelijke regelingen verder worden verbeterd. Het kaderplan interne beheersing wordt geactualiseerd en hetzelfde geldt voor het informatiebeveiligingsbeleid en het privacybeleid. Het bewustwordingsprogramma voor een zorgvuldige omgang met (bijzondere) persoonsgegevens zal worden voortgezet. Bij de kadernota 2024 is de noodzakelijkheid van uitbreiding van de personele formatie aangegeven. Die noodzakelijkheid doet zich vooral voor in de financiële functie, bij P&O, bij ICT en bij de jeugdzorg. Het college vraagt bij deze begroting aan de raad om met een formatieve uitbreiding van ruim 6 fte in te stemmen. F.

Verbonden partijen

De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is in juli 2022 vernieuwd. De nieuwe wet beoogt om de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden bij gemeenschappelijke regelingen te verstevigen. Dat kan bijvoorbeeld via een Raadsadvies Commissie en/of een adoptantenmodel. De nieuwe gemeenschappelijke regelingen zullen in 2024 van kracht worden. In navolging van de wetswijziging is ook de regionale nota verbonden partijen herzien. De raad heeft eind 2023 de mogelijkheid om een zienswijze bij zowel de nieuwe gemeenschappelijke regelingen als de nieuwe nota verbonden partijen af te geven. Voor de uitvoering van de regionale jeugdzorg wordt een gemeenschappelijke regeling in de vorm van een openbaar lichaam voorbereid. Na de besluitvorming hierover door de regionale colleges en raden zal de gemeenschappelijke regeling op naar verwachting 1 januari 2025 in werking treden. Gebruikelijk is dat gemeenten in hun begroting richtlijnen aan gemeenschappelijke regelingen meegeven voor hun kadernota en begroting voor, in dit geval, 2025. De algemene financiële richtlijnen zijn t.o.v. voorgaande jaren aangescherpt. Intern heeft het college in samenspraak met de griffie maatregelen vastgesteld om meer grip op de gemeenschappelijke regelingen te creëren. G.

Grondbeleid

Drimmelen gaat over naar een actiever grondbeleid. In 2024 wordt een planresultaat van € 396.000 verwacht. Het saldo van de reservepositie zal voldoende zijn om de projectrisico’s af te dekken. H.

Wet open overheid

Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur. In 2024 zal een applicatie voor het verwijderen of onleesbaar maken van (persoons)gegevens in documenten geïmplementeerd worden. Daarnaast zal een systeem worden ingevoerd om Woo-verzoeken digitaal te ontvangen en af te handelen. Aan de workflow zullen servicenormen worden verbonden.

13

Financiële begroting De primaire begroting 2024 heeft een exploitatieoverschot van € 1.136.000 en een structureel overschot van € 1.517.000. Anders gezegd: de structurele lasten worden gedekt door structurele baten, wat voorwaardelijk is voor behoud van het repressieve toezicht door de provincie. Separaat bij deze begroting 2024 legt het college beleidswensen aan de raad voor. Die beleidswensen gaan onder meer over de uitbereiding van de ambtelijke formatie die nodig is voor een goede uitvoering en ondersteuning daarbij van het (groeiend) aantal gemeentelijke taken. Zoals gebruikelijk is het financieel effect van die beleidswensen nog niet in het begrotingsresultaat verwerkt. Vanaf 2026 is nog altijd sprake van ravijnjaren. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in 2023 aangekondigd dat de financiering van gemeenten vanaf 2026 gekoppeld zal worden aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Hangende de uitwerking heeft het ministerie de ontwikkeling van de omvang van het Gemeentefonds bevroren. Begroting 2024

in € 1.000 2024

2025

2026

2027

3.123- N

2.440- N

Saldo baten en lasten

259- N

16- N

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

1.395 V

1.729 V

1.566 V

1.520 V

Begrotingssaldo na bestemming

1.136 V

1.713 V

1.556- N

920- N

Waarvan incidentele baten en lasten

381 L

5- B

5- B

5- B

1.517 V

1.708 V

1.561- N

925- N

Structureel begrotingssaldo

14

Programma's

15

Inleiding programma's Inleiding Het programmaplan omvat de programma's uit het coalitieakkoord "Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen". Dat zijn: 

Programma 1 - Burger en bestuur

Programma 2 - Openbare ruimte

Programma 3 - Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie

Programma 4 - Sociaal domein

Elk van deze vier programma's is uitgewerkt in: 

de thema's uit het coalitieakkoord;

per thema: de beoogde maatschappelijke effecten (Wat willen we bereiken?), de wijze waarop die effecten bereikt gaan worden (Wat gaan we ervoor doen?) en het te bereiken resultaat;

prestatie-indicatoren;

de raming van baten en lasten (Wat gaat het kosten?)

De programma's en de doelstellingen uit het coalitieakkoord gelden voor de gehele raadsperiode. In de begroting zijn alleen die ambities opgenomen die voor het betreffende begrotingsjaar gelden. In dit geval 2023.

16

1. Burger en bestuur Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Veiligheid 2. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 3. Levendige dorpen. 1.1 Veiligheid Wat willen we bereiken? Een leefbare en veilige samenleving Een leefbare en veilige samenleving. Waarbij we als gemeente in verbinding staan met onze dorpen. We denken samen met onze inwoners na over veiligheidsvraagstukken en oplossingen. Onze BOA's handhaven samen met de politie de veiligheid in situaties waarin dat wordt gevraagd.

Wat gaan we daarvoor doen? Controles op leegstand/vergunning verlening Omschrijving Crimineel geld mag de bovenwereld niet bereiken. De gemeente is scherp op ondermijning en witwaspraktijken. We weigeren een vergunning of trekken deze in als deze misbruikt wordt voor het faciliteren van criminele activiteiten. We besteden speciale aandacht aan kwetsbare leegstand in ons buitengebied; Wat is het resultaat? Het regionaal BIBOB beleid en de Brabantse norm weerbare overheid inzetten en verder bekend maken binnen de organisatie. Tevens contacten onderhouden met vertrouwenspersoon ZLTO en investeren in juridische kennis op het gebied van openbare orde, veiligheid en handhaving.

Geavanceerde technieken Omschrijving We zetten in op geavanceerde technieken en methoden om maatregelen te nemen in situaties die bij herhaling voor overlast en (gevoelens van) onveiligheid bij onze inwoners zorgen. Hierbij sluiten we een – binnen de mogelijkheden van de privacywetgeving – preventieve toepassing van cameratoezicht niet uit; Wat is het resultaat? Onderzoek naar de inzet van geavanceerde technieken heeft tot nu toe geleid tot een uitvoeringplan camera toezicht. Pilot cameratoezicht zal september/oktober 2023 worden gestart.

Voorlichting Omschrijving Voorkomen dat kinderen en jong volwassenen aan de drugs gaan of op het slechte pad belanden is een topprioriteit. Voorkomen is beter dan genezen. Scholen, verenigingen en jeugdwerkers hebben samen met de ouders een belangrijke rol in voorlichting en het vroeg signaleren van problemen. Hier moeten we meer op inzetten. Moedige Moeders moet onderdeel blijven van het standaard aanbod van de gemeente zodat ook ouders, broers en zussen goed geïnformeerd worden over de gevaren van drugs en bij elkaar terecht kunnen voor steun en advies.

17

Wat is het resultaat? Kinderen en jongvolwassenen worden op diverse manieren, bijvoorbeeld door voorlichting, geïnformeerd over drugs.

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners Wat willen we bereiken? Investeren in de relatie met onze inwoners Door de steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen wordt de noodzaak om te investeren in de relatie met onze inwoners alleen maar groter. Bovendien heeft de landelijke toeslagenaffaire het vertrouwen in de overheid ernstig beschadigd. We zullen meer de dorpen in moeten om met onze inwoners het gesprek aan te gaan, het vertrouwen te verdienen en initiatieven meer en meer te omarmen. Het dorpsgericht werken met vaste aanspreekpunten per dorp moet daar een belangrijke rol in spelen. De energietransitie en het werken aan aardgasvrije wijken zijn bij uitstek onderwerpen die we op die manier aan moeten gaan pakken.

Wat gaan we daarvoor doen? Begrijpelijk communiceren Omschrijving We willen begrijpelijke taal in alle uitingen van de gemeenten als uitgangspunt. Extra aandacht hierbij geven we aan laaggeletterden. Dit doen we met beelden, de voorleesfunctie en een lettertype voor mensen met dyslexie. Wat is het resultaat? We werken met een vernieuwde website die meer dan ooit is ingericht op de vraag van buiten naar onze producten en en diensten. Dit wordt gepresenteerd in heldere taal en vormgegeven volgens de nieuwste inzichten op het gebied van toegankelijkheid. We organiseren een aantal bewustwordingsacties bij onze medewerkers over helder taalgebruik. We presenteren minimaal een nieuw gemeentelijk communicatieproduct.

Burgerparticipatie Omschrijving We willen meer in gesprek gaan met onze inwoners om uiteindelijk beter beleid en betere plannen te kunnen maken. Het vinden van de zwijgende meerderheid is één van de doelen; We stellen hiervoor, in overleg met inwoners, collega's en deskundigen een Denk- en werkwijzer op. Ook betrekken we de gemeenteraad hierbij. Uiteindelijk maken we ook een (verplichte) participatieverordening. De Denk- en Werkwijzer vormen de uitwerking van de Visie dorpsgericht werken. Wat is het resultaat? Een Denk- en werkwijzer waarin ons participatiebeleid staat en handvatten voor het uitvoeren van participatieprocessen. Ook zal er een Participatieverordening opgesteld worden.

Dienstverleningsconcept Omschrijving We investeren in de verdere ontwikkeling van een eigentijds en toekomstgericht dienstverleningsconcept, waarbij de inwoner veel vanuit zijn stoel thuis KAN regelen. We maken afspraken over servicenormen (wat de burger kan verwachten). Wat is het resultaat? Een eigentijds en toekomstgericht dienstverleningsconcept, met geactualiseerde duidelijke

18

servicenormen. Een uitvoeringsplan met concrete verbeterpunten van de dienstverlening, waarbij stap voor stap gewerkt zal worden aan de verbeterpunten.

Versterken contact burgers Omschrijving We zoeken onze inwoners op en werken van buiten naar binnen. Op deze manier versterken we het contact met onze inwoners en vergroten we het vertrouwen; Wat is het resultaat? Als college bezoeken we bedrijven en maatschappelijke instellingen en we passen participatie toe, waarbij we aan inwoners vragen wat ze over nieuw beleid en bepaalde kwesties denken.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator Invulbare pdf's

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Begroot 2024

-

20

30

Digitalisering, aantal producten online als pdf

48

46

46

Wachttijd in minuten in de hal

2

2

2

Afhandeltijd in minuten, aan de balie*

10

10

10

* Uitreiken van rijbewijzen en ID's is hierin niet meegenomen, dit gebeurt aan de Servicebalie, zonder afspraak.

1.3 Levendige dorpen Wat willen we bereiken? De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt, ook om negatieve effecten van de Coronaperiode zoveel mogelijk te beperken. Ieder dorp moet een gezellig dorpshuis hebben dat toegankelijk is en goed wordt onderhouden.

Wat gaan we daarvoor doen? Deregulering Omschrijving De voor onze dorpen belangrijke evenementen zoals Carnaval, Sinterklaas, kermis, wielerkoersen en dorpsfeesten van (sport)verenigingen blijven we ondersteunen. Samen met de organisatoren gaan we kijken van welke regeldruk we afkunnen om evenementen makkelijker te organiseren. Wat is het resultaat? Minder regeldruk bij de organisatie van evenementen wordt een onderdeel van de nieuwe nota evenementenbeleid.

Sociaal cultureel dorpshart Made Omschrijving Het Sociaal Cultureel Dorpshart in Made wordt deze collegeperiode met de afgesproken ambities en financiële kaders opgeleverd. We doen dat in samenspraak met onze samenwerkingspartners en toekomstige gebruikers van de Bernarduskerk; Wat is het resultaat? Begin 2024 wordt de Bernarduskerk, met de verhuurbare ruimtes voor Kibeo, Theek 5 en het Sociaal Cultureel Centrum de Bernardus, in gebruik genomen. In 2024 wordt een deel van het plangebied, waaronder het Gaymansplantsoen, woonrijp gemaakt en zullen de eerste woningen aan de Patronaatstraat worden opgeleverd. Begin 2024 wordt de Mayboom gesloopt en aansluitend een start gemaakt met de bouw van de ondergrondse parkeergarage met bovenliggende appartementen. 19

Visie Lage Zwaluwe Omschrijving We gaan in gesprek met de inwoners van Lage Zwaluwe om een visie op het Lage Zwaluwe van de toekomst te ontwikkelen. Samen denken we na over locaties voor woningbouw, een goede ontsluiting van het dorp, een dorpshart, de kerk, sporthal De Rietgors, gemeenschapshuis Den Domp, de winput en de daar actieve vrijwilligers en andere maatschappelijke voorzieningen. Door hier samen met de inwoners aan te werken, ontstaan er kansen en draagvlak; Wat is het resultaat? Een integrale visie op de ontwikkeling van Lage Zwaluwe. Opgesteld in nauw overleg met de bewoners en bedrijven. Een toekomstvisie op de locaties voor woningbouw, de energietransitie, een goede ontsluiting van het dorp, de Louisepolder, een dorpshart, de toekomst van de kerk, sporthal De Rietgors, gemeenschapshuis Den Domp, de winput en de actieve vrijwilligers en andere maatschappelijke voorzieningen. In het eerste kwartaal van 2024 verwachten we een gezamenlijke Dorpsvisie, waar zowel het dorp als de gemeente input voor belangrijke thema's levert, gereed te hebben. Deze Dorpsvisie kan vervolgens ter vaststelling worden voorgelegd aan college en gemeenteraad.

Visie Wagenberg Omschrijving Het vraagstuk van een leefbare samenleving speelt zeer zeker ook binnen Wagenberg. In overleg met de inwoners buigen we ons over behoud van het dorpshart, het opknappen van het Van Den Elsenplein, sporthal Driedorp, gemeenschapshuis Plexat en andere maatschappelijke voorzieningen; Wat is het resultaat? Een integrale visie op de ontwikkeling van Wagenberg. Opgesteld in nauw overleg met de bewoners en bedrijven. Een toekomstvisie op Wagenberg met onderwerpen zoals de energietransitie, het dorpshart, het Van den Elzenplein, Sporthal Driedorp, gemeenschapshuis Plexat en andere maatschappelijke voorzieningen. We starten met het proces met het dorp begin 2024.

Wat gaat het kosten?

Tabel Prg.1-2 Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

2027

Veiligheid

2.139.571

2.442.998

2.519.673

2.523.120

2.519.703

2.522.700

Dienstverlening en samenwerking met de inwoners

3.495.133

3.274.666

3.177.260

3.180.983

3.194.327

3.202.971

Totaal lasten

5.634.704

5.717.663

5.696.932

5.704.103

5.714.030

5.725.671

Veiligheid

86.572

234.814

13.750

13.750

13.750

13.750

Dienstverlening en samenwerking met de inwoners

436.446

399.864

662.858

673.575

727.090

751.807

Totaal baten

523.019

634.678

676.608

687.325

740.840

765.557

5.111.685

5.082.985

5.020.324

5.016.778

4.973.190

4.960.114

Saldo mutaties reserves

-20.929

-41.483

-18.983

-18.983

-18.983

-18.983

Saldo van baten en lasten

5.090.755

5.041.502

5.001.341

4.997.795

4.954.207

4.941.131

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

20

2. Openbare ruimte Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Natuur en Groen 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte 3. Water. Er is een duidelijke koppeling met paragraaf C. Onderhoud Kapitaalgoederen. In die paragraaf beschrijven we de maatregelen voor het in stand houden van wegen, riolering, groen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. 2.1 Natuur en Groen Wat willen we bereiken? Wij willen meer aandacht voor biodiversiteit, streven naar dorpsbosjes in alle dorpen en willen dat onze kinderen de liefde voor de natuur van jongs af aan meekrijgen. De staat van de natuur in Nederland verslechtert in hoog tempo. Rapport na rapport toont dat aan. In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Het maakt ons tot de blauwgroene gemeente, met de Biesbosch als kloppend hart. Maar het moet beter en het moet meer.

Wat gaan we daarvoor doen? Dorpsbosjes Omschrijving Samen met onze inwoners gaan we de mogelijkheid van aanleg van dorpsbosjes onderzoeken. Een plaats voor iedereen om in de vrije tijd dichtbij van de natuur te genieten. Wat is het resultaat? Een plan voor een dorpsbosje in elke kern. We willen dit ook combineren met het maken van meer koelteplaatsen.

Ecologisch bermbeheer Omschrijving We houden vast aan het slim ecologisch beheren van bermen. Waarbij we onze leercurve benutten en waarbij oog is voor de veiligheid van dit beheer; Wat is het resultaat? Veilige, weelderige bermen en ecologisch bestrijden exoten. Dit gecombineerd met veilig gebruik van fietspaden en polderwegen. Jacobskruiskruid is ongeschikt als voedsel voor dieren. Daardoor willen we op de plaatsen waar het gevaar oplevert voor de dieren Jacobskruiskruid plukken. Samen met de ZLTO en andere belanghebbenden verwijderen we het kruid.

Plaatsen extra bomen (Hittestress) Omschrijving Bij het (opnieuw) inrichten van onze groenvoorzieningen zien we het planten van bomen als onderdeel van de klimaatadaptatie. Door extra bomen in de dorpskernen te planten, beperken we de gevolgen van hittestress;

21

Wat is het resultaat? In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een aantal ambitieniveaus aangegeven. Eén daarvan bestaat uit het creëren van schaduwplekken (irt Hittestress) binnen een straal van 300 tot 500 meter. In de kernen creëren we binnen een straal van 500 meter schaduwplekken (zie WRP). We liften mee met reconstructies.

Vergroten biodiversiteit Omschrijving Om de natuur en het landschap te versterken gaan we de biodiversiteit vergroten. Daarvoor stellen we samen met partners als Kiemkracht en de Madese natuurvrienden een plan van aanpak op en brengen dat in uitvoering. Wat is het resultaat? In 2024 hebben we een nieuw biodiversiteitsplan met concrete acties die we uitvoeren. Daarnaast gebruiken we reconstructies om de biodiversiteit te vergroten.

Verminderen overlast Omschrijving De boa’s en de Beleidsmedewerkers Openbare Orde en Veiligheid zetten zich in om zowel preventief als repressief de woon-, werk- en leefomgeving van inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Drimmelen te verbeteren. Wat is het resultaat? Met de huidige capaciteit is er weinig ruimte om op preventie in te zetten. Door prioritering van de werkzaamheden wordt er dagelijks naar de juiste balans gezocht.

Verwijderen Jacobskruiskruid Omschrijving Jacobskruiskruid is ongeschikt als voedsel voor de meeste zoogdieren. Echter zijn er ruim 150 insectensoorten die foerageren op het Jacobskruiskruid en ongeveer 40 soorten de de plant als waardplant gebruiken en hier hun larven op afzetten. Vogels en zoogdieren zijn weer afhankelijk van deze insecten. Jacobskruiskruid is een tweejarig kruid. Het eerste jaar vormt de plant een rozet, de bloei volgt het tweede jaar. Op plaatsen waar het gevaar oplevert voor de dieren plukken we Jacobskruiskruid. Samen met de ZLTO en andere belanghebbenden beperken we het kruid. Wat is het resultaat? Door het Jacobskruiskruid te plukken aan het einde van de bloeitijd voorkomen we dat het zich verder verspreidt en dringen we de groei terug.

Voorzieningen bevordering toerisme rondom de Biesbosch Omschrijving De Biesbosch is een natuurgebied dat open staat voor recreatie en ondernemerschap, maar zonder dat de unieke natuurwaarden van de Biesbosch onder druk komen te staan. Toerisme op de juiste plaats: we stimuleren recreanten om vooral aan de randen van de Biesbosch te ontspannen. Samen met Bedrijvennetwerk Drimmelen stellen we een plan op voor het gebied tussen het Gat van de Ham en Drimmelen met de aanleg van strandjes en beleefroutes. Iedereen die van de Biesbosch geniet, snapt dat ook daar geleidelijk stappen gezet moeten worden om te verduurzamen. We kijken samen met ondernemers en booteigenaren hoe we de verduurzaming kunnen stimuleren, maar houden daarbij vast aan de recente afspraken die daarover gemaakt zijn in de gemeenteraad. Wat is het resultaat? Het opstellen en uitvoeren van een inrichtingsplan voor het gebied tussen het Gat van den Ham en

22

Drimmelen inclusief de oevers van de Amer (strandjes). Het plan heeft als doel om de recreatie én de natuur te versterken. Het plan wordt opgesteld en uitgevoerd in samenspraak met diverse stakeholders zoals Recreatief Drimmelen. Een verkenning van de mogelijkheden om de boten in de Biesbosch te verduurzamen (stil en duurzaam varen). We doen dat samen met ondernemers en booteigenaren. De maatregelen moeten 'haalbaar en betaalbaar' zijn.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2022 Begroot 2023 Begroot 2024

Maandelijkse schouw openbaar groen voldoet aan afgesproken kwaliteitsniveau

96%

90% of meer

90% of meer

Tevredenheid burgers over onderhoud openbaar groen (Waar staat je gemeente)

6

6,5

6,5

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Wat willen we bereiken? Stoepen, fietspaden en wegen veiliger maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Iedereen wil dat zijn kind veilig naar school toe kan lopen en dat je 's avonds zonder zorgen naar de sportvelden kunt fietsen. Dat je na een dag werken je auto in de buurt kwijt kunt en je makkelijk kunt gaan winkelen bij onze lokale ondernemers. Daarom moet er geïnvesteerd worden om onze stoepen, fietspaden en wegen veiliger te maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Soms vraagt dat om simpele maatregelen als zorgen dat de stoeptegels recht liggen, maar ook grotere investeringen schuwen we niet. Alleen zo houden we onze dorpen (verkeers)veilig. Daarnaast zorgen we er voor dat het er netjes uit blijft zien en het groen dus goed onderhouden wordt. De groen blauwe gemeente blijft ons visitekaartje.

Wat gaan we daarvoor doen? Behouden mobiliteit Omschrijving Het openbaar vervoer en de deeltaxi zorgen voor een optimale bereikbaarheid van onze dorpen en houden zo ook de leefbaarheid van de dorpen mede in stand; Wat is het resultaat? In stand houden mobiliteit in de kernen. Bij uitval regulier OV zorgen we voor alternatieven. Denk hierbij aan het uitbreiden van HUBS of Automaatje.

Formatie aanspreekpunt Openbare werken Omschrijving Aanspreekpunten openbare ruimte per dorp. Hierdoor krijgen bewoners meer duidelijkheid over het onderhoud, de aanleg en het beheer van de openbare ruimte. Wat is het resultaat? In 2023 startten we hiermee in de vorm van een pilot. In 2024 evalueren we deze en kiezen we de beste vorm om dit structureel te borgen.

Landbouwverkeer op N285 Omschrijving We starten met hulp van de Provincie nog deze collegeperiode een proef om landbouwverkeer op de N285 toe te laten en zo de dorpen te ontlasten. Omdat we het onderzoek naar de haalbaarheid van een snelfietsverbinding uitstellen is de koppeling met het verminderen van Landbouwverkeer door de

23

kernen Wagenberg en Terheijden niet handig. Wat is het resultaat? We overleggen met de provincie om het landbouwverkeer over de N285 te geleiden. Hierdoor vermindert het landbouwverkeer door de kernen Wagenberg en Terheijden.

Realisatie bypass Zoutendijk Omschrijving We willen Hooge Zwaluwe verkeersveilig maken. Met het grote aantal tractoren, vrachtwagens en sluipverkeer dat door het dorp racet, is het nu niet veilig. De natuurcompensatie van de bypass voeren we uit in de gemeente Drimmelen zo dicht mogelijk tegen de "verstoorde" natuur aan. Na aanleg van de bypass vindt een nieuwe verkeersmeting plaats om te zien of er nog meer maatregelen nodig zijn om Hooge Zwaluwe verkeersveilig te maken; Wat is het resultaat? Realisatie bypass Zoutendijk voor zwaar verkeer.

Reconstructie Zeggelaan Omschrijving De geplande herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden vraagt om een evenwichtige keuze in de aanleg van groen en parkeervakken; Wat is het resultaat? We starten met de uitvoering van het fietsveilig maken van de Zeggelaan.

Rotonde Godfried Schalckenstraat Omschrijving We leggen een rotonde ter hoogte van de Godfried Schalkenstraat-Haasdijk aan om zo de verkeersveiligheid op de doorgaande route in Made verder te verbeteren. Daarna zullen we de mogelijkheden voor de aanleg van een rotonde bij de kombocht in de Van Gilslaan/Zuideindsestraat onderzoeken; Wat is het resultaat? Een rotonde op de Godfried Schalckenstraat.

Veiligere fietsroutes Omschrijving Na het aanleggen van een Rodeloperroute in ieder dorp van Drimmelen, leggen we ook in ieder dorp ‘Sport- en Schoolroutes’ aan. Via deze routes kunnen kinderen op een veilige manier naar school en hun sportvereniging lopen en fietsen. Wat is het resultaat? Veiligere fiets- looproutes naar scholen en sportverenigingen, in 2024 voeren we de maatregelen uit in Wagenberg en starten we met de trajecten in Lage Zwaluwe en Terheijden.

Verminderen vrachtverkeer kernen Omschrijving Het vrachtwagenverbod in de diverse kernen blijft en we gaan hier gericht op handhaven.

24

Wat is het resultaat? In het handhavingsplan nemen we gerichte acties op om doorgaand vrachtverkeer in de kernen te beperken. We voeren minimaal eens per kwartaal acties uit. Daarnaast proberen we handhaving te automatiseren door inzet van bijvoorbeeld camera's in de Batterij.

Visie Lage Zwaluwe (omleiding Flierstraat) Omschrijving De optie van een volwaardige rondweg bij de Flierstraat om zo de haven in Lage Zwaluwe beter bereikbaar te maken, verbinden we aan de kansen die de Louisepolder aan bedrijvigheid biedt; Wat is het resultaat? Binnen de visie Lage Zwaluwe besteden we aandacht aan de ontsluiting van de jachthaven. Dit in combinatie met de ontwikkeling in de Louisepolder.

Visie Lage Zwaluwe (verminderen vracht- en sluipverkeer) Omschrijving We onderzoeken de mogelijkheden om ook de zuidkant van Lage Zwaluwe te ontlasten van zwaar- en sluipverkeer. Dit betrekken we bij de visie op Lage Zwaluwe; Wat is het resultaat? Ruimtelijke Visie op Lage Zwaluwe; daarin komen ontsluitingsmogelijkheden terug.

Fietsveiligheid Zonzeelseweg Omschrijving Doordat we de bypass Zoutendijk aanleggen voor zwaar- en landbouw verkeer neemt de fietsveiligheid op de Zonzeelseweg af. Het deel van de Zonzeelseweg tussen de Wagenbergsestraat en Zwaluweseweg wordt door fietsers intensief gebruikt. Daarom vergroten we daar de fietsveiligheid. Wat is het resultaat? Een fietsveilige voorziening tussen de Wagenbergsestraat en Zwaluwseweg.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Begroot 2024

Onderhoudsniveau wegen Kwaliteit B (ingedikt)

96%

90% of meer

90% of meer

Onderhoudsniveau voetpaden en hoofdfietspaden Kwaliteit B

96%

90% of meer

90% of meer

Tevredenheid burgers over onderhoud Openbare Verlichting

7

8 of meer

8 of hoger

2.3 Water Wat willen we bereiken? We streven naar een water- en volksgezondheidsveilige omgeving waarbij we insteken op klimaatadaptatie. We voeren het vastgestelde Water- en RioleringsPlan (WRP) Drimmelen 2023-2027 uit. De samenwerking met de gemeenten Geertuidenberg, Altena, Oosterhout en de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland (We4Climate) zetten we voort. Het uitvoeringsprogramma van het DeltaPlan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) krijgt steeds meer vorm. We gaan binnen Drimmelen ook de oplossingen zien. Meer schaduw (hittestress), minder water op straat (hemelwateroverlast), waar mogelijk hemelwater afkoppelen en infiltreren in de bodem (droogte) en dijkverzwaringen in Terheijden en langs de Amer (waterveiligheid). In relatie tot die waterveiligheid kijken we steeds scherper naar toekomstbestendige woongebieden.

25

Wat gaat het kosten?

Tabel Prg.2-2 Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

2027

Natuur en groen

2.304.156

2.618.323

3.125.230

2.830.355

2.837.698

2.808.223

Verkeer en inrichting openbare ruimte

4.558.918

5.339.783

5.081.978

5.045.210

5.096.182

5.129.308

Water

2.249.249

2.437.080

2.422.108

2.438.005

2.505.554

2.494.613

Totaal lasten

9.112.323 10.395.186 10.629.316 10.313.570 10.439.434 10.432.145

Natuur en groen

11.610

12.056

5.152

5.152

5.152

5.152

Verkeer en inrichting openbare ruimte

465.578

416.767

170.496

170.496

170.496

170.496

Water

2.878.267

3.303.989

3.696.674

3.682.160

3.633.435

3.764.738

Totaal baten

3.355.455

3.732.811

3.872.323

3.857.808

3.809.083

3.940.386

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

5.756.868

6.662.375

6.756.993

6.455.761

6.630.351

6.491.759

Saldo mutaties reserves

-758.238

-664.869 -1.002.694

-737.694

-732.020

-710.235

Saldo van baten en lasten

4.998.630

5.997.506

5.718.068

5.898.331

5.781.525

5.754.300

26

3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Inleiding Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Woningbouw en ruimte 2. Duurzaamheid 3. Economie, recreatie en toerisme. 3.1 Woningbouw en ruimte Wat willen we bereiken? Voldoende woningen bouwen in alle kernen en alle prijsklassen We zien de noodzaak van heel veel nieuwe, duurzame woningen. Jong en oud komen niet aan een woning, de druk op de woningmarkt is enorm en de komende vier jaar zijn cruciaal daarin. We moeten de bouw van nieuwe woningen dus gaan versnellen. Dat doen we ook door actievere grondpolitiek te voeren. Maar bouwen is meer dan stenen stapelen. De plannen in de dorpen en aan de randen van de dorpen moeten veel betaalbare woningen voor onze inwoners bevatten, in een groene omgeving, natuurinclusief en energieneutraal. Dat staat allemaal in het Programma Wonen. Alle andere voorzieningen (zoals scholen en sportaccommodaties) moeten dan ook klaar zijn voor meer inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen? 100 tijdelijke woningen Omschrijving We zoeken een deel van de oplossing van de woningnood in het realiseren van tijdelijke woningen en tiny houses zodat we starters die anders onze dorpen verlaten, kunnen behouden; Wat is het resultaat? In 2024 leveren we een belangrijk deel van de 100 tijdelijke woningen/woonunits/tiny houses voor een brede doelgroep.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=19878b32-0ec3-47ca-b0e3-3765fe325d0c