Voorjaarsnota 2025 en kadernota 2026-2029 Drechterland - definitief (2025-23)
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 Drechterland
Hoogkarspel, 7 juli 2025
Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................ 3 Beslispunten ................................................................................................................................................. 7 Uitgangspunten Begroting 2026 en de meerjarenraming .............................................................................. 8 Beleidsontwikkelingen ................................................................................................................................ 10 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ....................................................................................... 10 Programma 2 Ruimte ...................................................................................................................... 12 Programma 3 Samenleving ............................................................................................................. 14 Voorjaarsnota 2025 .................................................................................................................................... 20 Programma 1 Bestuur en dienstverlening .......................................................................................
22 Programma 2 Ruimte ...................................................................................................................... 24 Programma 3 Samenleving ............................................................................................................. 27 Kadernota 2026-2029 ................................................................................................................................. 29 Uitgangspunten Begroting 2026 ...................................................................................................... 31 Nieuw beleid/ autonome ontwikkelingen 2026 ................................................................................. 32 Investeringen .............................................................................................................................................. 34 Reserves en voorzieningen ........................................................................................................................ 37 Subsidieplafonds ........................................................................................................................................ 38
2 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Inleiding De kadernota 2026 biedt u de mogelijkheid om richting te geven aan de laatste begroting die door dit college tijdens deze coalitieperiode wordt voorbereid. Het betreft de begroting voor 2026, het inmiddels veelbesproken ‘ravijnjaar’. In dat jaar worden veel gemeenten door uitblijvende financiering vanuit het Rijk gedwongen tot forse bezuinigingen. Hoewel we hier in Drechterland tijdig op hebben geanticipeerd, blijven ook wij niet volledig buiten schot. We zijn immers in grote mate afhankelijk van rijksmiddelen. Met deze kadernota leggen we daarom de nadruk op de uitvoering van reeds gemaakte keuzes. Tegelijkertijd realiseren we ons dat er in het voorjaar van 2026 een nieuwe coalitie aantreedt. Die willen we niet voor de voeten lopen, inhoudelijk niet, en financieel zeker niet met een ongedekte erfenis. Het college streeft ernaar de bestuursperiode af te sluiten met een gezonde financiële huishouding en een grotendeels afgerond coalitieprogramma. De afgelopen jaren hebben we samen met u de basis op orde gebracht en geïnvesteerd in projecten die bijdragen aan onze ambities, zoals verwoord in het College Uitvoeringsprogramma. Daarbij hielden we oog voor ontwikkelingen om ons heen. Zo wijzen we u op de actuele gesprekken tussen VNG en het kabinet over de bekostiging van jeugdzorg en de nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds.
De uitkomsten daarvan zijn inmiddels zichtbaar in de voorjaarsnota van het Rijk en de meicirculaire van het gemeentefonds. Sinds de zomer, na het aantreden van kabinet-Schoof, zijn intensieve gesprekken gevoerd tussen gemeenten en het Rijk over financiële compensatie, met name voor jeugdzorg en de herziening van het gemeentefonds. De resultaten blijven vooralsnog beperkt. In 2026 en 2027 ontvangen we weliswaar extra middelen, maar deze worden in 2028 en 2029 weer afgebouwd. Het ravijnjaar lijkt daarmee verschoven naar 2028. Tegelijkertijd blijft het een uitdaging om de begroting van 2026 sluitend te krijgen. De stijgende volumes en kosten in jeugdzorg en Wmo worden ook in 2026 en 2027 onvoldoende gecompenseerd. Daarnaast zijn de geopolitieke ontwikkelingen van invloed op Drechterland. Denk aan de langdurige opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers, maar ook aan internationale handelsbarrières, zoals die van de Amerikaanse regering, die onze industrie, agrarische sector en logistiek kunnen raken. De nationale economie groeit traag, de werkloosheid loopt licht op (in Drechterland ongeveer 3%), en het kabinet moet lastige keuzes maken op gebieden als defensie, energie en wonen, naast de bestaande financiële nood bij gemeenten. Ruim een kwart van onze bevolking is inmiddels ouder dan 65 jaar en dat aandeel zal verder stijgen.
Toch blijft het aandeel jongeren stabiel rond de 25%. De arbeidsmarkt staat onder druk: er zijn te weinig werkzoekenden voor het aantal vacatures, met name in de zorg, techniek en het onderwijs. Dit probleem wordt versterkt door de uitstroom van oudere werknemers en een dalende instroom van jong talent. Arbeidsmigratie uit Europa helpt, maar biedt geen volledige oplossing. Daarom blijft een aantrekkelijke woonen leefomgeving essentieel om mensen aan Drechterland te binden. We blijven aandacht houden voor huishoudens die financieel kwetsbaar zijn. Voor hen hebben we ons de afgelopen jaren ingezet, en we onderzoeken hoe we het bereik van onze ondersteunende instrumenten verder kunnen vergroten. Ook binnen onze gemeentelijke organisatie zetten we in op talentwerving, behoud van medewerkers en innovatie. Digitalisering en technologie spelen daarbij een steeds grotere rol. Strategische keuzes zijn noodzakelijk om Drechterland toekomstbestendig te houden. We zien kansen om de woningbouw stevig te versnellen. Daarbij richten we ons op grootschalige projecten op enkele locaties, maar ook op woningbouw in kleinere kernen, afgestemd op lokale behoefte. Gezien onze demografische uitdagingen is bevolkingsaanwas meer dan welkom: het versterkt het draagvlak voor voorzieningen én onze regionale economie.
Naast deze ambities voeren we uiteraard ook lopende projecten uit, zoals Hoogkarspel-Zuid, Centrum-West Venhuizen en het Landje van Fleur. Ook werken we aan de hervormingsagenda Jeugd en de meerjarige onderhoudsprogramma’s voor wegen en bruggen. Onze deelname aan gemeenschappelijke regelingen blijft essentieel. Voor een kleine gemeente als de onze is samenwerking noodzakelijk om de kwaliteit van dienstverlening te waarborgen. 3 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Drechterland staat er op dit moment goed voor, zowel inhoudelijk als financieel. We hebben een eigen koers gekozen en met succes. De gemeente groeit, en gemiddeld genomen gaat het goed met onze inwoners. Natuurlijk blijven er maatschappelijke uitdagingen, maar tegelijk zien we volop kansen om het leven in Drechterland nog mooier, beter en gezonder te maken. De inhoudelijke en financiële kaders in deze nota bieden u houvast bij de voorbereiding van en afwegingen voor de programmabegroting. Financieel beeld Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 Mutaties ten laste van het begrotingsresultaat tot en met april 2025 2025 477
2026 -1.162
2027 -1.478
2028 -2.217
2029 -1.220
-
-105
-104
-102
-100
- Raad oktober 2024 - Strategische vastgoedplan - Raad december 2024 – Meedoen regeling
-36 -15
-15
-15
-15
-15
- Raad januari 2025 - Verhoging plafond startersleningen - Raad juni 2025 – Uitvoeringsprogramma verkeersplan*
-12 -250
-12 -250
-12 -250
-12 -250
-12 -250
164 voordelig
-1.545 nadelig
-1.859 nadelig
-2.597 nadelig
-1.597 nadelig
Begrotingsresultaat primitieve begroting 2025 - Raad september 2024 - Verkeersmaatregelen Venhuizen
Begrotingsresultaat
* Onder voorbehoud van vaststelling door de Raad
Er zijn voor de Voorjaarsnota 2025 en de Kadernota 2026-2029 diverse mutaties aangeleverd. Na doorrekening hiervan ziet het begrotingsresultaat er als volgt uit: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 2025
2026
2027
2028
2029
Begrotingsresultaat bijgestelde begroting 2025
164
-1.545
-1.859
-2.597
-1.597
- Mutaties Voorjaarsnota 2025 - Mutaties Kadernota – Uitgangspunten B2026
1.367
94 23
276 128
-855 360
-700 -706
-117
-336
-240
-172
- Mutaties Kadernota – Nieuw beleid en autonoom 2026
Begrotingsresultaat
-1.203
-1.546
-1.790
-3.332
-3.176
nadelig
nadelig
nadelig
nadelig
nadelig
Als gevolg van de mutaties die zijn aangeleverd bij deze Voorjaarsnota en de Kadernota is er voor de jaren 2025 tot en met 2029 sprake van een nadelig resultaat.
4 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Structureel en reëel evenwicht Structureel evenwicht Er moet sprake zijn van structureel financieel evenwicht. Dit geldt per jaarschijf. Hiervan is sprake als de structurele lasten tenminste gedekt worden door structurele baten. Een begroting in structureel evenwicht is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Reëel evenwicht Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn.
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen reserves
-3.961 2.575
-2.254 708
-2.424 634
-4.224 892
-4.135 958
Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
-1.203 -241
-1.546 -7
-1.790 -27
-3.332 -
-3.176 -
Structureel begrotingssaldo
-962 nadelig
-1.539 nadelig
-1.763 nadelig
-3.332 nadelig
-3.176 nadelig
5 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Ontwikkeling Algemene reserve Conform uw wens presenteren wij bij elk planning- en controldocument de stand van zaken van de Algemene reserve voor het lopende jaar en de meerjarige ontwikkeling hiervan. Alle genomen besluiten tot en met april 2025 zijn verwerkt. 2025 stand 1-1-2025 * 11.477
vrij besteedbaar
Stortingen Winstneming grondexploitatie
storting
onttrekking
Stand 31-12-2025
130
Saldo Jaarrekening 2024 na resultaatbestemming
1.340
Onttrekkingen Cup - Noord Zuid verbinding
20
Donatie kruidenrijke grasmengsels Saldo Overhevelingsbesluit 2024-2025
8 885
Begrotingsresultaat 2025: Primitieve begroting 2025 Verhoging plafond startersleningen
477 12
Strategische vastgoedplan Meedoen regeling
36 15
Uitvoeringsprogramma verkeersplan (onder voorbehoud) Saldo Voorjaarsnota 2025
250 1.367
Totaal
11.477
1.947
2.592
10.832
* Betreft de stand per 31 december 2024 conform de Jaarstukken 2024
De meerjarige ontwikkeling ziet er als volgt uit. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten van deze Voorjaarsnota en Kadernota.
Jaar
stand 1-1
storting
onttrekking
stand 31-12
2025
11.477
1.947
2.592
10.832
2026
10.832
275
1.662
9.445
2027
9.445
623
1.790
8.278
2028
8.278
319
3.332
5.265
2029
5.265
0
3.176
2.089
3.164
12.552
6 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Beslispunten Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029; 2. In te stemmen met de voorgestelde mutaties die leiden tot aanpassing van de begroting 2025 en de voorgestelde mutaties te verwerken in de meerjarenraming 2026-2029; 3. In te stemmen met de gevraagde investeringsbudgetten; 4. In te stemmen met de mutaties voor de reserves en voorzieningen; 5. In te stemmen met het nieuw beleid zoals voorgesteld in deze kadernota; 6. De punten 2 tot en met 5 via een begrotingswijziging te verwerken.
7 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Uitgangspunten Begroting 2026 en de meerjarenraming De basis voor de Begroting 2026 zijn de begrote budgetten zoals opgenomen in de meerjarenraming van de begroting 2025. Deze worden bijgesteld met indexatie en autonome ontwikkelingen. Algemeen Algemene prijsinflatie Salarissen
Indexatie Septembercirculaire 2025 Indexatie Septembercirculaire 2025
Rente Rente op nieuwe investeringen
3,5 %
Tarieven en heffingen Secretarieleges Onroerendezaakbelastingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Rioolheffing Afvalstoffenheffing
Indexatie Septembercirculaire 2025 Indexatie Septembercirculaire 2025 Indexatie Septembercirculaire 2025 Indexatie Septembercirculaire 2025 Conform PSWR Kostendekkende tarieven
Overige Algemene uitkering gemeentefonds Gemeenschappelijke regelingen
Septembercirculaire 2025 Begroting 2026 GR incl. aanvullende ombuiging
Subsidies Budgetsubsidies Waarderings- en overige subsidies
3,44 % 0%
SED organisatie
Begroting 2026 SED Organisatie
8 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Toelichting uitgangspunten Algemeen • Voor prijsgevoelige budgetten wordt in beginsel rekening gehouden met een inflatiepercentage gebaseerd op de indexatie zoals die in de Septembercirculaire is opgenomen. • Voor de salarissen wordt in beginsel rekening gehouden met een inflatiepercentage gebaseerd op de indexatie zoals die in de Septembercirculaire is opgenomen. Rente • De rente op nieuwe investeringen wordt vastgesteld op 3,5%. Dit percentage is gebaseerd op het rentepercentage van een lening bij de BNG met een looptijd van 25 jaar. Mocht het rentepercentage ten tijde van het opstellen van de begroting 2026 afwijken, dan zal dat percentage als uitgangspunt worden genomen. Tarieven en heffingen • Voor de tarieven wordt rekening gehouden met een indexatie zoals die in de Septembercirculaire is opgenomen. • Voor de onroerendezaakbelastingen wordt uitgegaan van een opbrengststijging conform de indexatie die in de Septembercirculaire is opgenomen. Dit is exclusief de areaal uitbreiding. • Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt kostendekkende tarieven. Zodra de nieuwe kosten bekend zijn, die de HVC in 2026 bij de gemeenten in rekening gaat brengen, wordt aan de gemeenteraad een voorstel gedaan met betrekking tot de tarieven voor 2026. Overige • De Algemene Uitkering uit het gemeentefonds voor 2026 wordt gebaseerd op de Septembercirculaire 2025.
In de Algemene Uitkering worden loon- en prijsontwikkelingen verwerkt op basis van de landelijke cijfers. In de meerjarenraming van de Algemene Uitkering voor de jaren 2026 t/m 2029 wordt uitgegaan van het systeem van lopende prijzen. Dit betekent dat rekening wordt gehouden met de compensatie voor loon- en prijsstijgingen in de jaren 2026 t/m 2029. •
Voor indexatie van de bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen wordt aangesloten bij de Financiële Uitgangspunten gemeenschappelijke regeling Noord Holland Noord van de Regietafel GRen NH-N (zie bijlage). Uitgangspunt Regietafel voor 2026 is loonindexatie 3,4% (met een structurele inhaalindexatie van 3,8%), prijsindexatie 2,6% (met een inhaalindexatie van 5,4%). Daarbij wordt een gewogen gemiddelde gehanteerd waarbij de prijsindexatie voor 30% meeweegt en de loonindexatie voor 70%. Voor 2026 wordt dan een indexatie toegepast van 7,44% (7,2% x 0,7 + 8% x 0,3) en vanaf 2027 wordt dan 3,16% toegepast (3,4% x 0,7 + 2,6% x 0,3). Echter, bij de behandeling van de Kaderbrieven 2026 van de gemeenschappelijke regelingen in Noord Holland Noord hebben diverse raden in hun zienswijze aangegeven dat de gemeenschappelijke regelingen moeten bezuinigen door geen indexatie toe te passen of in ieder geval de inhaalindexatie niet toe te passen. Bij sommige gemeenschappelijke regelingen is daarbij nog om aanvullende ombuigingen gevraagd. Mocht het Algemeen bestuur van een de gemeenschappelijke regeling besluiten na de vaststelling van de begroting 2026 van de GR dat er aanvullende ombuigingen komen, dan wordt de indexatie conform dat voorstel gehanteerd.
Subsidies • Voor budgetsubsidies wordt de indexatie toegepast die ook wordt gehanteerd voor gemeenschappelijke regelingen gecorrigeerd met een gemiddelde bezuinigingsopgave van 4%. SED-organisatie • Voor de bijdrage aan de SED-organisatie wordt aangesloten bij de bijdrage uit de Begroting 2026 van de SED-organisatie.
9 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Beleidsontwikkelingen Programma 1 Bestuur en dienstverlening Dienstverlening Proces om te komen tot de Participatieverordening In 2025 is gestart met het proces om te komen tot een participatieverordening. Deze moet op1 januari 2027 in werking treden conform de wet ‘Versterking participatie decentrale overheden’. Het jaar 2025 staat in het teken van onderzoeken en definiëren, samen met belanghebbenden. Een zorgvuldige implementatie van de verordening is essentieel. Vanaf 2026 is meer inzet van vakafdelingen onvermijdelijk, zoals juridische zaken, communicatie en dienstverlening. Zodra het uitvoeringsplan in beeld is, leggen wij de budgettaire consequenties aan u voor.
Overhead Gemeentelijke belastingen Vanuit SED in balans heeft de afdelingen belastingen controles uitgevoerd naar de kwaliteit van de data. Hieruit bleek dat verbetering van de datakwaliteit essentieel is. In overleg met het bestuur worden hier kosten voor gemaakt die o.b.v. nacalculatie opgenomen worden in de najaarsnota en als perceptiekosten worden verwerkt. Nieuwe Archiefwet 2021 De nieuwe Archiefwet 2021 is op 18 februari 2025 aangenomen door de Tweede Kamer en treedt medio 2026 in werking. De wet sluit beter aan bij de digitale informatievoorziening en stelt hogere eisen aan het duurzaam toegankelijk maken van overheidsinformatie. Belangrijke gevolgen voor onze organisatie: • Verkorting overbrengingstermijn van 20 naar 10 jaar: dit vraagt om versnelling in de archiefvorming en mogelijke tijdelijke inzet op achterstanden. • Verplichte aanstelling van een archivaris die rapporteert aan het college: dit vraagt organisatorische en financiële inzet. • Versterking duurzaam informatiebeheer: structurele investeringen in systemen, processen en opleiding zijn noodzakelijk. • Financiële consequenties: landelijke en lokale koepels pleiten voor compensatie vanwege de structurele impact op capaciteit en middelen. Deze ontwikkelingen worden meegenomen in de strategische doorontwikkeling van onze informatievoorziening en vragen structurele aandacht in de komende jaren.
De financiële consequenties worden nog uitgezocht en gecommuniceerd in de volgende P&C-documenten. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) 1 januari 2026 treedt de WMEBV in werking. De WMEBV regelt dat digitaal verkeer tussen burger en overheid juridisch gelijkwaardig is aan schriftelijk verkeer. Overheidsorganisaties moeten digitale communicatie toegankelijk, begrijpelijk en veilig inrichten, met behoud van keuzevrijheid voor de burger. Voor onze organisatie betekent dit: • Het bieden van duidelijke, toegankelijke en veilige digitale contactmogelijkheden; • Het actualiseren van communicatiekanalen en procedures; • Samenhang met informatiebeheer, dienstverlening en juridische kaders. De uitvoering vraagt om samenwerking tussen publiekszaken, ICT en juridische advisering en wordt meegenomen in de bredere opgave van digitale dienstverlening. De financiële consequenties worden nog uitgezocht en gecommuniceerd in de volgende P&C-documenten.
10 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Wet- en regelgeving informatievoorziening De ontwikkelingen in wet- en regelgeving op het gebied van informatievoorziening vragen structurele aandacht binnen de organisatie. Nieuwe en gewijzigde wetten zoals de Archiefwet 2021, WMEBV, Woo, AVG, de Wet digitale overheid en de NIS2-richtlijn stellen hogere eisen aan de inrichting van digitale processen, informatiebeheer en beveiliging. Dit vraagt om: • Strategische keuzes en investeringen in systemen, capaciteit en opleiding; • Versterking van samenhang tussen beleid, uitvoering, ICT en juridische toetsing; • Structurele verankering van informatievoorziening als integraal onderdeel van bedrijfsvoering en dienstverlening. Juridische zaken - Klachtencoördinator Het aantal klachten dat een formele behandeling vereist, neemt toe. Dit vraagt om een structurele aanpak en een efficiënte coördinatie van het klachtenproces. De conclusie van een rekenkameronderzoek benadrukt de noodzaak voor verbeteringen in de klachtenbehandeling en het waarborgen van een efficiënte afhandeling. Om hieraan tegemoet te komen willen wij een klachtencoördinator aanstellen die zich specifiek richt op het snel en adequaat afhandelen van klachten, het verbeteren van de klanttevredenheid en het professionaliseren van het klachtenproces.
Deze investering is essentieel om zowel de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen als om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van klachtenbehandeling. Woo-Jurist Door de groeiende complexiteit en het toenemende aantal verzoeken op grond van de Wet open overheid, is er een duidelijke behoefte aan gespecialiseerde juridische ondersteuning. Wij verzoeken daarom om structureel budget voor een Woo-jurist, die ondersteunt bij het tijdig en correct afhandelen van deze verzoeken en zorgt voor naleving van de wet- en regelgeving op dit gebied.
11 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Programma 2 Ruimte Duurzaamheid en milieu Afval Het budget voor de afvalinzameling en – verwerking wordt geïndexeerd op basis van de gebruikelijke indexaties. In 2026 wordt het huidige beleidsplan geëvalueerd en een opmaat gemaakt voor een nieuw beleidsplan; vaststelling wordt verwacht eind 2026/ begin 2027. Eveneens blijven we doorlopend samen met HVC kijken naar mogelijke kostenbesparingen en verbeteringen in beleid, inzameling en verwerking. De gemeenschappelijke regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) werkt momenteel aan een toekomstscenario voor de nazorg van de voormalige vuilstortlocatie in Westwoud. Hoewel de financiële gevolgen nog niet bekend zijn, is het aannemelijk dat de ontwikkelingen leiden tot structurele of incidentele kosten voor de deelnemende gemeenten. In de meerjarenraming is op dit moment geen bedrag opgenomen. We blijven de ontwikkeling nauwgezet volgen en verwerken deze zodra meer duidelijkheid ontstaat. Erfgoed en monumenten In samenwerking met de historische verenigingen is in het verleden een inventarisatie gemaakt van objecten die binnen de diverse kernen monumentale waarden hebben en mogelijk kunnen worden aangewezen als gemeentelijk monument. Een aantal van deze objecten is vervolgens aangewezen als gemeentelijk monument.
Ook is bij een aantal objecten onderzoek gedaan om de monumentale waarden vast te stellen, maar is nog geen advies gegeven tot een definitief besluit. Aan dit traject wordt verdere uitvoering gegeven. Daarbij wordt onderzoek gedaan naar de monumentale waarden van ieder object inclusief behandeling door de erfgoedcommissie. Op basis van de uitkomsten neemt de gemeente besluiten over het al dan niet aanwijzen van monumenten. In dit traject lopen we er tegenaan dat er geen beleid is vastgesteld voor het wegen van uitkomsten van onderzoek; wanneer leiden deze tot aanwijzing van een monument en wanneer niet? Het vastleggen van uitgangspunten blijkt gewenst omwille van transparantie, uniformiteit en vlottere afwikkeling. Ook zijn meer uitgangspunten gewenst die helpen goede keuzes te maken voor de inzet van de beperkte capaciteit. Een Erfgoednota is gewenst, waarin zaken worden vastgelegd en keuzes worden gemaakt. Er is beperkt ruimte voor toezicht en handhaving op erfgoed en monumenten en deze is daarom reactief ingericht. Dit brengt soms niet gewenste situaties, waarbij erfgoed of monumenten zijn aangetast. In de praktijk blijkt de beschikbare capaciteit te beperkt om de instandhouding van monumenten voldoende te waarborgen. De wens bestaat meer inzet te kunnen plegen op preventie, bijvoorbeeld door meer inzet op voorlichting en overleg.
Zeker bij erfgoed is voorkomen (van verval) beter dan genezen. Daarvoor is structurele uitbreiding van capaciteit nodig. Klimaatadaptatie We gaan verder met het uitvoeren van de vastgestelde Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. We blijven dit doen in regionale samenwerking, waarbij de regiogemeenten gezamenlijk een regiocoördinator inzetten en de kosten van het samenwerkingsverband gezamenlijk dragen. Naast andere acties, wordt in het kader van de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie in 2025 gestart met de update van de stresstest. Dit proces loopt door tot in 2026. Deze stresstest brengt per gemeente in beeld in welke mate de gemeente kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Landelijk geldt de afspraak dat gemeenten iedere zes jaar een dergelijke stresstest uitvoeren. Daarom is nu deze update gepland. De stresstest combineert informatie over mogelijke effecten van extreme weerssituaties in de toekomst met gegevens over hoe gevoelig objecten en functies zijn voor deze effecten. Op basis daarvan wordt in beeld gebracht waar en wanneer welke knelpunten kunnen ontstaan. Dit gebeurt zowel voor de bebouwde omgeving als voor het landelijk gebied. De stresstest resulteert in overzicht van de risico’s, een adaptatiestrategie en een uitvoeringsaanpak voor de komende jaren.
Isoleren, NIP Als de aanpak in 2025 succesvol verloopt, kan in 2026 worden gestart met de tweede tranche van het NIP. Vanuit de tweede tranche van het NIP heeft Drechterland een SPUK van 1.109.000 ontvangen.
12 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Treffen van mitigerende maatregelen SMP Nadat in 2025 een SMP is opgesteld, moet in 2026 uitvoering worden gegeven aan het plan. De verwachte uitgaven hiervoor bedragen in 2026 voor Drechterland 103.000. Monitoring Soorten Management Plan (2027 e.v.) Kosten voor monitoring van het gebiedsgerichte plan dat erop gericht is de verblijfsruimte van beschermde diersoorten veilig te stellen als gevolg van isolerende werkzaamheden. Warmtetransitie, TVW en Warmteplan Er wordt een Warmteplan opgesteld. Het Warmteplan is een vervolg op de Transitievisie Warmte en beschrijft hoe de gemeente de warmtetransitie vorm geeft en waar de komende jaren kansen liggen voor een aardgasvrije gebouwde omgeving. Kosten worden gedekt uit bestaande middelen (Reserve Duurzaamheid en CDOKE). Er wordt een uitvoeringsplan voor het buitengebied opgesteld. In het uitvoeringsplan staat hoe en wanneer een gebied (of wijk) aardgasvrij zou kunnen worden. Het plan wordt met netbeheerders, lokale stakeholders en de inwoners van het plangebied opgesteld. Voor het opstellen van het plan is subsidie van de provincie verkregen.
Ruimtelijke ontwikkeling Woningbouwontwikkeling Om invulling te geven aan de woningbouwopgave uit de Woondeal 2.0 Regio Noord-Holland Noord van 1.000 woningen in 2030, zetten we ons onverminderd in om de woningbouwprojecten in onze gemeente te faciliteren. Volgens het Afwegingskader Wonen Westfriesland 2024 blijven we voor alle nieuwbouwplannen nastreven om minimaal 65% betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur, te realiseren. Deze hoge ambitie vergt een professionaliseringsslag van de ambtelijke organisatie, waardoor deze zowel kwalitatief als kwantitatief beter in staat is om deze woningbouwplannen projectmatig te faciliteren. Daarbij streven we ernaar om de faciliteringskosten van de organisatie zoveel mogelijk te verhalen op de projectontwikkelaar.
13 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Programma 3 Samenleving Sociaal Domein Inleiding Sinds de decentralisaties in 2015 werken we met elkaar, elke dag opnieuw, keihard aan een inclusieve samenleving. Een plek waar iedereen mee kan doen, op eigen kracht of met een zetje in de rug vanuit de omgeving. Het is onze taak als gemeente om die ondersteuning zo effectief, duurzaam en betaalbaar mogelijk te laten zijn. Ondanks al het harde werk wat we samen verzetten met onder andere onze maatschappelijke partners, gebiedsteams, zorginstellingen, de regio en vrijwilligers, zien we dat het lastig is om grip en regie te houden op de beheersbaarheid en betaalbaarheid van ons sociaal domein. Grip en regie worden bemoeilijkt door alle maatschappelijke ontwikkelingen en veranderingen om ons heen. Voor het sociaal domein zijn de belangrijkste veranderingen tussen nu en 2050 de sterke vergrijzing, de onverminderde mentale problemen van de jeugd (HBSC 2021) en het toenemende aantal huishoudens in armoede en je hebt de ingrediënten voor een toename van de stijging van de kosten in ons sociaal domein. Niet alleen binnen onze gemeente, maar ook landelijk bepalen deze ontwikkelingen de politieke agenda voor de komende jaren. Het betekent ook dat, zelfs wanneer we wel volledige grip en regie zouden hebben, de vraag om ondersteuning, zorg en hulp en daarmee ook de kosten, alleen maar zullen toenemen.
Meer grip en regie kunnen ons echter wel helpen om ervoor te zorgen dat de stijging ervan afvlakt. Een van de manier waarop we dat doen is door de nieuwe inkoop van Wmo en Jeugd. Daarin zijn afspraken opgenomen die ons grip geven op financiën. Vorig jaar hebben we aangegeven dat de belangrijkste opgave in de doorontwikkeling van het sociaal domein is de beweging naar de voorkant (voorveld) waar we de komende jaren vol op willen gaan inzetten. Preventie is in toenemende mate centraal komen te staan. We hebben een begin gemaakt aan een vernieuwde visie op het sociaal domein waarin deze uitgangspunten worden gehanteerd. Of het nu gaat om de hervormingsagenda Jeugd, het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming of schuldhulpverlening: alles draait om het voorkomen van problemen of de verergering daarvan door te anticiperen op wat mogelijk gaat komen. Het betreft voor 2026 een beleidsarme nota. De voorstellen zijn gericht op de maatschappelijke opgave “beweging naar de voorkant/preventie” binnen het sociaal domein. Maar gezien de financiële positie van de gemeente bouwen we zo veel mogelijk voort op bestaand beleid. Visie sociaal domein In 2025 wordt de nieuwe Visie Sociaal Domein vastgesteld. Deze wordt in samenwerking met de gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland tot stand gebracht.
Na vaststelling van deze visie wordt er gewerkt aan een sociaal domein breed uitvoeringsplan. Dit plan beschrijft hoe er uitvoering wordt gegeven aan de nieuwe visie. Hoe wij onze inwoners, met de beschikbare middelen, het beste tot dienst kunnen zijn op onder andere de onderwerpen Bestaanszekerheid, Sociale basis, Wmo en Jeugd. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is om meer samen te werken, toegankelijker te zijn voor de inwoners en beter gebruik te maken van het bestaande aanbod aan voorzieningen in de gemeente. Participatiewet in balans In juni 2024 is het wetsvoorstel Participatiewet in balans ingediend. De inwerkingtredingsdatum, 1 januari 2026, is nog onzeker. Het wetsvoorstel heeft als doel om de Participatiewet te versoepelen. Er komen bijvoorbeeld meer inkomensvrijlatingen en er kan soepeler worden omgegaan met de aanvraagdatum. De mogelijkheden voor maatwerk die er nu al zijn, worden meer vastgelegd in de wet zodat er meer gelijkheid is onder gemeenten. Veel van deze mogelijkheden tot maatwerk werden al uitgevoerd door WerkSaam. Het wetsvoorstel heeft voornamelijk effect op WerkSaam Westfriesland. Zij informeren u hierover via de P&C documenten en via het nieuwe beleidsplan dat vanaf 1 januari 2026 van kracht wordt. Het is nog afwachten of en welk effect het wetsvoorstel zal hebben op de begeleiding van de doelgroep zorgklanten.
De gemeente begeleidt momenteel deze doelgroep. De gemeente heeft actief contact met WerkSaam hierover. Zodra het wetsvoorstel meer duidelijkheid biedt wordt hier meteen op geanticipeerd. Daarnaast heeft het wetsvoorstel invloed op de uitvoering van bijzondere bijstand door de gemeente. De menselijke maat zal vaker toegepast worden en er is meer ruimte voor bijverdiensten. Dit kan leiden tot hogere kosten voor de bijzondere bijstand. 14 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Ook dienen inwoners meer bij de hand genomen te worden in plaats van dat het accent op zelfredzaamheid ligt. Het doel van het wetsvoorstel wordt sinds 2024 doorgevoerd binnen de gemeente. WerkSaam Westfriesland WerkSaam voert vanaf 1 januari 2026 het nieuwe beleidsplan uit. WerkSaam is momenteel bezig met het opstellen van het nieuwe beleidsplan. Het huidige beleid is geëvalueerd en wordt in het nieuwe beleidsplan geoptimaliseerd waarbij de nieuwe wetswijzigingen, waaronder Participatiewet in Balans, worden meegenomen. Het beleidsplan komt voor een zienswijze langs de gemeenteraden. Lokaal uitvoeringsplan Schuldhulpverlening SED Het lokaal uitvoeringsplan Schuldhulpverlening SED wordt vastgesteld voor de periode 2025-2028. Het uitvoeringsplan is een voorzetting van de lijn die we, in het vorige uitvoeringsplan, hebben ingezet maar met een grotere focus op samenwerking met onze ketenpartners en op het voorkomen van schulden. Daar waar schulden zijn ontstaan blijft passende hulp beschikbaar. Inburgering Eén van de beleidsuitgangspunten binnen het regionale beleidskader inburgering is dat de middelen van het rijk taakstellend zijn. Tot nu toe passen de inburgeringskosten nog binnen de rijksmiddelen, maar het is niet zeker of dit zo blijft. Er gaan geluiden op dat het rijk per 2026 een bezuiniging van 10% op de middelen voor inburgeringsvoorzieningen doorvoert.
Daarnaast is er sprake van hoog verzuim onder inburgeraars waardoor er meer taallesuren afgenomen moeten worden dan begroot. Ook de kosten voor de inburgeringsvoorziening maatschappelijke begeleiding kunnen hoger uitvallen nadat het huidige contact met de huidige contractpartner afloopt. Inkoop Jeugdhulp en Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2025 Per 1 juli 2025 gaan de nieuwe overeenkomsten in voor Jeugdhulp en Wmo. Als gevolg van landelijke en (boven)regionale ontwikkelingen, jurisprudentie en een onderzoek naar het resultaatgestuurd werken in de regio Westfriesland, zijn er diverse wijzigingen doorgevoerd. Deze wijzigingen hebben als doel om knelpunten op te lossen om zo de werking van het resultaatgestuurd werken te verbeteren. De door de Westfriese gemeenteraden vastgestelde beleidsuitgangspunten voor de inkoop, schetsen de nieuwe kaders voor de uitvoering van resultaatgestuurd werken van 2025 en verder. Het vraagt tijd om de nieuwe systematiek op een efficiënte en effectieve wijze voor de gemeente en aanbieders te realiseren. Regionaal dashboard De 1e mijlpaal van de planning van het dashboard is eind 2024 behaald. Er is een Proof of concept (POC) van het regionaal dashboard met de (statische) data. Er wordt doorontwikkeld op de kritieke prestatie indicatoren (KPI’s) in samenwerking met de Netwerkorganisatie Zorg in regio Westfriesland. De 1ste fase is in afronding.
De 2de fase zal bestaan uit het werken aan de technische omgeving zodat er actuele data vanuit het landelijk berichtenverkeer benut kan worden en alle regiogemeenten aangesloten zijn op de POC. Regievoering De nieuwe overeenkomsten jeugdhulp gaan per 1 juli 2025 in. Op dit moment zijn de West-Friese gemeenten bezig met de implementatie hiervan. Eén van de onderdelen uit deze implementatie is ‘regievoering’ vanuit de lokale teams. Hiermee wordt bedoeld dat er één professional is die het aanspreekpunt is voor de casus. Het onderwerp regievoering komt zowel terug in de Hervormingsagenda Jeugd als in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In deze twee landelijke ontwikkelingen is het versterken van de lokale teams een grote prioriteit. Dit is een ontwikkeling voor de komende jaren, waar we zowel lokaal en als regio stappen in gaan zetten. Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming Het Toekomstscenario schetst op hoofdlijnen hoe de bescherming en ondersteuning voor deze gezinnen en huishoudens én de inrichting van de Zorg en Veiligheidsketen er tussen 2026-2031 uit moet gaan zien. Hierbij ligt de focus op het vergroten van de deskundigheid over (on)veiligheid en het doorbreken van het huidige ‘estafettemodel’, waarbij gezinnen en huishoudens te maken krijgen met veel verschillende instanties die ‘het stokje’ aan elkaar doorgeven.
Het Toekomstscenario betreft een langjarig ontwikkelprogramma waarin transformatie centraal staat.
15 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Medio 2024 heeft het bovenregionale programma een doorstart gemaakt en is er tezamen met de betrokken partners een bovenregionaal programmaplan opgesteld. Aan de hand van dit programmaplan zullen regionale projecten/pilots worden uitgewerkt die bijdragen aan de doelstellingen van het Toekomstscenario. De lokale opgaven vanuit het Toekomstscenario worden in samenwerking met de Hervormingsagenda opgepakt. Hierbij gaat het onder andere om het versterken van de lokale teams op het gebied van preventie en onveiligheid. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo vanaf 2027 Vanaf 2027 zal er voor de Wmo weer een inkomensafhankelijke bijdrage gevraagd worden van cliënten die gebruik maken van een voorziening. De verwachting is dat de dempende effecten niet hoog zullen zijn omdat mensen die eenmaal een voorziening op grond van de Wmo hebben ontvangen deze niet snel zullen beëindigen. De maximale eigen bijdrage zal naar verwachting € 328 per maand zijn en geldt vanaf een inkomen van € 61.000 voor alleenstaanden en € 70.500 voor een meerpersoonshuishouden. Het Rijk heeft het gemeentefonds hier op gekort. Besluit bouwwerken en leefomgeving In het kader van de aanscherping van deze wet worden brandveilige doorgangen bevorderd. Voor mensen die in een al wat oudere flat wonen betekent dit vaak dat de scootmobiel niet meer op de gang gestald mag worden.
Momenteel wordt onderzocht welke woongebouwen hiermee te maken hebben of eventueel op kort termijn te maken gaan hebben en wat dit voor gevolgen heeft voor de Wmo. Hervormingsagenda Jeugd Door de ontstane te korten op de inzet van Jeugdzorg in de jaren 2023 en 2024 ontvangt Drechterland in 2025 een compensatie van het Rijk. Op basis van het advies van de deskundigencommissie wordt verzocht deze financiële middelen in te zetten om uitvoering te geven aan enkele opgaven uit de hervormingsagenda: Versterken van het lokale team wegens de verschuiving door de hervorming Inrichten van een stevig en preventief dekkend zorglandschap Versterken organisatie gemeenten en Netwerkorganisatie. Dit betreft opgaven waar gemeenten vanuit het Rijk in een eerdere fase nog geen extra middelen voor heeft ontvangen. Alleenverdienersproblematiek Alle mensen in Nederland moeten een inkomen hebben waarmee ze kunnen rondkomen. Mensen met lage inkomens krijgen verschillende toeslagen via de Belastingdienst. Door een ongunstige samenloop van regelingen hebben huishoudens waarvan een persoon een uitkering ontvangt via het UWV een lager besteedbaar inkomen dan vergelijkbare huishoudens met een bijstandsuitkering. Door een wetswijziging is het per 1 januari 2025 voor gemeenten mogelijk om jaarlijks een bijdrage te verstrekken om dit verschil op te vangen.
De bijdrage is een vast bedrag, waarvan de hoogte jaarlijks bij ministeriele regeling wordt vastgesteld. Het betreft een tijdelijke regeling tot 1 januari 2028. Voor de jaren 2025 t/m 2027 wordt jaarlijks € 39.508 ontvangen om deze regeling te bekostigen. U wordt via de P&C documenten op de hoogte gehouden van de uitgaven.
Sport, Cultuur en recreatie Mediawet Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is een wijziging van de Mediawet 2008 aan het voorbereiden met als doel de lokale publieke media-laag te versterken. De streefdatum voor inwerkingtreding van de gewijzigde Mediawet is 1 januari 2028. De twee belangrijkste wijzigingen voor gemeenten zijn de overgang van lokale omroepen naar streekomroepen, en het feit dat de bekostiging van de nieuwe streekomroepen niet meer via de gemeente zal lopen. Zorgplicht bibliotheek (decentralisatie-uitkering 2025-2026) Het Rijk vindt de bestaande bibliotheekwet te vrijblijvend. Momenteel is de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de bibliotheek geformuleerd als bevorderingstaak. Er komt een wetswijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) waarbij er een wettelijke zorgplicht komt voor gemeenten. Het normenkader bepaalt waar de gemeente verantwoordelijk voor wordt. Voor het jaar 2025 en 2026 heeft het Rijk, ter voorbereiding op de zorgplicht, een decentralisatie-uitkering beschikbaar gesteld van 16 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
€ 2,95 per inwoner. Dit bedrag is voor de gemeente Drechterland verhoogd naar € 100.000. Vanaf 2027 krijgen de gemeenten dit bedrag voor de zorgplicht via het gemeentefonds. Gezonde generatie 2040 Drechterland Drechterland wil een gezonde generatie. Dit is tevens het landelijk doel. Het Rijk heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld: de IZA en GALA-middelen. IZA staat voor het Integraal Zorg Akkoord en zijn regionale middelen en GALA staat voor het Gezond en Actief Leven Akkoord en zijn lokale middelen. Met deze middelen voeren we momenteel een plan van aanpak maken en uit met drie focuspunten: sociale basis, gezondheid, en sport, bewegen en cultuur. Binnen deze drie focuspunten is een verbinding met de verschillende domeinen en wordt gestreefd naar een integrale aanpak. Middels het GALA draaien we lokaal de volgende projecten: • Sportakkoord: De ambities uit het Nationaal Sportakkoord II zijn vertaald naar het Lokaal Sportakkoord Drechterland. • Brede Regeling Combinatiefuncties: Team Sportservice Noord Holland zet in op sportbevordering voor inwoners van de gemeente Drechterland. Sportservice voert voor de gemeenteactiviteiten uit in het kader van de Brede Sport combinatiefuncties. De cultuurcoach ondersteunt de basisscholen met cultuureducatie en muziekonderwijs. De GALA middelen lopen echter af eind 2026.
Er is momenteel nog geen zicht op nieuwe middelen vanuit het Rijk voor deze doelstellingen. Het is daarom mogelijk dat na 2026 al bovenstaande projecten stoppen, indien er ook geen gemeentelijke middelen voor beschikbaar zijn. De uitvoerende partners zijn hiervan op de hoogte. Erfgoed en Monumenten De uitvoering van de taken op gebied van Erfgoed en monumenten is belegd binnen het domein Ruimte bij Ruimtelijk beleid en VTH. Het betreft de aanwijzing van monumenten, verstrekken van subsidies voor de instandhouding van monumenten, toezicht en handhaving ten aanzien van de instandhoudingsplicht en ontwikkeling en uitvoering van beleid omtrent de wijze waarop we vanuit ons publieke belang naar onze geschiedenis kijken en hoe, en in welke mate, we ervoor zorgen dat onze inwoners het erfgoed (leren) kennen, kunnen beleven, gaan waarderen en duurzaam kunnen blijven benutten in de tegenwoordige tijd. Omdat de taakuitvoering is belegd binnen het domein ruimte wordt voorgesteld de beschrijving van Erfgoed en monumenten voortaan een plaats te geven binnen programma 2.
Onderwijs Inclusief onderwijs Het Rijk streeft ernaar dat in 2035 de meeste scholen de overgang naar inclusief onderwijs hebben gemaakt. Dit betekent dat kinderen en jongeren met en zonder extra ondersteuningsbehoeften zoveel mogelijk samen naar dezelfde, nabijgelegen school gaan. Om dit te realiseren, is het noodzakelijk dat ondersteuning waar nodig binnen de school en dicht bij het kind wordt georganiseerd, met inzet van een multidisciplinair team. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp en zorg. De beweging richting inclusief onderwijs kreeg aanvankelijk richting via de Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035, waarin gezamenlijke ambities en eerste stappen zijn vastgelegd. Inmiddels is dit verder geconcretiseerd in een landelijk beleidskader inclusief onderwijs, waarin de gezamenlijke visie en uitgangspunten van onderwijs, gemeenten en Rijksoverheid zijn vastgelegd. De komende jaren wordt deze ontwikkeling stapsgewijs verder uitgewerkt. Daarnaast wordt de wet- en regelgeving aangepast om het bieden van inclusief onderwijs beter uitvoerbaar te maken. Nationaal programma onderwijs Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) richt zich op herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona.
Vanuit het rijk heeft de gemeente middelen ontvangen om in samenwerking met scholen, kinderopvang, buitenschoolse opvang en andere lokale partijen maatregelen te nemen om de vaardigheden van kinderen op talentontwikkeling, cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak te stimuleren. De NPOmiddelen lopen tot en met juli 2025. In de komende periode richten we ons op het zorgvuldig afronden van lopende projecten en het onderzoeken van mogelijkheden voor het borgen van waardevolle initiatieven. 17 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Wetsvoorstel Doelmatige Aanpak Onderwijshuisvesting Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in voorbereiding de onderwijswetten met betrekking tot onderwijshuisvesting te wijzigen. Als het wetsvoorstel doorgang vindt, worden gemeenten verplicht om een integraal huisvestingsplan (IHP) vast te stellen voor vier jaar met een doorkijk van nog 12 jaar. Daarnaast wordt het begrip renovatie toegevoegd aan de voorzieningen in de huisvesting waar de gemeente voor verantwoordelijk is. Voor de gemeentelijke bekostiging van onderwijshuisvesting heeft de voorgestelde wetswijziging gevolgen. In de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Drechterland (2015) is renovatie nog geen voorziening. In het wetsvoorstel Doelmatige Aanpak Onderwijshuisvesting wordt renovatie wel een voorziening. Daarbij komt dat in het wetsvoorstel wordt verplicht het IHP te voorzien van uitvoeringsprogramma's voor de eerste vier jaar, met inbegrip van een financiële paragraaf. Waarschijnlijk gaat de wetswijziging in 2026 in.
Volksgezondheid Gezonde generatie 2040 Drechterland Drechterland wil een gezonde generatie. Dit is tevens het landelijk doel. Het Rijk heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld: de IZA en GALA-middelen. IZA staat voor het Integraal Zorg Akkoord en zijn regionale middelen en GALA staat voor het Gezond en Actief Leven Akkoord en zijn lokale middelen. Met deze middelen voeren we momenteel een plan van aanpak maken en uit met drie focuspunten: sociale basis, gezondheid, en sport, bewegen en cultuur. Binnen deze drie focuspunten is een verbinding met de verschillende domeinen en wordt gestreefd naar een integrale aanpak. Middels het GALA draaien we lokaal de volgende projecten: • JOGG: het creëren van een gezonde leefomgeving voor het opgroeiende kind ter bevordering van een gezond gewicht. • Home Start: erkend programma voor informele preventieve zorg waarmee ouders weer in hun kracht worden gezet. • Ketenaanpak Valpreventie: het signaleren en doorverwijzen van ouderen met valrisico naar de juiste interventie: het bestaande sportaanbod, valpreventieve cursussen zoals In Balans of de fysiotherapeut. • Welzijn op Recept: bedoeld om mensen met psychosociale klachten zonder medische noodzaak te helpen via welzijnsactiviteiten, en zo de druk op de huisarts en de tweede lijn zorg te verlagen.
• Eén tegen eenzaamheid: een initiatief dat zich inzet om eenzaamheid te signaleren, bespreekbaar te maken en te verminderen via samenwerking en praktische ondersteuning. • Kansrijke Start: kwetsbare ouders helpen zodat hun kinderen zo gezond mogelijk hun leven kunnen starten. In 2025 wordt het verstevigen van de coalitie voortgezet voor de samenwerking met alle partijen die betrokken zijn bij – 9 maanden/ + 9 maanden en de eerste 1000 dagen van een kind. De GALA middelen lopen echter af eind 2026. Er is momenteel nog geen zicht op nieuwe middelen vanuit het Rijk voor deze doelstellingen. Het is daarom mogelijk dat na 2026 al bovenstaande projecten stoppen, indien er ook geen gemeentelijke middelen voor beschikbaar zijn. De uitvoerende partners zijn hiervan op de hoogte. ZorgDomein ZorgDomein is een digitaal platform dat zorgprofessionals en gemeenten met elkaar verbindt. Via het platform kunnen verwijzers – zoals huisartsen, wijkteams en medisch specialisten – snel, veilig en digitaal verwijzen naar passende zorg of ondersteuning. Ook gemeentelijke voorzieningen zoals Wmoondersteuning, jeugdhulp of maatschappelijke begeleiding zijn hierin zichtbaar en toegankelijk. Vanuit het IZA wordt in 2025 gestart met ZorgDomein in de regio Noord-Holland Noord. ZorgDomein zal de aankomende tijd gefaseerd geïmplementeerd worden.
Op deze manier kunnen hulpvragen die binnenkomen bij medische verwijzers, direct naar het sociaal domein doorverwezen worden. ZorgDomein sluit aan bij de doorontwikkeling van het sociaal domein.
18 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Bezuinigingen GGD Hollands Noorden In 2025 zijn er vanuit de GGD Hollands Noorden bezuinigingsscenario's voorgelegd aan de Raad. In het Algemeen Bestuur is het besluit gevallen op een bezuinigingsscenario van 5%, waarbij effectief 4,1% bespaard wordt. De bezuinigingen zullen effect hebben op het beschikbare aanbod richting de inwoners, zoals het afschaffen van het laagdrempelig opvoedspreekuur. Er wordt de aankomende tijd gemonitord welke impact deze bezuinigingen teweegbrengen.
19 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Voorjaarsnota 2025 De voorjaarsnota bestaat uit nieuw beleid en autonome ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen met betrekking tot het huidig beeld en de budgetten die daarvoor in het verleden zijn toegekend. Deze mutaties worden financieel doorgerekend. In de tabel hieronder vindt u de aangeleverde mutaties per programma. Na de tabel volgt een toelichting op de mutaties.
Omschrijving
2025
2026
2027
2028
2029
Nieuw beleid/ autonome ontwikkelingen 2025 Programma 1 Bestuur en dienstverlening
0
0
0
0
0
Vitale dorpen
-40
0
0
0
0
Voorjaarsnota 2025 SED
-20
0
0
0
0
Duurzaam informatiebeheer
-30
0
0
0
0
Lasten:
Baten: Extra dividend BNG
20
0
0
0
0
AU - Decembercirculaire 2024 AU – Voorjaarsnota Rijk 2025
83 522
81 1.607
135 1.648
190 455
244 555
Onttrekking reserve Vitale dorpen ter dekking budget
40
0
0
0
0
Restant vrijval reserve Vitale dorpen
71
0
0
0
0
Storting Algemene reserve door vrijval reserve Vitale dorpen
-71
0
0
0
0
Nazorg ex-gedetineerden (budgettair neutraal)
-14
-14
-14
-14
-14
Dierenwelzijn
-7
-7
-7
-7
-7
Aanbesteding ruwmaaien en schouw
-32
-32
-32
-32
-32
Inhuur toezichthouder (budgettair neutraal)
-48
0
0
0
0
Verhoging onderhoud groenbudget
-100
-100
-100
-100
-100
Voorbereiding integraal contract
-30
0
0
0
0
Onderzoekskosten wegen
-25
-10
-10
-10
-10
Areaal uitbreiding nieuwbouwplan Overhaal
-10
-10
-10
-10
-10
Bebording Boekert Oosterblokker
-25
0
0
0
0
Snelheidsmaatregelen Schellinkhout
-20
0
0
0
0
Opstellen Erfgoednota
-50
0
0
0
0
Reserves programma 1 Bestuur en Dienstverlening
Programma 2 Ruimte Lasten:
Regionaal volkshuisvestingsprogramma
-8
-8
-8
-8
-8
Omgevingswet
-57
-66
-6
0
0
Preventie toezicht en handhaving monumenten en erfgoed
-34
-34
-34
-34
-34
Regionale samenwerking klimaatadaptatie
-4
-4
-4
-4
-4
SISA 2024 CDOKE (budgettair neutraal)
-446
0
0
0
0
-1.148
0
0
0
0
-137
0
0
0
0
-40
0
0
0
0
SISA 2024 Nationaal isolatieprogramma (budgettair neutraal) SISA 2024 Opstellen soorten management plan (budgettair neutraal) Collectieve oplossing op het stroomnet voor grootgebruikers (budgettair neutraal)
20 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Vergunningverlening
-98
-98
-98
-98
-98
48
0
0
0
0
Baten: Garantieronde aanleg glasvezel (budgettair neutraal) SISA 2024 CDOKE (budgettair neutraal)
446
0
0
0
0
1.148
0
0
0
0
SISA 2024 Opstellen soorten management plan (budgettair neutraal)
137
0
0
0
0
Reserves programma 2 Ruimte Onttrekking reserve Duurzaamheid- stroomnet voor grootgebruikers (budgettair neutraal)
40
0
-4
-7
0
0
0
SISA 2024 Nationaal isolatieprogramma (budgettair neutraal)
Programma 3 Samenleving Lasten: Regionale projectleider Hervormingsagenda Jeugd Regionale projectleider kleinschalige woonvoorzieningen
-3
0
0
0
0
SPUK inburgeringsvoorzieningen en onderwijsroute (budgettair neutraal)
-427
0
0
0
0
Kosten BUIG
-119
0
0
0
0
Nazorg ex-gedetineerden (budgettair neutraal)
14
14
14
14
14
-114
0
0
0
0
SPUK Informatiepunt Digitale Overheid (budgettair neutraal)
-21
0
0
0
SPUK Onderwijs achterstanden beleid (budgettair neutraal)
-412
0
0
0
SPUK en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen (budgettair neutraal)
0
Haalbaarheidsonderzoek Jozefschool
-30
0
0
0
0
Jeugd
-913
-720
-694
-693
-693
WMO
-639
-498
-503
-503
-503
SPUK inburgeringsvoorzieningen en onderwijsroute (budgettair neutraal)
427
0
0
0
0
Kosten BUIG
264
0
0
0
0
Teruggave overschot MO/BW (budgettair neutraal)
215
0
0
0
0
SPUK en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen (budgettair neutraal)
114
0
0
0
0
SPUK Informatiepunt Digitale Overheid (budgettair neutraal)
21
0
0
0
0
SPUK Onderwijs achterstanden beleid (budgettair neutraal)
412
0
0
0
0
0
0
0
0
-1.367 94 276 Nadeel Voordeel Voordeel
-855 Nadeel
-700 Nadeel
Baten:
Reserves programma 3 Samenleving Overheveling naar AR van BR opvang ontheemden Oekraïne
-1.670
Overheveling naar AR van BR opvang ontheemden Oekraïne
1.670
Storting reserve sociaal domein - Teruggave overschot MO/BW
-215
Saldo mutaties
21 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten: Vitale dorpen (2025 € 40.000 incidenteel nadeel) Conform het amendement van 4 november 2024 wordt er € 40.000 beschikbaar. Hiertegenover staat een dekking uit de bestemmingsreserve Vitale Dorpen en het restant uit deze reserve valt vrij ten gunste van de Algemene Reserve. Voorjaarsnota 2025 SED (2025 € 20.000 incidenteel nadeel) Voor de bijdrage aan de SED-organisatie is aansluiting gezocht bij de voorjaarsnota 2025 van de SEDorganisatie en de gevolgen van de begroting 2026 zijn meegenomen in de ombuigingen. Duurzaam informatiebeheer (2025 € 30.000 incidenteel nadeel) De nieuwe archiefwet 2021 vraagt om een versnelling in de archiefvorming en het wegwerken van eventuele achterstanden. Daarom is een uitvoeringsproject gestart waarbij externe expertise wordt ingehuurd naast inzet van de reguliere medewerkers die na dit project het vernietigingsproces moeten uitvoeren Baten: Extra dividend BNG (2025 € 20.000 incidenteel voordeel) Gezien het resultaat stelt de BNG voor om over 2024 meer dividend uit te keren dan begroot. Algemene uitkering – decembercirculaire (2025 € 83.000, 2026 € 81.000, 2027 € 135.000, 2028 € 190.000 en 2029 € 244.000 voordeel) De algemene uitkering in de begroting 2025 is gebaseerd op de septembercirculaire 2024. Inmiddels is de decembercirculaire 2024 bekend.
De gevolgen van de decembercirculaire zijn opgenomen in deze voorjaarsnota. Met de decembercirculaire zijn de hoeveelheden per maatstaf aangepast wat de stijging veroorzaakt. Algemene uitkering – voorjaarsnota Rijk (2025 € 522.000, 2026 € 1.607.000, 2027 € 1.648.000, 2028 € 455.000, 2029 € 555.000 voordeel) De voorjaarsnota 2025 van het Rijk is ook bekend en verwerkt in deze voorjaarsnota. De gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn als volgt: - Loon en prijs indexatie o.b.v. CEP: Door een aanpassing van de indexatie stijgt de algemene uitkering. - Algemene mutaties: Dit is n.a.v. wijzigingen van de aantallen per maatstaf (het zogenaamde volume accres) en demping terugval gemeentefonds. - Correctie BCF: Als gemeenten minder terugvragen van het BTW-compensatiefonds dan wordt het restant terugbetaald aan de gemeenten. De verwachting is dat de komende jaren minder wordt teruggestort. We nemen nu 100% van het toegestane bedrag op. - Mutatie Jeugd: Er zijn extra middelen voor de Jeugdzorg vrijgemaakt. Een gedeelte is gebaseerd op het tekort van 2024. Maar de helft van het tekort wordt gecompenseerd. Dit is conform de aanbevelingen uit het ‘rapport van Ark’. Verder is er een ingroeipad voor het invoeren van de maatregelen van de Hervormingsagenda voor de jaren 2026 en 2027. Voor deze jaren ontvangen we extra middelen.
Het Rijk verwacht dat de besparing van de Hervormingsagenda vanaf 2028 is gerealiseerd.
22 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Ontwikkeling Algemene uitkering
*1000 2025
2026
2027
2028
2029
38.659
37.959
39.060
40.105
41.232
83
81
135
190
244
- Voorjaarsnota Rijk 2025: - Loon en prijs indexatie o.b.v. CEP - Algemene mutaties - Correctie BCF - Mutatie Jeugd
338 -105 -94 383
407 404 -94 890
400 469 -94 873
425 443 -94 -319
470 473 -94 -294
Totaal:
605
1.688
1.783
645
799
Voordelig
Voordelig
Voordelig
Voordelig
Voordelig
39.264
39.647
40.843
40.750
42.031
Stand AU Septembercirculaire 2024 (B2025) Bijstelling: - Decembercirculaire 2024
Stand AU na bijstelling Kadernota 2025-2029
23 Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 7 juli 2025
Programma 2 Ruimte Lasten: Nazorg ex-gedetineerden (2025 e.v. € 14.000 budgettair neutraal) Budget nazorg ex-gedetineerden wordt verplaatst van programma 3 naar programma 2, in lijn met waar beleid en uitvoering plaatsvinden. Dierenwelzijn (2025 e.v. € 7.000 structureel nadeel) Op 5 december 2024 is er in een Madivosa voorstel vastgelegd dat “elke deelnemende gemeente intern de benodigde acties gaat ondernemen voor de uitvoering van voorliggend totaalpakket betreffende opvang en vervoer van gehouden dieren(wettelijke taak) en wilde dieren(bovenwettelijke taak)”. Gezamenlijk met de gemeenten Hoorn, Stede Broec, Enkhuizen, Medemblik, Opmeer en Koggenland zijn afspraken gemaakt om gezamenlijk op te trekken met het aanbesteden van dierenwelzijn taken zoals wildopvang en gehouden dieren. Dit vervangt de huidige situatie waarbij per factuur wordt gewerkt met de instanties die deze taken uitvoeren. Aanbesteding ruw maaien inclusief schouw (2025 e.v. € 32.000 structureel nadeel) In het voorjaar van 2025 is de opdracht ruw maaien inclusief schouw opnieuw aanbesteed voor de duur van 2 jaar, met de optie de overeenkomst met twee jaar te verlengen. De aanneemsom van de werkzaamheden ten opzichte van de oorspronkelijke raming is € 32.000. Deze afwijking past binnen het inkoopbeleid van de SED.
Inhuur toezichthouder: Aanleg glasvezel Delta Fiber (2025 € 48.000 budgettair neutraal) Het glasvezelnetwerk is civieltechnisch opgeleverd. Een jaar na oplevering vervalt de garantie. Om aanspraak te maken op deze garantie is het noodzakelijk om het traject na te lopen. Dit wordt uitgevoerd door een toezichthouder. Delta Fiber draagt hiervoor bij de kosten (€48.000). Verhoging onderhoud groenbudget (2025 e.v. € 100.000 structureel nadeel) In gemeente Drechterland is de beeldkwaliteit vastgesteld op niveau B. Er is een trend zichtbaar dat het met het huidige budget (incl. indexatie) niet mogelijk is om deze beeldkwaliteit te behalen. Klimaatverandering en veranderende werkwijzen door bijvoorbeeld het verbod op (chemische) bestrijdingsmiddelen zijn hier oorzaken van. Om de vastgestelde beeldkwaliteit te behalen is een investering nodig in het onderhoud aan openbaar groen. Door deze investering samen te laten gaan met een andere (aansturings)wijze van het onderhoud aan het openbaar groen ontstaat een harmonisatiekans met Stede Broec en Enkhuizen. Met een aanbesteding van een integraal groencontract wordt één aannemer verantwoordelijk voor vrijwel al het groenonderhoud. Voorbereiding integraal groencontract (2025 € 30.0000 incidenteel nadeel) Het opstellen van een integraal groencontract vraagt voorbereidingen.
Er dient een (aanbestedings)bestek opgesteld te worden en het areaal dient geanalyseerd te worden. Omdat geput kan worden uit ervaringen van Stede Broec en Enkhuizen vallen deze kosten lager uit in vergelijking met de andere gemeenten. Onderzoekskosten wegen (2025 € 25.000 incidenteel, 2026 e.v. € 10.000 structureel nadeel) Onderzoeksresultaten naar de restlevensduur funderingen asfaltwegen zijn in het eerste kwartaal van 2025 binnengekomen. Verder onderzoek is nodig om een goede prioritering te kunnen maken met een complete bestekramingen. Voor deze onderzoeken is extra budget nodig. Areaal uitbreiding nieuwbouwplan Overhaal (2025 e.v. € 10.000 structureel nadeel) Vanaf 2025 wordt woonwijk de Overhaal overgedragen aan de gemeente. Onderdeel van de overdracht is het beheren en onderhouden van bomen, openbaar groen en reinigen van verhardingen. Bebording Boekert, Oosterblokker (2025 € 25.000 incidenteel nadeel) Op de Boekert in Oosterblokker moeten maatregelen worden getroffen om het verbod voor vrachtverkeer duidelijker aan te geven en om de leefbaarheid te verbeteren. Hiervoor moet de snelheid op de Boekert en omliggende kruispunten worden aangepast naar 30 km/u met wegversmallingen. Verder moet de vele bebording worden vervangen of verwijderd voor een overzichtelijke verkeerssituatie.