Begroting 2025 Drechterland - Definitief (2024-48)
Tekst van het document
Begroting 2025
4 november 2024
Inhoudsopgave Algemeen Samenvatting ............................................................................................................. 3 Kerngegevens............................................................................................................ 7 Leeswijzer.................................................................................................................. 9
Programmaverantwoording Programma Bestuur en dienstverlening ....................................................................10 Programma Ruimte ...................................................................................................19 Programma Samenleving..........................................................................................32 Paragrafen Lokale heffingen .......................................................................................................42 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................49 Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................................56 Financiering ..............................................................................................................59 Bedrijfsvoering ..........................................................................................................64 Verbonden partijen ...................................................................................................66 Grondbeleid ..............................................................................................................81 Wet Open Overheid (WOO) ......................................................................................84 Subsidies
..................................................................................................................85 Financiën Overzicht van baten en lasten...................................................................................87 Geprognosticeerde balans ........................................................................................95
2
Samenvatting Inleiding Voor u ligt de begroting 2025 en de meerjarenbegroting voor 2026 tot en met 2028. Bij de kadernota heeft het college toegezegd dat er een sluitende begroting voor 2025 zou komen en met deze begroting kunnen wij deze toezegging ook waarmaken met een positief saldo van €477.000 voor 2025. Na verwerking van de incidentele baten en lasten is ook het structurele en reële resultaat positief met €700.000. Voor de jaren 2026 en verder is de begroting nog negatief, maar in eerdere communicaties hebben wij u laten weten wat het proces zal zijn om de ombuigingen voor deze jaren te realiseren. De Provincie (toezichthouder) verplicht de gemeenten om de meicirculaire te verwerken in de begroting. Het college heeft er in dit geval voor gekozen om ook de septembercirculaire te verwerken in de resultaten. In hoofdlijnen is het positieve resultaat voor 2025 het gevolg van de volgende voor- en nadelen: De voordelen in de begroting 2025 boven de 100.000 euro zijn: • Algemene uitkering septembercirculaire: een positieve bijstelling van de hoeveelheidverschillen, een positief BCF plafond (BTW Compensatie Fonds), de negatief WOZ waarde, en een positieve decentralisatie van een aantal uitkeringen (bibliotheek en participatie). • Rente voordeel: we hadden begroot om rente te gaan betalen, maar het blijkt dat we voorlopig voldoende liquide middelen hebben.
We hebben deze rente last daarom nu niet. • Leges reisdocumenten: de ontvangsten en afdrachten zijn bijgesteld naar een meer realistische prognose • Ook voor cliëntgebonden kosten WMO zijn nieuwe prognoses gemaakt waaruit blijkt dat de budgetten naar beneden kunnen worden bijgesteld. • De voorwaarden van de SPUK LAI (Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie) zijn aangepast waardoor we hiervoor extra kosten kunnen declareren. Hier staan ook een aantal nadelen tegenover: • Algemene uitkering septembercirculaire: Voor participatie en de openbare bibliotheken hebben we een bedrag ontvangen. Echter hiertegenover staan ook uitgaven geboekt in de begroting 2025 (en 2026). • De bijdrage SED is bijgesteld naar de recente begroting 2025 van de SED. • Er zijn nieuwe prognoses gemaakt voor de Cliëntgebonden kosten Jeugd. Vanwege het inlopen van achterstanden, toename van het aantal jeugdigen en stijging gemiddelde zorgkosten moet het budget naar boven worden bijgesteld. Het totaaleffect van de mutaties ten opzichte van de Kadernota maakt dus dat wij een sluitende en positieve begroting kunnen presenteren voor 2025. Zonder ingrijpende maatregelen stevenen veel gemeenten af op forse tekorten vanaf 2026. De stijgende kosten en de bezuiniging op het gemeentefonds zorgen ook in Drechterland voor negatieve resultaten vanaf 2026.
Het nieuwe kabinet is de gemeenten nog amper tegemoet gekomen en er blijft een disbalans tussen de taken en middelen.
3
Zoals in het procesvoorstel ombuigingen aangegeven is, gaan wij binnenkort graag met u in gesprek over de aanpak om te komen tot een evenwichtige begroting voor de jaren 2026 en verder. Wij hechten er veel belang aan om dit samen met de raad te doen omdat mogelijk snijden in taken, voorzieningen of verhogen van belastingen, grote impact kan hebben op onze inwoners. Hiervoor worden drie raadsbijeenkomst georganiseerd waarbij de medewerking van de raad essentieel is voor het verdere proces en de goede afronding. Resultaat programmabegroting 2025-2028 Er is sprake van een sluitende begroting voor 2025. De jaren 2026, 2027 en 2028 zijn niet sluitend. In € 1.000 Resultaat
2025
2026
2027
2028
477 voordeel
-1.162 nadeel
-1.478 nadeel
-2.217 nadeel
Structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting Er is sprake van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting voor 2025. De jaren 2026 tot en met 2028 zijn structureel en reëel niet in evenwicht. Van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is sprake als de structurele lasten ten minste gedekt worden door structurele baten. Een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en de begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Voor dit repressieve toezicht geldt verder dat in het geval dat het structurele en reële evenwicht in de begroting 2026 ontbreekt, dit evenwicht evenwel uiterlijk in het vierde jaar aanwezig is (2029). De incidentele baten en lasten bestaan grotendeels uit de winstnemingen in de grondexploitatie en de storting daarvan in de Algemene reserve. Een nadere toelichting vindt u in de begroting 2025 in het overzicht van incidentele baten en lasten. In € 1.000 2025
2026
2027
2028
477 voordeel
-1.162 nadeel
-1.478 nadeel
-2.217 nadeel
Incidentele lasten - materieel
3.848
146
1.034
711
Incidentele baten - materieel
-3.625
-187
-1.121
-790
Resultaat Structureel en Reëel
700
-1.203
-1.565
-2.295
voordeel
nadeel
nadeel
nadeel
Resultaat
4
Het financiële beeld De vermogenspositie van de gemeente bestaat uit vreemd vermogen (leningen en voorzieningen) en eigen vermogen (reserves). Onderstaande tabel laat het verloop van de reserves en voorzieningen zien per 31-12. Er is een afname van het eigen vermogen (reserves) te zien. Dit wordt veroorzaakt doordat er meerjarig onttrekkingen plaatsvinden vanuit de reserve afschrijvingslasten voor onder andere de afschrijvingslasten van het gemeentehuis en de Westfrisiaweg. Daarnaast is voor de jaren 2026 en verder rekening gehouden met de begrotingstekorten zoals die nu gepresenteerd zijn. Er is sprake van een daling van het vreemd vermogen (voorzieningen). Dit wordt met name veroorzaakt door de geraamde onttrekkingen aan de voorziening riolering de komende jaren. In € 1.000 2024
2025
2026
2027
2028
Algemene reserve
11.487
10.212
10.849
10.034
8.623
Bestemmingsreserves
22.837
21.044
20.060
19.079
18.121
(Begroot) resultaat
-1.275
477
-1.162
-1.478
-2.217
Totaal reserves
33.049
31.733
29.747
27.635
24.527
Voorzieningen
5.229
4.822
4.838
4.177
3.818
Totaal
38.066
36.555
34.585
31.812
28.345
Reserves
Resultaatverloop Begroting 2025 ná Kadernota 2024-2028 Onderstaande mutaties hebben geleid tot het begrotingsresultaat 2025-2028. De mutaties van de domeinen zijn toegelicht bij de Programma's onderdeel "Wat mag het kosten". De mutaties zijn in onderstaande overzicht gesaldeerd.
5
Resultaatverloop in € 1.000
2025
2026
2027
2028
Resultaat na Kadernota 2024-2028
-580
-1.901
-2.181
-2.824
- Indexatie prijs en loonontwikkelingen
21
30
30
30
V
- Indexatie subsidie
-23
-23
-23
-23
N
- Bijdrage GR
10
-85
-177
-178
V
- Bijdrage SED
-124
-124
-124
-124
N
- Rente
399
233
113
22
V
- Afschrijvingen - Algemene uitkering - BCF plafond
67 395
-33 395
-3 395
-1 395
V V
- Algemene uitkering - Septembercirculaire
434
1.012
1.034
980
V
- Leges reisdocumenten
109
109
109
109
V
- Toeristenbelasting
60
60
60
60
V
- WOZ taxatie
-30
-30
-30
-30
N
- Elektra gemeentehuis
-22
-22
-22
-22
N
- Vrijval SED budgetten KN2024
61
36
36
36
V
-23
0
0
0
N
0
0
-34
-34
N
-172
-184
-154
-104
N
- Herinvoering eigen bijdrage HH WMO
81
0
0
0
V
- Vervallen taakstelling Jeugd
0
-418
-418
-418
N
- Triageteam
-29
0
0
0
N
- Cliëntgebonden kosten Jeugd
-387
0
0
0
N
- Cliëntgebonden kosten WMO
305
0
0
0
V
- Alleenverdienersproblematiek
-12
-12
-12
-12
N
- Bibliotheken
-100
-100
0
0
N
- Grondexploitatie
40
57
87
83
V
- Riolering
-47
-54
-54
-54
N
- Afvalinzameling
-70
-70
-70
-70
N
- SPUK LAI Isolatieaanpak
175
0
0
0
V
- Leges kabels en leidingen
42
0
0
0
V
- Herstel bruggen vanuit overdracht HHNK
-63
0
0
0
N
Overige mutaties
-39
-39
-41
-39
N
1.057
739
703
607
V
477
-1.162
-1.478
-2.217
V/N
Algemeen:
Domein Bedrijfsvoering
Domein Samenleving - Doorschuiven kapitaallast MFA Schellinkhout - Verhoging kapitaallast MFA Schellinkhout - Participatie
Domein Ruimte
Totaal effect mutaties
Resultaat Begroting 2025-2028
6
Infographic
7
Kerngegevens Kerngegevens gemeente Drechterland
2025
2024
- 0 tot en met 4 jaar - 5 tot en met 14 jaar
996 2.882
1.022 2.176
- 15 tot en met 44 jaar - 45 tot en met 64 jaar
6.132 5.712
6.854 5.771
- 65 en ouder
4.769
4.641
Sociale structuur Aantal inwoners
20.491 Aantal leerlingen - Basisonderwijs - Speciaal onderwijs
20.464
1.619
1.493
0
22 1.619
1.515
Fysieke structuur (bron: Algemene Uitkering) Oppervlakte gemeente (in hectares) - Land
5.886
5.886
- Binnenwater - Buitenwater
67 2.105
67 2.105 8.058
Aantal woonruimten - Woningen - Logiesfunctie
8.958
8.058
8.602
231
215 9.189
8.817
Financiële structuur (in €) Per inwoner
per inwoner
Vaste schuld
19.625.000
958
11.225.000
549
- Lasten - Baten
-57.579.000 56.263.000
-2.810 2.746
-52.715.000 52.362.000
-2.576 2.559
Saldo vóór mutaties reserves - Mutatie reserves
-1.316.000 1.793.000
-64 88
-353.000 923.000
-17 45
477.000
23
570.000
28
- Opbrengsten belastingen
4.319.000
211
4.166.000
204
- Opbrengsten heffingen - Algemene uitkering gemeentefonds
5.970.000 38.658.000
291 1.887
5.883.000 36.017.000
287 1.760
Resultaat
8
Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In deze leeswijzer geven wij een korte uitleg. De begroting bestaat uit twee delen: een beleidsbegroting en een financiële begroting. Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft deze tweedeling voor. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. •
Programmaplan Er zijn drie programma’s. Per programma wordt weergegeven: wat willen we bereiken, wat gaan we er voor doen, met wie werken we samen en wat mag het kosten? Tevens bevat elk programma een financiële analyse van de verschillen ten opzichte van de vorige begroting. De richtlijn is om de verschillen vanaf € 20.000 toe te lichten.
•
Paragrafen Na de programma’s zijn de verschillende paragrafen opgenomen. De opgenomen paragrafen zijn op grond van het BBV verplicht. Daarnaast hebben wij ervoor gekozen een paragraaf Subsidies op te nemen.
Verplichte indicatoren Gemeenten hebben een verplichte uniforme basisset beleidsindicatoren opgenomen. In deze begroting zijn de laatst bekende cijfers opgenomen. De verplichte indicatoren bevatten geen streefcijfers. Een vergelijk met Nederland of andere gemeenten of afgelopen jaren kunt u zien op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording Financiële begroting Deze begroting bevat specifieke overzichten en toelichtingen op de exploitatie en balansposten, een uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting en het wordt afgesloten met een overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld. Bedragen x € 1.000 De bedragen in de tabellen in deze begroting zijn, tenzij anders vermeld, maal € 1.000.
9
Programma Bestuur en dienstverlening Inleiding De begroting voor 2025 ligt klaar. Deze is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan een toekomstbestendig Drechterland’. In dit document staan de belangrijkste doelen waaraan we de komende bestuursperiode werken.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder staan de belangrijkste doelen in kaders beschreven. In elk kader staat het doel, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen in 2025. De basis van deze doelen en activiteiten is te vinden in de CUP (college- uitvoeringsprogramma): Bestuur en ondersteuning Doel Wat willen we bereiken?
In Drechterland hebben we een open bestuurscultuur. • Zichtbare en makkelijke aanspreekbare bestuurders. • Besluiten zijn openbaar. • De gemeente verbetert de communicatie en verslaglegging voor inwoners en ondernemers. Wat gaan we ervoor doen? We zijn zichtbaar en aanspreekbaar door: • We maken besluitvorming altijd openbaar, behalve in wettelijk vastgestelde uitzonderingsgevallen. • De externe bezwarencommissie komt terug om bezwaren en klachten af te handelen. • De griffie verzorgt een makkelijk en goed ingericht raadsinformatiesysteem dat voor de raadsleden goed toegankelijk is. Bestuur en ondersteuning (inwonersparticipatie) Doel De gemeente Drechterland is van en voor de inwoners. Daarom praten inwoners mee over belangrijke besluiten. Wat willen we bereiken? • Inwoners die actief meedoen, zodat: o er draagvlak is voor besluiten; o we de beschikbare maatschappelijke kracht gebruiken; o we oplossingen vinden voor problemen die men voelt. Wat gaan we ervoor doen? • Vanaf de start denken inwoners mee bij het maken van beleid en het uitvoeren van projecten. Hierbij is het Manifest Burgerparticipatie een hulpmiddel. • We stimuleren en ondersteunen initiatieven van inwoners. Hierbij is het Manifest Burgerparticipatie een hulpmiddel. • We brengen jongeren en politiek samen door samenwerking met de jongerenadviesraad (JAR SED).
• We betrekken inwoners ondermeer door een cursus ‘politiek actief’, organisatie van ‘gast van de raad’ en raad van 8 met basisschoolleerlingen uit alle kernen.
10
Publiekszaken (Dienstverlening) Doel Als professionele organisatie letten we goed op de wensen en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat willen we bereiken? • Wij leveren goede, duidelijke en klantvriendelijke hulp aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. • Inwoners en ondernemers kunnen rekenen op klantvriendelijke en bereikbare medewerkers. • We voorkomen oplopende wachttijden als gevolg van de ‘paspoortenpiek’. Wat gaan we ervoor doen? • We gaan door met het uitvoeringsplan ‘Focus op Dienstverlening’. • Als het kan maken we in de besluitvorming beleid passend aan elkaar (beleidsharmonisatie). • Tijdens drukke periodes vergroten we tijdelijk onze capaciteit. Ook spreiden we de aanvragen door te werken met een zomer- en een (goedkoper) wintertarief. Publiekszaken (Dienstverlening) Doel We geven onze inwoners goede en klantvriendelijke hulp. Wat willen we bereiken? Aanvragen voor gehandicaptenparkeerkaarten handelen we voortaan binnen de wettelijke termijn af. Wat gaan we ervoor doen? We vergroten onze capaciteit voor de afhandeling van de aanvragen gehandicaptenparkeerplaatsen. Regionale samenwerking Doel
Regionale samenwerking is goed en belangrijk. Het versterkt onze bestuurskracht. Wat willen we bereiken? • We versterken actief de regionale samenwerking. • De regio ziet ons als een actieve en betrouwbare partner. • We realiseren onze eigen doelen. Wat gaan we ervoor doen? • We zijn ambtelijk en bestuurlijk actief in (boven)regionale netwerken. • Waar nodig zetten we ons bestuurlijk en/of ambtelijk in voor regionale projecten. Algemene dekkingsmiddelen Doel In Drechterland maken we goede keuzes hoe we het beschikbare budget inzetten. Wat willen we bereiken? • We zorgen voor een evenwichtige begroting. • We willen een gezonde algemene reserve. • We verbeteren onze reserve sociaal domein om eventuele tegenvallers op te vangen. Wat gaan we ervoor doen? • We maken keuzes in onze ambities (in overleg met de raad), met het oog op de financiële haalbaarheid. • Per kwartaal leveren we rapportages op om te kunnen sturen
11
Overhead en overige lasten Doel De gemeente Drechterland is professioneel. We staan klaar om de vragen van deze tijd aan te pakken. Wat willen we bereiken? We zijn een professionele SED-organisatie. Wat gaan we ervoor doen? • We investeren in de verdere ontwikkeling van de SEDorganisatie. Een afsplitsing of fusie nemen we in deze raadsperiode niet mee. • We bekijken of we sommige gemeentelijke taken dichterbij de gemeente Drechterland kunnen uitvoeren. • Wij vinden het verstandig om een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen op de verdere ontwikkeling van de SED-organisatie. Archief Doel Wat willen we bereiken?
We voeren de archiefwet uit. We houden ons aan de bewaartermijn voor e-mailarchivering volgens de archiefwet. Wat gaan we ervoor doen? Samen met het West-Fries Archief en De Som onderzoeken we de opslagmogelijkheden in het e-depot.
Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht staan de inkomsten zonder bestedingsdoel die samenhangen met: • lokale heffingen (OZB), bestedingen niet gebonden; • algemene uitkering; • dividenden; • nutsbedrijven; • financiering Hieronder staan de bedragen begroot voor 2025. Een aantal dekkingsmiddelen (lokale heffingen en grondexploitaties) krijgen een uitgebreidere toelichting in het hiernaar genoemde hoofdstuk. Algemene dekkingsmiddelen Begroting 2025 Lokale heffingen Algemene Uitkeringen Dividenden en rente op obligaties Grondexploitatie Saldo Financieringsfunctie
10.289 38.659 166 0 0
Totaal Algemene dekkingsmiddelen
49.114
12
Algemene uitkering gemeentefonds In het financiële overzicht hieronder staan de totale bedragen die we ontvangen uit het gemeentefonds. En het verschil van deze bedragen die we hadden verwacht bij de Kadernota 2024-2028. Algemene uitkering 2025-2028
* € 1.000
2025
2026
2027
2028
Meicirulaire 2024 - verwerkt in KN2024
37.754
36.476
37.554
38.653
Septembercirculaire 2024 - verwerkt in B2025
38.659
37.959
39.060
40.105
905
1.483
1.506
1.452
voordelig
voordelig
voordelig
voordelig
0
27
0
-81
- Hoeveelheidsverschillen
514
545
640
637
- Taakmutatie: Digitaal stelsel Omgevingswet
-16
-19
-22
-26
- Taakmutatie: Besparingsverlies jeugd
0
448
475
488
- Taakmutatie: Indexatie WMO demografie
0
70
141
214
- Wet betaalbare huur
25
21
12
9
- Openbare bibliotheken
100
100
0
0
- WOZ-waarden mutaties
-259
-259
-259
-259
- Participatie
142
154
123
73
- Ruimte BCF plafond
395
395
395
395
Overige verschillen
4
1
1
2
905
1.483
1.506
1.452
voordelig
voordelig
voordelig
voordelig
Verschil raming AU september- t.o.v. meicirculaire
Nadere toelichting verschil - Accres volume
Netto effect t.o.v. meicirculaire 2024
Drie keer per jaar wordt de algemene uitkering door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires. Het Rijk heeft de septembercirculaire 2024 uitgegeven. In de Kadernota 2024-2028 is nog uitgegaan van de meicirculaire 2024. De algemene uitkering uit het gemeentefonds voor de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 is gebaseerd op de septembercirculaire 2024. De wijzigingen ten opzichte van de meicirculaire zijn: Accres volume en hoeveelheidsverschillen Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De hoeveelheidsaantallen zijn geactualiseerd en dit levert meerjarig een positief saldo op.
13
Taakmutaties Er zijn verschillende taakmutaties opgenomen in de septembercirculaire: - Digitaal stelsel omgevingswet: De gemeenten dragen jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). - Besparingsverlies Jeugd: Het kabinet Schoof zet de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd door en laat de besparing Jeugdzorg vanaf 2026 structureel vervallen. - Indexatie WMO demografie: Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo. De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Integratie- en decentralisatie uitkering Er zijn nieuwe integratie- en decentralisatie uitkering opgenomen: - Wet betaalbare huur - Openbare bibliotheken (de lasten zijn opgenomen in het programma Samenleving) WOZ-waarden mutaties Er heeft een negatieve correctie plaatsgevonden vanuit de WOZ-waarden mutaties. Participatie Er worden extra middelen ontvangen voor participatie. De extra middelen voor participatie zijn als taakmutatie opgenomen binnen het programma Samenleving als onderdeel van de bijstelling Participatiebijdrage WSW. Ruimte BCF plafond In het verleden is het BTW compensatiefonds (BCF) gecreëerd.
Vanuit dit BCF kunnen gemeente BTW declareren welke compensabel zijn. Denk hierbij aan gemeente specifieke taken zoals riolering, groenbeheer en afvalstoffenheffing. Het BCF is gevuld vanuit de algemene uitkering. Ieder jaar wordt er gekeken welk deel te gemeenten hebben “opgemaakt” en welk deel er nog resteert. Als de gemeenten meer opmaken dan er in het BCF zit, dan wordt het tekort vanuit de algemene uitkering bijgevuld. Voor 2025 en verder is er structureel een stelpost opgenomen voor het BCF. Hierbij is rekening gehouden met een voorzichtigheidsbeginsel van 75%.
14
Overhead In de begroting en jaarstukken moet de overhead centraal worden begroot en verantwoord. Onder overhead vallen alle functies die bedoeld zijn om medewerkers in hun dagelijkse werk te sturen en ondersteunen. Zoals leidinggevenden, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën, en intern toezicht en controle. Volgens de regels van het BBV worden de kosten en opbrengsten van overhead niet langer bij de aparte beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder één apart taakveld. Het totaal bedrag aan Overhead is € 7.028.000 voor de begroting 2025.
Vennootschapsbelasting Voor het jaar 2025 wordt rekening gehouden met een nihil last. Met een deel van de activiteiten wordt geen onderneming gedreven, doordat niet wordt voldaan aan een of meerdere ondernemingscriteria. Bij de grondexploitaties (projecten met grond en bouw) is de gemeente wel ondernemer. De belasting die hierover betaald moet worden, berekenen we bij de jaarrekening. Omdat we in 2025 geen grond verwachten te verkopen, hoeven we hier geen belasting over te betalen.
Onvoorzien Voor onvoorzien is een bedrag van € 20.000 geraamd. Dit bedrag is gebaseerd op € 1 per inwoner. De doelstelling van de post onvoorzien is het kunnen opvangen van de kosten van onvoorziene omstandigheden of gebeurtenissen.
Met wie werken wij samen? Voor het programma Bestuur en dienstverlening werken we samen met de volgende verbonden partijen: • • • • • •
SED organisatie Shared Service Centrum ICT DeSom Westfries Archief Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Alliander NV NV Bank Nederlandse gemeenten (BNG)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.
15
Wat mag het kosten? Werkelijk 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Totaal lasten
-9.948
-11.329
-11.363
Totaal baten
41.077
43.682
45.208
Saldo van baten en lasten
31.129
32.353
33.845
Toevoeging aan reserves
0
0
0
Onttrekking aan reserves
325
357
322
31.454
32.710
34.167
Resultaat
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
-409 N
Kapitaallasten
-79 N
Kadernota 2024-2028 en overhevelingsbesluit 2024
531 V
Afdracht leges reisdocumenten
54 V
WOZ Taxatie
-31 N
Elektra gemeentehuis
-22 N
Bijdrage GR Westfries archief
-19 N
Overige verschillen
-59 N
Totaal lasten:
-34 N
Baten: Toeristenbelasting
60 V
Leges reisdocumenten
42 V
Extra dividend Alliander
-44 N
Rente schatkist
-300 N
Indexatie OZB
92 V
Algemene uitkering
1.672 V
Overige verschillen
4 V
Totaal baten
1.526 V
Totaal verschil
1.492
V
16
Lasten: Bijdrage SED (€ 409.000 nadeel) De bijdrage 2025 van SSC DESOM was nog niet volledig opgenomen in de Begroting 2025 van de SED-organisatie. Deze mutatie betreft een nadeel van €123.000. Het overige nadeel betreft de bijstelling naar de bijdrage SED 2025 conform de begroting van de SED. Kapitaallasten (€ 79.000 nadeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd. Kadernota 2025-2028 en overhevelingsbesluit 2024 (€ 531.000 voordeel) In de Kadernota 2025 en de Voorjaarsnota 2024 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Griffie - Gemeenteraad - CUP verbeteracties - Diverse mutaties SED - Benoeming interim secretaris - Verwerving gemeentesecretaris - Archief - DESOM - Nieuwe burgerinitiatieven (OVH) Afdracht leges reisdocumenten (€ 54.000 voordeel) Op basis van de huidige aantallen van aangevraagde producten van 2024 zijn we tot een beter inzicht gekomen af te dragen leges. WOZ taxatie (€ 31.000 nadeel) In 2023 hebben wij een aanbesteding voor de WOZ Taxaties uitgevoerd. Het tarief van de externe partij is hoger dan in voorgaande jaren. Voor 2024 betekent dit incidenteel een nadeel van €16.000 en vanaf 2025 betekent dit een structureel nadeel van €30.000. Elektra gemeentehuis (€ 22.000 nadeel) De budgetten 2025 en verder van het gemeentelijk vastgoed worden bijgesteld naar de huidige tarieven.
Bijdrage GR Westfries archief (€ 19.000 nadeel) De bijdrage aan het Westfries Archief is bijgesteld conform de Begroting 2025 van het Westfries Archief. Baten: Toeristenbelasting (€ 60.000 voordeel) Door een te voorzichtige raming van het aantal personen die binnen de gemeente verblijven en niet ingeschreven zijn in de Basisregistratie Personen, kan vanaf 2025 structureel een bedrag van €60.000 worden bijgeraamd. Leges reisdocumenten (€ 42.000 voordeel) Op basis van de huidige aantallen van aangevraagde producten van dit jaar zijn we tot een beter inzicht gekomen in de te ontvangen leges. Extra dividend Alliander (€ 44.000 nadeel) In de Kadernota 2023-2027 is in 2024 extra dividend bijgeraamd. 17
Rente schatkist (€ 300.000 nadeel) In de Kadernota 2023-2027 is in 2024 extra rente bijgeraamd. Eind 2025 verwachten wij externe financiering aan te moeten trekken. Indexatie OZB (€ 92.000 voordeel) De stijging komt voort uit de reguliere indexering van de opbrengst met het prijsindexcijfer. Algemene uitkering (€ 1.672.000 voordeel) De septembercirculaire 2024 is verwerkt in deze begroting t.o.v. de begroting 2024 levert dit een voordeel op. Dit komt onder andere door de decembercirculaire en de meicirculaire. Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Baten: Onttrekking reserve Vitale dorpen
-35 N
Totaal baten
-35 N
Totaal verschil
-35
N
Baten: Onttrekking reserve Vitale dorpen (€ 35.000 nadeel) In het overhevelingsbesluit is de onttrekking aan de reserve overgeheveld naar 2024. Het project Vitale dorpen is na deze onttrekking afgesloten. Er vindt geen onttrekking meer plaats in 2025.
18
Programma Ruimte Inleiding Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving in onze gemeente. We pakken verschillende uitdagingen in de leefomgeving zoveel mogelijk tegelijk aan. Er zijn doelen voor nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. En we houden rekening met het totale beheer en de veiligheid van de leefomgeving. De onderwerpen In dit programma laten we zien wat we in 2025 met de beschikbare middelen gaan doen. En wat we daarvan verwachten. De onderwerpen zijn: • Ruimtelijke ontwikkeling • Openbare ruimte • Veiligheid • Economie • Duurzaamheid en milieu Financiële kaders De afgelopen jaren kregen we steeds meer taken binnen het ruimtelijk domein. Voor sommige kregen we geld vanuit het Rijk, zoals voor de Omgevingswet en de klimaatopgaven. Voor andere taken en doelen niet. Omdat we verwachten dat de financiële positie van gemeenten de komende jaren verslechtert, houden we daar in deze begroting rekening mee. Zo kijken we verder dan een jaar vooruit. En we bekijken goed of regionale samenwerking bij verschillende opgaven voordelen oplevert. Voor bepaalde taken gebruiken we de budgetten en richtlijnen van het Rijk, zoals bij de Omgevingswet en klimaattaken. Daarnaast werken we samen met buurgemeenten aan onderwerpen die onze gemeentegrenzen overstijgen.
Ontwikkelingen De grote doelen van onze gemeente zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we ook afhankelijk van externe factoren, zoals de economische situatie en het geld dat we van het Rijk ontvangen. Dit bepaalt steeds meer wat we kunnen doen. Hieronder een overzicht van onze prioriteiten: •
•
•
•
Gezonde en evenwichtige woningmarkt: We willen passende woningen realiseren voor onze huidige en toekomstige inwoners. Dit betekent dat de bouw van nieuwe woningen, zowel permanente als flexibele, een topprioriteit is. Hoogkarspel Zuid: We zijn gestart met de gebiedsontwikkeling Hoogkarspel Zuid. Dit betekent dat we in december 2025 een gebiedsgericht programma opleveren met daarin opgenomen een gebiedsvisie, participatieplan, ontwikkelstrategie en een businesscase met daarin de financiële haalbaarheid. Leefbaarheid van bestaande kernen: Naast nieuwe woongebieden blijft de leefbaarheid in onze huidige kernen belangrijk. Daarom richten we ons op strategische (verkeers)veiligheid en we willen handhaving en de aanpak van ondermijning sterk verbeteren. Voorstellen hiervoor zijn opgenomen in deze begroting. Openbare ruimte en vervangingsopgave: De komende jaren staan we voor de uitdaging om onze openbare ruimte te vernieuwen. Tegelijkertijd moeten we nieuwe opgaven aanpakken, zoals klimaatadaptatie. Door deze taken te combineren, proberen we kosten te besparen. 19
•
•
•
Ondergrondse ontwikkelingen: Er gebeurt steeds meer onder de grond, zoals de aanleg van nieuwe energie- en data-infrastructuur. We moeten hier als organisatie zowel inhoudelijk als qua capaciteit klaar voor zijn. Regionale samenwerking: We werken veel samen met andere gemeenten. We blijven kritisch kijken naar samenwerkingsprojecten en kiezen alleen voor samenwerking als dit toegevoegde waarde heeft. De financiële gevolgen van regionale samenwerking zijn verwerkt in de begroting. Gemeentelijk vastgoed: De komende jaren geven we extra aandacht aan ons vastgoed. Door strategisch beleid kunnen we winst halen uit ontwikkeling, onderhoud en beheer. Daarnaast staan we voor de uitdaging om ons vastgoed te verduurzamen. Dit komt ook in de begrotingen van de komende jaren terug.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder staan de doelen die we willen halen en wat we daarvoor gaan doen in 2025. Veiligheid Doel
Drechterland is en blijft een van de veiligste gemeenten van West-Friesland. Wat willen we bereiken? Een goede samenwerking van de gemeente Drechterland met haar inwoners en (veiligheids)partners. Wat gaan we ervoor doen? • We voeren het Integraal veiligheidsplan 2023-2026 uit; o vormgeven van een veilige woon- en leefomgeving; o aanpakken van zorg- en veiligheidsvraagstukken; o aanpakken van ondermijningssituaties; o weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit vormgeven. • We breiden de capaciteit van BOA’s uit Veiligheid Doel Wat willen we bereiken?
De gemeente is digitaal weerbaar. Bewustwording creëren over cybercriminaliteit bij inwoners en ondernemers. Wat gaan we ervoor doen? • We geven voorlichting over cybercriminaliteit aan jongeren en senioren. • We bereiden ons voor op cybercrises en online aangejaagde ordeverstoring. Veiligheid Doel
Het bestuur, de SED organisatie en de maatschappij is weerbaar tegen ondermijning. Weerbaarheid tegen ondermijning versterken.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? • •
We creëren interne en externe bewustwording over ondermijning, versterken de informatiepositie en geven structureel opvolging aan signalen. We gaan ondermijning tegen op bedrijventerreinen. We combineren preventie en repressie door bijv. voortzetting en/of inzet van het park-management en integrale controles.
20
• • •
We prioriteren handhavingszaken en voldoen aan de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) We voorkomen, bestrijden en beschermen slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting middels het opstellen van beleid en het versterken van de informatiepositie. Handhaving oneigenlijk gebruik woningen en controles voor humane en veilige arbeidshuisvesting.
Beheer openbare ruimte Doel
Drechterland is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Wat willen we bereiken? De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken zijn van afgesproken kwaliteit. Wat gaan we ervoor doen? • We houden de kwaliteit in de gaten door vier keer per jaar het onderhoud en beheer te controleren. • In 2025 leggen we de raad een groenbeleidsplan voor. • Bij nieuwbouw zorgen we ervoor dat 30% van de openbare ruimte een kroonbedekking heeft (overschaduwd door bomen). • Elke 3 jaar controleren we de bomen en voeren onderhoud uit waar dat nodig is. • We planten extra bomen. • We versterken de biodiversiteit met het inzaaien van stroken in bermen en groter groen. Zoals het Padlandbos, dorpsbos Schellinkhout en het dr. Singelenbergpark. • We werken in 2025 aan klein- en groot onderhoud van bruggen. • We gaan door met de vervanging van beschoeiing en de aanleg van natuurvriendelijke oevers. • Volgens het baggerplan 2024-2033 voeren we baggerwerkzaamheden uit in oppervlaktewater dat wij in beheer hebben. • Om de betrouwbaarheid van de straatverlichting te garanderen vervangen we volgens onderhoudsplanning in 2025 de openbare verlichting. • Waar nodig investeren we extra in de kwaliteit van het wegennet (vooral in 30 km-zones) en we pakken de knelpunten uit het verkeersplan aan. • We controleren de schoolroutes en -omgevingen.
We maken ze veiliger met schoolzones en andere maatregelen. • We doen vervolgverkeersonderzoeken voor de Noord-zuid verbinding en de Nieuweweg. • In 2025 voeren we onderhoud uit aan de wegen. Zowel aan het asfalt als aan de elementenverhardingen (bestrating). Op basis van de weginspectie ligt de focus op de wegen die het meest onderhoud nodig hebben. De resultaten van de inspectie van 2023 verwerken we in een onderhoudsplanning voor de komende vijf jaar.
21
Economie Doel Wat willen we bereiken?
Drechterland kent een goedlopende economie. • • •
Wat gaan we ervoor doen? • • •
We stimuleren economische activiteiten. We zorgen voor agrarische bedrijven met toekomst. We werken samen met toeristische bedrijven aan de regiopromotie. We gaan door met de samenwerking van ondernemers en ondernemersverenigingen. We stemmen lokaal en regionaal af om winkelgebieden, agrarische gebieden en bedrijventerreinen verder te ontwikkelen en te versterken. We nemen deel aan, en dragen financieel bij aan: o de Economische Agenda Westfriesland (REA-budget); o Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord; o LEADER-subsidie Westfriesland.
Duurzaamheid Doel
Drechterland is een duurzame gemeente en we zorgen goed voor het landschap. Wat willen we bereiken? We verminderen de CO2-uitstoot en maken het opwekken van duurzame energie mogelijk. Wat gaan we ervoor doen? In 2025 werken we mee aan zon- en windinitiatieven, zoals vastgelegd in de herijkte Regionale Energie Strategie 2.0 (RES). Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor Solarcarports en stellen richtlijnen op voor hun gebruik, inclusief de opslag van batterijen. Duurzaamheid Doel Wat willen we bereiken?
Het energienetwerk is op orde. We dragen we aan het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (P’MIEK): een gezamenlijk programma van de Provincie, alle gemeenten in NoordHolland en de netbeheerders. Wat gaan we ervoor doen? In 2025 dragen we bij aan de Energievisie 2.0 Noord-Holland Noord (NHN). Die schetst de strategische richting voor de regio en de toekomst van de gemeente in 2050. Duurzaamheid Doel Wat willen we bereiken?
Warmte transitie bestaande omgeving. In 2025 bereiden we alles voor om in 2026 de vernieuwde Transitievisie Warmte (TVW) te kunnen vaststellen. De huidige transitievisie warmte dateert uit 2021 en hierin ligt de nadruk op de uitvoering van wijkuitvoeringsplannen. Wat gaan we ervoor doen? • De bronnenstrategie vullen we in 2025 verder in. In samenwerking met het bedrijfsleven onderzoeken we de mogelijkheden voor warmtenetten. • We werken verder aan het eerste wijkuitvoeringsplan gericht op het buitengebied. We onderzoeken hoe we individuele woningen aardgasvrij maken.
22
Duurzaamheid Doel Wat willen we bereiken?
Energiebesparing woningen. In 2025 gebruiken we de middelen uit het Nationaal Isolatieprogramma en de Specifieke Uitkering (SPUK) voor het aanpakken van energiearmoede met energiebesparende maatregelen. We richten ons op de isolatie van koopwoningen met een energielabel D of slechter en op woningen met een lage WOZ-waarde. Wat gaan we ervoor doen? • Tot december 2026 is € 1.058.754 beschikbaar uit de eerste ronde, waarmee we 352 woningen willen isoleren. Als dit succesvol is, stellen we begin 2026 een aanvullend programma op. Voor dit vervolgtraject vragen we eind 2024 en eind 2025 extra SPUK-gelden aan (2e en 3e rondes). • Soorten Managementplan In 2025 werken we samen met de andere Westfriese gemeenten aan het Soorten Management Plan (SMP). We brengen gezamenlijk de ecologie in beeld, die we moeten overwegen bij het (na-)isoleren van spouwmuren van particuliere woningen. Duurzaamheid Doel Wat willen we bereiken?
Verduurzamen bedrijventerreinen. In 2025 blijven we ondernemers ondersteunen bij het verduurzamen van hun bedrijven en de bedrijventerreinen. We zoeken samen naar oplossingen voor problemen, zoals netcongestie, energieopwekking en warmtevraagstukken. We spelen een actieve rol in het verbeteren van de energietransitie op bedrijventerreinen. Wat gaan we ervoor doen? We brengen partijen en ondernemers met elkaar en met hun omgeving in contact. We organiseren bijeenkomsten, bieden energiescans aan en werken met experts om knelpunten op te lossen. Zoals netcongestie, warmtetransitie en energieefficiëntie. We handelen op basis van de vragen en behoeften van bedrijven: we bellen en bezoeken hen om te kijken hoe we kunnen helpen, in samenwerking met het Duurzaam Ondernemersloket WF. Erfgoed en Monumenten Doel
In Drechterland worden erfgoed en monumenten bewaard en onderhouden. Zo zorgen we dat bijzondere gebouwen en herkenbare plekken in en rondom de dorpen behouden blijven. We zorgen voor het behoud van erfgoed en monumenten. Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? • We werken met de subsidieregeling voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. • We starten voor tenminste twee panden de procedure om ze tot een gemeentelijk monument te maken. • We stellen het stolpenbeleid vast.
23
Afval Doel
Drechterland heeft een goed werkende afvalinzameling en – verwerking. Wat willen we bereiken? We maken een goede keuze tussen dienstverlening, kosten en milieuresultaat Wat gaan we ervoor doen? • Per 1 januari 2025 voeren we het Recycletarief in en werken zo aan de uitvoering van het Recycleplan. • We blijven de inzameling, communicatie en samenwerking met HVC voortdurend optimaliseren. Begraafplaatsen Doel
Zorgen voor goed, efficiënt en respectvol beheer van de begraafplaatsen. Wat willen we bereiken? Bijhouden van een actuele administratie. Met een duidelijke organisatiestructuur en overzicht van de beschikbare graven. Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren van de digitale administratie. • Actiever leeggekomen graven opruimen. Milieu: Overdracht bodemtaken Doel Een duurzame bodemkwaliteit. Wat willen we bereiken? Minimale risico’s voor de gezondheid en het milieu. Wat gaan we ervoor Zorgen voor een goede uitvoering van de overgedragen doen? bodemtaken. Ruimtelijke ontwikkeling Doel
Een gezonde evenwichtige woningmarkt, met passende woningen voor nu en later. Wat willen we bereiken? We versnellen de woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep. Tot eind 2030 bouwen we 1.000 nieuwe woningen. Wat gaan we ervoor doen? • We bouwen duurzame woningen. Vooral betaalbare huuren koopwoningen, in lijn met de Woondeal 2.0 NoordHolland Noord. • We zijn gestart met de gebiedsontwikkeling Hoogkarspel Zuid en stellen een gebiedsgericht programma op. • We spreken een nieuw woonprogramma af dat overeenkomt met de omgevingsvisie en voeren het uitvoeringsprogramma uit. • We werken aan de ontwikkeling en uitvoering van diverse woningbouwprojecten. • We maken ruimte voor woonzorgconcepten in woningbouwplannen. Ouderen blijven zo in de eigen omgeving wonen, met de meest passende woonomstandigheden. • We voeren het beleid uit voor ‘generatiewoningen’. • We voeren samen met Het Grootslag, De Woonschakel en de huurdersraden de prestatieafspraken uit.
24
Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingsvisie Doel Drechterland heeft een vastgestelde Omgevingsvisie. Wat willen we bereiken? Een vastgestelde complete visie op de fysieke omgeving (woon-, werk-, reis- en recreëeromgeving) van Drechterland. Wat gaan we ervoor doen? Samen met de inwoners, bedrijven en instellingen maken we een omgevingsvisie die we in 2025 aan de raad voorleggen. Ruimtelijke ontwikkeling: Woonakkoord Doel Westfriesland in de top 10 beste woonregio’s van Nederland. Wat willen we bereiken? • Eind 2030 zijn er in Westfriesland 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Het streven is ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar. • We versnellen de woningbouw, met aandacht voor betaalbare, gevarieerde, aantrekkelijke en duurzame woningen voor iedereen. • Het bestaande woningaanbod blijft goed en aantrekkelijk en verbeteren we als het nodig is. • We voegen nieuwe, unieke en aanvullende woningen toe aan de regionale woningvoorraad. • We stimuleren zelfstandig wonen voor langere tijd. Wat gaan we ervoor doen? • Samen met belanghebbenden organiseren we minstens twee keer per jaar een versnellingstafelbijeenkomst. Dan bekijken we de knelpunten en kansen om woningbouwprojecten te versnellen. • Er wordt een flexibel plan gebruikt voor nieuwbouwprojecten, dat de regio richting geeft en ruimte biedt voor ideeën van de markt.
Met wie werken wij samen? Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen: • • • • • •
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Archeologie West-Friesland Recreatieschap Westfriesland (RSW) Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.
25
Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren Bureau Halt
Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Bron
2021
2022
2023
2024
10
6
9
n.b.
CBS
0,5
0,3
1
n.b.
CBS
2,3
2
3,2
n.b.
CBS
0,8
0,8
1,2
n.b.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
4,3
5
3,4
n.b.
Functiemenging
%
LISA
41,5
41,8
42,2
n.b.
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners van 15 tm 64 jaar
LISA
166,7
175,3
180,3
n.b.
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
CBS
-
116
n.b.
n.b.
Hernieuwbare elektriciteit %
RWS
24,3
35,8
n.b.
n.b.
Gemiddelde WOZ waarde x € 1.000
CBS
305
337
399*
413*
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
4
16,2
13,3
n.b.
Demografische druk
%
CBS
79,2
79,6
79,6
79,1
COELO
702
787
884
913
COELO
810
901
1.004
1.034
Gemeentelijke woonlasten In euro's eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten In euro's meerpersoonshuishouden
*voorlopig
Wat mag het kosten? Werkelijk 2023 Begroting 2024
Begroting 2025
Totaal lasten
-14.328
-18.855
-17.444
Totaal baten
7.837
6.779
6.617
Saldo van baten en lasten
-6.491
-12.076
-10.827
Toevoeging aan reserves
-1.589
-150
0
Onttrekking aan reserves
739
1.619
1.314
-7.341
-10.607
-9.513
Resultaat
26
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
19 V
Kapitaallasten
-126 N
Kadernota 2024-2028 en overhevelingsbesluit 2024
2.185 V
HHNK herstel bruggen
-63 N
Afvalinzameling
-124 N
Grondexploitatie
-27 N
Hoogkarspel Zuid
-367 N
Collegebesluit VTH beleid
-16 N
Bijdrage GR - VRNHN
-63 N
Bijdrage GR - OD Lumpsum
-22 N
Overige verschillen
15 V
Totaal lasten:
1.411 V
Baten: Riolering
76 V
Afvalstoffenheffing
102 V
Leges kabels en leidingen
42 V
SPUK LAI Isolatieaanpak
85 V
Najaarsnota 2023 en Kadernota 2024-2028
-334 N
Grondexploitatie
-149 N
Overige verschillen
16 V
Totaal baten
-162 N
Totaal verschil
1.249
V
Lasten: Bijdrage SED (€ 19.000 voordeel) De bijdrage SED betreft de bijstelling naar de bijdrage SED 2025 conform de begroting van de SED. Kapitaallasten (€126.000 nadeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd.
27
Kadernota 2024-2028 en overhevelingsbesluit 2024 (€ 2.185.000 voordeel) In de Kadernota 2025 en de Voorjaarsnota 2024 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Voorziening wegen - Verkeer - Glasvezel - Toilet Schellinkhout - Openbaar groen - Warmte transitie en energiebesparing - Duurzaamheid onderzoek SMP - Stolpenbeleid - Omgevingswet - Gebiedsontwikkeling - Flexwoningen - CUP OOV (OVH) - CUP verkeer (OVH) - Verkeer (OVH) - Parkeren Uiterdijk (OVH) - Recreatieve voorzieningen (OVH) - Ruimtelijke klimaatadaptatie (OVH) - Woonprogramma (OVH) - Klimaat en energiebeleid (NJN 2023) HHNK herstel brug (€ 63.000 nadeel) In 2024 hebben we een afkoopsom ontvangen vanuit het HHNK inzake de Overdracht wegen. Deze inkomsten zijn bijgeraamd in de Najaarsnota 2024. Voor de gemeente Drechterland betreft dit een brug aan de Lakemanweg. De vervangingsopdrachten zijn reeds verstrekt naar de contractaannemer. De uitvoering vindt plaats in 2025. Afvalinzameling (€ 124.000 nadeel) In 2025 is onder andere de bijdrage aan de HVC verhoogd ten opzichte van 2024. Dit levert een nadeel op voor de afvalinzameling. Deze mutatie is meegenomen in de kostendekkendheidsberekening. In 2024 was er een incidenteel budget voor uitvoering recycleplan. Dit incidentele budget levert een verschil op met 2025.
Grondexploitaties (€ 27.000 nadeel) Jaarlijks wordt het saldo van lasten en baten geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze lasten en baten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. Pas wanneer een exploitatie is afgerond wordt een financiële afwikkeling gemaakt en komt een eventueel eindresultaat ten gunste of ten laste van de begroting en de jaarrekening van dat jaar. Hoogkarspel Zuid (€ 367.000 nadeel) Het budget voor gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid is verdeeld over twee jaar. In 2025 is het budget € 367.000 hoger dan in 2024. Bijdrage GR - OD lumpsum (€ 22.000 nadeel) Op basis van de begroting 2025 van de Omgevingsdienst. Bijdrage GR - VRHNH (€ 63.000 nadeel) Op basis van de begroting 2025 van de Veiligheidsregio.
28
Baten: Riolering (€ 76.000 voordeel) Zoals in de uitgangspunten aangegeven wordt er over de inkomsten van riolering een indexatie toegepast volgens het BBP, zoals is genoemd in het PSWR. Afvalstoffenheffing (€ 102.000 voordeel) Op basis van de kostendekkendheidsberekening is er een meer opbrengst geboekt bij de inkomsten voor 2025 en verder. Leges kabels en leidingen (€ 42.000 voordeel) In de gemeente DRL worden er meer werkzaamheden (groot en klein) uitgevoerd worden door Liander en PWN. 1. Liander is druk bezig met het verzwaren van het energienetwerk en het vervangen van de AC GAS-leidingen. 2. PWN is druk bezig om oude AC leidingen te gaan vervangen. 3. Delta fiber gaat in 2025 nog vele huisaansluitingen maken. 4. Grondroerders zijn in opdracht van de Netbeheerder bezig om bewoners GAS-Loos te maken. Hierdoor verwachten we meerdere opbrengsten aan legeskosten. SPUK Lokale Aanpak Isolatie (LAI) (€ 85.000 voordeel) De voorwaarden voor de ontvangen SPUK Lokale Aanpak Isolatie zijn aangepast, waardoor het nu mogelijk is om ook de kosten van het SMP hieruit te dekken. Najaarsnota 2023 en kadernota 2024-2028 (€ 334.000 nadeel) In de Najaarsnota 2023 en de Kadernota 2024-2028 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Klimaat en energiebeleid CDOKE - Leges MFA Schellinkhout - Glasvezel Grondexploitatie (€ 149.000 nadeel) Zie toelichting bij de lasten.
29
Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2025 t.o.v. B2024 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Storting AR - winstneming Reigersborg Zuid V Overige verschillen Totaal lasten:
149 V 1 V 150 V
Baten: Onttrekking algemene reserve - incidentele budgetten
-59 N
Onttrekking reserve Verkeersinfrastructuur
-530 N
Onttrekking reserve Glasvezel
-32 N
Onttrekking reserve Omgevingswet
-86 N
Onttrekking reserve Landschapsontwikkeling
-45 N
Onttrekking reserve Klimaat en Duurzaamheid
90 V
Onttrekking reserve Hoogkarspel Zuid
357 V
Overige verschillen
0 N
Totaal baten
-305 N
Totaal verschil
-155
N
Lasten: Storting Algemene reserve - winstneming Reigersborg Zuid V (€ 149.000 voordeel) In 2024 hebben we een storting in de Algemene reserve in verband met de winstneming en afsluiting van de grondexploitatie Reigersborg Zuid V. Baten: Onttrekking Algemene reserve - incidentele budgetten (€ 59.000 nadeel) Tegenover een aantal incidentele budgetten in 2024 stond een dekking uit de algemene reserve. Onttrekking reserve Verkeersinfrastructuur (€ 530.000 nadeel) In 2024 stond een onttrekking begroot aan de reserve verkeersinfrastructuur ter dekking van de kosten van achterstallig onderhoud wegen. Deze onttrekking hebben wij niet in 2025. Onttrekking reserve Glasvezel (€ 32.000 nadeel) In het overhevelingsbesluit 2024 is besloten om de onttrekking over te hevelen naar 2024. Onttrekking reserve Omgevingswet (€ 86.000 nadeel) In 2024 stond een onttrekking gepland voor de Omgevingswet. Deze onttrekking is incidenteel en hebben we niet in 2025 begroot staan.
30
Onttrekking reserve landschapsplan (€ 45.000 nadeel) Tegenover de budgetten woonprogramma en recreatieve woonvoorzieningen stond in 2024 een dekking uit de reserve landschapsplan. In 2025 onttrekken we minder uit deze reserve. Onttrekking reserve Klimaat en Duurzaamheid (€ 90.000 voordeel) Zie toelichting SPUK LAI Isolatieaanpak bij de baten. Onttrekking reserve Hoogkarspel Zuid (€ 357.000 voordeel) In 2025 is een hogere onttrekking begroot aan de reserve.
31
Programma Samenleving Inleiding De decentralisaties van 2015 zijn ingevoerd omdat gemeenten dichter bij hun inwoners staan dan de landelijke overheid. Hierdoor kunnen wij beter zorg en ondersteuning bieden die past bij de lokale situatie. Zo ontstaat een samenleving waarin iedereen kan meedoen, of dat nu zelfstandig is of met hulp van de omgeving. De belangrijkste taak hierin is preventie: problemen vroegtijdig signaleren en voorkomen dat ze erger worden. Dit doen we door energie te stoppen in een sterke sociale basis in onze dorpen en wijken. We stimuleren gezondheid en verminderen onnodige medische zorg. Zodat mensen dit als normaal gaan zien en iedereen kan meedoen in onze gemeenten.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder staan de doelen die we willen halen. Per doelstelling staat wat we daarvoor gaan doen in 2025. Onderwijs Doel
Kinderen in gemeente Drechterland krijgen les in een fijne omgeving die ze helpt zich te ontwikkelen. En in veilige, gezonde en prettige schoolgebouwen. Wat willen we bereiken? • De gemeente regelt goed onderwijs; de gebouwen voor scholen zijn in goede staat. • Peuters met een mogelijke (taal)achterstand worden zo goed mogelijk voorbereid op de basisschool. Hun achterstand wordt ingehaald waardoor zij een goede start hebben van hun verdere loopbaan. Wat gaan we ervoor doen? • We passen het Integraal Huisvestingsplan Drechterland 2020-2024 aan, met de kosten en de langetermijnvisie. • We werken verder aan de huisvesting voor basisscholen in Venhuizen. • We zorgen voor beter gebruik van de bestaande onderwijsruimtes. • We maken een start met het aanpassen van de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Drechterland 2016, vanwege nieuwe wetgeving. • We gebruiken de middelen vanuit het Gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid voor onder andere voorschoolse educatie ter bestrijding van onderwijsachterstanden. Sport, cultuur en recreatie Doel
Wat willen we bereiken?
Drechterland is een sportieve en cultuurrijke gemeente, door een goed en gevarieerd aanbod. Drechterland heeft een rijk verenigingsleven, goede sportactiviteiten en een gevarieerd cultureel aanbod. • Meer inwoners die sporten en bewegen. • De huidige voorzieningen en activiteiten zijn en blijven fysiek en financieel beschikbaar voor onze inwoners. • Iedereen kan meedoen aan sport, cultuur en recreatie. • De sociale betrokkenheid en het gevoel van verbondenheid in de gemeenschap versterken. 32
• • • • Wat gaan we ervoor doen? • • •
• •
•
•
We ondersteunen verenigingen. Kinderen kunnen hun talenten ontdekken en ontwikkelen. Kinderen krijgen op de basisschool cultuur en muziek. Genoeg goed bereikbare openbare plekken om te recreëren. We promoten het bestaande aanbod van sport-, beweegen cultuurvoorzieningen. We verbeteren in fases sportaccommodaties en faciliteiten. We voeren het actieplan uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) We werken onder andere met het kernteam Sportakkoord aan het herijkte sportakkoord 2.0 en zetten de Brede Regeling Combinatiefuncties in voor sportbevordering We ondersteunen organisaties, initiatieven en verenigingen met subsidies. We voeren het Talentontwikkelingsprogramma uit. Zo ontdekken en ontwikkelen kinderen hun talenten en interesses via sport, cultuur en gezondheid. Het aanbod staat op een website. We geven subsidies om samen met de cultuurcoach en de Muziekunie, muziek en cultuur op basisscholen te stimuleren. Ook doen we mee aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. We versterken de samenwerking tussen lokale organisaties door samen activiteiten aan te bieden rond gezond, veilig en stabiel opgroeien. Activiteiten vanuit onderwijs en welzijnsorganisaties, zoals jeugdwerk, staan op de website van de Gezinswijzer.
Sociaal Domein (maatwerk) Doel De gemeente geeft professionele zorg tegen verantwoorde kosten. Wat willen we bereiken? • We zijn een gemeente die goed bereikbaar is voor haar inwoners. En die binnen de wettelijke termijn betaalbare, passende zorg biedt aan de meest kwetsbare mensen. • We zetten in op preventieve activiteiten om de kosten van Wmo en jeugdhulp te verlagen. Daarbij gebruikmakend van de mogelijkheden binnen het eigen netwerk van de inwoner. Wat gaan we ervoor doen? • We brengen in kaart wat we nu doen op het gebied van preventie en de bestaande voorzieningen. We kijken of we alles hebben wat nodig is en vullen aan waar iets ontbreekt. • We zorgen voor een soepele overgang van hulp wanneer een jongere 18 wordt en niet meer onder de jeugdwet valt maar onder de Wmo. • We verbeteren de voorzieningen in de vroege zorg en zorgen voor een goed georganiseerd zorglandschap. • We werken met de regionale afspraken voor Jeugd, Wmo en Wonen met Ondersteuning.
33
• • • • • • • •
•
•
We nemen maatregelen om de jeugd goed te ondersteunen en begeleiden. We voeren het advies van de VNG uit om de toegang tot jeugdhulp te verbeteren. We werken verder aan de doelen uit de landelijke Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario voor jeugd en gezin (van 0 tot 100). We zorgen voor een betere samenwerking tussen team Inzet en huisartsen. We willen het aantal vormen van jeugdhulp met verblijf verminderen of, als dat niet mogelijk is, deze zo ‘thuis als mogelijk’ te maken. We maken een visie sociaal domein. We voeren het plan uit om de Toekomstvisie voor Kwetsbare Inwoners te realiseren. We maken een visie sociaal domein en leggen de thema’s bestaanszekerheid, Jeugd, Wmo en sociale basis vast in dit beleidskader, gevolgd door een lokaal uitvoeringsplan. We geven uitvoering aan de nieuwe overeenkomsten en afspraken voor Wonen met Ondersteuning, Wmo en Jeugdhulp. Team Inzet organiseert thema- en ouderbijeenkomsten over de ontwikkeling van kinderen; ‘opgroeien & opvoeden’.
Sociaal Domein (gezondheid) Doel Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. Wat willen we bereiken? In Drechterland krijgt iedereen de kans om zich te ontwikkelen op een manier die bij hem of haar past. We willen dat iedereen, met of zonder extra hulp, zijn of haar bijdrage kan leveren aan de samenleving. Wat gaan we ervoor doen? • We bieden in regionaal verband op alle middelbare scholen preventieve mentale ondersteuning. • We zetten zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg in tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). • In een pilot bieden we in regionaal verband jeugdzorg aan elke leerling op het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn. • Team Inzet helpt bij het bevorderen van de deskundigheid van huisartsen bij maatschappelijke en sociaal-emotionele onderwerpen. Volksgezondheid Doel Wat willen we bereiken?
Drechterland is een gezonde gemeente • •
Wat gaan we ervoor doen? •
We ontwikkelen en regelen preventieprogramma's voor het verbeteren van een gezonde leefstijl. We verbeteren de samenwerking tussen het medisch- en het sociaaldomein. We voeren het actieplan uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) wat behoort bij de Brede 34
Specifieke Uitkering (SPUK)en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Dit houdt onder andere in: In Control of Alcohol en Drugs’. Welzijn op Recept Aanpak voor valpreventie. Aanpak Kind naar Gezond Gewicht • We blijven zorgen voor een goed netwerk van AED’s (Automatische Externe Defibrillators). • We werken verder aan de verbetering van de huisvesting van het consultatiebureau. Minimabeleid Doel Wat willen we bereiken?
Drechterland let op mensen in een kwetsbare positie. • We zorgen voor een goed minimabeleid. • We breiden het bereik van de minimaregelingen en bijzondere bijstand uit. Wat gaan we ervoor doen? • We starten een communicatiecampagne. • We verbeteren het minimabeleid en de bijzondere bijstand. Ontheemden en asielzoekers en statushouders Doel Drechterland neemt haar verantwoordelijkheid voor de opvang van ontheemden, statushouders en asielzoekers en zorgt voor adequate opvang. Wat willen we bereiken? Het behalen van de taakstellingen zoals door het rijk zijn opgelegd of geïndiceerd en wegwerken van de achterstanden Wat gaan we ervoor doen? • Opvang van ontheemden wordt komend jaar voortgezet in de Gouw. We maken het mogelijk voor het coa om een passende voorziening voor asielzoekers te ontwikkelen. De realisatie zal afhangen van de inzet, mogelijkheden, capaciteit van het coa. • In 2025 worden voldoende flexwoningen gerealiseerd die door diverse doelgroepen waaronder statushouders en ontheemden kunnen worden gebruikt • de sociale woningvoorraad uitbreiden • Samenwerking in SED verband waarbij de uitruil van diverse doelgroepen wordt onderzocht. Opvang ontheemden Doel
Verbetering van de opvang locatie voor ontheemden en statushouders Wat willen we bereiken? Verbeteren van de huisvesting van ontheemden en voldoen aan de taakstelling voor statushouders Wat gaan we ervoor doen? • Het innen van de eigen bijdrage van werkende ontheemden en statushouders. • Een programma opstellen voor het langdurige verblijf van ontheemden en statushouders. • Opstellen van een sluitende businesscase voor de lange termijn • Opstellen van een uitvoeringsplan voor flexwoningen • Realisatie van flexwoningen • Overeenkomst opstellen met stakeholders. 35
Huisvesting statushouders Doel Wat willen we bereiken?
Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders. We huisvesten statushouders snel binnen en buiten de bestaande sociale woningvoorraad om de taakstelling te halen en achterstanden weg te werken. Wat gaan we ervoor doen? • We breiden de sociale woningvoorraad uit met flexwoningen voor verschillende doelgroepen, waaronder statushouders. (Zie ook het programma Ruimte, voor een gezonde en evenwichtige woningmarkt met passende woningen voor nu en in de toekomst.) • We onderzoeken regionaal hoe we doelgroepen het beste kunnen opvangen. Asielopvang Doel Regionale samenwerking in de opgave asielopvang. Wat willen we bereiken? Met de regionale partners realiseren we een plan van aanpak. Wat gaan we ervoor doen? We nemen deel aan de regionale samenwerking en behartigen de belangen van Drechterland.