Begroting 2024 Drechterland (definitief)

Wat mag het kosten? Werkelijk 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Totaal lasten

26.807

28.800

25.848

Totaal baten

-8.540

-6.916

-3.798

Saldo van baten en lasten

18.267

21.884

22.050

Toevoeging aan reserves

35

3

3

Onttrekking aan reserves

-1.273

-274

-175

Resultaat

17.029

21.613

21.878

Begroting 2024 gemeente Drechterland

34

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2024 t.o.v. B2023 (>€ 20.000) Lasten:

Bijdrage SED Kapitaallasten OVH 2022-2023 Cofinanciering ventilatie OVH 2022-2023 Project- en voorbereidingskosten onderwijshuisvesting OVH 2022-2023 Coronagelden OVH 2022-2023 Historische informatieborden OVH 2022-2023 Ventilatie Streekpunt OVH 2022-2023 Speelvoorzieningen OVH 2022-2023 Invoeringsmiddelen inburgering OVH 2022-2023 Inburgeringsconsulent OVH 2022-2023 aanbesteding WMO en Jeugdhulp OVH 2022-2023 Team inzet OVH 2022-2023 Energietoeslag OVH 2022-2023 Aanpak wachttijd specialistische Jeugdzorg OVH 2022-2023 Jeugdhulp beschikbaarheidswijzer Incidenteel - Leges MFA Schellinkhout Incidenteel - Onderzoek verduurzaming Streekbad Incidenteel - Investeringssubsidie De banne KN 2023 - Onderwijsachterstanden beleid

KN 2023 - Onderhoud Hemmerven KN 2023 - SPUK Inburgering KN 2023 - Leerlingenvervoer Oekraïne KN 2023 - Taal ontheemden Oekraïne KN 2023 - Opvang ontheemden Oekraïne KN 2023 - Aanpak armoede en Schulden (AU) KN 2023 - Flankerend beleid energiearmoede (AU) KN 2023 - Loon en prijsbijstelling Part.Jeugd-Voogdij (AU) KN 2023 - Bijdrage JGZ Oekraïne KN 2023 - Herstelplan GGD KN 2023 - Brede Spuk NJN 2021 - Nationaal Programma Onderwijs CUP - Opstellen IHP CUP - Inkoop Jeugd en WMO CUP - Integrale samenwerking woonzorgcomplexen Lagere kosten ivm aanschaf robotmaaier Subsidie Stichting Algemeen maatschappelijk Werk Subsidie uitbreiding uren jongerenwerk Team inzet loonbetalingen en sociale premies Uitkeringen BUIG Uitkeringen WSW Uitkeringen re-integratie Kosten WMO Kosten jeugd Begroting 2024 gemeente Drechterland

Bedrag

V/N -310 N -18 N 24 V 25 V 102 V 9V 15 V 35 V 28 V 12 V 25 V 70 V 412 V

13 V 20 V 80 V 37 V 45 V 290 V 43 V 213 V 46 V 33 V 2.220 V 22 V 27 V -73 N 26 V 106 V 219 V 58 V 25 V -33 N 26 V 22 V 116 V -88 N -140 N 287 V -37 N 74 V -499 N -406 N

35

Bijdrage GGD Overige verschillen

-111 N -138 N

Totaal lasten:

2.952 V

Baten:

KN 2023 - Onderwijsachterstanden beleid KN 2023 - SPUK Inburgering KN 2023 - Opvang ontheemden Oekraïne KN 2023 - Brede Spuk NJN 2021 - Nationaal Programma Onderwijs Uitkeringen BUIG

-290 N -213 N -2.220 N -219 N -58 N -118 N 0 N

Overige verschillen Totaal baten

-3.118 N

Totaal verschil

-166

N

Lasten Budgetten overhevelingen 2022-2023 (€ 790.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit is besloten om de volgende budgetten op te nemen: - Cofinanciering ventilatie - Project- en voorbereidingskosten onderwijshuisvesting - Coronagelden - Historische informatieborden - Ventilatie Streekpunt - Speelvoorzieningen - Invoeringsmiddelen inburgering - Inburgeringsconsulent - Aanbesteding WMO en Jeugdhulp - Team inzet - Energietoeslag - Aanpak wachttijd specialistische Jeugdzorg - Jeugdhulp beschikbaarheidswijzer Incidentele budgetten (€ 220.000 voordeel) In de begroting 2023 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen: - Leges MFA Schellinkhout - Onderzoek verduurzaming Streekbad - Investeringssubsidie De Banne - Nationaal Programma Onderwijs Budgetten Kadernota 2024 en Voorjaarsnota 2023 (€ 3.172.000 voordeel) In de Kadernota 2024 en de Voorjaarsnota 2023 zijn de volgende budgetten gewijzigd: - Onderwijsachterstanden beleid - Onderhoud Hemmerven - SPUK Inburgering - Leerlingenvervoer Oekraïne - Taal ontheemden Oekraïne - Opvang ontheemden Oekraïne - Aanpak armoede en Schulden (AU) Begroting 2024 gemeente Drechterland

36

- Flankerend beleid energiearmoede (AU) - Loon en prijsbijstelling Part.Jeugd-Voogdij (AU) - Bijdrage JGZ Oekraïne - Herstelplan GGD - Brede Spuk Budgetten CUP (€ 18.000 voordeel) De volgende CUP budgetten zijn in de begroting 2023 of 2024 opgenomen: - Opstellen IHP - Inkoop Jeugd en WMO - Integrale samenwerking woonzorgcomplexen Lagere kosten ivm aanschaf robotmaaier (€ 22.000 voordeel) In verband met aanschaf van robotmaaiers zijn de onderhoudskosten van de sportvelden vanaf 2024 structureel verlaagd. Subsidie Stichting Algemeen maatschappelijk Werk (€ 116.000 voordeel) Maatschappelijk werk wordt vanaf 2024 door Team Inzet uitgevoerd, daarom wordt de subsidie aan de stichting AMW vanaf april 2024 structureel verlaagd. Subsidie uitbreiding uren jongerenwerk (€ -88.000 nadeel) Ter uitvoering van het plan voor een effectievere inzet van het jeugd- en jongerenwerk hebben wij in deze begroting een bedrag van € 88.000 als nieuw beleid opgenomen in verband met de uitbreiding van het aantal uren jongerenwerk. Team Inzet (€ -140.000 nadeel) Het Algemeen maatschappelijk werk wordt vanaf 2024 uitgevoerd door Team Inzet. Uitkeringen BUIG(€ 287.000 voordeel) De te verwachte uitkering is aangepast naar de aangeleverde cijfers. Uitkeringen WSW(€ -37.000 nadeel) De te verwachte uitkering is aangepast naar de aangeleverde cijfers.

Uitkeringen re-integratie (€ 74.000 voordeel) De bijdrage aan WerkSaam voor re-integratiekosten is aangepast aan wat in de begroting van WerkSaam is opgenomen Kosten WMO (€ -499.000 nadeel) Er is sprake van indexatie. Daarnaast is voor de overbruggingszorg een tarievenonderzoek gedaan met als doel dat we reëele tarieven betalen. Op basis van dit onderzoek zijn de betreffende tarieven bijgesteld. Kosten Jeugd (€ -406.000 nadeel) Er is sprake van indexatie. Daarnaast is voor de overbruggingszorg een tarievenonderzoek gedaan met als doel dat we reëele tarieven betalen. Op basis van dit onderzoek zijn de betreffende tarieven bijgesteld. Bijdrage GGD € -111.000 nadeel) Het budget voor de afdracht aan GGD is aangepast aan wat in de begroting 2023 van de GGD is opgenomen Baten Budgetten Kadernota 2024 en Voorjaarsnota 2023 (€ -2.942.000 nadeel) In de Kadernota 2024 en de Voorjaarsnota zijn de volgende budgetten gewijzigd: Begroting 2024 gemeente Drechterland

37

- Onderwijs achterstandenbeleid - SPUK Inburgering - Opvang ontheemden Oekraïne - Brede Spuk Incidentele budgetten (€ -58.000 nadeel) In de begroting 2023 is het volgende incidenteel budget opgenomen: - Nationaal Programma Onderwijs Uitkeringen BUIG € -118.000 nadeel) De rijksbijdrage voor de BUIG neemt in 2024 af. Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2023 t.o.v. B2022 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Baten: Afschrijvingslasten onderwijs KN 2023 - Kosten GGD JGZ Oekraïne

-44 N -26 N

Overige verschillen

-29 N

Totaal baten

-99 N

Totaal verschil

-99

N

Baten: Onttrekking afschrijvingslasten Onderwijs (€ -44.000 nadeel) Doordat de technische installatie van het Reigersnest volledig is afgeschreven, hoeft er ook geen onttrekking meer plaats te vinden voor dit bedrag aan de reserve afschrijvingslasten. Onttrekking kosten GGD JGZ Oekraïne (€ -26.000 nadeel) In 2023 is er nog sprake van een geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Ontheemden in verband met de extra kosten GGD / JGZ. Vooralsnog wordt deze onttrekking niet voorzien in 2024 waardoor er ten opzichte van 2023 sprake is van een nadelig effect.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

38

Paragrafen

Begroting 2024 gemeente Drechterland

39

Lokale heffingen 1.1 Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente Drechterland kent de volgende lokale heffingen: • Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. • Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen.

De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten; • het beleid ten aanzien van lokale heffingen; • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; • een aanduiding van de lokale lastendruk; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de verwachte opbrengsten van de lokale heffingen in de begroting 2024 en de daadwerkelijke inkomsten. Het totaal aan opbrengsten bedraagt ruim € 9,7 miljoen in 2024.

Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Forensenbelasting Toeristenbelasting Totaal

Begroting 2023 Begroting 2024 2.992 3.157 536 562 342 356 20 20 165 65 4.055 4.165

Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen

Begroting 2023 Begroting 2024 229 229 367 367 35 35 1.535 1.595 3.193 3.288 7 7 20 20 5.386

Begroting 2024 gemeente Drechterland

5.541

40

Beleid ten aanzien van lokale heffingen De gemeentelijke heffingen zijn geïndexeerd met de inflatiecorrectie van 3,5 %. Het uitgangspunt voor de tarieven van de rioolheffing en afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid. Een overzicht op hoofdlijnen van de algemene belastingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken, die binnen de gemeente zijn gelegen, te weten een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Op basis van de wet Waardering onroerende zaken (WOZ) wordt van elke onroerende zaak de waarde vastgesteld. De tarieven worden geheven als percentage van de WOZ-waarde. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2024 is de WOZ-peildatum 1-1-2023. Op basis van de voorlopige WOZ-waardes is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen 1% bedraagt. Ook voor niet- woningen is de waardeontwikkeling 1%. Voor het bepalen van de inkomsten wordt uitgegaan van de inflatiecorrectie en daar bovenop een opbrengststijging van 3% (meerjarig raadsbesluit voor de jaren 2021-2024).

Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2024 met de inflatiecorrectie stijgen. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente in de toeristenbelasting meegenomen. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2024 met de inflatiecorrectie) stijgen. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering) en volledige kostendekking.

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing: Bedragen * 1.000 Euro 2024 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen

1.226

Netto kosten riolering

1.226

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW

138 230

Begroting 2024 gemeente Drechterland

41

Totale kosten Opbrengsten heffingen

1.594 1.595

Dekking

100%

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. Er wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing. Bedragen * 1.000 Euro 2024 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Netto kosten afvalinzameling

2.805 175 2.630

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten Totale kosten

98 465 95 3.288

Opbrengsten heffingen

3.288

Dekking

100%

Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Begraaf- en grafrechten Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de baten niet hoger zijn dan de kosten. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn.

Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

42

De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. In onderstaande tabellen zijn overzichten opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 7 Paragraaf 9 Paragraaf 20

Baten

Dekking

Burgerlijke stand € 26.533 € 18.152 Reisdocumenten € 246.862 € 210.422 Rijbewijs € 89.340 € 71.692 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen € 17.100 € 10.065 Overige publiekszaken € 5.271 € 4.404 Bijzondere wetten € 42.585 € 25.662 Diversen € - € 2.811

68% 85% 80% 59% 84% 60% 0%

€ 427.691 € 343.208

80%

Kostendekking Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 7 Paragraaf 8

Lasten

Voorfase Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Aanlegactiviteiten Overige activiteiten

Kostendekking Hoofdstuk 2

Lasten

Baten

Dekking

3.600 € 403.202 € 349.950 € 18.541 € 16.000 € 3.824 € 2.750

0% 87% 86% 72%

€ 425.567 € 372.300

87%

Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn

Lasten

Baten

Dekking

Paragraaf 1 Paragraaf 4

€ 10.771 € 29.478

€ 6.161 € 4.706

57% 16%

Kostendekking Hoofdstuk 3

€ 40.249 € 10.867

27%

Recapitulatie Hoofdstuk 1,2 en 3

Lasten

Horeca Organiseren evenementen of markten

Baten

Dekking

Kostendekkendheid Hoofdstuk 1 Kostendekkendheid Hoofdstuk 2 Kostendekkendheid Hoofdstuk 3

€ 427.691 € 343.208 € 425.567 € 372.300 € 40.249 € 10.867

80% 87% 27%

Kostendekkendheid totale tarieventabel

€ 893.507 € 726.375

81%

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen € 436 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning € 944. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat bovenaan.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

43

Woonlasten per huishouden Gemeente

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023

Koggenland Hoorn Enkhuizen Drechterland Medemblik Opmeer Stede Broec

€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 1.012 € 865

€ 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 1.123 € 994

€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 1.105 € 990

€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.218 € 1.122

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente

Conclusie Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor deze regio een gemiddeld hogere lastendruk kent en net boven het Nederlands gemiddelde zit.

Kwijtschelding Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Als iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties.

De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat zijn de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

44

Raming hoogte kwijtschelding In 2024 wordt rekening gehouden met € 63.140 aan kwijtschelding voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

45

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • een inventarisatie van de risico's; • het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; • een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte en - belastingcapaciteit. • een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit; • onvoorzien; • de vrij aanwendbare reserves;

Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit (exploitatie) Weerstandsvermogen Algemene reserve Stille reserves Subtotaal Totale weerstandscapaciteit

2.435 20 2.455

6.691 507 7.198 9.653

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

46

OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil

0,1614 0,1012 0,0602

Onbenutte belastingcapaciteit

2.435

Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt € 20.000. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2024 € 6.691.000.

Algemene reserve

6.691

Totaal

6.691

Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast.

-Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout

13 494 507

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Drechterland zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel

Begroting 2024 gemeente Drechterland

47

uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2024 zijn 13 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

48

Volledige beschrijving risico

Genomen beheersmaatregel(en)

Bedrag impact

Kans op optreden

Impact

Er zijn vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Riolering, Kunstwerken, Water, Beschoeiing en de speelvoorzieningen. Voor plaagdierbestrijding wordt gewerkt om hier ook een beleid voor te maken.

€

170.000

4

4

€

119.000

Onrechtmatigheid

Financieel risico, omdat de gemeenten financieel garant staan voor de GR SED.

Opnemen in de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de jaarrekening van de gemeenten. Gedurende het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB

€

150.000

4

4

€

105.000

WMO

Overschrijding op de open einde regeling Wmo door een stijging van het aantal Wmo-meldingen.

Goede monitoring op de budgetten en het aantal aanvragen.

€

136.000

4

4

€

95.200

Jeugdzorg

Overschrijding op de open einde regeling Jeugdzorg, rekening houdend met het in control komen van jeugdzorgaanbieders. Verder is er een specifiek risico t.a.v. de JeugdzorgPlus. Gezien de afbouw van gesloten naar open jeugdhulp i.c.m. het beschikbaar houden van bedden voor gesloten jeugdhulp is de basiscapaciteit onderdeel van het huidige contract.

Goede monitoring op de budgetten en het aantal aanvragen.

€

100.000

4

4

€

70.000

Kindbescherming / Jeugdreclassering

De aanbesteding van diensten op het gebied van kinderbescherming en jeugdreclassering uitgevoerd door gecertificeerde instellingen kan hoger uitvallen vanwege hogere tarieven en onzekerheid over de compensatie hiervan door het Rijk.

We doen mee in een gezamenlijke aanbesteding van de 7 WF gemeenten en de regio's Amsterdam-Amstelland en Zaanstreek-Waterland.

€

750.000

3

5

€

375.000

Gronden

Voor grondexploitaties worden project specifieke en algemene (conjuncturele) risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd.

€

617.527

3

5

€

308.763

Overige risico’s

€

994.000

SED risico doorbelasting

€

443.058

Totaal benodigde weerstandscapaciteit

€ 2.510.021

Begroting 2024 gemeente Drechterland

Bedrag × kans

Onderwerp Aansprakelijkheid

Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de buitenruimte (bijvoorbeeld loszittende tegels, loshangende takken, onjuiste bebording, slechte staat van onderhoud, etc.), waardoor een beroep wordt gedaan op het eigen risico. Daarnaast is er sprake van verschillende ziekten en plagen in het openbaar groen welke niet begroot is.

49

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2024) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor € 443.058. Voor de SED organisatie zijn deze risico’s (3) opgenomen : • Datalekken en Cybercrime • Bezettingsprobleem structurele formatie door krapte op de arbeidsmarkt • Het onvoldoende beschikbaar hebben van juridische kennis op afdelingen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 9.653.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.259.019 (= 90% * € 2.510.021). Het ratio weerstandsvermogen is 4,3. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.

Waardering A B C D E

Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8

F

<0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.

Begroting jaar 2024

Kengetallen: 1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Begroting 2024 gemeente Drechterland

Verloop van de kentallen Versl. (t-2) Begr. (t-1) 2022 2023 -9% -20% 55% -8% 5% 100%

12% 1% 52% -4% -5% 111%

Begr. mrj (t+1) mjr (t+2) mjr (t+3) 2024 2025 2026 2027 33% 22% 49% 2% 1% 107%

52% 42% 41% -2% 2% 107%

60% 50% 37% -2% -2% 107%

70% 60% 33% -2% -2% 107%

50

Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A het minst risicovol, B gemiddeld en C het meest risicovol.

Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Cat. A

Cat. B

Cat. C

< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %

90 - 130 % 90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 % 0 95 - 105 %

> 130 % > 130 % < 20% > 35% <0% > 105 %

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft begroot voor 2024 een netto schuldquote van 33%. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.

Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor 2024 begroot op 22%. Drechterland zit onder de signaleringswaarde van categorie A. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland begroot voor 2024 ligt, met een percentage van 49%, nabij het gemiddelde van 50% en is dan ook goed te noemen.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

51

Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op 2% in 2024 en dat houdt in een laag financieel risico. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.

Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2024 begroot op 1%. Het percentage loopt meerjarig eerst op en dan weer terug wat een gemiddeld laag risico inhoudt. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren.

Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn begroot hoger dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter zijn dan gemiddeld. Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en blijft stabiel in de komende jaren Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis van de vijf kengetallen afgezet tegen de

Begroting 2024 gemeente Drechterland

52

signaleringswaarden van BZK kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

53

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. De instandhouding van de kapitaalgoederen is een van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma's Ruimte en Samenleving.

Beleidsuitgangspunten Het onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Drechterland vindt plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Algemene beleidskaders In de ’Kadernotitie beheer openbare ruimte’ (2011) en de uitwerking ervan in de rapportage ’Beheren op beeldkwaliteit’ (2012) zijn algemene kaders beschreven voor het beheer van de openbare ruimte (domeinen openbaar groen, verharding, straatmeubilair en reiniging). Als ambitie voor het beheer van deze domeinen is gekozen voor beeldkwaliteitsniveau B: Veilig en functioneel beheer. De openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden; over het algemeen is het heel, veilig en redelijk schoon. Met de ombuigingsvoorstellen van 2021 is afgesproken om het beeldkwaliteitsniveau van het openbaar groen aan te passen aan het feitelijk gerealiseerde beeldkwaliteitsniveau C. Als gevolg van de huidige crisis zijn de prijzen van bouwstoffen explosief gestegen. De kosten voor de fabricatie van bouwstoffen hebben een relatie met de olie en gasprijzen. Hiermee is de indexatie van de begroting niet voldoende toereikend om de indexatie conform de CBS voor de grond- weg- en waterbouw te dekken. Hierbij bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat de huidige middelen niet toereikend zijn aangezien materialen niet voorradig of leverbaar zijn.

Ook het onderhoud van rioleringen en gebouwen gebeurt aan de hand van beheerplannen (respectievelijk het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2024) en het MJO-gebouwen. Hierdoor zijn ook hiervan de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk.

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen In 2024 wordt er onderhoud uitgevoerd aan het wegenareaal. Dit betreft werkzaamheden aan zowel asfalt als wel elementenverhardingen. De focus voor het asfalt en de elementenverhardingen zal in 2024, net als in 2023, het wegwerken van het achterstallig onderhoud zijn. Iedere twee jaar vindt er een weginspectie via een erkend bureau plaats. De uitkomsten van de inspectie van 2023 worden verwerkt in een onderhoudsplanning voor de vijf opvolgende jaren. In het eerste kwartaal van 2024 zijn de te nemen maatregelen bekend. Begroting 2024 gemeente Drechterland

54

Riolering Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) Er is sprake van achterstallig onderhoud met betrekking op de rioleringszorg en een goed beeld van de daadwerkelijke staat van het stelsel. Bij het vaststellen van het PSWR is gerekend op basis van de technische levensduur van het rioolstelsel. Maar in de praktijk kan dit zich anders voordoen en bestaat de kans dat de riolering langer standhoudt. Naast de noodzakelijke vervangingen en verbetermaatregelen wordt er gestuurd op beleid en risicobeperking. Vanwege de achterstand is er gekozen om het PSWR voor een kortere periode vast te stellen dan gebruikelijk is. De looptijd van het huidige PSWR wordt gebruikt om een inhaalslag te maken om een duidelijk investeringsplan te formuleren voor het nieuwe PSWR dat medio het derde kwartaal van 2024 vastgesteld moet worden. Watergangen en beschoeiingen Het areaal beschoeiingen is veilig en functioneel, echter de beschoeiing zelf is in veel gevallen einde levensduur. De komende 9 -10 jaar worden de achterstanden weggewerkt. Met de overdracht van de wegen van HHNK aan de gemeente, is het baggeren van bermsloten een extra taak voor de gemeente geworden. Deze taak, inclusief voorbereiding en uitvoering, is uit pragmatische overwegingen uitbesteed aan HHNK, waarbij HHNK binnen de SED in een cyclus van zeven jaar alle bermsloten baggert.

Voor de resterende watergangen die nog in onderhoud zijn bij de gemeente, is het beheer op orde en wordt gewerkt aan het opstellen van een meerjarig baggerplan. Groen In het kader van de ombuigingen is in 2021 besloten het onderhoudsniveau te verlagen naar C niveau (laag). De afgelopen jaren is gebleken dat door het verlengen van het groeiseizoen de afgesproken beeldkwaliteit niet werd gehaald en feitelijk al op C niveau werd onderhouden. Het onderhoudsniveau van gazons en de onkruidbestrijding in beplanting wordt hiermee geconsolideerd. Dit zal op den duur leiden tot een achteruitgang van de technische kwaliteit van het openbaar groen. In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht geschonken moeten worden aan de vergroening van de buitenruimte. Vervangen en nieuwe aanplant van bomen zal meer aandacht en middelen vragen. Binnen het budget van de onderhoudsbegroting worden dit jaar extra bomen geplant in Hem, Venhuizen en Wijdenes. Voor het vergroten van de biodiversiteit worden stroken ingezaaid in bermen en de grotere groenstructuren zoals bijvoorbeeld in het Padlandbos, dorpsbos Schellinkhout en het dr. Singelenbergpark. Spelen De technische kwaliteit en daarmee de veiligheid van de speelvoorzieningen is op orde. Echter de functionaliteit en de speelwaarde laat op sommige locaties te wensen over. In 2024 gaan we het speelruimtebeleid evalueren.

Gebouwen De ambitie is dat het gemeentelijk vastgoed duurzaam en toegankelijk is en voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). Het doel is dat het groot onderhoud van de gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). Waarbij het Vastgoed strategisch wordt uitgevoerd. Dit gaan we doen door in 2024 te beginnen met het uitvoeren van nieuw beleid: Begroting 2024 gemeente Drechterland

55

• •

Het strategische vastgoedbeleid Accommodatiebeleid

Het strategische vastgoedbeleid en accommodatiebeleid wordt aan u voorgelegd en door u vastgesteld in 2024 en geeft sturing om te bepalen welke objecten we behouden, verkopen, verhuren en/of verduurzamen. Tijdens het reguliere werk en verbouwing kijken we gelijk naar de toegankelijkheid van onze gebouwen en zullen we werk met werk maken als hier aanpassingen in nodig zijn. Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 4560 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa veertig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen worden in 2024 voortgezet. Bruggen Het areaal gemeentelijke bruggen is op orde. Ze zijn veilig en functioneel. De komende jaren zal worden ingezet op het vervangen van houten fiets/voetgangersbruggen door bruggen bestaande uit duurzamere materialen.

Verkeerskundig meubilair Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden en dragers, markeringen en overige zaken als komborden en schrikhekken. Jaarlijks wordt een deel van het areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Met deze aanpak worden alle verouderde borden en bijbehorende dragers vervangen. De vervangingen worden in 2024 voortgezet. Begraafplaatsen Het technisch beheer is op orde en voldoet aan het gestelde beeldkwaliteitsniveau.

Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2024 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.

Onderdeel

Omschrijving

Openbare verlichting

Dagelijks onderhoud

100

Speelterreinen

Dagelijks onderhoud

87

Waterwegen

Dagelijks onderhoud

140

Openbaar groen

Dagelijks onderhoud

1.120

Wegen

Dagelijks onderhoud

515

Begroting 2024 gemeente Drechterland

Begroting 2024

56

Groot onderhoud

796

Riolering

Dagelijks onderhoud

191

Bruggen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud

50 32 31

Begraafplaatsen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud

30 44 25

Gebouwen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud

161 179 363

Begroting 2024 gemeente Drechterland

57

Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Volgens artikel 13 van het BBV bevat de paragraaf over de financiering in ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • de Gemeentewet, • de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en • de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • het Treasurystatuut 2017 en • het Leningen- en borgstellingenbeleid.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut, • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, • het voldoen aan de kasgeldlimiet en • het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen en • in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting is er in 2024 nog geen langlopende financiering noodzakelijk.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

58

Stand langlopende leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december

2024

2025

2026

2027

11.225

10.425 15.000 800 24.625

24.625

23.225

1.400 23.225

2.000 21.225

800 10.425

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. 2024 Stand uitgezette leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen Verwachte stand 31 december

5.744 139 5.605

2025

2026

2027

5.605 139

5.466 139

5.327 139

-

-

-

5.466

5.327

5.188

Indicatoren De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt als zodanig geen risico’s. Wel neemt de gemeente deel in het aandelenvermogen van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten en in Alliander. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (zie hieronder) ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. Door een gelijkmatige opbouw van de leningportefeuille spreidt de gemeente het renterisico op vaste schuld. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. Het totaal van renteherzieningen en de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden.

Begroting 2024 gemeente Drechterland

59

2024

2025

2026

2027

1. 2. 3.

Omschrijving Renterisco Renteherzieningen Te betalen aflossingen renterisico (1+2)

5.425 800 6.225

800 800

1.400 1.400

2.000 2.000

4a. 4b. 4.

Renterisiconorm Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage Renterisiconorm (4a x 4b)

52.868 20% 10.574

53.688 20% 10.738

55.246 20% 11.049

55.558 20% 11.112

Toets renterisconorm Renterisco op vaste schuld (3) Renterisiconorm (4) Ruimte (3-4)

6.225 10.574 -4.349

800 10.738 -9.938

1.400 11.049 -9.649

2.000 11.112 -9.112

(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en is voor de gemeente voor 2024 € 4.494.000. 2024 1.

2.

3.

Omschrijving Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari Percentage kasgeldlimiet Omvang kasgeldlimiet Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2024) Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld) Vlottende middelen (gemiddeld 2024) Contante gelden in kas Tegoeden in rekening courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

Begroting 2024 gemeente Drechterland

52.868 8,50% 4.494

1.926 0 0 0 1.926 0 0 0 0 60

4.

5.

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

4.494

Totaal netto vlottende schuld (2-3)

1.926

Ruimte (4-5)

2.568

Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente moet de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben aanhouden bij het ministerie van Financiën.

Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Totaal door te rekenen externe rente

259 13 -/-

De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

-1 -/-

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

246

0 -/0 +/+ 1 0 +/+ 0 +/+

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

Begroting 2024 gemeente Drechterland

247 247 -/0

61

Bedrijfsvoering In deze paragraaf komen de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering aan de orde. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie. In de begroting 2024 van de SED organisatie is uitgebreid ingegaan op wat we in 2024 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel dat kost. In deze paragraaf staan de belangrijkste ontwikkelingen en focus voor het jaar 2024.Hiermee zal uiteindelijk de dienstverlening verbeteren, zullen we medewerkers kunnen binden, boeien en aantrekken en werken we bevlogen en rechtmatig. In deze paragraaf gaat het over de inrichting van de bedrijfsvoering. Inspanningen voor de verbetering van onze dienstverlening aan inwoners en bedrijven zijn beschreven in programma Bestuur en Dienstverlening.

Personeel en organisatie De arbeidsmarkt wordt steeds krapper. Wij gaan op een fundamenteel andere manier om met de arbeidsmarkt en met arbeidspotentieel binnen de organisatie. Ons doel is om een ‘broedplaats’ te zijn voor talent. We leiden zelf op met een combinatie van training-on-the-job, gerichte scholing en aantrekkelijke traineeships. We zijn een erkend leerbedrijf, waarbij vakafdelingen medewerkers - zonder de juiste vooropleiding - opleiden om fit te zijn voor de functie. In 2023 heeft een analyse van realistisch begroten plaatsgevonden. In de SED-begroting 2024 is een eerste stap gemaakt met het realistisch begroten van de loonsom 2024. De analyse leidt tot een meerjarige strategie. De CAO 2023 is in april vastgesteld. De financiële uitwerking van enkele onderdelen wordt nog berekend. Zodra de CAO 2024 is vastgesteld, verwerken we de effecten in de overige P&C-producten.

Juridisch We streven naar een hoge juridische kwaliteit binnen de organisatie. We ondersteunen bestuur en organisatie bij besluitvorming. We analyseren juridische risico’s en dekken die waar nodig af. We behandelen aansprakelijkstellingen en bezwaar- en beroepszaken en coördineren de afhandeling van ingebrekestellingen en klachten. Om escalatie en juridische procedures te voorkomen, gaan we graag vooraf met onze inwoners in gesprek. Complexe bezwaren worden afgehandeld door de externe bezwarencommissie. De komende jaren houden we de effecten van de invoering van de externe bezwarencommissie nauwlettend in de gaten.

Informatie De ontwikkelingen op het gebied van ICT zijn veelzijdig en razendsnel. De digitale transformatie is in volle gang en stelt andere eisen aan de manier waarop we dienstverlening en aanpak van maatschappelijke vraagstukken vormgeven. ICT en digitalisering is de ruggengraat om onze maatschappelijke doelen te realiseren. In een complexe werkomgeving is het zaak om processen zo optimaal, eenvoudig en gestandaardiseerd mogelijk digitaal in te richten en te beheren en hierbij ook rekening te houden met andere (toekomstige en lopende) ontwikkelingen. Zoals in de SED-begroting 2024 is opgenomen, wordt robotisering verder opgepakt in 2024. Wet open overheid (WOO) en Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) eisen verbetering van informatiestromen, security en privacy van onze gegevens. Informatie wordt zoveel mogelijk op één plek opgeslagen, zodat dit op de juiste wijze beheerd, openbaar gemaakt, Begroting 2024 gemeente Drechterland

62

bewaard, hergebruikt, gearchiveerd en vernietigd wordt en de WOO vanuit één waarheid de verzoeken beantwoordt. Door strengere informatiebeveiligingsnormen (NIS2), waar ook de lokale overheden mee te maken krijgen, nemen we maatregelen, zodat we hier medio 2024 aan voldoen.

Communicatie Wij vertalen gemeentelijk beleid naar een heldere boodschap voor inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers. Deze boodschap verspreiden we via allerlei laagdrempelige kanalen. Wij betrekken inwoners op verschillende manieren bij besluitvorming, bijvoorbeeld met enquêtes, bewonersbijeenkomsten of interactieve beleidsvorming. Op het gebied van de website ligt de focus op de digitale toegankelijkheid. Hierbij gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze online dienstverlening. We monitoren de sociale media. Door goed te monitoren wat er speelt sluiten we in de communicatie aan op de doelgroep. Zo verbeteren we de dienstverlening via alle kanalen.

Facilitaire zaken Het hybride werken is niet enkel een filosofie. Het heeft ook als doel een toekomstbestendige werkomgeving te creëren, waarin de medewerkers efficiënt en flexibel hun werkzaamheden kunnen uitvoeren. De borging van de afspraken en de aandacht voor medewerkers zijn in 2024 speerpunten in de planning. In 2023 is gestart met het opstellen van een gedegen en feitelijk rapport omtrent huisvesting. Afhankelijk van de uitkomst leidt dit tot een voorstel in 2024. Het doel van de opdracht is om een volledig inzicht te krijgen in de huidige huisvestingssituatie. De daaropvolgende vervolgstap is dan een projectopdracht voor de uitwerking van scenario’s/business case. Deze uitwerking wordt ook aan de besturen en raden voorgelegd.

Planning en control We vervolgen de ingezette lijn. Resultaat hiervan zijn de verbeteringen in onze P&Cproducten. Om te zorgen dat in de toekomst de P&C-producten van een hoge kwaliteit zijn en dat het bestuur en de SED organisatie voldoende stuur hebben om (financieel) bij te sturen, is het belangrijk om voldoende focus te hebben op data gedrevenheid en het klantvriendelijk ontsluiten hiervan. Daarvoor nemen we processen en systemen onder de loep en waar nodig zullen we investeren.

Inkoop Inkoop richt zich in 2024 op het creëren van bewustzijn binnen de organisatie om rechtmatig en doelmatig in te kopen. We sturen op spendanalyse en rechtmatigheidsoordelen.

Administratieve-organisatie en Interne beheersing (AO/IB) De beheersing van de bedrijfsvoering is ingericht langs het model van de ‘three lines of defence’: 1. Interne controlemaatregelen zijn belegd in de lijnorganisatie. Dit zijn interne beheersen controlemaatregelen die zijn ingericht in processen. 2. Interne controlefuncties en functionarissen die het lijnmanagement ondersteunen. 3. Verbijzonderde interne controle die de werking van de eerste en tweede lijn controleert wordt uitgevoerd door het team AO/IB. De verbijzonderde interne controle (derde verdedigingslinie) is een aanvulling op de reguliere interne controle (tweede verdedigingslinie), in die zin dat een objectief oordeel gegeven wordt Begroting 2024 gemeente Drechterland