Begroting 2024 Drechterland (definitief)
Tekst van het document
Begroting 2024
Begroting 2024 gemeente Drechterland
1
Inhoudsopgave Samenvatting ..............................................................................................................3 Infographic ..................................................................................................................6 Kerngegevens.............................................................................................................7 Leeswijzer...................................................................................................................8 Programmaplan ......................................................................................................................9 Bestuur en dienstverlening........................................................................................10 Ruimte ......................................................................................................................18 Samenleving .............................................................................................................30 Paragrafen ...........................................................................................................................39 Lokale heffingen .......................................................................................................40 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................46 Onderhoud
kapitaalgoederen ....................................................................................54 Financiering ..............................................................................................................58 Bedrijfsvoering ..........................................................................................................62 Verbonden partijen....................................................................................................65 Grondbeleid ..............................................................................................................77 Wet Open Overheid (WOO) ......................................................................................79 Subsidies ..................................................................................................................80 Financiën..............................................................................................................................82 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................83 Overzicht van baten en lasten per taakveld ..............................................................85 Uiteenzetting van de financiele positie en toelichting ................................................87 Meerjarenraming en toelichting
.................................................................................93
Begroting 2024 gemeente Drechterland
2
Samenvatting Inleiding Voor u ligt de meerjarenbegroting 2024 – 2027 waarvan de eerste twee jaren een positief saldo laten zien van respectievelijk € 570.000 en € 727.000. De jaren 2026 en 2027 sluiten negatief. Drie keer per jaar wordt de Algemene Uitkering (gemeentefonds) door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires. De toezichthouder (de Provincie) verplicht de gemeenten om de meicirculaire op te nemen in de begroting. Het college heeft er in dit geval voor gekozen om ook al de septembercirculaire te verwerken in de resultaten. Structurele zorgen voor de toekomst De gemeentelijke financiën waren altijd al lastig te voorspellen, maar dat is in de afgelopen jaren nog ingewikkelder geworden. Zo zijn er doorlopende discussies met het Rijk over de omvang van het gemeentefonds. De verdeelmodellen worden geregeld herijkt, met aanzienlijke herverdeeleffecten tussen gemeenten als gevolg. De voornaamste onzekerheden op financieel vlak zijn nog steeds de zogeheten ‘ravijnjaren’ 2026 en 2027. Vanaf 2026 moet er een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten van kracht worden en vooruitlopend hierop heeft het Rijk de reguliere systematiek ‘samen trap op / samen trap af’ buiten werking gesteld. Advies VNG Zonder ingrijpende maatregelen stevenen alle gemeenten af op forse tekorten in 2026 en 2027.
De groei van het gemeentefonds loopt in 2023 tot en met 2025 langzaam terug, en vanaf 2026 treedt er een grote omslag op: de gemeenten krijgen dan zo’n 3 miljard minder zonder dat er taken verdwijnen! Dat is ook in onze meerjarenbegroting goed te merken. Het demissionaire kabinet heeft inmiddels erkend dat er sprake is van een disbalans tussen taken en middelen vanaf 2026 maar de oplossing wordt doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. Het is dus nog volstrekt onduidelijk in hoeverre het Rijk gemeenten tegemoet zal komen. De VNG adviseert alle gemeenten daarom om nu geen ingrijpende bezuinigingen door te voeren of investeringen uit te stellen maar om ook voor 2026 en 2027 een realistische begroting te presenteren gebaseerd op het huidige takenpakket, rekeninghoudend met loonen prijsstijgingen. Een begroting waarin ook de ambities van de gemeenten en geplande investeringen zijn opgenomen. Alleen op deze manier wordt zichtbaar hoe groot de problematiek is. Strategie Drechterland Ook het College is van mening dat we nu geen ingrijpende maatregelen moeten nemen om de tekorten in 2026 en 2027 geforceerd op te lossen. Er zijn nog te veel onzekere factoren en die zijn nog groter geworden met nieuwe verkiezingen in zicht. Maar het zou tegelijkertijd van weinig realisme getuigen om nu achterover te leunen en rustig af te wachten hoe de discussie zich ontvouwt.
Alles wijst er namelijk op dat het Rijk zal moeten bezuinigen en dat raakt ook de gemeenten. We willen de jaren 2024 en 2025 dan ook optimaal benutten voor een grondige oriëntatie op ombuigingsmogelijkheden. En dit biedt ook kansen. Schaarste dwingt ons tot verstandige strategische keuzes. En die keuzes willen we samen met uw raad maken. Essentiële vragen daarbij zijn: • Waar willen wij als gemeente echt van zijn? • Wat vinden we politiek en bestuurlijk werkelijk waardevol om te behouden en wat draagt niet wezenlijk bij aan onze ambities? Begroting 2024 gemeente Drechterland
3
•
Hebben we alle taken wel efficiënt genoeg georganiseerd of zijn daarin ook slimmere keuzes te maken?
Het antwoord op deze vragen kan een set aan bezuinigingsmaatregelen opleveren. Per maatregel is een aantal afwegingen noodzakelijk, zoals: • Wat is het maatschappelijk effect als we deze bezuiniging doorvoeren? Is het dit waard? • Kan deze taak overgenomen worden door de samenleving of door maatschappelijke partners? • Wat betekent de bezuiniging voor de kwaliteit van de dienstverlening en is dit effect aanvaardbaar? Het zijn vragen die ook passen bij een zogenaamde ‘takendiscussie’. Opmerking: Hier past wel een kanttekening bij. Het overgrote deel van de taken is ondergebracht in Gemeenschappelijke Regelingen. De SED is daarvan de grootste. Takendiscussies die leiden tot verlaging van de bijdragen aan de Gemeenschappelijke Regelingen, kunnen dan ook nooit alleen gevoerd worden, maar moeten leiden tot consensus met de andere deelnemers. Behalve een kritische blik op taken en voorzieningen, is er nog een andere belangrijke knop waaraan gedraaid kan worden om de gemeentefinanciën gezond te houden: het verhogen van de inkomsten. Het gaat dan vooral om belastingen en leges. Het ‘belastinggebied’ voor gemeenten is momenteel nog vrij beperkt. In het Bestuursakkoord van Drechterland wordt deze maatregel niet uitgesloten maar is alleen aan de orde als dit onontkoombaar is.
Vervolg We gaan in de loop van 2024 graag met u in gesprek over de aanpak om te komen tot een evenwichtige begroting voor de jaren 2026 en verder. Wij hechten er veel belang aan om dit samen met de raad te doen. Snijden in taken, voorzieningen of verhogen van belastingen, kan grote impact hebben op onze inwoners. Het is dan ook niet ongebruikelijk om ook onze inwoners actief te bevragen over wat voor hen belangrijk is om te behouden en wat dit mag kosten. Na de vaststelling van de begroting 2024 – 2027, leggen wij graag een voorstel aan u voor hoe zo’n proces er uit zou kunnen zien. Resultaat programmabegroting 2024-2027 Er is sprake van een sluitende begroting voor de jaren 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn niet sluitend. In € 1.000 Resultaat
2024 570 voordeel
2025 727 voordeel
2026 -1.783 nadeel
2027 -1.600 nadeel
Structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting Er is sprake van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting voor de jaren 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn structureel en reëel niet in evenwicht. Van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is sprake als de structurele lasten ten minste gedekt worden door structurele baten. Een structureel en reëel in evenwicht zijnde Begroting 2024 gemeente Drechterland
4
begroting is één van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en de begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Voor dit repressieve toezicht geldt verder dat in het geval dat het structurele en reële evenwicht in de begroting 2024 ontbreekt, dit evenwicht evenwel uiterlijk in het vierde jaar aanwezig is (2027). In € 1.000 Resultaat
Incidentele lasten Incidentele baten
Resultaat Structureel en Reëel
2024 570 voordeel
2025 727 voordeel
2026 -1.783 nadeel
2027 -1.600 nadeel
462 164
70 0
777 757
20 0
868 voordeel
797 voordeel
-1.763 nadeel
-1.580 nadeel
De incidentele baten en lasten bestaan grotendeels uit de winstnemingen in de grondexploitatie en de storting daarvan in de Algemene reserve. Verder zijn er extra incidentele lasten voor de implementatie van het gemeentebreed omgevingsplan, het programma Omgevingswet en de digitalisering van het archief en het CUP. Het financiële beeld De vermogenspositie van de gemeente bestaat uit vreemd vermogen (leningen en voorzieningen) en uitgaven eigen vermogen (reserves). Onderstaande tabel laat het verloop van de reserves en voorzieningen zien per 31-12. Er is een afname van het eigen vermogen (reserves) te zien. Dit wordt veroorzaakt doordat er meerjarig onttrekkingen plaatsvinden vanuit de reserve afschrijvingslasten voor onder andere de afschrijvingslasten van het gemeentehuis en de Westfrisiaweg. Daarnaast is voor de jaren 2026 en verder rekening gehouden met de begrotingstekorten zoals die nu gepresenteerd zijn. Er is sprake van een daling van het vreemd vermogen (voorzieningen). Dit wordt met name veroorzaakt door de geraamde onttrekkingen aan de voorziening riolering de komende jaren. In € 1.000 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Algemene reserve
5.910
5.971
6.691
7.418
6.392
4.792
Bestemmingsreserves
19.668
20.616
19.544
18.464
17.480
16.501
Totaal reserves
25.578
26.587
26.235
25.882
23.872
21.293
Voorzieningen
5.203
5.282
5.017
4.750
4.420
3.992
Totaal
30.781
31.869
31.252
30.632
28.292
25.285
Reserves
Begroting 2024 gemeente Drechterland
5
Infographic
Begroting 2024 gemeente Drechterland
6
Kerngegevens Kerngegevens gemeente Drechterland
2024
Sociale structuur Aantal inwoners - 0 tot en met 4 jaar - 5 tot en met 14 jaar - 15 tot en met 44 jaar - 45 tot en met 64 jaar - 65 tot en met 74 jaar - 75 en ouder
1.022 2.176 6.854 5.771 2.537 2.104 20.464
Aantal leerlingen -Basisonderwijs -Speciaal onderwijs
1.493 22 1.515
Fysieke structuur (bron: Algemene Uitkering) Oppervlakte gemeente (in hectares) -land -binnenwater -buitenwater
5.886 67 2.105 8.058
Aantal woonruimten - woningen - logiesfunctie
8.602 215 8.817
Financiële structuur (in €) Vaste schuld
11.225.000
per inwoner 549
- Lasten - Baten - Opbrengsten belastingen - Opbrengsten heffingen - Algemene uitkering gemeentefonds
52.715.000 52.362.000 4.165.000 5.541.000 36.017.000
2.576 2.559 204 271 1.760
Begroting 2024 gemeente Drechterland
7
Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In deze leeswijzer geven wij een korte uitleg. De begroting bestaat uit twee delen: een beleidsbegroting en een financiële begroting. Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft deze tweedeling voor. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. •
Programmaplan Er zijn drie programma’s. Per programma wordt weergegeven: wat willen we bereiken, wat gaan we er voor doen, met wie werken we samen en wat mag het kosten? Tevens bevat elk programma een financiële analyse van de verschillen ten opzichte van de vorige begroting. De richtlijn is om de verschillen vanaf € 20.000 toe te lichten.
•
Paragrafen Na de programma’s zijn de verschillende paragrafen opgenomen. De opgenomen paragrafen zijn op grond van het BBV verplicht. Daarnaast hebben wij ervoor gekozen een paragraaf Subsidies op te nemen.
Verplichte indicatoren Gemeenten hebben een verplichte uniforme basisset beleidsindicatoren opgenomen. In deze begroting zijn de laatst bekende cijfers opgenomen. De verplichte indicatoren bevatten geen streefcijfers. Een vergelijk met Nederland of andere gemeenten of afgelopen jaren kunt u zien op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording Financiële begroting Deze begroting bevat specifieke overzichten en toelichtingen op de exploitatie en balansposten, een uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting en het wordt afgesloten met een overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld. Bedragen x € 1.000 De bedragen in de tabellen in deze begroting zijn, tenzij anders vermeld, maal € 1.000.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
8
Programmaplan
Bestuur en Dienstverlening
Ruimte
Samenleving
Begroting 2024 gemeente Drechterland
9
Bestuur en dienstverlening
Inleiding De begroting 2024, gebaseerd op het bestuursakkoord: “Samen bouwen aan Drechterland”, geeft de hoofdlijnen van de bestuurlijke ambities voor de komende bestuursperiode aan.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we willen halen. Per doelstelling geven we aan wat we daarvoor doen in 2024. Bestuur en ondersteuning Ambitie Wat willen we bereiken?
In Drechterland hebben we een open bestuurscultuur. • We willen het vertrouwen tussen inwoners en gemeente bevorderen. • We leggen uit hoe beleid tot stand komt en zijn open over hetgeen niet of niet op tijd lukt. Wat gaan we ervoor doen? • We werken aan open communicatie en beantwoorden vragen van inwoners snel en adequaat. • De griffie ondersteunt bij het actief communiceren over belangrijke onderwerpen op de raadsagenda, zowel digitaal als via dorpsbladen. • We stellen een agenda op met onderwerpen waar de gemeenteraad om kaders gevraagd wordt, voorafgaand aan het maken van beleid. • We zetten de cursus ‘Politiek Actief’ voor kandidaat raadsleden voort. Bestuur en ondersteuning (inwonersparticipatie) Ambitie De gemeente is van en voor de inwoners van Drechterland. Daarom betrekken wij inwoners bij de politiek. Wat willen we bereiken? • Inwoners, participeren actief mee. • We betrekken inwoners meer bij de inrichting van de wijk, het dorp en/of de omgeving. Wat gaan we ervoor doen? • We betrekken inwoners bij de inrichting van de wijk, het dorp en/of de omgeving en willen één wijze van SEDparticipatie. • We betrekken inwoners van 16 jaar en ouder bij de politiek en nodigen ze uit om ‘gast van de raad’ te zijn. • We stellen een plan op voor de Raad van 8 met basisschoolleerlingen uit alle kernen, waarbij elke kern
Begroting 2024 gemeente Drechterland
10
•
•
vertegenwoordigd is. Deze kinderen geven hun advies over onderwerpen die voor hen belangrijk zijn. We ondersteunen het initiatief van een groep jongeren om een SED-jongerenpanel (15 – 29 jaar, conform EU richtlijn) op te richten mogelijk. We informeren inwoners beter over de procedure en ondersteuningsmogelijkheden bij inwonersinitiatieven.
Publiekszaken (Dienstverlening) Ambitie Wij leveren goede en duidelijke dienstverlening, met oog voor de behoeften en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat willen we bereiken? Wij leveren snelle en slimme dienstverlening met heldere procedures. Wat gaan we ervoor doen? • Het uitvoeringsplan dat in 2023 wordt opgesteld, leidt in 2024 en 2025 tot verbeteracties. • Wij onderzoeken wat efficiënter opgepakt kan worden, bijvoorbeeld via robotisering en digitalisering. Regionale samenwerking Ambitie
Regionale samenwerking is goed en belangrijk én draagt bij aan onze bestuurskracht. Wat willen we bereiken? De gemeente Drechterland wil de samenwerking in de regio optimaliseren. Wat gaan we ervoor Wij nemen onze verantwoordelijkheid en worden doen? vertegenwoordigd in de regionale samenwerkingsverbanden. Hierin worden we ambtelijk ondersteund.
Algemene dekkingsmiddelen Ambitie In Drechterland maken we zorgvuldige afwegingen bij de besteding van beschikbare middelen. Wat willen we bereiken? • Een structureel en reëel evenwichtige financiële positie. • De algemene reserve is op een toereikend niveau • De begroting van Drechterland is transparant en toegankelijk. Wat gaan we ervoor • Wij zorgen voor een sluitende begroting 2024/2025. doen? • Uitgangspunt is dat we de lasten met de jaarlijkse inflatiecijfers indexeren en indien nodig verhogen we gemeentelijke heffingen. • We werken aan een leesbare en begrijpelijke begroting Overhead en overige lasten Ambitie De gemeente Drechterland is een professionele gemeente die is uitgerust om de hedendaagse vraagstukken op te kunnen pakken. Wat willen we bereiken? Een sterke SED organisatie. Wat gaan we ervoor doen? • We willen efficiënter werken bevorderen en kosten besparen door bij het Algemeen bestuur van de SED aan te dringen op centrale huisvesting. Begroting 2024 gemeente Drechterland
11
Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen specifiek bestedingsdoel hebben. Voor een aantal dekkingsmiddelen (lokale heffingen en grondexploitaties) verwijzen we voor een uitgebreidere toelichting naar de betreffende paragrafen. Algemene dekkingsmiddelen Begroting 2024 Lokale heffingen Algemene Uitkeringen Dividenden en rente op obligaties Grondexploitatie Saldo Financieringsfunctie
4.165 36.017 105 149 0
Totaal Algemene dekkingsmiddelen
40.436
Voor een toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Algemene uitkering gemeentefonds In onderstaand overzicht wordt de totale omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds weergegeven en het verschil van deze omvang ten opzichte van de omvang zoals die bekend was bij de Kadernota 2023-2027.
2024
2025
2026
2027
Kadernota 2023
35.225
36.740
35.056
35.616
Begroting 2024: - Septembercirculaire 2023
36.017
37.465
35.623
36.721
792 voordelig
725 voordelig
567 voordelig
1.105 voordelig
39 16 -42 290
24 16 16 394
15 74 497
14 132 601
489 voordelig
275 voordelig
-19 nadelig
359 voordelig
Verschil raming AU B2024 tov Kadernota 2023
Taakmutaties - Loon prijsbijstelling Jeugd - Participatie - Indexatie lonen en prijzen DL - indexatie lonen SED Netto effect tov Kadernota 2023-2027
De algemene uitkering uit het gemeentefonds voor de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 is gebaseerd op de Septembericirculaire 2023. In de Kadernota 2023-2027 is nog uitgegaan van de Meicirculaire 2022. Ten opzichte van deze berekening heeft er over de jaren Begroting 2024 gemeente Drechterland
12
2024 tot en met 2027 een positieve bijstelling plaatsgevonden. Enerzijds door een positieve ontwikkeling van het accres (totale toename gemeentefonds) en een aantal middelen waar tegenover ook uitgaven staan (taakmutaties). Anderzijds door een toename van de aantallen waarop de algemene uitkering wordt gebaseerd. De toename van het acress is het gevolg van de naar boven bijgestelde indexatie voor loon en prijsontwikkelingen voor de jaren 2024 en verder. Conform onze uitgangspunten worden deze stijgingen financieel doorvertaald naar de eigen begroting. Daarbij houden wij ook al rekening met een extra stijging van de lonen in SED als gevolg van deze bijstelling. Overhead Overhead moet centraal worden begroot (begroting) en verantwoord (jaarstukken). Onder overhead wordt het geheel van functies verstaan dat gericht is op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden hiervan zijn: leidinggevenden primair proces, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën en toezicht en controle op de eigen organisatie. Conform het BBV worden baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Overhead Lasten 5.531 656 1.041 172 141 31 611 14
Baten
Overhead SED Huisvesting ICT DeSom Ondersteuning organisatie Communicatie Juridische Zaken Algemene kosten bedrijfsvoering Werkplaats Totaal Overhead
8.196
1.286
265 989
1 31
Vennootschapsbelasting Voor het jaar 2024 wordt rekening gehouden met een nihil last. Met een deel van de activiteiten wordt geen onderneming gedreven, doordat niet wordt voldaan aan een of meerdere ondernemingscriteria. Met de grondexploitaties wordt wel een onderneming gedreven. De VPB-last van resultaten uit de grondexploitaties wordt bij de jaarrekening berekend. Er worden geen grondverkopen verwacht in 2024, waardoor dit niet leidt tot een materiële belastinglast voor de gemeente in 2024. Onvoorzien Voor onvoorzien is een bedrag van € 20.000 geraamd. Dit bedrag is gebaseerd op € 1 per inwoner. De doelstelling van de post onvoorzien is het kunnen opvangen van de kosten van onvoorziene omstandigheden op gebeurtenissen.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
13
Met wie werken wij samen? Voor het programma Bestuur en dienstverlening werken we samen met de volgende verbonden partijen: • • • • • •
SED organisatie Shared Service Centrum ICT DeSom Westfries Archief Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Alliander NV NV Bank Nederlandse gemeenten (BNG)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. Verplichte indicatoren
Wat mag het kosten? Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Totaal lasten
8.827
10.623
10.675
Totaal baten
-37.901
38.463
-42.279
Saldo van baten en lasten
-29.074
-27.840
-31.604
Toevoeging aan reserves
0
0
0
Onttrekking aan reserves
-322
-357
-322
-29.396
-28.197
-31.926
Resultaat
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2024 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten Loonontwikkeling Sept circ SED Loonsom College, Raad en Griffie Burgerzaken: Reisdocumenten Doorberekende huisvestingskosten OVH Wet open overheid Veteranendag Rekenkamer Treasury Bijdrage DeSom OVH Nieuwe burgerinitiatieven Uitvoeringsbudget CUP
150 V 50 V -166 N -87 N -44 N -138 N 45 V 11 V 10 V 150 V -111 N 35 V 65 V
Overige verschillen
-22 N
Begroting 2024 gemeente Drechterland
14
Totaal lasten:
-52 N
Baten: Burgerzaken: reisdocumenten Doorberekende huisvestingskosten SSC DeSOM Rente schatkist OZB woningen OZB niet-woningen Toeristenbelasting Algemene uitkering Overige verschillen
105 V 138 V 106 V 150 V 165 V 46 V 30 V 3.080 V -4 N
Totaal baten
3.816 V
Totaal verschil
3.764
V
Lasten: Bijdrage SED(€ 150.000 voordeel) In 2024 is de toerekening van de bijdrage SED aan het Programma Bestuur en Dienstverlening lager dan in 2023. Kapitaallasten (€ 50.000 voordeel) In 2024 is rekening gehouden met een voordeel op de kapitaallasten als gevolg van het achterblijven en de doorloop van investeringen in 2023 naar 2024. Loonontwikkeling Septembercirculaire SED (€ -166.000 nadeel) De in de septembercirculaire opgenomen vergoeding voor loonontwikkeling is hoger uitgevallen. Dit voordeel wordt opgenomen ter dekking van de verwachte hogere lasten als gevolg van de loonontwikkeling in 2024 bij SED. Loonsom Burgemeester en Wethouders, Raad en Griffie (€ -87.000 nadeel) Als gevolg van de CAO ontwikkelingen 2023 en de indexatie van de lonen voor 2024 voor het college, de indexatie van de loonkosten van de Raad en de uitbreiding van de formatie van de griffier (€ 32.000) en indexatie hiervan zijn de totale loonkosten gestegen. Burgerzaken: Reisdocumenten (€ -44.000 nadeel) In maart 2014 is de geldigheidsduur van een reisdocument verlengd naar 10 jaar. De afgelopen jaren hebben te maken gehad met een daling van het aantal aanvragen reisdocumenten.De 10-jaars cyclus van de geldigheid van een reisdocument komt in 2024 ten einde. Dit gaat meer aanvragen geven. De raming 2024 (afdracht leges Rijk) is daar op gebaseerd.
Doorberekende huisvestingskosten (€ -138.000 nadeel) De hogere doorberekende huisvestingkosten aan SED worden enerzijds via de verdeelsleutel en anderzijds via een onderlinge afrekening weer neergelegd bij de gemeente. Overheveling Wet Open Overheid (€ 45.000 voordeel) In 2023 was er sprake van een budgetoverheveling uit begrotingsjaar 2022.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
15
Veteranendag (€ 11.000 voordeel) In 2023 was er sprake van een budgetoverheveling uit begrotingsjaar 2022. Rekenkamer (€ 10.000 voordeel) In 2023 was er sprake van een budgetoverheveling uit begrotingsjaar 2022. Treasury (€ 150.000 voordeel) In 2024 is er meer rente rechtstreeks toegerekend aan de taakvelden Bijdrage DeSom (€ -111.000 nadeel) De bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling SSC DeSom voor 2024 is gebaseerd op de vastgestelde begroting 2024 van deze GR. Op basis van deze vastgestelde begroting is de bijdrage o.a. als gevolg van een hogere indexatie 2024 en een herstel van de indexatie over de jaren 2022 en 2023 hoger dan in 2023. Overheveling Nieuwe Burgerinitiatieven (€ 35.000 voordeel) In 2023 was er sprake van een budgetoverheveling uit begrotingsjaar 2022. Uitvoeringsbudget CUP (€ 65.000 voordeel) Vanuit de vorige bestuursperiode was er in 2023 , voor de toekomstige plannen die in het CUP zouden worden opgenomen, nog een uitvoeringsbudget beschikbaar van € 65.000. Baten: Burgerzaken: Reisdocumenten (€ 105.000 voordeel) In maart 2014 is de geldigheidsduur van een reisdocument verlengd naar 10 jaar. De afgelopen jaren hebben te maken gehad met een daling van het aantal aanvragen reisdocumenten.De 10-jaars cyclus van de geldigheid van een reisdocument komt in 2024 ten einde. Dit gaat meer aanvragen geven.
De raming 2024 (legesinkomsten gemeente) is daar op gebaseerd. Doorberekende huisvestingskosten (€ 138.000 voordeel) In 2024 is de raming van de doorrekening van de huisvestingskosten aan de SED aangepast naar de feitelijke situatie. SSC DeSom (€ 106.000 voordeel) 95% van de bijdrage aan SSC DeSom wordt doorbelast aan de GR SED. De hogere bijdrage aan SSC Desom leidt hierdoor automatisch tot een hogere doorrekening aan de GR SED. Rente Schatkist (€ 150.000 voordeel) Door de stijgende rente en toename van de liquide middelen wordt in 2024 meer rente ontvangen. OZB woningen (€ 165.000 voordeel) De stijging komt enerzijds voort uit de reguliere indexering van de opbrengst met het prijsindexcijfer zoals opgenomen in de Septembercirculaire (3,5%). Anderzijds door het besluit van de raad om in de periode 2021-2024 de OZB opbrengst met 3% extra te laten stijgen. OZB niet-woningen(€ 46.000 voordeel) Conform toelichting OZB woningen. Toeristenbelasting (€ 30.000 voordeel) Deze stijging is het gevolg van een stijging van het aantal niet ingezetenen wat binnen de gemeente verblijft (o.a. arbeidsmigranten).
Begroting 2024 gemeente Drechterland
16
Algemene uitkering gemeentefonds (€ 3.080.000 voordeel) Ten opzicht van 2023 is er sprak van een toename van het accres dat leidt tot een hogere algemene uitkering. Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2023 t.o.v. B2022 (>€ 20.000) Baten: Onttrekking reserve vitale dorpen Overige verschillen
Bedrag
V/N
-35 N 0 N
Totaal baten
-35 N
Totaal verschil
-35
N
Baten: Onttrekking reserve vitale dorpen (€ - 35.000 nadeel) Het project vitale dorpen is afgesloten. Er vindt geen onttrekking meer plaats aan deze reserve.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
17
Ruimte
Inleiding Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en over het beheer en ontwikkeling van de bestaande openbare ruimte. In de verschillende kernen van de gemeente is het goed wonen maar er moet ook ruimte zijn voor economische bloei en duurzame ontwikkeling. Dat betekent dat we verschillende uitdagingen zo veel mogelijk gecombineerd oppakken. Daarbij sluiten we aan bij de budgetten en opgaven die we vanuit het Rijk krijgen, zoals de implementatie van de Omgevingswet en de uitvoering van klimaattaken. Daarnaast zijn er onderwerpen die onze gemeentegrenzen overschrijden en waar we samenwerken met onze buurgemeenten in de regio. Een belangrijk speerpunt is een gezonde, evenwichtige woningmarkt met passende woningen voor onze huidige en toekomstige inwoners. De realisatie van nieuwe woningen, permanent of flexibel is daarom een prioriteit. Maar daarnaast zetten we ons in voor een bredere kwaliteit van de leefomgeving. Zaken als goed beheer van de openbare ruimte, verkeer, veiligheid, dragen daar in samenhang aan bij. Een belangrijk speerpunt is de transitie van het landelijk gebied en de leefbaarheid in de kernen. De agrarische sector is hier van groot belang. Voor het goed functioneren van onze lokale maatschappij is het essentieel dat we ondermijning bestrijden.
Bij alle ontwikkelingen vormen de doelen die we hebben met betrekking tot duurzaamheid en klimaat een rode draad. De bovengenoemde ambities zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we als gemeente ook afhankelijk van externe factoren. De stand van de economie en beschikbare middelen die we van het Rijk hebben bepalen steeds meer wat we als gemeente kunnen doen. De bouw- en woningmarkt is daarnaast mede bepalend voor het tempo waarin marktpartijen kunnen en willen ontwikkelen. In dit programma geven wij daarom op verschillende onderwerpen aan wat we in 2024 met de beschikbare middelen gaan doen en wat daar het verwachte resultaat van is. Het gaat dan om de onderwerpen: • • • • •
Ruimtelijke ontwikkeling Openbare ruimte Veiligheid Economie Duurzaamheid en Milieu
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we willen halen. Per doelstelling geven we aan wat we daarvoor doen in 2024.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
18
Veiligheid Ambitie
Drechterland is en blijft één van de veiligste gemeenten van West-Friesland. Wat willen we bereiken? Wij willen dat alle inwoners, ondernemers en bezoekers veilig en overlastvrij kunnen leven in onze gemeente. Wat gaan we ervoor doen? • Om veilige woon- en leefomgevingen in onze gemeente te borgen gaan wij, in samenwerking met inwoners, ondernemers, woningcorporaties en (keten)partners, proberen overlast zo veel mogelijk te voorkomen en/of beperken en waar nodig overlast gevende situaties te verbeteren. • Tevens gaan we, in samenwerking met de inwoners en zorg- en veiligheidspartners, proberen meer hulp te bieden bij onzichtbare veiligheidsvraagstukken. Zoals bij jeugdproblematieken, wapenbezit onder jongeren, huiselijk geweld of nazorg ex-gedetineerden. • Verder willen wij de inwoners en ondernemers weerbaarder maken tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. • Op het gebied van ondermijning gaan we preventief de bestuurlijke, ambtelijke en maatschappelijke weerbaarheid vergroten en zullen we repressief alle middelen en bestuurlijke instrumenten inzetten om ondermijnende activiteiten tegen te gaan. • Ook gaan we inzetten op de verdere professionalisering van toezicht en handhaving en op het vergroten van de zichtbaarheid van BOA’s en toezichthouders. Veiligheid Ambitie
Als gemeente willen wij een sterk signaal afgeven door aanhoudende overlast, ondermijnende activiteiten, geweld of (jeugd)criminaliteit terug te dringen. Wat willen we bereiken? De veiligheidsgevoelens binnen de gemeente nog meer te verbeteren door de kleine ergernissen sneller en gerichter aan te pakken. Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen en implementeren van beleid voor de bestuurlijke boete. Beheer openbare ruimte Ambitie
Drechterland is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Wat willen we bereiken? • Efficiënter onderhouden van de woonomgeving. Wat gaan we ervoor doen? • We zorgen dat het onderhoudsniveau openbaar groen op orde is volgens de afgesproken CROWkwaliteitsniveaus. • Exoten zijn kruidachtige gewassen die vanuit het wettelijk kader bestreden dienen te worden. In gemeente Drechterland wordt met name actief ingezet op het bestrijden van de Japanse duizendknoop en reuzen berenklauw. Beide soorten zijn Exoten en verstoren het ecosysteem wat niet ten goede komt aan de biodiversiteit.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
19
•
Tijdens het groenonderhoud wordt de biodiversiteit versterkt door middel van beheermaatregelen (snoeien) en het inzaaien van meerjarige kruidenmengsels.
Economie Ambitie
Drechterland is een gemeente waar economie ruim baan wordt geboden. Wat willen we bereiken? • Dienstverlening aan ondernemers verbeteren. • Stimuleren bedrijvigheid. • Wij willen bij voorkeur onze lokale ondernemers benutten bij gemeentelijke aanbestedingen. • Voortbestaan agrarische bedrijven. • Versterken toeristisch product. • Kleinschalige ontwikkeling van het toerisme. Wat gaan we ervoor doen? • We continueren en versterken de samenwerking met ondernemers door een gemeentelijke contactpersoon voor ondernemers. • Binnen de mogelijkheden van het vastgestelde inkoop- en aanbestedingsbeleid maken we gebruik van de diensten van lokale ondernemers. • We bieden ruimte voor (nieuwe) verblijfsaccommodaties en revitalisering van bestaande verblijfsaccommodaties. • We faciliteren schaalvergroting in de agrarische sector, wel rekening houdende met het landschap en verkeersstromen. • We stimuleren agrotoerisme, waarmee we ons als gemeente onderscheiden. • We stimuleren toeristische samenwerking in Drechterland en Westfriesland. • We gaan toeristen attenderen op voorzieningen, activiteiten en stalletjes langs de weg. • We onderzoeken mogelijkheden uitbreiding recreatieve wandel-, vaar- en fietsroutes. Economie: Bijdrage economische agenda Ambitie De ambitie van de economische agenda Westfriesland is een vitale en toekomstbestendige economie op basis van goede samenwerking.
Wat willen we bereiken? Projecten in Westfriesland stimuleren op het gebied van ‘Ondernemen & Economie’, ‘Vrije Tijd’ en ‘Arbeidsmarkt & Onderwijs’. Wat gaan we ervoor doen? Drechterland draagt samen met de andere Westfriese gemeenten financieel bij aan de economische agenda. Economie: Ontwikkelbedrijf Noord-Holland Noord Ambitie Het versterken van de strategische samenwerking van en onderlinge afstemming tussen ondernemers, onderwijsinstellingen, kennisinstellingen, lokale en provinciale overheden en regionale samenwerkingsverbanden in NoordHolland Noord.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
20
Wat willen we bereiken?
Een positief vestigings- en ondernemersklimaat in NoordHolland Noord verder te ontwikkelen. Wat gaan we ervoor doen? Drechterland is samen met 16 andere gemeenten in NoordHolland Noord en de Provincie Noord-Holland aandeelhouder van het ONHN. Economie: Leader subsidie Ambitie Westfriesland is een vitaal, beleefbaar en duurzame regio. Wat willen we bereiken? Kwaliteit van (samen) leven op het platteland. Westfriese cultuur verbinden en uitdragen. Toekomstbestendig gebruik van grond en grondstoffen. Wat gaan we ervoor doen? De LEADER subsidie bij diverse ondernemers, organisaties en inwoners onder de aandacht brengen. Duurzaamheid en milieu Ambitie
Drechterland is een duurzame gemeente met oog voor landschappelijke kwaliteit. We willen CO2 reduceren en het opwekken van duurzame energie faciliteren. Wat willen we bereiken? CO2 reductie door het verduurzamen van de bebouwde omgeving en opwek van duurzame energie. Duurzame bedrijventerreinen Wat gaan we ervoor doen? • We informeren de inwoners en bedrijven hoe ze zuinig om kunnen gaan met energie, kunnen isoleren en duurzame energie op kunnen wekken. • We voeren de lokale aanpak vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) uit. • We voeren het uitvoeringsprogramma aanpak energiearmoede uit. • We stellen samen met de bewoners een wijkuitvoeringsplan op zoals bedoeld in de Transitievisie Warmte (TVW). • We inspireren inwoners en bedrijven door te communiceren over de goede voorbeelden. • In samenwerking met het Duurzaam Ondernemersloket voeren we energiescans uit voor bedrijven. • We volgen de ontwikkelingen voor energiebesparing, opwekking en –opslag en kijken waar we deze toe kunnen passen. • We voeren het 'Uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland' (Hfdst. 8) uit. • Op basis van het vastgestelde beleidskader onderzoeken we de mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie. • We nemen zoekgebieden voor opwek van duurzame energie en kaders voor verduurzaming op in de Omgevingsvisie. • We stellen een Routekaart verduurzaming eigen vastgoed op.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
21
Duurzaamheid en milieu: Ambitie
Drechterland groeit actief mee met klimaatverandering om in 2050 hetzelfde beschermingsniveau als nu te hebben. Wat willen we bereiken? Klimaatbestendig en water robuust te zijn ingericht ten aanzien van de thema’s wateroverlast, hittestress, droogte en gevolgen van overstromingen. Wat gaan we ervoor doen? • We gaan de geïdentificeerde kansen voor klimaatadaptatie uit de kansenkaart (gereed eind 2023) omzetten naar uitvoeringsprojecten. Duurzaamheid en milieu Ambitie
Drechterland beschikt over een adequate afvalinzameling- en verwerking. Wat willen we bereiken? Goede afweging tussen kosten, dienstverlening en milieuresultaat. Wat gaan we ervoor doen? • We geven uitvoering aan het Recycleplan en willen max. 100 kg restafval per inwoner per jaar. • We geven uitvoering aan de aanbeveling uit de evaluatie van de dienstverleningsovereenkomst met HVC. Duurzaamheid en milieu: Beheer en uitvoeringsplannen begraafplaats Ambitie Adequaat, efficiënt en piëteitsvol beheer van de begraafplaats. Wat willen we bereiken? Actuele administratie, heldere uniforme organisatiestructuur en inzicht in begraafcapaciteit. Wat gaan we ervoor doen? Verbeteren digitale administratie. Actiever ruimen van vrijgekomen graven. Opstellen van procesomschrijvingen. Duurzaamheid en Milieu: Overdracht bodemtaken Ambitie Een duurzame bodemkwaliteit. Wat willen we bereiken? Voorkomen van risico’s voor de gezondheid en het milieu. Wat gaan we ervoor Zorg dragen voor een kwalitatief goede uitvoering van deze doen? overgedragen bodemtaken. Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie
Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen, voor nu en later. Wat willen we bereiken? • Versnelling van de woningbouwopgave met een betaalbaar, gedifferentieerd, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor iedere doelgroep. Voor 2030 zijn 1.000 nieuwe woningen gebouwd. • We willen versneld een oplossing voor het tekort aan woningen. Wat gaan we ervoor doen? • We bouwen de komende vier jaar duurzame nieuwe woningen, met name betaalbare huur- en koopwoningen in lijn met Woondeal 2.0 NoordHolland Noord • Wij bereiden de ontwikkeling voor van diverse woningbouwprojecten zoals Venhuizen Centrum West, de Dorpshuislocatie in Schellinkhout en Westwoud, Het Landje van Fleur, De Wouden II Begroting 2024 gemeente Drechterland
22
• •
• • •
(Westwoud), Nero Zero (Westwoud) en de sportvelden in Schellinkhout. We inventariseren locaties met mogelijkheden om versneld (tijdelijke) sociale huurwoningen te realiseren voor verschillende doelgroepen; We geven ruimte aan woonzorgconcepten in woningbouwplannen, zodat ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen met de meest passende woonomstandigheden. In het bijzonder in Venhuizen. We zoeken naar mogelijkheden om betaalbare woningen te realiseren voor starters. We geven uitvoering aan het beleid ten aanzien van ‘generatiewoningen’. We streven naar het verder splitsen van stolpen en grote woningen, het omzetten van vrijkomende (agrarische) panden naar de functie wonen en het mogelijk maken van tijdelijke modulaire woningen.
Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingswet Ambitie Drechterland is goed voorbereid op ruimtelijke ontwikkelingen. Wat willen we bereiken? • Inwoners en bedrijven weten hoe zij omgevingsvergunningaanvragen indienen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). • We doen, samen met Enkhuizen en Stede Broec, ervaring op met een omgevingsplan. Wat gaan we ervoor doen? • We organiseren een aanspreekpunt voor het beantwoorden van vragen van inwoners en bedrijven over de indiening van een aanvraag voor een omgevingsvergunning. • We maken in SED-verband een pilot omgevingsplan in de gemeente Drechterland om deze ervaring te benutten voor het maken van een omgevingsplan (start 2025) voor de gehele gemeente. Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingsvisie Ambitie Drechterland heeft een vastgestelde omgevingsvisie. Wat willen we bereiken? Vaststellen van een integrale visie op de fysieke omgeving van Drechterland. Wat gaan we ervoor doen? We bereiden samen met inwoners, bedrijven en instellingen een omgevingsvisie voor en leggen deze uiterlijk het eerste kwartaal van 2025 voor aan de raad. Ruimtelijke ontwikkeling: Woonakkoord Ambitie Westfriesland behoort tot de 10 beste woonregio’s van Nederland. Wat willen we bereiken? • Tot en met 2030 worden in Westfriesland 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Dit betekent dat de regio streeft naar de oplevering van gemiddeld ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
23
•
• •
Wat gaan we ervoor doen?
• •
•
•
•
•
Versnelling van de woningbouwopgave met een betaalbaar, gedifferentieerd, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor iedere doelgroep. Het op peil houden en uitbouwen van de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de bestaande voorraad; Toevoeging van onderscheidende en complementaire nieuwbouw producten aan de regionale woningvoorraad. Stimulering van langer zelfstandig wonen. We organiseren samen met stakeholders een ambitietafel om inzicht te houden in eventuele knelpunten en mogelijkheden tot versnelling van woningbouwprojecten. Daarnaast inventariseren we eventuele nieuwe woningbouwlocaties welke kansrijk zijn om tot en met 2030 tot ontwikkeling te laten komen. We organiseren een woonmanifestatie gericht op ontmoeting en kennisdeling voor onder andere bouwende en ontwikkelende partijen, gemeenten, provincie en woningbouwcorporaties. We continueren onze inzet op een regionale doorstroommakelaar welke zich richt op ondersteuning en begeleiding van senioren bij het gehele verhuisproces. We continueren onze inzet op een regionale adviseur seniorenhuisvesting welke zich richt op bewustwording rondom het thema seniorenhuisvesting en het ontwikkelen van kennis hierover bij de partijen die verantwoordelijk zijn voor de realisatie van de woningbouwopgave in de regio.
We werken met een flexibel afwegingskader voor nieuwbouwinitiatieven dat de regio houvast biedt en ruimte laat voor marktinitiatieven.
Ruimtelijke ontwikkeling: Stolpenbeleid Ambitie De stolp wordt behouden. Wat willen we bereiken? We treden op tegen het verwaarlozen van stolpen. Wat gaan we ervoor doen? De mogelijkheid tot handhaving op verwaarlozing van stolpen binnen de huidige regelingen en daarbuiten onderzoeken om een juridisch kader vast te stellen.
Met wie werken wij samen? Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: • • • • • •
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Archeologie West-Friesland Recreatieschap Westfriesland (RSW) Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. Begroting 2024 gemeente Drechterland
24
Verplichte indicatoren Naam indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
Eenheid Bron Aantal per 1.000 jongeren Bureau Halt Aantal per 1.000 CBS inwoners Aantal per 1.000 CBS inwoners Aantal per 1.000 CBS inwoners Aantal per 1.000 inwoners % Aantal per 1.000 inwoners van 15 tm 64 jaar
Omvang huishoudelijk kg per inwoner restafval Hernieuwbare elektriciteit % Gemiddelde WOZ waarde x € 1.000 Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Demografische druk % Gemeentelijke woonlasten In euro's eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten In euro's meerpersoonshuishouden
2020 3
2021 10
2022 6
2023 n.b.
1
0,5
0,3
n.b.
1,8
2,3
2
n.b.
1
0,8
0,8
n.b.
CBS
4,6
4,3
5
n.b.
LISA
41,6
41,3
41,6
n.b.
LISA
152,6
157
164,8
n.b.
CBS RWS
135 18,7
n.b. 23,9
n.b. n.b.
n.b. n.b.
CBS 283 Basisregistratie adressen en 4,7 gebouwen CBS 79,1
305
336
402
4
16,2
n.b.
79,2
79,6
79,6
COELO
681
702
787
n.b.
COELO
786
810
901
n.b.
Wat mag het kosten? Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Totaal lasten
14.217
17.316
16.192
Totaal baten
-6.263
-7.358
-6.285
Saldo van baten en lasten
7.954
9.958
9.907
Toevoeging aan reserves
3.337
1.247
150
Onttrekking aan reserves
-4.012
-1.360
-579
Resultaat
7.279
9.845
9.478
Begroting 2024 gemeente Drechterland
25
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2024 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten
-883 N -116 N
OVH Ondermijning OVH Achterstallig onderhoud wegen OVH Padlandbos KN Leadersubsidie KN BIZ Zuiderkogge KN Beheer- en uitvoeringsplan begraafplaats KN Recreatieve voorzieningen CUP woonprogramma CUP handhaving oneigenlijk gebruik woningen Bijdrage VRNHN Openbaar groen Riolering Afvalinzameling Bijdrage omgevingsdienst Klimaat en duurzaamheid Omgevingswet Plankosten Wonen Bouwgrondexploitaties
80 V 1.400 V 75 V -20 N 25 V -24 N 26 V 48 V 25 V -78 N -26 N -68 N -62 N -125 N 272 V 340 V 221 V 62 V -137 N
Overige verschillen Totaal lasten:
89 V 1.124 V
Baten: OVH Glasvezel Riolering Afvalinzameling Plankosten Zuiderkogge 4B Reigersborg Zuid 5 MFA Schellinkhout Kerkbuurt
-698 N 162 V 119 V -85 N -256 N -36 N -80 N -200 N
Overige verschillen
1 V
Totaal baten
-1.073 N
Totaal verschil
51
Begroting 2024 gemeente Drechterland
V
26
Lasten Overhevelingsbesluit (€ 1.550.000 voordeel) Via het overhevelingsbesluit zijn de volgende budgetten overgeheveld van 2022 naar 2023: - Ondermijning - Achterstallig onderhoud wegen - Padlandbos Kadernota (€ 7.000 voordeel) In de Kadernota 2024 en Voorjaarsnota 2023 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Leadersubsidie - BIZ Zuiderkogge - Begraafplaats - Recreatieve voorzieningen CUP (€ 73.000 voordeel) In de CUP 2023 zijn de volgende budgetten opgenomen: - Woonprogramma - Handhaving oneigenlijk gebruik woningen Bijdrage VRHNH (€ -78.000 nadeel) Op basis van de begroting 2024 Veiligheidsregio. Openbaar groen (€ -26.000 nadeel) In de begroting 2024 is rekening gehouden met een indexatie van 3,9%. Riolering (€ -68.000 nadeel) Het nieuwe PSWR is aangenomen, waardoor er structurele wijzigingen zijn doorgevoerd in de begroting. Het saldo wordt verrekend met de voorziening riolering. Afvalinzameling (€ -62.000 nadeel) Door indexering (CPI) van de DVO met HVC en de verwachte hogere verwerkingskosten voor 2024 stijgen de uitgaven. Bijdrage omgevingsdienst (€ -125.000 nadeel) Op basis van de begroting 2024 van de Omgevingsdienst.
Incidentele budgetten 2023 (€ 895.000 voordeel): In 2023 zijn de volgende incidentele budgetten vrijgemaakt, die niet terugkomen in 2024: - Klimaat en duurzaamheid - Omgevingswet - Plankosten - Wonen Bouwgrondexploitaties (€ -137.000 nadeel) Jaarlijks wordt het saldo van lasten en baten geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze lasten en baten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. Pas wanneer een exploitatie is afgerond wordt een financiële afwikkeling gemaakt en komt een eventueel eindresultaat ten gunste of ten laste van de begroting en de jaarrekening van dat jaar. Baten Glasvezel (€ -698.000 nadeel) In het overhevelingsbesluit is besloten om deze inkomsten mee te nemen naar 2023.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
27
Riolering (€ 162.000 voordeel) Het product riolering is 100% kostendekkend. Door de stijgende kosten neemt de opbrengst toe. Afvalinzameling (€ 119.000 voordeel) Het product afvalinzameling is 100% kostendekkend. Door de stijgende kosten neemt de opbrengst toe. Plankosten (€ -85.000 nadeel) In 2023 zijn incidentele baten geraamd, die niet terugkomen in 2024. Bouwgrondexploitaties (€ -572.000 nadeel) Zie toelichting bij de lasten. Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2023 t.o.v. B2022 (>€ 20.000) Lasten: Storting reserve Glasvezel Storting AR Winstnemingen grex Storting reserve Landschapsplan Storting reserve verkeersinfrastructuur Storting reserve onderhoud wegen Overige verschillen
Bedrag
V/N
497 V 484 V 17 V 37 V 63 V -1 N
Totaal lasten:
1.097 V
Baten: Onttrekking AR grexen Onttrekking AR t.b.v. incidentele budgetten Onttrekking reserve landschapsplan Onttrekking reserve verkeersinfrastructuur
-70 N -165 N -15 N -530 N
Overige verschillen
-1 N
Totaal baten
-781 N
Totaal verschil
316
V
Lasten: Storting reserve glasvezel (€ 497.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit 2022-2023 is besloten om de storting over te hevelen naar 2023. Storting AR winstnemingen grex (€ 484.000 voordeel) In 2024 zijn de geraamde winstnemingen lager dan in 2023. Daarnaast vindt ook een lagere afstorting plaats voor het landschapsplan en de reserve verkeersinfrastructuur. Storting reserve landschapsplan (€ 17.000 voordeel) In 2024 vindt een lagere afstorting plaats vanuit de grexen.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
28
Storting reserve verkeersinfrastructuur (€ 37.000 voordeel) In 2024 vindt een lagere afstorting plaats vanuit de grexen. Storting reserve onderhoud wegen (€ 63.000 voordeel) In de kadernota is een budget aangevraagd voor de gladheidsbestrijding. De dekking voor de gladheidsbestrijding komt uit de reserve onderhoud wegen. Baten: Onttrekking AR grexen (€ -70.000 nadeel) In 2024 onttrekken we minder uit de algemene reserve ter dekking van de afstorting van de middelen vanuit de grondexploitatie. Onttrekking AR t.b.v. incidentele budgetten (€ -165.000 nadeel) Tegenover een aantal incidentele budgetten in 2023 stond een dekking uit de algemene reserve. Onttrekking reserve landschapsplan (€ -15.000 nadeel) In 2024 onttrekken we minder uit de reserve landschapsplan. Onttrekking reserve verkeersinfrastructuur (€ -530.000 nadeel) In 2023 is er incidenteel een bedrag van € 530.000 onttrokken aan de reserve verkeersinfrastructuur ter dekking van de kosten van achterstallig onderhoud wegen.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
29
Samenleving
Inleiding In de gemeente Drechterland streven we ernaar dat iedereen meedoet. Het grootste deel van de inwoners redt zichzelf en beschikt over voldoende zelf organiserend vermogen om tegenslagen op te vangen. Waar inwoners dit niet kunnen, biedt de gemeente ondersteuning, die gericht is op zelfredzaamheid en het behoud van regie. Verder spelen we in op initiatieven van inwoners en stimuleren we een actieve deelname en betrokkenheid. Zo wordt de kracht van inwoners van de gemeente Drechterland gemobiliseerd en delen we onze verantwoordelijkheid als overheid samen met onze inwoners en organisaties. De betrokkenheid en verbinding met elkaar wordt vergroot (sociale cohesie). Dit resulteert in een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we willen halen. Per doelstelling geven we aan wat we daarvoor doen in 2024. Onderwijs Ambitie
Kinderen in de gemeente Drechterland krijgen les in een leeromgeving die bijdraagt aan hun ontwikkeling in aantrekkelijke, veilige en gezonde schoolgebouwen. Wat willen we bereiken? We willen onderwijs huisvesting van scholen toekomstbestendig houden. Wat gaan we ervoor doen? • Het Integraal Huisvestingsplan vertalen we door met de financiële gevolgen. • We onderzoeken het huidige (voor)schoolaanbod van Venhuizen in het licht van woningbouwplannen. Sport, cultuur en recreatie Ambitie Wat willen we bereiken?
Drechterland heeft een rijk verenigingsleven, goede sportactiviteiten en een gevarieerd cultureel aanbod. • We willen dat kinderen hun talenten ontdekken en ontwikkelen op het gebied van muziek, techniek, cultuur, sport en creatieve activiteiten. • We willen dat het bestaande aanbod van sport-, beweeg- en cultuurparticipatie onder de aandacht is van de inwoners. • We willen dat de huidige voorzieningen en activiteiten fysiek en financieel toegankelijk zijn en blijven voor onze inwoners. • We willen dat meer inwoners sporten en bewegen in de openbare ruimte.
Begroting 2024 gemeente Drechterland
30
• •
Wat gaan we ervoor doen?
• • • •
We willen dat iedereen mee kan blijven doen aan sport, cultuur en recreatie. We willen de sociale betrokkenheid en het gevoel van verbondenheid en veiligheid in de gemeenschap versterken. We geven uitvoering aan het plan van aanpak gericht op talentontwikkeling, zingeving, ontmoeting en een gezonde levensstijl bij kinderen en jongeren. We vervullen een actieve rol om het aanbod en vraag van sport-, beweeg- en cultuurparticipatie samen te brengen. We geven uitvoering aan het sportakkoord 2.0. We voeren het uitvoeringsplan uit behorend bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK).
Sociaal Domein Ambitie
De gemeente verleent professionele zorg tegen verantwoorde kosten. Wat willen we bereiken? Betaalbare en effectieve zorg voor de meest kwetsbaren. Wat gaan we ervoor doen? • We stellen een lokaal beleidsplan Jeugd op. • Wij geven uitvoering aan de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. • We geven uitvoering aan regionaal en lokaal beleid op de gebieden van Jeugdhulp en Wmo. • We richten onze inkoop efficiënter en effectiever in door het nieuwe regionale inkooptraject Wmo en jeugdzorg. • We vertegenwoordigen de belangen van Drechterland stevig in het regionale inkooptraject. • We stellen samen met Stede Broec en Enkhuizen voor de uitvoering van dit traject een tijdelijke implementatiemanager aan. Sociaal Domein Ambitie
Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. Wat willen we bereiken? Iedereen mee laten doen. Wat gaan we ervoor doen? • We voeren het Plan van aanpak 'dementievriendelijke gemeente' verder uit en gaan door met de activiteiten. We ontwikkelen onze rol verder als gemeente en geven brede maatschappelijke aandacht voor het onderwerp. • We zetten actief in op preventie van dementie, via bewegen, muziek en informatie. • We stellen een plan op voor effectievere inzet van jeugd- en jongerenwerk waarbij zij zich meer richten op de ondersteuning van jongeren met psychische problemen en zij jongeren ondersteunen bij het organiseren van activiteiten. Ter uitvoering van dit plan hebben wij in deze begroting een bedrag van Begroting 2024 gemeente Drechterland
31
•
€ 88.000 als nieuw beleid opgenomen in verband met de uitbreiding van het aantal uren jongerenwerk We bieden professionele bemiddeling bij vechtscheidingen en de inzet van een kind behartiger. De huidige pilot wordt geëvalueerd.
Sociaal Domein Ambitie
Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. Wat willen we bereiken? Inspelen op toenemende vergrijzing op het gebied van zorg en wonen. Wat gaan we ervoor doen? • We zetten in op een Integrale aanpak wonen, zorg en vergrijzing en spelen adequaat in op ouder worden en langer thuis wonen door deelname aan de taskforce wonen en zorg, waarin we samenwerken met woningcorporaties, zorgorganisaties en maatschappelijke partners. • We stimuleren activiteiten om isolement onder ouderen te voorkomen. • Het huidige plan van aanpak eenzaamheidsbestrijding wordt geëvalueerd. • We informeren inwoners over financiële ouderen mishandeling door het project cybercriminaliteit en de berichtgeving daarover. Volksgezondheid Ambitie Wat willen we bereiken?
Drechterland is een gezonde gemeente. • We willen alcohol en drugsgebruik onder jongeren verminderen. • Wij willen eenzaamheid onder jongeren en ouderen verminderen. • We willen de psychische gezondheid en het mentaal welbevinden onder jongeren bespreekbaar maken en vergroten. • We willen valpreventie programma's voor ouderen implementeren. • We willen preventieprogramma's voor het bevorderen van een gezonde leefstijl ontwikkelen en implementeren. • We willen de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein verbeteren. Wat gaan we ervoor doen? • We geven verder uitvoering aan het project 'In control of alcohol en drugs'. • We gaan uitvoering geven aan het programma; Welzijn op Recept • We gaan uitvoering geven aan het valpreventie programma 'Woongemak is kinderspel'. • We voeren het uitvoeringsplan uit behorend bij de Brede Specifieke Uitkering(SPUK). Werkgelegenheid en armoede Ambitie Drechterland heeft oog voor mensen in een kwetsbare positie. Wat willen we bereiken? • We zorgen voor meer werktrajecten. Begroting 2024 gemeente Drechterland
32
Wat gaan we ervoor doen?
• • •
Wij zetten ons in voor meer mogelijkheden tot (om)scholing, stages en andere werktrajecten bij ondernemingen in de regio. We zorgen voor een aanpak voor zorgcliënten met een bijstandsuitkering, met als doel te activeren naar zinvolle dagbesteding of (betaald) werk. We focussen op duurzame arbeidsplaatsen, leren bij bedrijven in de regio en zetten in op duurzame matching door WerkSaam.
Opvang ontheemden Ambitie Wat willen we bereiken?
Doorontwikkeling opvanglocatie ontheemden Oekraïne. • Programma maken gericht op een langdurig verblijf van ontheemden. • Afbouwen van de gedeelde voorzieningen van de ontheemden. Wat gaan we ervoor doen? • Overleg grondeigenaar en direct omwonenden ter verkenning van lange termijn mogelijkheden. • Business case van de lange termijn optie uitwerken en starten met de realisatie. Huisvesting statushouders Ambitie
Voldoen aan de verhoogde taakstelling huisvesting statushouders. Wat willen we bereiken? • Statushouders binnen en buiten de bestaande sociale woningvoorraad versneld huisvesten. Wat gaan we ervoor doen? • De sociale woningvoorraad versneld uitbreiden met realiseren van flexwoningen, voor diverse doelgroepen waaronder statushouders. (zie ook programma Ruimte, ambitie: een gezonde, evenwichtig woningmarkt met passende woningen voor nu en later.) • Regionaal in de opgave opvang ontheemden onderzoeken of een uitruil van doelgroepen mogelijk is. Asielopvang Ambitie Wat willen we bereiken?
Regionale samenwerking in de opgave asielopvang. • Regionaal voldoen aan de in 2024 verwachte taakstelling asielopvang. Wat gaan we ervoor doen? • Deelname in de regionale bestuurlijke werkgroepen. • Drechterland levert een passende bijdrage aan de regionale opgave voor asielopvang.
Met wie werken wij samen? Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: • •
WerkSaam Westfriesland Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. Begroting 2024 gemeente Drechterland
33
Verplichte indicatoren Naam indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Absoluut verzuim Relatief verzuim Niet-sporters
Eenheid Bron Aantal per 1.000 inwoners LISA 15-74 jaar
2020
2021
2022
2023
399,6
395,6
403,2
n.b.
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
0
1
n.b.
n.b.
% kinderen tot 18 jaar
CBS
3
4
n.b.
n.b.
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
71,4
72,7
73,7
n.b.
% deelnemers aan het VO DUO en MBO onderwijs
1,5
1,3
n.b.
n.b.
% 16 t/m 22 jarigen
1
1
n.b.
n.b.
Aantal per 10.000 inwoners CBS
202,8
176,1
n.b.
n.b.
Aantal per 10.000 inwoners CBS van 15-64 jaar
251,6
259
250,5
n.b.
8,6
n.b.
n.b.
n.b.
1,1
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
Aantal per 10.000 inwoners GMSD
640
640
670
n.b.
Aantal per 1.000 leerlingen DUO Aantal per 1.000 leerlingen DUO % inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 RIVM, CBS jaar)
0 11
0 15
n.b. 19
n.b. n.b.
44,1
n.b.
n.b.
n.b.
CBS
% van alle jongeren t/m 18 CBS jaar % van alle jongeren t/m 18 CBS jaar % van alle jongeren van 12 CBS tot 23 jaar