Uitvoeringsprogramma Nationaal Programma DordtWest 2024_2026.pdf

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

62

6.3 Taal- en rekenbeleid Aanleiding

Ieder kind verdient de kans om zich naar eigen vermogen voor te bereiden op een maatschappelijk onafhankelijke positie. Kinderen die met plezier naar school gaan en diploma’s halen vergroten hun kansen om deze positie te bereiken. Een belangrijke voorwaarde is dat kinderen goede taal- en rekenvaardigheden bezitten. Uit onderzoek blijkt dat het uitstroomcijfer naar het HAVO/VWO in Dordt West achterblijft bij het Dordtse gemiddelde. Hoewel veel leerlingen wel het denkniveau en de werkhouding hebben voor HAVO/VWO, kunnen zij door hun taal- en rekenachterstand deze potentie niet altijd waarmaken. Om deze achterstanden in te lopen is het belangrijk dat we hier vroeg op inspelen. Scholen, van VE tot en met vervolgonderwijs, kunnen hier een grote rol in spelen.

Ambitie

• in 2043 behalen alle reguliere basisschoolleerlingen in Dordt West de streefdoelen (1S) op rekenen en taal; • in 2043 is het niveau van doorstromen naar het voorgezet onderwijs van Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 is het aandeel laaggeletterde inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

6.3.1 Brede School Academie en Internationale Schakelklassen Beschrijving van de aanpak

BSA: dit is een naschools taalproject voor leerlingen uit de groepen 6, 7 en 8 uit de wijken Oud- en Nieuw-Krispijn, Wielwijk en Crabbehof die in potentie een uitstroomniveau HAVO/VWO hebben. Zij krijgen twee keer per week extra uitdaging en verdieping in de vorm van begrijpend lezen op een locatie in de wijk. De BSA is een gezamenlijk initiatief van de schoolbesturen van Nestas scholengroep, IKRA, H3O en de gemeente Dordrecht. De komende periode zetten we in op het verhogen van de deelname van leerlingen uit Dordt West. De bibliotheek: de bibliotheek is van grote meerwaarde doordat zij een gevarieerd aanbod heeft op het gebied van ondersteuning bij het ontwikkelen van leesvaardigheden en het daarnaast een plek biedt waar kinderen en jongeren samen kunnen komen. Lezen is onmisbaar als het gaat om taalontwikkeling. In Dordt West bevindt zich in Crabbehof een vestiging van de bibliotheek. Hier worden taallessen aangeboden, een taalcafé, bibliotheek op school, en BoekStart. Tevens bevindt zich hier een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) voor hulp bij digitale overheidszaken. Kinderen en volwassenen die in gezinnen leven met een laag inkomen hebben sinds 2022 recht op een gratis bibliotheek abonnement. ISK: in Dordrecht organiseren we ISK om kinderen van 6 tot 13 jaar die nog maar kort in Nederland zijn, passend onderwijs te bieden.

Deze schakelklassen hebben als doel om leerlingen na uiterlijk twee jaar intensieve Nederlandse taallessen, te laten doorstromen naar het reguliere basis- of voortgezet onderwijs. Enkele kenmerken van de ISK in Dordrecht zijn:

63

• basisschool Mondriaan organiseert de ISK, leerlingen volgen hier onderwijs; • de ISK zijn bedoeld voor kinderen tussen de 6 en 13 jaar oud; • de ISK hebben een eigen onderwijsaanpak waarbij leerlingen een lesrooster volgen dat deels gebaseerd is op het onderwijs uit hun thuisland (in het geval van Oekraïense kinderen), maar ook gericht is op hun verblijf in Nederland. De lessen worden gegeven in het Oekraïens, Nederlands en soms Engels. De gemeente ondersteunt ook andere scholen bij het uitbreiden van ISK-afdelingen om kinderen en jongeren te helpen die vanuit andere landen naar Nederland zijn gekomen. Dit initiatief draagt bij aan een inclusieve en ondersteunende leeromgeving voor nieuwkomers.

is afgestemd en er worden meer gezamenlijke activiteiten georganiseerd; • in 2026 is de positie van de bibliotheek onder de kinderen, maar ook ouders, versterkt, zodat meer kinderen en ouders de bibliotheek ook buiten schooltijd weten te bereiken. Expertgroep taal: In 2026 is er een expertgroep samengesteld die ‘evidence based’ adviseert over geschikte interventies voor het aanpakken van de taalproblematiek en het ontwikkelen van een goed en effectief taalbeleid.

Partners

Schoolbesturen Nestas scholengroep, IKRA, H3O kinderopvang, bibliotheek, gemeente en Stichting Dordrecht Sociaal.

Beoogd resultaat 2026

BSA: • in 2026 is er een stijging van het aantal reguliere basisschoolleerlingen in Dordt West dat deelneemt aan de BSA; • in 2026 is er een stijging van het aantal reguliere basisschoolleerlingen in Dordt West dat de streefdoelen (1S) op rekenen en taal behaalt; • in 2026 is het niveau van doorstromen naar het voorgezet onderwijs van Dordt West gestegen; • in 2026 is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden betreffende extra ondersteuning op rekengebied en waar mogelijk is er een start gemaakt met rekenondersteuning, en; • er is een overzicht van de mogelijkheden om de BSA uit te breiden naar het voortgezet onderwijs, waarbij oog is voor de doorlopende leerlijnen van primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs. Bibliotheek: • in 2026 is de verbinding tussen scholen in Dordt West en de bibliotheek verder versterkt waarbij het aanbod op elkaar

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

64

Financiën

• BSA: scholen ontvangen middelen uit het rijksprogramma “School en omgeving”. Dit is €180.000,-. • De bibliotheek ontvangt subsidie van de gemeente: - In 2024 heeft de bibliotheek €3.388.119,- ontvangen. - 2025 en 2026 is nog niet beschikt, omdat de jaarlijkse indexering in augustus bekend wordt gemaakt. Het uitgangspunt is de subsidie van 2024 + indexering 2025. Het uitgangspunt voor 2026 is de subsidie van 2024 + indexering 2025 + indexering 2026. • School en omgeving: scholen ontvangen middelen uit het rijksprogramma “School en omgeving”. - In Dordrecht is het PO voorloper is in het programma School en Omgeving. Het onderwijs is nu nog penvoerder en er is een alliantie opgesteld bestaande uit Nestas-H3O-gemeente Dordrecht-SOC (minimaal €585.000,- per jaar).

Projectdocumenten Randvoorwaarden voor aanpak

• Uitvoerende partners moeten, indien nodig, de mogelijkheid hebben om zich te professionaliseren (door middel van voldoende trainingsaanbod), passend bij de doelstellingen waar zij een rol in spelen. Denk hierbij aan leerkrachten die te maken hebben met jongeren met een lagere beheersing van de Nederlandse taal of met problematiek in de thuissituatie. Ook deze leerlingen moeten zij optimaal kunnen ondersteunen. • Voldoende personeel voor aanbieden extra onderwijs en het onderwijzen van leerlingen uit het buitenland.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

• Dordtse Onderwijsvisie 0-12 jaar 2020-2030 • Visie Dordts Leerprogramma • Ambitie Dordtse onderwijsmonitor

Participatie

Bibliotheken zijn niet alleen gericht op lezen, maar zijn ook een ontmoetingsplek en een locatie waar je terecht kunt met diverse ondersteuningsvragen. Tevens werken hier diverse vrijwilligers die woonachtig zijn in Dordt West en wijkbewoners helpen om te participeren in de samenleving.

65

6.3.2 Dordts Leerprogramma Beschrijving van de aanpak

Het DLP is een stevige aanpak die zich richt op het inhalen van achterstanden in het primair onderwijs. Scholen met leerlingen met (de grootste kans op) achterstanden, 35% of meer, krijgen extra budget om deze achterstanden weg te werken. Hiermee kunnen zij extra taal- en rekenonderwijs inzetten, de ouderbetrokkenheid vergroten en een combinatie maken met taalonderwijs en talentontwikkeling. Door onderwijstijdverlenging mogelijk te maken investeren we in het menselijk kapitaal door leerachterstanden te verkleinen of zelfs weg te nemen. Hiermee beogen we een hogere uitstroom naar vervolgonderwijs, wat weer leidt tot een hoger opleidingsniveau en betere kansen op de arbeidsmarkt en daarmee een toename van de bestaanszekerheid. Meer dan de helft van de Dordtse scholen die deelnemen aan het DLP is gevestigd in Dordt West.

Beoogd resultaat 2026

• het aantal leerlingen in Dordt West dat de streefdoelen op rekenen en taal behaalt, is gestegen t.o.v. 2023; • in 2026 is oriënterend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om het DLP door te zetten in het voortgezet onderwijs; • in 2026 is oriënterend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om onderdelen vanuit het DLP onder te brengen in het programma School en omgeving, en; • er is onderzoek gedaan naar eventuele verlenging van het programma na 2030 inclusief de financiering, aangezien het programma is gekoppeld aan de Agenda 2030 van de gemeente en er vanaf die periode geen structurele middelen zijn gereserveerd voor een eventueel vervolg.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

66

deze kinderen zit ten volle te benutten, zodat zij zich in zich in hun toekomst beter kunnen bewegen in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. • Gedurende het hele traject rondom de onderwijsvisie en de vertaling daarvan voor het deel van het Dordts Leerprogramma, is gesproken met het onderwijs op zowel bestuurlijk niveau als met directie en intern begeleiders. Ook sport- en cultuurpartners zijn hierbij betrokken en hebben hun aanbod (deels) aangepast op dit programma. Voor een goede en effectieve samenwerking is van belang dat we dit blijven doen.

Financiën

Partners

Gemeente, Samen Ontwikkelen door Cultuur (SOC) (coördinatie), partners uit de stad, kinderopvang, basisscholen, voortgezet onderwijs.

Randvoorwaarden voor aanpak

• Er moet en stevige verbinding zijn tussen het regulier onderwijs en het extra onderwijs zodat dit goed op elkaar blijft aansluiten. • De extra leertijd moet effectief worden benut. • Onderwijsinstellingen nemen de ruimte die zij hebben als het gaat om het inhoudelijk vormgeven van het programma binnen de kaders van de gemeentelijke subsidieregeling. Het doel is niet per se om een verhoogd uitstroomniveau te realiseren bij al deze kinderen, maar wel om de leer- en ontwikkelpotentie die in

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Er is €27.400.000,- gereserveerd tot en met 2030 in Agenda 2030 van de gemeente voor het DLP. • Voor het schooljaar 2024-2025 is van de €27,4 miljoen €2.380.000,vrijgemaakt. • Voor het schooljaar 2025-2026 is van de €27,4 miljoen €2.425.000,vrijgemaakt.

Projectdocumenten

• Visie sociaal domein Dordrecht 2030 • Jaarplan Dordtse Onderwijsvisie 0-12 jaar 2020-2030 • Dordts Leerprogramma

Participatie

De scholen met de grootste kans op achterstanden krijgen extra ondersteuning, zodat we de leerlingen bereiken die dit het hardst nodig hebben.

67

6.4 Schoolpsycholoog Aanleiding

De onderwijsbehoeften van de leerling zijn het uitgangspunt voor het vormgeven van het onderwijs. Een belangrijke voorwaarde om zich te ontwikkelen en te leren is dat jongeren zich comfortabel voelen en lekker in hun vel zitten. Steeds vaker blijkt echter dat problemen op het gebied van mentale gezondheid een negatieve invloed hebben op hun ontwikkeling. Het als leerling hebben van een “label” (diagnose) wordt vaak niet meegenomen bij de wijze waarop het onderwijs wordt aangeboden. Het is belangrijk om dit wel te doen en daarbij te kijken vanuit de mogelijkheden van een leerling en ons handelen hierop aan te passen. Aangezien uit de cijfers blijkt dat leerlingen in Dordt West vaker dan gemiddeld te maken hebben met diverse problemen, is dat hier nog meer van belang aangezien een deel van de zorg die hierbij komt kijken, deels bij de scholen komt te liggen. Een schoolpsycholoog wordt gezien als meerwaarde voor het onderwijs om de leerkracht te ondersteunen via handelingsadviezen om indien nodig spoedig in de onderwijsbehoeften van leerlingen te kunnen voorzien.

Ambitie

• in 2043 is de onderwijsdeelname van kinderen in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht (Afname schooluitval en -verzuim).

Beschrijving van de aanpak

Het primaire doel van een schoolpsycholoog is om een ondersteunende en stimulerende schoolomgeving te creëren waarin alle leerlingen de kans krijgen om te excelleren en zich optimaal te ontwikkelen op sociaal-emotioneel gebied. De werkzaamheden van

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

een schoolpsycholoog zijn erop gericht de cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van leerlingen te ondersteunen en te bevorderen. De inzet van een schoolpsycholoog omvat verschillende specifieke taken en doelstellingen. • Psychologische evaluatie: het uitvoeren van psychologische beoordelingen om de cognitieve vaardigheden, sociaalemotionele ontwikkeling en eventuele gedragsproblemen van leerlingen te beoordelen. • Interventie en begeleiding: het bieden van individuele of groepsgerichte interventies om leerlingen te helpen omgaan met uitdagingen zoals leerproblemen, gedragsproblemen, angsten, depressie, enzovoort. • Consultatie met leerkrachten en ouders: samenwerken met leraren en ouders om het leer- en ontwikkelingsproces van leerlingen te ondersteunen, bijvoorbeeld door het verstrekken van adviezen over individuele leerbehoeften, gedragsmanagementstrategieën, en het creëren van een positieve leeromgeving. • Preventieprogramma’s: het ontwerpen en implementeren van preventieprogramma’s gericht op het verminderen van risicofactoren en het bevorderen van beschermende factoren voor de geestelijke gezondheid van leerlingen. • Ondersteuning voor speciale onderwijsbehoeften: het bieden van begeleiding en ondersteuning aan leerlingen met speciale onderwijsbehoeften, zoals leerstoornissen, ontwikkelingsstoornissen, en gedragsstoornissen.

• Samenwerking met andere professionals: samenwerken met andere medewerkers zoals intern begeleiders, kwaliteitscoördinatoren, maatschappelijk werkers en schooldirecteuren, om een geïntegreerd ondersteuningssysteem voor leerlingen te creëren.

68

Randvoorwaarden voor aanpak

Tot en met 15 jaar moeten (beide) ouders/ verzorgers toestemming geven voor het mogen behandelen van hun kind. Er moet oog zijn voor de kinderen die zich niet in een thuissituatie bevinden waar zij dit met hun ouders/ verzorgers kunnen bespreken en hierdoor niet de mogelijkheid hebben om een schoolpsycholoog in vertrouwen te nemen.

Financiën

De inzet van een psycholoog (1 fte) kost circa €100.000,- per jaar. Er wordt nog gezocht naar financiële dekking voor de langere termijn. Op de korte termijn neemt Nestas scholengroep de kosten op zich.

Projectdocumenten

Pilot inzet schoolpsycholoog

• Onderzoek en evaluatie: het verzamelen van gegevens, analyseren van trends en evalueren van interventieprogramma’s om de effectiviteit van schoolpsychologische diensten te verbeteren.

Participatie

Professionals werken met de kinderen die directe ondersteuningsbehoeften hebben, zodat het kind sneller geholpen wordt. Ouders worden betrokken bij de behandeling.

Beoogd resultaat

• in 2026 is er een schoolpsycholoog beschikbaar voor minimaal 3 scholen in Dordt West, en; • in 2026 weten scholen in Dordt West de schoolpsycholoog te bereiken en in te zetten waar nodig.

Partners

Schoolbesturen Nestas scholengroep, (IKRA, H3O), kinderopvang, gemeente, Stichting Dordrecht Sociaal en overige sociale, maatschappelijke partners.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

69

6.5 Schooluitval en schoolverzuim Aanleiding

Kinderen in Dordt West hebben, zoals eerder genoemd, vaker te maken met (multi-)problematiek, wat kan leiden tot schoolverzuim en/of -uitval op het PO, VO, op de overgang van VO naar het beroepsonderwijs en op het beroepsonderwijs. Dit heeft een nadelig effect op de jongeren in Dordt West, maar ook op het gebied zelf. Zo kan dit leiden tot een zwakkere positie op de arbeidsmarkt, een lager inkomen, een groter risico op sociale uitsluiting, een groter beroep op sociale voorzieningen en grotere kans op het terecht komen in de criminaliteit. Om de kans op een succesvolle aanpak te vergroten, pakken we de oorzaken van schooluitval en schoolverzuim integraal aan. We delen de oorzaken van de (multi-)problematiek op in school gerelateerde (o.a. goede loopbaanoriëntatie), arbeidsmarkt gerelateerde (o.a. onvoldoende stageplaatsen), en leerling gerelateerde oorzaken (o.a. lage veerkracht en problemen in de privésituatie).

Ambitie

• in 2043 is het niveau van doorstromen naar het voorgezet onderwijs van Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 is de onderwijsdeelname van kinderen in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht (Afname schooluitval en -verzuim).

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Beschrijving van de aanpak

Warme overdracht: in de Dordtse onderwijsvisie 0-12 jaar (20202030) zijn acties geformuleerd om de doorgaande lijn van VE naar PO te versterken. Er is een warme overdracht van elk kind (anders minimaal schriftelijk) van VE naar het PO, leerkrachten maken gebruik van stedelijke overdrachtsformulieren welke worden geëvalueerd door de scholen en de kinderopvang, er is een doorgaande lijn voor het betrekken van ouders met een migratieachtergrond en/of een laag opleidingsniveau en er wordt ervaring opgedaan met het meedraaien van driejarigen op het PO om de overgang te versoepelen. De komende jaren gaan we onderzoeken hoe er vorm is gegeven aan deze acties op de PO-scholen in Dordt West en waar nog verbeterpunten liggen. Voor deze verbeterpunten is afstemming tussen de VE en het PO noodzakelijk. Daarnaast wordt ook op korte termijn de Dordtse onderwijsvisie VO (2024-2030) vastgesteld. Eén van de ambities is een soepele overgang van het PO naar het VO voor alle leerlingen in Dordrecht. Ook in Dordt West gaan we werken aan deze ambitie. Het is belangrijk om te monitoren in hoeverre de herziene regelgeving over doorstroomtoetsen in groep 8 van de basisschool met een verplichte herziening van het advies bij een hogere score op de eindtoets, daadwerkelijk gelijk kansen bevordert.

Brugfunctionaris: om leerlingen en ouders te ondersteunen bij problemen die niet direct gerelateerd zijn aan het onderwijs, willen we in Dordt (West) de brugfunctionaris binnen het PO uitbreiden en implementeren in het VO. De brugfunctionaris zet in op gelijke kansen, sociale inclusie, talentontwikkeling en het verbreden van het wereldbeeld van kinderen en ouders. Ze zorgen voor praktische zaken als aanvragen voor leergeld, praten met ouders over opvoeding en bieden ondersteuning als het even minder gaat. Een brugfunctionaris kan ondersteunen bij het oplossen van bestaande

70

problemen of preventief actie ondernemen waardoor leerlingen beter kunnen leren en ontwikkelen. De brugfunctionaris infiltreert in het netwerk van het kind met het doel dit te verstevigen en eventueel uit te breiden.

Partners

ZOW-netwerk: het ZOW geeft jongeren die door uiteenlopende problemen dreigen uit te vallen op school of de arbeidsmarkt of die thuiszitten, weer toekomstperspectief.

Randvoorwaarden voor aanpak • Goede afstemming over de aanpak van schoolverzuim- en uitval en samenwerking tussen de scholen van het PO, VO en het MBO. • Een warme overdracht van kinderen in een doorgaande lijn om problematiek consequent en doelgericht aan te pakken. Doorlopende- en passende ondersteuning van een kind in zijn of haar loopbaan vergroot namelijk de kans op een succesvolle aanpak. • In het kader van een warme overdracht moet het contact tussen de PO-scholen de VO-scholen intensiveren. • Uitvoerende partners moeten, indien nodig, de mogelijkheid hebben om zich te professionaliseren passend bij de doelstellingen waar zij een rol in spelen. Denk hierbij aan leerkrachten op de scholen die te maken krijgen met kinderen die dreigen uit te vallen of al zijn uitgevallen. • Het (op een juiste manier) betrekken van de ouders/verzorgers bij de aanpak. In paragraaf 6.6 gaan we dieper in op arbeidsmarkt gerelateerde oorzaken om de kansen van jongeren op een succesvolle toekomst te vergroten. • Bereidheid van het bedrijfsleven om het stageaanbod uit te breiden.

Inzet extra Leerplicht consulenten: vanuit Preventie met Gezag, nader toegelicht in Hoofdstuk 8, wordt er in Dordt West ingezet op de aanpak van schoolverzuim en -uitval door de inzet van twee extra Leerplicht consulenten Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaters (BVLS).

Beoogd resultaat 2026

• in 2026 zijn de lopende initiatieven ter verbetering van de warme overdracht van VE naar PO, PO naar VO in kaart gebracht, is het duidelijk wat deze hebben opgeleverd in Dordt West en is hierover een betere afstemming tussen de scholen; • In 2026 vormt het betrekken van ouders/verzorgers bij de warme overdracht een doorgaande lijn in de aanpak van schoolverzuim en –uitval; • in 2026 wordt de brugfunctionaris breder ingezet op het PO én VO en is de opbrengt voor de scholen, leerlingen en/of ouders op het PO en VO geëvalueerd, en; • in 2026 is er een helder afsprakenkader tussen de ketenpartners over deze aanpak. In deze aanpak is keten- en casusregie beschreven en belegd. Voor Dordt West is er een specifieke paragraaf ingericht.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

SamenWerkingsVerband Passend Onderwijs Dordrecht, onderwijsinstellingen, DG&J (waaronder Leerplicht), het Wijkteam, de jeugdgezondheidszorg, de jongeren en ouders/verzorgers.

Financiën

• Brugfunctionaris: de subsidie voor de brugfunctionaris (OCW) is door een aantal PO- en VO-scholen aangevraagd voor drie schooljaren. - Primair onderwijs: €120.000,- per vestiging (€40.000,- per schooljaar)

71

- Speciaal basisonderwijs: €120.000,- per vestiging (€40.000,- per schooljaar) - Voortgezet onderwijs: €360.000,- per school (€120.000,- per schooljaar) - (Voortgezet) speciaal onderwijs: €120.000,- per vestiging (€40.000,- per schooljaar) • SamenWerkingsVerband - Preventie met Gezag: €280.000,- per jaar (inzet 2 consulenten BLVS) tot en met medio 2026.

Projectdocumenten

• Subsidieregeling brugfunctionaris Passend onderwijs • Samenwerken aan gelijke kansen voor kinderen en jongeren – Sardes • Rapport thuiszittende jongeren in beeld (Sardes in opdracht van SWV Dordrecht VO)

Participatie

Het betrekken van ouders bij het aanpakken en voorkomen van schooluitval en -verzuim is onmisbaar. Ouders zijn een onderdeel van het netwerk van hun kind en vormen (vaak) een brug tussen thuis en de instanties (zoals de scholen). Het ontmoeten van de ouders vraagt van de scholen een actieve rol door dit te faciliteren door (letterlijk) de deuren voor ouders open te zetten en ontmoetingsmomenten te organiseren. Tegelijkertijd is het wenselijk dat ouders actief benaderd worden buiten de scholen. Hier speelt de inzet van de extra leerplichtconsulenten een rol. In samenwerking met onder andere de ouders kunnen we in de loop van de tijd de aanpak van schoolverzuim en –uitval verder versterken.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

72

6.6 Kansrijke toekomst Aanleiding

Het aantal jongeren dat zonder startkwalificatie de opleiding verlaat en het aantal jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt, is in Dordt West hoger dan het gemiddelde van Dordrecht. Het maken van een verkeerde opleidingskeuze is een belangrijke reden waarom jongeren algeheel stoppen met vervolgonderwijs. We willen in Dordt West dan ook investeren in een aanpak om de kans op het maken van een verkeerde studiekeuze te verkleinen.

Ambities:

• in 2043 is het aantal jongeren tussen de 16 en 27 jaar in Dordt West met een startkwalificatie gegroeid en gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in Dordt West afgenomen en ligt op het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 weten alle inwoners in Dordt West waar zij terecht kunnen om zich verder te ontwikkelen op de arbeidsmarkt, of je nu een uitkering hebt, op school zit, werkt of nog niet actief bent op de arbeidsmarkt.

Beschrijving van de aanpak

Programma Glansrijke Toekomst: het programma richt zich op het benutten van talenten, gekoppeld aan de bestaande vraag van bedrijven. De gemeente investeert in de toekomst van de huidige en komende jongere generaties van de stad. Eén van de onderdelen van het programma is het maken van langdurige

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

afspraken tussen de gemeente en voortgezet onderwijs over brede vaardigheden voor Dordtse jongeren, zodat zij goed voorbereid worden op de steeds veranderende arbeidsmarkt. De aanpak loopbaan- en beroepsoriëntatie (LOB) op scholen is hiervoor een uitgelezen instrument. We houden de aanpak voor loopbaan- en beroepsoriëntatie kritisch tegen het licht en actualiseren deze waar nodig. Daarbij is aandacht voor kansrijke keuzes en voor de rol van ouders bij studie- en beroepskeuze. De gemeente speelt een faciliterende rol. Jongeren vanuit het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs (PRO-VSO) hebben soms extra ondersteuning nodig bij de overgang van onderwijs naar vervolgopleiding en uiteindelijk naar werk. We zetten een regionale netwerkcoördinator vso-pro in om scholen hierin te ondersteunen. MDT: jongeren en jongvolwassenen tussen de 12 en 30 jaar zetten zich tijdens hun MDT vrijwillig in voor een maatschappelijk thema. Ze organiseren bijvoorbeeld activiteiten voor eenzame ouderen, zetten een sportproject op voor (kwetsbare) jongeren of bedenken een creatieve oplossing voor een probleem in hun wijk. Zo ontdekken en ontwikkelen zij hun talenten, ontmoeten ze andere mensen en leveren een betekenisvolle bijdrage aan de samenleving.

AanDeBak-garantie: hiermee krijgen jongeren in Rotterdam-Zuid een steun in de rug om een opleiding te volgen die leidt naar een goed betaalde baan. Dit betekent dat een jongere bij de start van een MBO-opleiding al het vooruitzicht heeft op een baan. Werkgevers die zich hebben aangesloten bij de AanDeBak-garantie staan hiervoor garant. Het enige dat de jongeren moeten doen is de opleiding afmaken en ze kunnen vervolgens na hun opleiding zonder sollicitatie aan de slag en ontvangen direct een salaris. Een dergelijke

73

constructie zou ook voor jongeren in Dordt West effectief kunnen zijn bij het bieden van een toekomstperspectief. Die mogelijkheden gaan we onderzoeken.

Beoogd resultaat 2026

• in 2026 is er een proefprogramma ontwikkeld onder de noemer “bijbaan” voor jongeren van 14/15 jaar dat zich richt op het ontwikkelen van werknemersvaardigheden met als doel jongeren goed voorbereiden op de steeds veranderende arbeidsmarkt; • in 2026 is er een betere samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven in de regio doordat meer onderwijspartners (intensivering) en bedrijven gezamenlijk werken aan een glansrijke toekomst voor jongeren in Dordt West door middel van loopbaanoriëntatie, werkbezoeken, korte stages en praktijkopdrachten, en; • in 2026 is ouderbetrokkenheid zichtbaar steviger opgenomen als onderdeel van de loopbaanoriëntatie van jongeren in Dordrecht.

Partners

SDD, Drechtwerk, Wijkteam, DG&J, Werkshop, het SamenWerkingsVerband, Kickstart/ Regionaal werkcentrum, Arbeidsmarktregio Drechtsteden (UWV, SDD, gemeente, Da Vinci college en sociale partners), Toekomstmakelaar, Matchmaker (SDD en Bureau Leerplicht en Voortijdig schoolverlaten), Leerwerkloket, onderwijsinstellingen, bibliotheek en het Waterwiel.

Financiën

• Glansrijke Toekomt - Tot en met 2030 is Dordrecht breed €10.500.00,- gereserveerd (Agenda Dordrecht 2030) • Maatschappelijke DienstTijd en IPTA: rijkssubsidie - Eerste tranche €490.800,- in 2023 - Tweede tranche €392.640,- in 2024 - Derde tranche €392.640,- in 2025

Projectdocumenten Visie sociaal domein

Participatie

Participatie van medewerkers en sleutelfiguren van het VO-, MBOscholen en het bedrijfsleven is essentieel om ervoor te zorgen dat de opleidingsmogelijkheden ook de ouders en de jongeren bereiken. De ouders en jongeren vormen zelf onderdeel van deze aanpak. Ouders en jongeren kunnen zowel vanuit school als vanuit het bedrijfsleven (en in combinatie) horen en zien waar kansen liggen. De samenwerking tussen de scholen, het bedrijfsleven, ouders en de jongeren maakt het mogelijk dat de loopbaanoriëntatie voor de jongeren zal verbeteren, we de talentvolle jongeren in de regio behouden en het bedrijfsleven in de regio kan groeien.

Randvoorwaarden voor aanpak

• Bereidheid van werkgevers/bedrijfsleven om met baangaranties te gaan werken. • Bereidheid van onderwijsinstellingen om bepaalde kansrijke opleidingen meer te promoten.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

74

7. Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid

Iedereen moet volwaardig kunnen meedraaien binnen de samenleving. Voor wie kan werken moet dit de norm zijn. Werk is immers de sleutel tot een inkomen, maatschappelijke participatie, samenleven en integratie. In Dordt West zien we op dit gebied een achterstand. Relatief veel mensen staan aan de kant en hebben geen werk. Hier staat tegenover dat de tekorten op de arbeidsmarkt groeien en er een mismatch is tussen de bestaande vraag en het aanbod. Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

75

Daarnaast zien we dat veel inwoners onvoldoende zekerheid, perspectief en inkomen hebben, ongeacht of zij een inkomen uit werk hebben of niet. Naast de hogere werkloosheid in Dordt West, zijn er ook bovengemiddeld veel inwoners met betalingsproblemen en is het aantal personen dat een bijstandsuitkering ontvangt per 1.000 inwoners bijna twee keer zo groot als gemiddeld in Dordrecht. Met andere woorden, de bestaansonzekerheid en daarmee het aantal kwetsbare huishoudens is groter in Dordt West in vergelijking met andere wijken in Dordrecht. Voor een deel wordt dit van generatie op generatie doorgegeven. De samenhang met de inspanningen binnen de andere pijlers is van groot belang om intergenerationele problematiek aan te pakken. De relatie met de pijler leren en ontwikkelen is met name van belang om kwetsbaarheid te voorkomen en op een duurzame manier te bouwen aan het perspectief van de inwoners van Dordt West. Bestaansonzekerheid resulteert vaak in gezondheidsproblemen en andere maatschappelijke problematiek. Bovendien wordt het lastiger om aansluiting te vinden in de samenleving. De problematiek wordt versterkt door de complexiteit van diverse regelingen binnen het sociaal domein. Daar bovenop zien we vaak dat inwoners geenof gebrekkige kennis hebben van regelingen en voorzieningen waarvoor zij in aanmerking komen.

Het wantrouwen in de overheid en stressfactoren dragen vervolgens weer bij aan een beperkt perspectief. Het verbeteren van de bestaanszekerheid vraagt dus een brede inzet om de bewoners van Dordt West te bereiken, de best passende hulp te bieden en de complexe systemen te verbeteren. Dit vraagt een aanpak en betrokkenheid van vele partners en een gezamenlijke lobby richting de rijksoverheid, omdat dit verder reikt dan alleen de invloed van de gemeente.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

In het NPDW zien we een kans om samen met partners meer inwoners te bereiken die enerzijds problemen ervaren met hun bestaanszekerheid of anderzijds niet zelfstandig in staat zijn om een duurzame plek op de arbeidsmarkt te bereiken (7.1). Ook zoeken we met partners naar mogelijkheden in de buurt om arbeidsmarktwaarde te ontwikkelen en daarnaast duurzaam te bemiddelen en begeleiden naar de arbeidsmarkt (7.2). Momenteel wordt hard gewerkt aan landelijke en regionale bewegingen om de bestaanszekerheid te versterken en om de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te verkleinen (7.1 t/m 7.3). Binnen Dordt West sluiten we aan bij die beweging door juist intensiever hierop in te zetten. Tenslotte is er aandacht voor de rol van ondernemers en het ondernemen in de wijk (7.4). Wat continueren we? • Uitvoeringsprogramma Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal • Beleid participatie • Regionaal Werkcentrum • Uitvoeringsbrigade • Ketenaanpak Schulden • Programma Samen Tegen Armoede • Aanpak Sociaal Renoveren • Ondernemersfonds • Maatschappelijk Betrokken Ondernemen Wat is er nieuw of wordt uitgebreid? • Regionaal arbeidsmarktbeleid • Leerpraktijkcentrum • Wijkproject Werken in de Energietransitie • Programma Bestaanszekerheid en Kansengelijkheid

76

7.1 Vergroten kansen op de arbeidsmarkt Aanleiding

De SES-score is in Dordt West lager dan het gemiddelde van Dordrecht. Daarnaast is de krapte op de arbeidsmarkt groot. Tegelijkertijd telt het on(der)benut arbeidspotentieel in 2022 in Dordrecht ongeveer 8.000 inwoners. Dit zijn bewoners die niet werken, maar dit wel willen en kunnen of deeltijdwerkers die meer willen werken. Het gaat om personen met- en zonder uitkering, jong en ouder, die het om verschillende redenen niet lukt om passend werk te vinden en te behouden.

Ambitie

• in 2043 is de SES-WOA score van inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het percentage inwoners in Dordt West dat deelneemt aan de arbeidsmarkt gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 is het aantal jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in Dordt West afgenomen en ligt op het gemiddelde van Dordrecht.

Beschrijving van de aanpak

Regionaal arbeidsmarktbeleid: we bereiken bewoners door ‘outreachend’ te werken. We brengen een netwerk in kaart waarmee we het huidige bereik in beeld brengen, onderzoeken hoe we het bereik met partners en sleutelfiguren kunnen vergroten en het bereik beter kunnen benutten. Personen worden benaderd als inwoner

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

van de wijk, niet als werkloze, uitkeringsgerechtigde of voortijdig schoolverlater. We zorgen voor één ingang waar alle werkzoekenden, werkgevers, werknemers en zelfstandigen terecht kunnen voor opleidingen en werk. Momenteel wordt de loketfunctie ingevuld door Mobiliteitscentrum Kickstart. Onderdelen van dit beleid zijn: • we werken aan het aanbieden van voldoende ontwikkelingsmogelijkheden in en om de wijk; • we werken aan het bemiddelen naar (duurzame) baankansen en benutten hiervoor ook de wijkeconomie; • we werken met werkgevers aan het vergroten van maatschappelijke impact door het inzetten op voldoende passend werk; • we begeleiden kwetsbare werkenden zo lang als nodig om werk te behouden; • we zetten in op een leven lang ontwikkelen en versterken de aansluiting van onderwijs naar werk (sectorale ontwikkelpaden); • we onderzoeken het toepassen van loopbaanoriëntatie en baangaranties (Aan de Bakgarantie in samenhang met de pijler Leren en ontwikkelen); • we werken aan het aanpakken van belemmeringen zoals bestaansonzekerheid, laaggeletterdheid, beperkte basisvaardigheden, taalproblematiek en opvang, en; • we werken aan de inzet van ervaringsdeskundigheid en rolmodellen. Uitvoeringsprogramma Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal: hierin werken we aan het beter benutten, vergroten en behouden van het arbeidspotentieel van de Dordtse beroepsbevolking.

Hierdoor verbeteren we het ondernemersklimaat. Tegelijk verwachten we wederkerigheid van ondernemers door een maatschappelijke bijdrage aan de stad te leveren en banen met perspectief voor inwoners te bieden die passen bij hun skills en talenten.

77

Beoogd resultaat 2026

• de SES-WOA-score in Dordt West blijft tenminste gelijk (indexcijfer); • het aantal huishoudens dat afhankelijk is van de Participatiewet neemt niet verder toe; • in 2026 is het aantal inwoners met een uitkering niet gestegen (in tegenstelling tot de landelijke prognose); • in Dordt West is een toekomstmakelaar actief, en; • inwoners maken gebruik van sectorale ontwikkelpaden.

Partners

Arbeidsmarktregio Drechtsteden, waaronder: GR Sociaal (UWV, Sociale Dienst Drechtsteden) onderwijs, werkgevers, gemeente, vakbonden, Kickstart, Leerwerkloket, DG&J (Bureau Leerplicht en voortijdig schoolverlaten, doorstroompunt en matchmakers), Werkshop en Stichting MBO Drechtsteden.

Randvoorwaarden

• Structurele financiering en heldere sturing op de ontwikkeling van regionale werkcentra met de arbeidsmarktregio (aansluitend op de financiering van regionale mobiliteitscentra – loopt tot en met 2024). Hier is een gezamenlijke lobby bij de rijksoverheid voor nodig. • Commitment van partners in de arbeidsmarktregio. • Met partners werken aan het bereiken en kennen van de doelgroep ‘onbenut arbeidspotentieel’ in Dordt West. • Voldoende beschikbaarheid van ontwikkelmogelijkheden en begeleiding van kwetsbare inwoners.

Financiën

Regionaal Arbeidsmarktbeleid • SPUK Kansrijke Wijk – Re-integratie arbeidsmarkt: extra inzet van medewerkers ‘ontwikkelen naar werk’ in het team Dordt West van

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

de Sociale Dienst Drechtsteden. Voor 2024 en 2025 is er €100.000,per jaar beschikbaar. • Relatie met de toekomstmakelaar (zie paragraaf 7.2) • Re-integratie Participatiewet en arbeidsmarktregio (niet specifiek voor Dordt West) • Subsidies en inkoop gemeente Dordrecht, Participatiewet, WMO • Regionaal werkcentrum, financiering nog onbekend Uitvoeringsprogramma Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal • Agenda 2030 (Dordrecht breed) • Voor Ondernemen met Impact is vanuit “Ruimte voor banen” voor de periode 2024-2026 €100.000,- per jaar beschikbaar. • Voor het benutten, ontwikkelen en behouden van arbeidspotentieel is vanuit “Glansrijke Toekomst” voor de periode 2024 – 2026 €150.000,- per jaar beschikbaar.

78

Projectdocumenten

• Brede visie Sociaal Domein Drechtsteden • SPUK Kansrijke Wijk: voorstel onderdeel re-integratie • Programmaplan basisvaardigheden • Uitvoeringsprogramma Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal.

Participatie

De hierboven genoemde inspanningen kennen verschillende vormen van participatie. Zo is er oog voor de rol van bewoners, maar ook voor die van de werkgevers en werknemers in Dordt West, ook als zij niet woonachtig zijn in het focusgebied. Voor bewoners zien we onder andere de Regionale Adviesraad Sociaal domein als een belangrijke partner. Een belangrijk leerpunt van het beleid van de afgelopen jaren is dat inwoners integraal bediend worden en dat voldoende maatwerk mogelijk is. Dit vraagt dus geen groepsgerichte participatie, maar maatwerk per klant. Werkgevers en vakbonden zijn onderdeel van het bestuur van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. De arbeidsmarktregio betrekken we bij de ontwikkelingen in Dordt West. Daarnaast is binnen Dordrecht Stichting MBO Drechtsteden een belangrijke partner. Deze stichting heeft als missie het aanjagen en faciliteren van ondernemen met impact (alles wat mensen ondernemen met een positief effect op mens, maatschappij en milieu). In aanloop naar dit plan is gesproken met diverse deelnemers van Stichting MBO Drechtsteden en de winkeliersvereniging van Crabbehof.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

79

7.2 Voldoende mogelijkheden voor ontwikkelen naar werk en zinvolle daginvulling Aanleiding

In Dordt West is de arbeidsdeelname lager dan in de rest van Dordrecht. We zien een groep bewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, waar diverse belemmeringen zijn om dit te bereiken. Tegelijkertijd is er de komende periode veel vraag naar personeel in verschillende sectoren, zoals de zorg en de energietransitie, waar deze bewoners een bijdrage kunnen leveren. Daarnaast kampen veel bewoners met eenzaamheidsproblematiek. Wanneer betaald werk niet haalbaar is, moet het mogelijk zijn om op een andere zinvolle manier in de wijk te participeren.

Ambitie

• in 2043 hebben alle inwoners in Dordt West die willen werken een baan of zinvolle dagbesteding; • in 2043 is de SES-WOA score van inwoners in Dordt West gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het percentage inwoners in Dordt West dat deelneemt aan de arbeidsmarkt gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 is het aantal jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in Dordt West afgenomen en ligt op het gemiddelde van Dordrecht.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Beschrijving van de aanpak

Beleid participatie: niemand mag buitenspel staan en daarom worden ook bewoners die niet in staat zijn om te werken meegenomen in dit beleid. Arbeidsmarkt is hier een breed begrip en omvat ook zinvolle dagbesteding aangezien dit invloed heeft op de SES-score, maar vooral ook op een betere kwaliteit van leven en het vergroten van de publieke waarde. In de voorgaande paragraaf is beschreven dat we met partners werken aan het vergroten van het bereik van inwoners die nog niet actief deelnemen aan de arbeidsmarkt. Voor inwoners die niet in staat zijn om te werken of een ontwikkeltraject nodig hebben, is ook voldoende passend aanbod nodig. We gaan daarom samen met bestaande participatieplekken, vrijwilligersplekken en organisaties die dagbesteding aanbieden, zorgen voor voldoende manieren om laagdrempelig te participeren en zo mogelijk te ontwikkelen naar betaald werk. Voor de ontwikkeling naar werk sluiten we zoveel mogelijk aan bij partners van de arbeidsmarktregio (ontwikkelmethodiek en de aansluiting op de behoefte van de arbeidsmarkt). Voor de ontwikkeling naar de arbeidsmarkt maken we gebruik van het arbeidsonderzoekscentrum van de SDD. De SDD beschikt over een gemeentegericht team en er is geïnvesteerd in een extra formatieplaats voor Dordt West zodat kan worden voldaan aan de grotere ondersteuningsvraag.

Daarnaast zijn we in gesprek met Werkplaats Sociaal Domein (WSD) om een onderzoek te doen in een wijk in Dordt West. We willen achterhalen hoe we sneller en gemakkelijker in contact kunnen komen met specifieke (doel)groepen, hoe zij eerder (financiële) ondersteuning kunnen vinden, hoe we het vertrouwen in (overheids) instanties kunnen laten toenemen en hoe we een nog betere samenwerking kunnen creëren tussen informele en formele organisaties.

80

Leerpraktijkcentrum: Dordrecht, Woonbron en het Spectrum werken aan de ontwikkeling van een leerpraktijkcentrum in Wielwijk. Het leerpraktijkcentrum is gericht op het op een laagdrempelige manier verkrijgen van betaalde arbeid met perspectief. De focus ligt op het ontdekken van talenten en het ontwikkelen van werknemersvaardigheden. Iedere deelnemer doet dit in zijn of haar eigen tempo. De locatie hiervoor is het Waterwiel aan het Admiraalsplein in Wielwijk, een appartementencomplex voor 65-plussers met mogelijkheid voor zorg en ondersteuning. Op deze locatie kan worden gewerkt aan werkzaamheden die betrekking hebben op de keuken, bediening, bar, schoonmaak, groenvoorziening en hospitality. Het leerpraktijkcentrum dient naast het ontwikkelen naar werk meerdere doelen. Het is in de basis een ontmoetingsplaats voor bewoners uit de wijk. Het helpt eenzaamheid tegen te gaan en stimuleert cohesie in de wijk. We willen hiermee ook het vertrouwen in de buurt, instanties en de overheid verbeteren. Wijkproject Werken in de Energietransitie: de energietransitie levert werkgelegenheid op. Denk aan het aanleggen van warmtenetten en het plaatsen van zonnepanelen. Deze werkzaamheden bieden kansen en toekomstperspectief voor bewoners van Dordt West.

Via een methodiek van informeren, activeren en participeren worden inwoners betrokken bij de energietransitie en waar mogelijk worden zij gemotiveerd om een stap richting werk te zetten. Samen met de betrokken aannemers worden de instaptaken binnen deze werkzaamheden in kaart gebracht. Dit zijn taken en vaardigheden die via een kort leerwerktraject bij de Beroepentuin in Dordrecht aangeleerd kunnen worden en niet om specifieke diploma’s of werkervaring vragen. Zo worden instapbanen gecreëerd waar inwoners met een MBO-erkende praktijkverklaring op zak aan de slag gaan.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Het hierboven genoemde leerpraktijkcentrum in Wielwijk is hier onderdeel van. Het idee is om deze werkwijze in te bedden, maar ook breder te gebruiken, bijvoorbeeld voor zorgvraagstukken in de wijken.

Beoogd resultaat 2026

Beleid participatie: • meer bewoners participeren in de samenleving; • er zijn ontwikkelplekken naar betaald werk beschikbaar; • we creëren een netwerk waarmee we zo veel mogelijk bewoners bereiken , die nu nog niet of nauwelijks participeren binnen de samenleving en; • samen met aanbieders van dagbesteding, participatieplekken en Drechtwerk onderzoeken we hoe we kunnen werken aan het vergroten van ontwikkelingsmogelijkheden naar betaald werk. Leerpraktijkcentrum: • we hebben in 2024 een leerpraktijkcentrum opgericht in het Waterwiel in samenwerking met Drechtwerk en Woonbron; • we hebben meer potentiële ontwikkelplekken in beeld en indien mogelijk gerealiseerd, en; • we onderzoeken of we meer ontwikkelmogelijkheden vergelijkbaar met het leerpraktijkcentrum in Dordt West kunnen realiseren. Wijkproject Werken in de Energietransitie: • er zijn vanaf 2024 twee toekomstmakelaars actief; • deze matchen inwoners met het bestaande ontwikkelaanbod, en; • het ontwikkelaanbod is beschikbaar.

Partners

Partners arbeidsmarktregio, Drechtwerk, SDD, gemeente, werkgevers, vrijwilligersorganisaties, onderwijs, woningcorporaties, het Spectrum en Stichting Dordrecht Sociaal (waaronder buurtwerk).

81

Randvoorwaarden voor aanpak

• De Participatiewet is in ontwikkeling. We weten nog niet precies wat dit betekent voor de toekomstige uitvoering hiervan. • Landelijke bewegingen over de toekomst van SW-bedrijven/ ontwikkelbedrijven (Drechtwerk). Ook hiervan zijn de uitkomsten nog niet helemaal duidelijk. • Naar verwachting krijgen arbeidsmarktregio’s de opdracht om Regionale Werkcentra op te richten. De richtlijnen en beschikbare middelen zijn nog niet duidelijk. • Goede samenwerking met betrokken aannemers en andere werkgevers die bereid zijn om alternatieve leer- en werkroutes te ondersteunen. • Nauwe samenwerking tussen de toekomstmakelaar, Kickstart, de SDD, UWV (toekomstig Regionaal werkcentrum) en andere partijen zoals het Stichting Dordrecht Sociaal. • Tijd en aandacht om te onderzoeken wat er al kan, wat er nog nodig is en hoe eventuele belemmeringen voor werken uit de weg te helpen zijn en daarop te anticiperen.

Financiën

Beleid participatie • Budgetneutraal, we onderzoeken hoe we de bestaande inzet kunnen versterken. • Wel hebben we de ambitie om tot meer participatieplekken te komen. Hiervoor zijn vooralsnog geen extra middelen beschikbaar. Hierbij moeten we rekening houden met subsidies en inkoop sociaal domein, subsidies, inkoop gemeente Dordrecht en WMO (allen zijn Dordrecht breed).

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Leerpraktijkcentrum • SPUK Kansrijke Wijk – Re-integratie arbeidsmarkt - 2024: €12.739,- ondersteuning van leerpraktijkcentrum Waterwiel. - 2025: €22.409,- ondersteuning van leerpraktijkcentrum Waterwiel. • ESF-subsidie voor leerpraktijkcentra (Drechtwerk). Wijkproject Werken in de Energietransitie: • Vanuit SPUK Kansrijk Wijk – Re-integratie arbeidsmarkt (gekoppeld aan inspanningen in paragraaf 7.1) is voor 2024 en 2025 €100.000,per jaar beschikbaar voor de inzet van een toekomstmakelaar. • Vanuit de CDOKE-subsidie is voor 2024 en 2025 €100.000,- per jaar beschikbaar voor de inzet van een toekomstmakelaar • ESF REACT-EU gegenereerde middelen is voor 2024: €200.000,beschikbaar.

Projectdocumenten

• Brede visie sociaal domein Drechtsteden • SPUK Kansrijke Wijk: voorstel onderdeel re-integratie

Participatie

Betrokkenheid van de arbeidsmarktregio en ondernemers in en om Dordt West is cruciaal voor de ontwikkelkansen in Dordt West. Daarnaast biedt het recent opgerichte Dordtse ondernemersfonds mogelijk kansen. We werken daarnaast ook samen met Stichting MBO Drechtsteden.

82

De samenhang met de inspanningen binnen de vijf pijlers is van groot belang om intergenerationele problematiek aan te pakken.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

83

7.3 Bestaanszekerheid en kansengelijkheid Aanleiding

Armoede, geldzorgen en schulden behoren tot de veel voorkomende problemen voor de bewoners van Dordt West. De gevolgen werken generaties lang door. Inwoners met financiële uitdagingen zijn afhankelijk van meerdere regelingen, wat maakt dat een financiële huishouding voor hen complex is. Bovendien zorgen betalingsachterstanden voor vrijwel onoverkomelijke financiële problemen. Dit veroorzaakt stress met als gevolg gezondheids- en andere maatschappelijke problematiek. Om deze bewoners toch perspectief te bieden is een brede aanpak noodzakelijk.

Ambitie

• in 2043 is het aantal inwoners van Dordt West dat in armoede leeft gedaald met 70% t.o.v. 2015; • in 2043 is het aantal inwoners in Dordt West met problematische schulden gedaald met 50% t.o.v. 2015; • in 2043 is het aantal inwoners in Dordt West dat in de bijstand zit gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht; • in 2043 is het aantal huishoudens in Dordt West dat onder of rond het sociaal minimum zit gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • in 2043 bereiken we met onze regelingen in het sociaal domein alle inwoners in Dordt West.

Beschrijving van de aanpak

Programma Samen tegen Armoede: binnen dit programma werken we aan het beter en sneller bereiken van inwoners met geldzorgen. We willen voorkomen dat armoede en/of schulden leiden tot verdere problemen zoals huisuitzetting, de noodzaak van jeugdzorg, etc.. De aanpak bestaat uit de volgende onderdelen: • het bieden van financiële ondersteuning en hulp bij schulden en geldzaken; • het bestrijden en voorkomen van kinderarmoede, en; • het ondersteunen van werkende inwoners met een laag inkomen. Bij het bieden van financiële ondersteuning en hulp bij schulden werken we aan een versimpeling van het systeem. Hulp bij geldzorgen is laagdrempelig en dichtbij aanwezig, Hierbij geldt het ‘no wrong door’ principe, inwoners worden altijd geholpen. We hebben een netwerk van formele en informele partijen waar inwoners terecht kunnen voor hulp. Dit doen we in samenwerking met de partners en inwoners onder de naam Geldpraatje, om zo goed mogelijk te ondersteunen en daarmee het vertrouwen in de overheid te versterken. Ook werken we waar mogelijk aan vereenvoudiging van regelingen en gebruiken hiervoor ook de landelijke lobby. Specifiek voor Dordt West heeft de SDD een eigen team opgezet dat inwoners ondersteunt die kampen met bestaanszekerheidsproblematiek. Voor alle inwoners met een bijstandsuitkering bieden zij de brede bestaanszekerheidscheck aan.

Ook kunnen inwoners zonder uitkering terecht voor onder andere minimaregelingen, bijzondere bijstand en hulp bij betalingsproblemen. Voor het bestrijden en voorkomen van kinderarmoede is Dordrecht breed het SMS-Kinderfonds beschikbaar voor kinderen die opgroeien in gezinnen met een laag inkomen. Zij ontvangen een gratis Dordtpas

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

84

én een tegoed om te kunnen sporten, leermiddelen aan te schaffen of culturele activiteiten te ondernemen. Vanuit de SPUK Kansrijke wijk kunnen we bewoners in Dordt West nog beter ondersteunen, met de volgende aanpakken: • Uitvoeringsbrigade: zij werken in opdracht van de gemeente en woningcorporaties aan vernieuwing in het sociaal domein. Het doel is om gezinnen in Dordt West duurzaam uit de achterstand te laten groeien. Gezinnen voeren zelf de regie over hun pad uit de armoede, ondersteund door de Uitvoeringsbrigade. De kracht van deze aanpak zit in drie dingen: - een individuele en duurzame groei uit de armoede (de ervaring laat zien dat meer dan de helft van de gezinnen die meegedaan hebben, duurzaam uit de armoede zijn gekomen); - een betere samenwerking door dienstverlenende partijen rondom een gezin waarin aan dacht is voor het perspectief en de opdracht van een partij, én voor de uitwerking hiervan in het gezin, en; - het detecteren van systeemfouten of knelpunten die door beleid of lokale verordeningen worden veroorzaakt. • Kinderraad: voor veel kinderen in Dordt West vormt armoede de startpositie van hun leven (= intergenerationele armoede). Samen met de scholen en de ervaringsdeskundige aanjagers stellen we een kinderraad samen van kinderen tussen de 10 en 14 jaar.

De kinderraad heeft als taak: - voorstellen te doen om de situatie van kinderen die opgroeien in armoede te verbeteren; - te werken aan het doorbreken van het taboe rondom kinderarmoede, en; - advies te geven op het armoedebeleid. • Financiële educatie: onder jongeren zien we een zorgwekkend gebrek aan financieel bewustzijn. Landelijk heeft één op de zeven Nederlandse jongeren één of meer risicovolle schulden of

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

betalingsachterstanden. In Dordt West zien we dat een groeiende groep jongeren kiest voor ‘snel’ geld verdienen en daarmee in de criminaliteit terecht komen. Via de aanpak Preventie met Gezag, wordt gewerkt aan het versterken van de weerbaarheid van jongeren. Samen met scholen, het jongerenwerk en de jongeren zelf werken we aan meer kennis over persoonlijke financiën en meer weerbaarheid op dit gebeid. Waarbij we rekening houden met de leefwereld van deze jongeren. Bij het ondersteunen van werkende inwoners met een laag inkomen wordt onder de naam ‘Geldzorgen op de werkvloer’ samengewerkt met de SDD aan ondersteuning van werkgevers in het signaleren en helpen van werknemers met geldzorgen. Ketenaanpak schulden: We werken samen aan de Ketenaanpak Schulden. Hiermee wordt onder meer gewerkt aan vroegsignalering van beginnende schulden. Dit wordt gedaan door de schuldhulpverlening zo laagdrempelig mogelijk te maken met een passend aanbod, inclusief nazorg als dat nodig is. Ook is oog voor de samenwerkingspartners. Zo willen we dat alle formele partners de methode stress sensitief werken kunnen toepassen. Stress is immers een belangrijke factor voor het ontstaan van andere maatschappelijke problemen. Samen lobbyen we voor het realiseren van de adviezen van de Commissie Sociaal Minimum, waardoor de landelijke systeemfouten worden aangepakt en vereenvoudiging wordt gerealiseerd.

Sociale Herhuisvesting / Aanpak Sociaal Renoveren: gedurende fysieke ingrepen in en om woningen is er oog voor de bewoners bij wie dit plaatsvindt. Zij krijgen waar nodig ondersteuning op alle leefgebieden aangeboden. We werken voor deze huishoudens aan sociale herhuisvesting. Het motto is “we verhuizen wel mensen, maar

85

geen problemen”. Daarom worden huishoudens uitgevraagd op meerdere levensgebieden. De woningcorporaties werken hier nauw samen met partners zoals sociaal wijkteam en de SDD. Medewerkers van woningcorporatie Woonbron (Woonbronbrigade) bellen bijvoorbeeld huis-aan-huis aan bij ouderen om in gesprek te gaan en te onderzoeken wat zij nodig hebben om goed te wonen. Ondertussen worden indien nodig kleine klusjes uitgevoerd. Herschikking sociaal domein: in samenhang met de andere pijlers en het Integraal Zorgakkoord zoeken we naar passende herschikking van het sociaal domein. Hierbij speelt het stress sensitief werken, maar ook het vereenvoudigen van de systeemwereld een belangrijke rol.

Beoogd resultaat 2026

Programma Samen tegen Armoede: • het gebruik en bereik van de minimaregelingen is gestegen; • in 2026 is het aantal huishoudens onder sociaal minimum met 10% gedaald; • er is een kinderraad in Dordt West die de positie van kinderen in armoede wil verbeteren; • 500 kinderen en jongeren krijgen financiële educatie en voorlichting, en; • 100 huishoudens groeien duurzaam uit de armoede. Ketenaanpak schulden: • stijging van het aantal personen in schulddienstverlening van 10% sanering (% inwoners); • de gemiddelde schuld per inwoner is gedaald, en; • er is een stijging van het aantal keer dat hulp geaccepteerd wordt naar aanleiding van vroegsignalering van problematische schulden waarmee we de schuldenlast verlagen en de weg naar hulp inkorten.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

86

Sociale Herhuisvesting / Aanpak Sociaal Renoveren: • door samenwerking komen tot betere signalering en vervolgaanpak van problematiek.

Partners

SDD, onderwijsinstellingen, bibliotheek, Dordt Huis, Financieel hulphuis, Alliantie vrijwillige schuldhulp Dordrecht, Stichting Dordrecht Sociaal (waaronder sociaal raadslieden/ MEE/Vivenz), Sociaal team, Dordtse Diamanten, Quiet Drechtsteden, Stichting voor de Werkplaats, Kerken, Integrale consulenten, Ervaringsdeskundigen en Number Five Foundation.

Randvoorwaarden voor aanpak

• Het is wenselijk dat vaste partners werken met vaste medewerkers waarmee een sterk netwerk kan worden gebouwd. • Voor veel van deze activiteiten zijn incidenteel middelen beschikbaar. Het is belangrijk dat deze incidentele investeringen het vaste netwerk en de vaste aanpak ondersteunen.

Financiën

Integrale aanpak • SPUK kansrijke Wijk: Integraal budget - Voor 2023 is €174.682,- beschikbaar - Voor 2024 is €296.105,- beschikbaar - Voor 2025 is €297.881,- beschikbaar Uitvoeringsbrigade • SPUK Kansrijke Wijk: Preventie armoede en schulden - Voor 2023 is €484.500,- beschikbaar - Voor 2024 is €161.500,- beschikbaar - Voor 2025 is €161.500,- beschikbaar

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Ketenaanpak schulden • Bijzondere bijstand en andere minimaregelingen • Participatiewet • Schuldhulpverlening Programma Samen Tegen Armoede • Middelen Programma samen tegen armoede Sociale Herhuisvesting / Aanpak Sociaal Renoveren • Investeringen Trivire in Sociaal Herhuisvestingsteam + reguliere inzet SDD.

Projectdocumenten

• Programma Bestaanszekerheid en kansengelijkheid 2024-2026 gemeente Dordrecht • Programma Samen tegen Armoede gemeente Dordrecht • Brede visie sociaal domein • Herijking minima Dordrecht

Participatie

Voor dit onderwerp is ervaringskennis van groot belang. Daarom krijgen ervaringsdeskundigen in het programma een actieve rol. Zij worden eveneens begeleid zodat hun kennis wijdverspreid kan worden ingezet. De Regionale adviesraad Sociaal en de Dordtse adviesraad sociaal zijn bovendien belangrijke adviesorganen voor dit onderwerp.

87

7.4 Ondernemen in de wijk Aanleiding

Onder de Dordtse ondernemers is er een lange traditie van samenwerking en vereniging. De gemeente waardeert het resultaat van samenwerking op de bedrijventerreinen en in de binnenstad en stimuleert samenwerking op terreinen waar die er nog niet is. De laatste jaren is hierbij een behoefte ontstaan aan continuïteit van collectieve financiering voor bestaande samenwerkingen en aan ruimte om op meer vlakken samen te werken dan schoon, heel en veilig.

Ambitie

• in 2043 is in Dordt West de betrokkenheid en verbondenheid met elkaar en de buurt verbeterd.

Beschrijving van de aanpak

Het Ondernemersfonds: het is een in Nederland beproefd en succesvol model om een brede impuls te geven aan het vestigingsklimaat en om de slagkracht van ondernemers te versterken. Het creëert de mogelijkheid dat ondernemers gezamenlijk investeren in hun omgeving. Dit kan weer bijdragen aan een sterkere wijkeconomie of het verkleinen van de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. In februari 2024 is het convenant voor het Ondernemersfonds getekend. Momenteel wordt onderzocht, in nauw overleg met ondernemers uit verschillende geografische gebieden binnen de gemeente en uit verschillende sectoren, hoe we zo’n fonds vorm en inhoud kunnen geven. Hierbij worden de bestaande samenwerkingsverbanden, zoals verenigingen en de wijkwinkelcentra, betrokken en geïnformeerd.

Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026

Maatschappelijk betrokken ondernemen: we volgen de ontwikkeling van Philadelphia waar dagbesteding en ontmoeting gecombineerd worden in het pand van de Stichting Maatschappelijk Betrokken Ondernemen Drechtsteden (Stichting-MBO Drechtsteden) aan de Bosboom Toussainstraat. Onderwijsinstellingen zoeken hier de samenwerking met ondernemers. Daarnaast stimuleren we hiermee de wijkeconomie. We maken graag gebruik van het feit dat verschillende ondernemers binnen de wijken van Dordt West betrokken zijn bij het fonds.

Beoogd resultaat 2026

Ondernemersfonds: • er is een uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente en de nieuw op te richten stichting ondernemersfonds (afspraak op hoofdlijnen in de verhouding tussen gemeente en stichting); • de communicatie naar de achterban is opgestart, en; • de eerste investeringen vanuit het fonds zijn gedaan. Maatschappelijk Betrokken Ondernemen: • de eerste samenwerkingen tussen onderwijsinstellingen en ondernemers in de wijken zijn gevormd, inclusief dagbesteding plekken voor bewoners uit Dordt West.

Partners

Ondernemers, scholen, verenigingen, Stichting MBO-Drechtsteden en gemeente.

Randvoorwaarden voor de aanpak

Het Ondernemersfonds is een fonds van ondernemers. Zij kunnen zelf bepalen hoe de middelen worden ingezet. We stimuleren de betrokkenheid van ondernemers bij het NPDW.

88

Financiën

Ondernemersfonds: • Onroerende Zaakbelasting (OZB) van €75,- per ton WOZ-waarde. Gebruikers (60%) en eigenaren (40%) dragen bij. Voor wijkeconomie gaat het dan om een jaarlijks budget van ongeveer €346.000 waarvan €29.000,- in Wielwijk, €34.000,- in Crabbehof en €48.000,- in Krispijn. Maatschappelijk Betrokken Ondernemen: • Zoals hierboven genoemd is voor Ondernemen met Impact vanuit “Ruimte voor banen” voor 2024 tot en met 2026 €100.000,- per jaar vrijgemaakt, waarvan een deel wordt ingezet voor Maatschappelijk Betrokken Ondernemen.

Projectdocumenten

• Verbrede Samenwerking MKB - uitvoeringsprogramma 2022-2026 • Actieagenda MKB-dienstverlening 2024-2026