Uitvoeringsprogramma Nationaal Programma DordtWest 2024_2026.pdf
Tekst van het document
Samen Dordt West Uitvoeringsprogramma 2024-2026
Nationaal Programma Dordt West 2023-2043
Foto: Michel ter Wolbeek
Voorwoord Met gepaste trots bied ik u, de geïnteresseerde lezer, dit eerste uitvoeringsprogramma van het Nationaal Programma Dordt West 2023-2043 aan. Met dit programma voor de komende drie jaar willen we bereiken dat bewoners en lokale partners (woningcorporaties, politie, zorg- en welzijnsorganisaties, scholen, ondernemers, enzovoorts) intensiever gaan samenwerken. Dat ze samen met de overheid vanuit verschillende ministeries de uitdagingen op het gebied van onderwijs, armoede, gezondheid, werk, wonen en veiligheid gaan aanpakken. Dit programma vergt een lange adem, daarom is hier twintig jaar voor uitgetrokken. Er zijn inmiddels prachtige initiatieven van start gegaan. En met dit programma willen we de samenwerking op tal van vlakken gaan versterken. Om met elkaar het verschil in de wijk te kunnen maken. Veel mensen in Dordt West voelen zich daar lang niet altijd prettig. Om te wonen, om er op te groeien. Met dit programma willen we extra aandacht schenken aan de mensen die dit goed kunnen gebruiken. Om überhaupt uit die vicieuze cirkel te kunnen komen waar zij nu in leven omdat mensen zich onveilig voelen, ze geen contact hebben met de buren en er sprake is van ondermijnende criminaliteit in hun omgeving.
Maar wanneer ze eenmaal zien dat de verschillende instanties doorpakken en er kleine en grote resultaten zichtbaar worden, dan zul je zien dat mensen zelf ook meer bereid zijn zich in te zetten. We willen dat het vertrouwen in elkaar en in de overheid groeit.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Wanneer mensen aan het einde van de maand wat geld overhouden, omdat hun woning goed geïsoleerd is en de stookkosten dalen, dan houden ze vanzelf energie over voor andere dingen. Dan hebben we samen iets goeds gedaan. Maar dat kan niet zonder dat bewoners ook actief mee gaan doen. Maar daar komen ze nu vaak niet aan toe. De veerkracht en weerbaarheid van de inwoners in Dordt West moet terugkomen. Daar gaan we de komende jaren de focus op leggen!
Wouter Kolff burgemeester Dordrecht en voorzitter Alliantie Dordt West
2
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Inhoudsopgave Voorwoord
2
1.
5
Inleiding
2. Nationaal Programma Dordt West
6
3. De wijken
11
4. Wonen en fysieke leefomgeving
17
5. Gezond en samen leven
34
6. Leren en ontwikkelen
56
7.
75
Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid
8. Leefbaar en veilig
90
9. Participatie: bewoners centraal
106
10. Organisatie
109
11. Lerende wijken
112
12. Financiën
116
Bijlage 1 Strategische en operationele doelen Nationaal Programma Dordt West
121
Bijlage 2 Schematisch overzicht van alle inspanningen
125
Bijlage 3 Cijfers
129
3
Onze ambitie
De volgende generatie jeugd groeit gezonder en veiliger op, heeft betere ontwikkelkansen, meer perspectief op werk en een fijnere woon- en leefomgeving. Daarvoor investeren we niet alleen in de jeugd, maar ook in het wonen, werken en leven van de overige bewoners. We groeien met Dordt West naar het gemiddelde van Dordrecht.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
4
1. Inleiding In 2023 is samen met partners hard gewerkt aan het opstellen van ons 20-jarige Nationaal Programma Dordt West (NPDW). Een breed programma met grote ambities waar we bewoners en professionals in de wijken echt nodig hebben om resultaat te boeken. Ook de betrokkenheid en ondersteuning van de rijksoverheid is hierbij onmisbaar, want de opgaven zijn groot. Bijna een kwart van alle huishoudens in de zeven Drechtsteden gemeenten die een uitkering ontvangen is afkomstig uit Dordt West en ook 43% van de jeugdige verdachten uit Dordrecht heeft zijn thuisbasis in Dordt West. In Crabbehof heeft 40% van de basisschoolleerlingen een verhoogd risico op een onderwijsachterstand en bijna een derde van de 18 tot 30-jarigen in Wielwijk heeft geen startkwalificatie. Bestaande aanpakken en inzet hebben onvoldoende effect. Dit vraagt om een langjarig en integraal programma. We maken dan ook dankbaar gebruik van de mogelijkheid die de rijksoverheid ons biedt middels deelname aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Onze ambities zijn groot, maar dat geldt ook voor de betrokkenheid van al onze partners en de energie om samen aan de slag te gaan. Met elkaar gaan we een generatie lang investeren in de wijken in Dordt West en er voor zorgen dat iedereen mee kan doen in onze maatschappij. We zetten extra in waar een intensivering, doorbraak of juist innovatie nodig is.
Bestaande en nieuwe initiatieven worden aan elkaar gekoppeld, zodat ze elkaar kunnen versterken. De looptijd van dit eerste uitvoeringsprogramma zal deels in het teken staan
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
van verkenning en het komen tot een stevige basis om samen met elkaar het verschil te maken. We maken hiermee een eerste stap van ambities naar uitvoering. Hoewel we aan het begin staan van een langjarige aanpak, zijn de eerste nieuwe inspanningen al gestart en zichtbaar in de wijken. Zo zijn sinds enkele maanden een jeugdboa en wijkagent Preventie met Gezag actief in Dordt West. En bemiddelt een toekomstmakelaar tussen bewoners die (ander) werk zoeken en opleider De Beroepentuin. Daarnaast wordt er druk gebouwd aan extra en ander type woningen en helpen energiehulpen bewoners met het verduurzamen van hun woning. Een rode draad bij alle aanpakken is dat we aansluiten bij de leefwereld van de bewoners van Dordt West. Daarbij past principiële bescheidenheid van beleidsmakers en wijkprofessionals zonder ervaringskennis om ruimte te maken voor de ervaringskennis van de diverse bewoners van Dordt West. We gaan doorlopend verhalen en ervaringen van bewoners en wijkprofessionals verzamelen om van te leren. En wat we leren vertalen we naar concrete praktijkgerichte aanpassingen in beleid, regelgeving of ondersteuningsaanbod. Samen met bewoners werken we aan een betere toekomst voor henzelf en voor de wijken in Dordt West. Wat er allemaal gaat gebeuren, is te lezen in ons eerste uitvoeringsprogramma 2024-2026.
5
2. Nationaal Programma Dordt West
Het Nationaal Programma
Leefbaarheid en Veiligheid In een aantal gebieden in Nederland staat de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Problemen als werkloosheid, armoede, onderwijsachterstanden, woonproblematiek en slechte gezondheid stapelen zich op. Ondanks dat in deze gebieden hard wordt gewerkt om de problemen op te lossen, is er extra inzet nodig om daadwerkelijk het verschil te kunnen maken. Om deze reden is het Kabinet Rutte IV het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) gestart, met als doel de negatieve spiraal door middel van een langjarige en gebiedsgerichte inzet te doorbreken. In aanvulling op het al bestaande beleid op het terrein van wonen, werken, inkomen, onderwijs, veiligheid en gezondheid is deze gebiedsgerichte inzet nodig voor het verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad en leefomgeving. Tevens zijn er extra inspanningen nodig voor het stimuleren van scholing en participatie op de arbeidsmarkt zodat jongeren minder kwetsbaar zijn voor de verleidingen van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. Doordat de problematiek zich voordoet binnen verschillende domeinen is voor deze aanpak een brede inzet van het Rijk en alle deelnemers van het programma nodig. Het moet een integrale langdurige aanpak op gebiedsniveau zijn, gericht op de vraagstukken die zich daar aandienen.
Daarnaast moeten de inspanningen binnen de verschillende beleidsdomeinen goed op elkaar aansluiten.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
6
Waarom in Dordt West? Dordrecht is een prachtige stad, de oudste stad van Zuid-Holland, maar ook een stad met grootstedelijke problematiek. Er zijn inwoners met lage inkomens, kwetsbare huishoudens en de stad heeft een grote voorraad goedkope woningen. Een deel van de bewoners heeft extra zorg en ondersteuning nodig om het hoofd boven water te houden. Deze problematiek concentreert zich voor een groot deel in de wijken in Dordrecht West. Wat betreft de afbakening is dan ook gekozen om de wijken van ‘Dordt West’; Oud-Krispijn, Nieuw-Krispijn, Wielwijk en Crabbehof, gezamenlijk aan te wijzen als één stedelijk focusgebied. Aangezien de buurt Zuidhoven (onderdeel van de wijk Crabbehof) minder kwetsbaar is en de leefbaarheid en veiligheid hier minder onder druk staan, valt deze buurt buiten de afbakening. Daarnaast is de Reeweg Zuid in het zuiden van Wielwijk om vergelijkbare redenen als zuidgrens van het focusgebied gekozen. Verder zijn de bekende wijk- en buurtgrenzen aangehouden. In Dordt West woont ongeveer 25% van de totale bevolking van Dordrecht. In vergelijking met de rest van Dordrecht hebben de wijken in dit gebied een hoog percentage inwoners met een migratieachtergrond, westers en niet-westers. Dit maakt Dordt West een divers, kleurrijk en multicultureel stadsdeel.
Vanuit de historie van de wijken is dit niet verrassend; vanaf het ontstaan van de wijken vestigden veel migranten zich in deze gebieden en dit is nog steeds zo. Een ander opvallend gegeven is dat Dordt West eind 2023 bijna 1.500 huishoudens telde die afhankelijk zijn van een uitkering. Dit is bijna een kwart van het totale aantal cliënten van de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), die voor 7 regiogemeenten werkt. Terwijl slechts circa 10% van het aantal inwoners van de 7 Drechtsteden gemeenten
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
in Dordt West woont. Voor een deel zijn dit huishoudens met een migratieachtergrond, maar tegelijkertijd blijkt uit data dat ook veelal sprake is van intergenerationele armoede onder de autochtone inwoners. We zien dat bewoners van deze wijken vaker moeite hebben om mee te doen met de maatschappij. Het verbeteren van de sociaaleconomische positie van de bewoners van Dordt West is dan ook één van de uitdagingen van het NPDW. Daarnaast vraagt het verbeteren van de veiligheid onze aandacht. Ook op dit vlak scoort Dordt West minder goed dan andere wijken in Dordrecht. Zo zijn bewoners van Dordt West vaker slachtoffer van een misdrijf. Tevens scoren andere zaken rondom leefbaarheid en veiligheid slechter in dit gebied.
Binnenstad
Noordflank Het Reeland
OudKrispijn
NieuwKrispijn
CrabbeWiel- hof wijk
De Staart
Stadspolders
Dubbeldam
Sterrenburg
7
Ambitie, pijlers en doelen Sinds de zomer van 2022 is Dordrecht met stedelijk focusgebied Dordt West toegetreden tot het NPLV. Met het kabinet en andere lokale allianties wordt samengewerkt om de leefbaarheid en veiligheid van deze 20 meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen. Het Rijk heeft hierin drie doelen geformuleerd: 1. het verbeteren van de fysieke leefomgeving; 2. het bieden van een beter perspectief, en; 3. het vergroten van de veiligheid. Om deze subdoelen te behalen heeft het Rijk de volgende actielijnen geformuleerd: 1. we verbeteren slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken; 2. we zorgen ervoor dat bewoners kunnen meedoen in de samenleving; 3. we investeren in de preventie van jeugdcriminaliteit en vergroten de weerbaarheid van jongeren, en; 4. we zorgen voor een integrale aanpak met duidelijke regie en een adequaat juridisch instrumentarium.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
In dit programma worden boven op de al bestaande interventies samenhangende maatregelen ingezet op fysiek-, sociaal en veiligheidsgebied om deze doelen te behalen. In de periode tussen eind 2022 en begin 2023 hebben we samen met bewoners en partners een uitgebreide analyse uitgevoerd voor het opstellen van onze ambities en doelstellingen voor de komende 20 jaar. Deze analyse bestond onder meer uit een bewonersenquête, wijkgesprekken, bijeenkomsten met professionals en het verzamelen en analyseren van kwantitatieve data. Wij hebben de keuze gemaakt om de focus voor Dordt West te leggen op de volgende generatie.
Onze ambitie is dan ook:
“De volgende generatie jeugd groeit gezonder en veiliger op, heeft betere ontwikkelkansen, meer perspectief op werk en een fijnere woon- en leefomgeving. Daarvoor investeren we niet alleen in de jeugd, maar ook in het wonen, werken en leven van de overige bewoners. We groeien met Dordt West naar het gemiddelde van Dordrecht.”
8
We werken aan onze ambitie en opgaven binnen 5 programmapijlers: 1. Wonen en fysieke leefomgeving 2. Gezond en samen leven 3. Leren en ontwikkelen 4. Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid 5. Leefbaar en veilig
De meest urgente opgaven binnen ons programma zijn:
• we doorbreken de intergenerationele overdracht van uitdagingen en achterstanden op diverse leefgebieden, daar waar een samenloop is van problemen zetten we ons extra in; • we vergroten de bestaanszekerheid van de bewoners van Dordt West; • we versterken het vertrouwen van de bewoners van Dordt West in de overheid en haar partners, een goede samenwerking tussen professionals en nabijheid in de wijk dragen daaraan bij, en; • we zetten in op het versterken van gemeenschappen om naast professionele ondersteuning ook informele netwerken te behouden en verstevigen om bewoners actief te laten participeren.
Dit is weergegeven in het Nationaal Programma Dordt West, ons 20-jarenplan. Dit langjarige programma is in september 2023 door de Alliantie Dordt West vastgesteld. In het programma zijn onze ambitie, opgaven en doelstellingen voor de komende 20 jaar uitgewerkt 1. Het dient als kader voor dit uitvoeringsprogramma waarin is opgenomen wat onze inspanningen voor de komende paar jaar zijn, welke resultaten we willen boeken en hoe we dit financieren. In dit eerste uitvoeringsprogramma leggen wij dan ook onze doelen en inspanningen voor komende 3 jaar vast. Een deel van de inspanningen is gericht op heel Dordt West, andere zetten we, op basis van de problematiek, gericht in binnen één of enkele wijken. Hiermee komen we tegemoet aan de verschillende kansen en uitdagingen per wijk. Bovendien is het niet altijd mogelijk om omvangrijke en langdurige inspanningen in één keer in alle wijken in te zetten. Tenslotte zijn er nog projecten en activiteiten die zich op heel Dordrecht richten, maar die vooral het verschil maken in Dordt West.
1 De bijbehorende doelen zijn schematisch weergegeven in bijlage 1.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
9
We willen de sociale netwerken in de wijk een boost geven, zodat bewoners ook meer verbinding ervaren met elkaar. Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
10
3. De wijken
Het gebied Dordt West is als stedelijk focusgebied toegevoegd aan het NPLV. Tegelijkertijd bestaan er grote verschillen tussen de wijken waardoor de aanpak en daarmee de inzet van alle inspanningen in de wijken niet gelijk is. Hieronder volgt een korte toelichting over de huidige stand van zaken in de wijken.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
11
Oud-Krispijn Oud-Krispijn, de oudste wijk in Dordt West, heeft een centrale ligging dicht bij het centrum en het centraal treinstation van Dordrecht. Ten tijde van de bouw, jaren ’30 van de vorige eeuw, was het een wijk met betaalbare mooie woningen en veel groenvoorzieningen. De bewoners voelden zich er thuis en het sociale contact en onderlinge behulpzaamheid was groot in de wijk. Oud-Krispijn stond bekend als een volksbuurt en is dit overigens nog steeds volgens zowel bewoners als bezoekers. Doordat een deel van de bewoners nog steeds de sociale samenhang ervaart en veel onderlinge contacten heeft, zijn er verschillende netwerken aanwezig in de wijk. De komende drie jaar kan hier met het NPDW op worden voortgebouwd, bijvoorbeeld op het gebied van participatie en verdere ‘community building’. Tegelijkertijd is de wijk vanaf de jaren ’80 van de vorige eeuw op verschillende vlakken wel achteruitgegaan. Mede ten gevolge van migratieprocessen nam de diversiteit in de wijk toe wat onderlinge spanningen met zich meebracht. Daarnaast werd het onveiliger en ging de wijk sociaaleconomisch gezien achteruit. Om de problematiek binnen verschillende domeinen op te lossen hebben de woningcorporaties en de gemeente met het project ‘Oud-Krispijn Vernieuwt’ de handen ineengeslagen en een plan ontwikkeld om de leefbaarheid van Oud-Krispijn te verbeteren. Dit project liep van 2000 tot 2013.
Zo werden bijvoorbeeld huurwoningen gesloopt en vervangen door nieuwbouw van koopwoningen. Tegelijkertijd leert de praktijk dat nog steeds een groot aantal van de woningen verouderd is. Veel woningen 2 hebben een slecht energielabel en ook zijn er in vergelijking met de rest van Dordt weinig kwalitatief goede groenvoorzieningen. Het verbeteren van de fysieke leefomgeving is dus nog steeds een uitdaging die de komende jaren onze inzet vraagt.
Ook hebben de migratieprocessen ervoor gezorgd dat meer kwetsbare huishoudens zich in de wijk hebben gevestigd. Zo is bijvoorbeeld de gemiddelde sociaaleconomische status score (SESscore) lager in vergelijking met de rest van Dordrecht. Daarnaast is het gemiddelde aantal huishoudens met een uitkering hoger. Als wordt gekeken naar opleidingsniveau en inkomensniveau zien we dat die lager liggen in Oud-Krispijn. Daarnaast kennen bewoners op sociaal vlak ook diverse uitdagingen. Voor bewoners die niet in staat zijn om te werken is het van belang dat zij alsnog een zinvolle dagbesteding hebben, bijvoorbeeld in de vorm van vrijwilligerswerk. Voor een groot deel van deze doelgroep is de drempel nog te hoog, iets wat we de komende jaren samen met de partners in de wijk willen verbeteren, want de kracht van de wijk zijn en blijven de sociale netwerken en de onderlinge hulp en zorg.
2 In 2021 had 49% van de woningen energielabel D, E, F of G.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
12
Nieuw-Krispijn Nieuw-Krispijn is gebouwd na de Tweede Wereldoorlog in de jaren ’50 van de vorige eeuw, met uitzondering van de buurt rond het Emmaplein en de Dubbeldamseweg Zuid, die ouder is. In de jaren ’90 van de vorige eeuw is de overheid gestart met de eerst subsidiemaatregelingen om vroege naoorlogse woningen te isoleren. In Nieuw-Krispijn is hier veelvuldig gebruik van gemaakt waardoor het energielabel van deze woningen minder slecht is in vergelijking met Oud-Krispijn. Daarnaast is in die periode nieuwbouw verrezen in de wijk, bijvoorbeeld De Prinsemarij en aan de J.W. Frisostraat. Ook recentelijk zijn woningcorporaties gestart met het verbeteren van woningen in de wijk. Zo zijn begin dit jaar nieuwe bewoners verhuisd naar nieuwe eengezinswoningen en appartementen aan onder andere de Charlotte de Bourbonstraat en is in begin 2022 gestart met de sloop en wederopbouw van het Witte Dorp. Daarnaast is ook geïnvesteerd in de buitenruimte, waaronder het opknappen van het Weizigtpark. Het Weizigtpark en de verdere fysieke leefomgeving van NieuwKrispijn moeten aantrekkelijk zijn zodat bewoners de komende jaren meer worden gestimuleerd om te gaan bewegen en sporten om zowel hun fysieke- als mentale gezondheid te verbeteren. De komende jaren is dan ook aandacht voor beweegarmoede onder verschillende doelgroepen en wordt sport ingezet als middel om eenzaamheid tegen te gaan.
Daarnaast geldt voor zowel Oudals Nieuw-Krispijn dat we het gebruik van bestaande locaties gemakkelijker en toegankelijker willen maken zodat zo veel mogelijk doelgroepen en leeftijdscategorieën op een laagdrempelige manier toegang hebben tot sport en bewegen.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
13
Ook voor Nieuw-Krispijn geldt dat de leefbaarheid en veiligheid van de wijk in het verleden onder druk hebben gestaan. De afgelopen jaren is dit flink verbeterd. De integrale wijkaanpak heeft effect gehad, maar er zijn nog steeds verbetermogelijkheden voor de wijk. Zo waren er in 2022 bijvoorbeeld nog aanzienlijk meer ‘high impact crimes’ per 10.000 inwoners dan in andere wijken en spelen er nog regelmatig overlastcasussen die de leefbaarheid en veiligheid van de wijk aantasten. Er wordt met name aandacht besteedt aan overlastgevend gedrag door jongeren en jongvolwassenen in de openbare ruimte, zowel preventief als repressief. In 2024 gaat de wijkmanager van Krispijn, zowel in Oud- als in NieuwKrispijn, aan de slag met een vernieuwde vorm van participatie. Dit wordt gerealiseerd door maandelijks op verschillende strategische plekken in de wijk, middels een ‘buurtbakkie’ (een bakfiets waarmee je koffie kunt uitdelen), actief op zoek te gaan naar nieuwe verhalen en ervaringen uit de wijken. Op deze manier verkennen we diverse locaties om verschillende perspectieven te omarmen en streven we naar het stimuleren van meer participatie en verbinding met de bewoners. De aanpak is laagdrempelig, met speciale aandacht voor het bevorderen van een gevoel van betrokkenheid en een uitnodiging aan iedereen om deel te nemen aan de ontwikkeling van Krispijn.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Wielwijk Het grootste deel van Wielwijk is gebouwd in de jaren ’50 van de vorige eeuw. De wijk had eind 2023 3.073 woningen, waarvan 1.198 koopwoningen en 1.875 huurwoningen. Begin deze eeuw ontstond de noodzaak de fysieke omgeving (woningen, straten en andere voorzieningen) aan te passen aan de huidige tijd. Dit resulteerde in een visie: ‘Wielwijk sterk en weerbaar’ en van daaruit een herstructureringsprogramma. Dit meerjarige programma is op dit moment nog in uitvoering waarbij een deel van de wijk al is aangepakt. Het doel van dit programma is om meer woonvariatie in de wijk te creëren en het voorzieningenniveau een kwalitatieve impuls te geven. Dit programma wordt verbonden aan het NPDW.
14
(lokale) partners om dit te verbeteren. Daarnaast wonen er relatief veel ouderen in Wielwijk, die ook graag in de wijk willen blijven wonen. Tegelijkertijd zijn er op dit moment niet voldoende voorzieningen om dit voor iedereen te realiseren. Bewoners moeten soms uitwijken naar andere wijken wanneer zij in een verzorgingstehuis willen gaan wonen. Voor heel Dordt West geldt dat we willen dat bewoners zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen woning kunnen blijven wonen. De komende periode gaan we in Wielwijk hier de eerste stappen voor zetten.
Waar de komende jaren ook extra aandacht naar uitgaat is het onderwijs. Van alle wijken in Dordt West was in Wielwijk in 2020 het percentage jongvolwassenen tussen de 18 en 30 jaar zonder startkwalificatie het hoogst, namelijk 30%. Daarnaast was in 2021 het percentage kinderen met een verhoogd risico op een onderwijsachterstand 37% en viel 7% van de leerplichtigen in de categorie ‘Voortijdig schoolverlaters’. Deels in het verlengde hiervan blijkt ook uit cijfers dat het gemiddelde inkomen in Wielwijk laag is met gemiddeld €25.300 in 2023 en er wonen relatief veel uitkeringsgerechtigden (8% van alle bewoners) in de wijk.
Wat betreft de leefbaarheid en veiligheid is er ook in Wielwijk aandacht voor overlastgevend gedrag en het tegengaan van vervuiling van de openbare ruimte ten gevolge van grofvuil dumpingen en bijplaatsingen van afvalzakken. Hier gaan we de bewoners van de wijk bij betrekken zodat zij meer verbinding krijgen met de wijk en het verbeteren van hun eigen leefomgeving. Daarnaast willen we hiermee de sociale netwerken in de wijk een boost geven, zodat bewoners ook meer verbinding ervaren met elkaar. Dit heeft naar verwachting weer een positief effect op de leefbaarheid en veiligheid, doordat zij gezamenlijk optrekken tegen hetzelfde probleem en elkaar gemakkelijker durven aan te spreken op overlastgevend gedrag.
Ook de zorg is in dit eerste uitvoeringsprogramma een belangrijk speerpunt voor Wielwijk. Met name de vraag naar huisartsenzorg in de wijk is groot. De komende jaren willen we dan ook meedenken met
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
15
Crabbehof Eind 2023 had Crabbehof 4.603 woningen, inclusief Zuidhoven. Het overgrote deel hiervan betreft huurwoningen, in totaal 3.038. Hiervan waren 2.347 in corporatiebezit, de rest is van particuliere verhuurders. In vergelijking met de andere drie wijken in Dordt West wordt de komende drie jaar vanuit het NPDW veel ingezet op het verbeteren van de fysieke woon- en leefomgeving. Woningen, zowel huur als koop, zijn soms van slechte kwaliteit of er is sprake van achterstallig onderhoud en ook op het gebied van verduurzaming en groenvoorzieningen zijn er verschillende mogelijkheden om de leefbaarheid van de wijk te verbeteren. De middelen uit het Volkshuisvestingsfonds willen we gebruiken om deze verbeteringen sneller te realiseren. Ook blijkt uit gesprekken met bewoners dat veel van hen de wijk als doorgangswijk/starterswijk zien. Een wijk waar je tijdelijk woont aan het begin van je wooncarrière en waar je weer wegtrekt wanneer je een hoger inkomen krijgt en op zoek gaat naar een groter en daarmee vaak duurder huis. Bewoners wijken dan uit naar andere wijken in Dordrecht. Dit is mede een gevolg van het homogene woningaanbod. Dat is jammer want we horen ook van bewoners dat ze gehecht zijn aan de wijk en zich er thuis voelen. We willen dit veranderen zodat bewoners langer in de wijk kunnen blijven, ongeacht hun inkomen.
Naast het behouden van de zogenaamde “sociale stijgers” willen we nieuwe bewoners aantrekken die bewust kiezen voor het wonen in een levendige, gemengde wijk.
die zelf verantwoordelijkheid neemt voor een openbare ruimte die mooi, schoon en heel is. Dit netwerk willen we verder uitbreiden, zowel voor de aanpak van zwerfafval, als op andere vlakken. Zo kan het een bijdrage leveren aan het verbeteren van de mentale gezondheid van bewoners op het gebied van eenzaamheid. De professionals in de wijk gaan de komende jaren gebruik maken van een sociale netwerkkaart en activiteitenoverzicht zodat bewoners elkaar gemakkelijker kunnen vinden waardoor de sociale netwerken intensiveren. Het NPDW zal dit stimuleren, maar ook gebruiken om bewoners uit Crabbehof te benaderen om rondom verschillende onderwerpen te blijven inventariseren wat er speelt in de wijk en waar bewoners behoefte aan hebben in hun leefomgeving.
Ook is de komende drie jaar aandacht voor het aanpakken van verschillende vormen van overlast en het versterken van de sociale netwerken in de wijk. We beogen hiermee de leefbaarheid van de wijk te verbeteren door in te zetten op een schone en gezonde leefomgeving. We gaan hierbij gebruik maken van al bestaande netwerken in de wijk. Crabbehof heeft namelijk een groep bewoners
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
16
4. Wonen en fysieke leefomgeving
Iedere Dordtenaar verdient het om op te groeien en te wonen in een prettige en veilige buurt in een kwalitatief goede en betaalbare woning. De pijler wonen en fysieke leefomgeving richt zich op het verbeteren van de fysieke leefomgeving en het toekomstbestendig wonen.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
17
Dit staat natuurlijk niet op zichzelf en is mede afhankelijk van de inspanningen binnen het sociaal domein en veiligheidsdomein die later in dit uitvoeringsprogramma zijn beschreven. Zo willen we een uitnodigende en gezonde buitenruimte waar inwoners met plezier samenkomen, wat nader is uitgewerkt in de pijler “Gezond en samen leven”. Ook speelt de leefbaarheid en veiligheid van de leefomgeving en het verbeteren hiervan, een belangrijke rol bij (het ervaren van) een prettige woon- en leefomgeving. Dit komt dan ook terug in hoofdstuk 8 van dit uitvoeringsprogramma. De ambitie is dat er een goede kwaliteit van woningen is en dat gemengde wijken ontstaan, waar het veilig en leefbaar wonen is. Dit doen we mede door de woningvoorraad aan te vullen door meer toekomstbestendig te bouwen en betaalbare en levensloopbestendige woningen te ontwikkelen (4.1). Ook is er aandacht voor het verbeteren en verduurzamen van de bestaande woningvoorraad, zowel voor huiseigenaren in Dordt West, als verhuurders (4.2). Tenslotte is er naast toekomstbestendige duurzame woningen, ook aandacht voor een duurzame buitenruimte met voldoende kwalitatief goede groenvoorzieningen (4.3).
Wat continueren we? • Woningbouwprojecten • Ontwikkelkader Crabbehof • Verduurzamen van de bestaande woningvoorraad • Verbeteren van de groene buitenruimte • Het creëren van een gezonde en schone leefomgeving • Aardgasvrij Crabbehof Waar is nieuw of wordt uitgebreid? • Aanpak slechte energielabels • Energiehulp • Aardgasvrij maken van heel Dordt West • Wijkconciërges • Aangepaste regels voor het toekennen van woningen
Voor iedere pijler geldt dat we voortbouwen op bestaande inspanningen die de komende drie jaar op dezelfde wijze worden ingezet in Dordt West, inspanningen die al lopen maar een extra impuls krijgen in Dordt West en volledig nieuwe inspanningen.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
18
4.1 Prettig wonen Dordt West heeft in vergelijking met de rest van Dordrecht een meer homogeen woningaanbod. Daarnaast staan er meer verouderde en minder duurzame woningen, dan het gemiddelde in Dordrecht. Ook kennen de wijken een grote voorraad goedkope woningen en een hoog aantal sociale huurwoningen. We willen dat alle Dordtenaren tevreden zijn over hun woning en woonomgeving. In Dordt West zetten we de komende jaren daarom flink in op het verbeteren van de fysieke (woon)omgeving, al zal de mate waarin dit gebeurt verschillen per wijk en per periode. We willen hiermee een bijdrage leveren aan het beperken van de wooncrisis en het versterken van de sociale draagkracht van de wijken door het realiseren van een toename in het woningaanbod, aantal woningtypen, woonvormen en marktsegmenten. In de lokale Prestatieafspraken 2024-2025 hebben de gemeente, Trivire, Woonbron, de Huurdersparticipatieraad Trivire en de Bewonersraad Woonbron Dordrecht afspraken gemaakt over de gemeentelijke woonambities. Er wordt prioriteit gegeven aan nieuwbouw en duurzaamheid. De druk op de huurwoningmarkt is groot. Om alle doelgroepen een betere slaagkans te geven, is het bouwen van meer woningen cruciaal. Daarnaast zijn de negatieve gevolgen van klimaatverandering en de gestegen energielasten steeds duidelijker, reden om vaart te maken met de verduurzaming.
Tegelijkertijd blijft de blik ook gericht op betaalbaarheid, huisvesting van aandachtsgroepen en leefbaarheid. Zo is er aandacht voor het voorkomen van betalingsachterstanden en huisuitzettingen en de gezamenlijke aanpak van woonfraude en ondermijnende activiteiten.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Ambitie
• in 2043 zijn bewoners in Dordt West net zo tevreden over hun woning als bewoners elders in Dordrecht; • alle bewoners in Dordt West die te maken krijgen met een fysieke aanpak van hun woning, krijgen indien nodig ondersteuning op alle leefgebieden aangeboden, en; • in 2043 kunnen inwoners in Dordt West die dat nodig hebben, terecht in een toegankelijke woning, waar de benodigde zorg geleverd kan worden en welzijnsvoorzieningen nabij zijn, opdat men langer zelfstandig thuis kan wonen.
Beschrijving van de aanpak
De komende periode wordt met name in Crabbehof extra ingezet op het verbeteren van de (woon)omgeving. Tegelijkertijd staan de andere wijken niet stil en zijn ook daar verschillende ontwikkelingen zichtbaar de komende drie jaar. Deze projecten binnen Dordt West hebben de volgende gemeenschappelijke doelen, namelijk: • het versterken van sociale draagkracht van wijken door het creëren van andere woningtypen, woonvormen, en marktsegmenten; • zorgen voor een goed en prettig voorzieningenniveau, en; • zorgen voor meer levensloopbestendige, gelijkvloerse woningen. In 2022 zijn Trivire, Woonbron en de gemeente gestart met een 2-jarige pilot Wijkconciërge. De wijkconciërges dragen bij aan schone, hele en leefbare buurten en wijken. Het doel van de wijkconciërge is om te zorgen voor meer buurtbetrokkenheid bij bewoners blijkend uit meer fixi-meldingen, minder zwerfafval en vuildumpingen, minder ondermijning van overheidsgezag en een beheersbare buurt. Gezamenlijk financieren de betrokken partijen twee wijkconciërges waarvan er één in dienst is bij Woonbron en vooral actief is in de Zeehavenbuurt in Wielwijk. De andere wijkconciërge is in dienst bij
19
Trivire en actief in Crabbehof en Krispijn. De pilot wordt in 2024 door het Onderzoekscentrum Drechtsteden geëvalueerd. De intentie is om de pilot voort te zetten en uit te breiden met middelen uit het Volkshuisvestingsfonds. Als onderdeel van de campagne ‘Ik word 18’ krijgen alle Dordtse jongeren die in 2024 deze leeftijd bereiken een jaar lang gratis inschrijving cadeau bij Woonkeus Drechtsteden. De woningmarkt is ontzettend lastig, zeker ook voor jongeren. Hoe eerder je je inschrijft, hoe groter de kans op een huurhuis op latere leeftijd. Daarnaast willen de betrokken partners de kans voor jongeren op een sociale huurwoning vergroten. De wijze waarop dit zal gebeuren is nog onderwerp van gesprek. Een ander voorstel is om actieve woningzoekenden meer kansen te geven dan mensen die passief staan ingeschreven. Daarnaast wil de gemeente huiseigenaren meer mogelijkheden bieden om één of meer kamers te verhuren in hun huis en mensen die dakloos zijn sneller recht geven op een woning. Met onder meer deze maatregelen wil de gemeente de beperkte woonruimte in de stad op een betere manier verdelen en gebruiken. De nieuwe regels worden eerst aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarna volgen de gesprekken met de regiogemeenten en woningcorporaties. Zorgmedewerkers, politieagenten en leerkrachten krijgen voorrang bij de toewijzing van sociale huurwoningen in Dordrecht.
In 2024 start een proef. Als die succesvol is, wil de gemeente deze voorrang vastleggen. Naast de aanpassingen blijven verschillende punten ook van kracht. Zoals de opkoopbescherming, een politiescreening op basis van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) in bepaalde gebieden en de vergunningplicht voor het samenvoegen, onttrekken en vormen van woningen. In tweede kwartaal van 2024 wordt dit raadsvoorstel besproken in de gemeenteraad.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Beoogd resultaat 2026
• het starten, doorlopen en afronden van de bouwprojecten zoals die in dit hoofdstuk per wijk zijn weergegeven; • de opgave voor toegankelijke woningen voor ouderen en mindervaliden is onderzocht, in beeld gebracht en vastgesteld in de woonzorgvisie; • er zijn concrete ontwikkelplannen voor een toename van het percentage toegankelijke woningen voor onder andere mindervaliden; • er is een ‘fastlane’ proces ingericht waarmee het proces van planvorming voor projecten wordt versneld door verschillende planfasen waar het kan gelijktijdig te doorlopen. Gemeente, woningcorporaties en ontwikkelaars trekken hierin samen op en sturen actief op een gezamenlijke planning; • in de ruimtelijke plannen is ruimte gemaakt voor verdichting op diverse locaties in de wijken; • er zijn concrete plannen voor een toename van prettige verblijfruimtes in Dordt West, en; • de huidige pilot Wijkconciërge wordt gecontinueerd en uitgebreid met 1,5 fte via middelen uit het Volkshuisvestingsfonds.
Partners
Gemeente, woningcorporaties, Protestantse Zorggroep Crabbehof, VvE’s, HVC, aannemers en (project)ontwikkelaars.
20
Randvoorwaarden voor aanpak
• Door beperkte ruimte is verdichting een uitdaging. Dit vraagt om het maken van keuzes t.a.v. bestemmingsplannen, parkeernormen en welstandseisen. Regelingen van de rijksoverheid waarbij pas subsidie wordt toegekend wanneer 200 woningen per project worden toegevoegd, zijn vaak niet haalbaar. We zullen dit signaal blijven afgeven en hierover in gesprek gaan. • Er geldt een aansluitplicht voor nieuwbouw in Dordt West op het warmtenet, waar rekening mee moet worden gehouden bij bestaande- en nog te ontwikkelen bouwplannen.
Projectdocumenten
• Ontwikkelkader Crabbehof • Prestatieafspraken Dordrecht 2024-2025
Participatie
Bij verschillende fysieke ingrepen zijn (toekomstige) bewoners meegenomen in de vormgeving van vernieuwde woningen en eventuele bijbehorende buitenruimte. Dit blijven we in de toekomst doen.
Oud-Krispijn
Vanwege voorgaande projecten zoals Oud-Krispijn Vernieuwt, zijn er al veel verbeteringen opgetreden in de woonomgeving in Oud-Krispijn. Desondanks worden de komende jaren verschillende projecten uitgevoerd, waaronder de sloop van sociale huurwoningen en het realiseren van nieuwbouw om de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en wordt bijvoorbeeld aan de Rembrandtlaan de verkeersafwikkeling verbeterd. Een overzicht hiervan is in de onderstaande tabel weergegeven. Sommige projecten zijn al in aanbouw terwijl bij andere locaties nog wordt onderzocht hoe een terrein ontwikkeld kan worden tot woningbouwlocatie.
Tabel 1. Overzicht (woning)bouwprojecten Oud-Krispijn Appartementen
Grondgebonden
Totaal
Aantal extra gerealiseerde woningen
Start van de bouw
(Verwachte) oplevermoment
Goeverneurstraat (hofje)
n.v.t.
9
9
-1
2026
2027
Isaac da Costa straat e.o.
n.t.b.
n.t.b.
Min. 75
Afhankelijk van bestemmingsplan en parkeernormen
2027
2029
Totaal
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
84
21
Nieuw-Krispijn
Ook in Nieuw-Krispijn gaat de komende drie jaar aandacht uit naar het verbeteren van de woningvoorraad en fysieke leefomgeving, waarbij wordt voortgebouwd op de verbeterslagen die vanaf het begin van deze eeuw zijn gestart. De projecten die de komende drie jaar worden uitgevoerd zijn hieronder weergegeven.
Tabel 2. Overzicht (woning)bouwprojecten Nieuw-Krispijn Appartementen
Grondgebonden
Totaal
Aantal extra gerealiseerde woningen
Start van de bouw
(Verwachte) oplevermoment
Charlotte de Bourbonstraat (Trivire deel)
46
67
113
30
Gestart
2024
Het Witte Dorp
90
53
143
63
Gestart
2026
Thureborg
451
n.v.t.
451
307
2025
2028
Totaal
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
707
22
Wielwijk
Ook in Wielwijk investeren we in het verbeteren van woningen en de buitenruimte, wat in de onderstaande tabel is weergegeven. Verschillende projecten worden uitgevoerd in samenwerking met
woningcorporaties. Daarnaast wordt ook geïnvesteerd in de publieke buitenruimte, bijvoorbeeld de herinrichting van de ring rondom het Admiraalsplein, de Tromptuinen en het Wielwijkpark.
Tabel 3. Overzicht (woning)bouwprojecten Wielwijk Appartementen
Grondgebonden
Totaal
Aantal extra gerealiseerde woningen
Start van de bouw
Verwachte oplevermoment
Bouwhuys-locatie
154
61
215
184
2025
2029
Karel Doormanweg (school)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Gestart
2025
Karel Doorman-
28
10
38
45
2025
2026
Admiraalsplein woningbouw
37
15
52
n.t.b.
2025
2026-2027
Admiraalsplein woningbouw Woonzorg
20 zorgappartementen en 30 aanleunwoningen
n.v.t.
50
50
2025
2026-2027
Parkzicht
n.v.t.
15
15
0
2025
2026
Piet Heynstraat (Speeltuin locatie)
n.v.t.
14
14
14
2025
2026
M.H. Trompweg
38
n.v.t.
38
14
2025
2026
weg
3
Totaal
422
3 Voor de woningbouw is een ontwikkelovereenkomst getekend. Op dit moment zijn ze bezig met het uitwerken van de planvorming.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
23
Crabbehof
In Crabbehof gaan we de komende drie jaar het meest inzetten op het verbeteren van de woningen en fysieke leefomgeving. In het Ontwikkelkader Crabbehof, waarin de wijkvisie voor Crabbehof uit 2012 is herijkt, is dit ook één van de onderdelen die terugkomt. Zo is er een concretiseringsslag gemaakt op het gebied van duurzaamheid en de sociaal maatschappelijke vraagstukken zijn steviger verankerd. In het Ontwikkelkader wordt beoogd de positie van bewoners, de leefbaarheid en de woningvoorraad in de wijk, duurzaam te verbeteren. Zo zijn er verschillende ambities weergegeven op maatschappelijk niveau, fysiek niveau, duurzaamheid en gezonde woningen en woonomgeving. De doelen die we stellen in ons programma zijn hierop afgestemd en zullen de komende drie jaar ook tot uiting komen in de wijk. Ook is in oktober 2023 een aanvraag gedaan voor de regeling “Startbouwimpuls (SBI)”. Deze regeling is bedoeld voor projecten die planologisch ver genoeg zijn om in 2024/2025 te starten, maar waarbij het door veranderde economische omstandigheden niet lukt de business case rond te krijgen. Er is een aanvraag ingediend voor de Frank van der Goesstraat en W.H. Vliegenstraat. De woonblokken aan de Frank van der Goesstraat zijn de laatste 2 blokken van het gehele project. De blokken zijn beide een door een galerij ontsloten appartementencomplex met 40 appartementen en 31 appartementen.
64 appartementen zijn 72m2 en 7 appartementen zijn 60m2 . De oplevering van beide blokken zal dicht bij elkaar liggen. Op 16 november 2023 is de aanvraag SBI van €887.490,- voor dit project toegekend. Deze middelen worden in de periode 2024-2026 ingezet.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
24
Uit de onderstaande tabel blijkt dat zowel appartementen als grondgebonden woningen worden gebouwd, waarbij oog is voor verschillende doelgroepen. Zo laat de Protestantse Zorggroep Crabbehof eengezinswoningen, rolstoeltoegankelijke woningen en zorgstudio’s bouwen. Ook voor Crabbehof is hieronder een tabel weergegeven van de bouwprojecten voor de komende jaren. Hier is tevens zichtbaar dat het niet enkel nieuwbouwprojecten betreft, maar dat in verschillende gebieden
ook wordt ingezet op het renoveren en verduurzamen van woningen, bijvoorbeeld in Crabbehof West. Tevens is het project Tiny Houses in Crabbehof gestart. Dit is een pilotproject voor de duur van 10 jaar. Het project biedt plaats aan 10 Tiny Houses en één gemeenschappelijk Tiny House. Op één kavel na zijn alle kavels vergeven. Begin 2031 eindigt de looptijd van het project. Er wordt tijdig onderzoek gedaan hoe we daarna met deze locatie en de nog aanwezige Tiny Houses om willen gaan.
Tabel 4. Overzicht (woning)bouwprojecten Crabbehof Locatie
Appartementen
Grondgebonden
Totaal
Aantal extra gerealiseerde woningen
Start van de bouw
Verwachte oplevermoment
Colijnstraat
63
55
118
118
2024
2025
Van der Goesstraat
71
n.v.t.
71
71
2024
2025
Troelstraweg Meubeloutlet
n.t.b.
n.t.b.
Maximaal 21
21
2025
n.t.b.
Troelstraweg 132-282 4
72
n.v.t.
72
0
2025
2027
Troelstraweg 201 t/m 289 5
92
n.v.t.
92
Afhankelijk van bestemmingsplan en parkeernormen
2027
2029
Crabbehoeve
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
Protestantse Zorggroep Dordrecht
241 zorgstudio’s en 176 appartementen
n.v.t.
417
4 zorgstudio’s en 176 appartementen
2025
n.t.b.
Totaal
791
4 Het betreft hier vernieuwbouw, waarbij de woningen naar nieuwbouwniveau worden gerenoveerd met behoud van het bestaande casco.
5 Het betreft hier een gedeeltelijke sloop/ nieuwbouw en gedeeltelijke vernieuwbouw, waarbij de woningen naar nieuwbouwniveau worden gerenoveerd met behoud van het bestaande casco.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
25
De ambitie is dat er een goede kwaliteit van woningen is en dat gemengde wijken ontstaan, waar het veilig en leefbaar wonen is. Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
26
4.2 Duurzame en toekomstklare woningen Aanleiding
Dordt West wordt gekenmerkt door een groot aantal sociale huurwoningen en een grote voorraad van goedkope particuliere woningen. Een groot deel van de woningen dateert uit een periode met andere eisen rondom de isolatie van woningen. In Dordt West staat dan ook het merendeel van de (D)EFG-label woningen in Dordrecht, zowel grondgebonden als woningen in VvE’s. Huishoudens in Dordt West met een laag inkomen hebben hierdoor vaak juist een hoger dan gemiddeld energieverbruik. Dit speelt niet enkel in Dordt West, maar ook elders in het land. Mede daarom heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in de Nationale Prestatieafspraken voor de Volkshuisvesting gesteld dat woningcorporaties na 2028 en particuliere verhuurders na 2030, al hun bezit met label E, F en G verduurzaamd moeten hebben. Corporaties hebben in de Nationale Prestatieafspraken (NPA) toegezegd eind 2028 alle woningen met een EFG-label te hebben aangepakt 6. Daarnaast is in de NPA afgesproken dat woningcorporaties voor 2030 minimaal 450.000 bestaande woningen aardgasvrij hebben gemaakt. Vanaf 2030 volgen naar alle waarschijnlijkheid sancties voor het verhuren van woningen met energielabel E, F, of G 7. Hierbij is mogelijk synergie te realiseren met een andere grote opgave, het aardgasvrij maken van Nederland en dus ook Dordt West.
In de Transitie Visie Warmte 2021 van de gemeente zijn deze wijken aangewezen als warmtenetwijken.
We zetten de komende drie jaar in op het verduurzamen van woningen en het door ontwikkelen van nieuwbouwprojecten, zowel vanuit de gemeente als de woningcorporaties. Zeker in Crabbehof, zoals ook is weergegeven in het Ontwikkelkader Crabbehof, wordt de komende periode geïnvesteerd in de woningvoorraad. Zo start woningcorporatie Trivire in 2025 met de verduurzaming van appartementen in de Aalbersestraat/Nolensweg (120 appartementen) en de Ruys de Beerenbrouckweg (61 appartementen). In maart 2024 is een aanvraag ingediend voor de derde tranche van het Volkshuisvestingsfonds voor het project Crabbehof – Leefbaar, Veilig en Duurzaam. Voor verschillende projecten wordt bekeken of een deel van de aanleg van de openbare ruimte uit deze middelen kan worden gefinancierd.
Ambitie
• in 2043 zijn woningen in Dordt West toekomstklaar gemaakt voor en aangesloten op een duurzame energiebron die voor de te onderscheiden buurt als beste kwalificeert; • in 2043 is de woonomgeving in Dordt West zoveel mogelijk toekomstklaar op het gebied van duurzaamheid en klimaatbestendigheid; • in 2043 is de woonomgeving in Dordt West zoveel mogelijk toekomstklaar en aangesloten op een duurzame energiebron die voor de te onderscheiden buurt als beste kwalificeert, en; • in 2043 zijn bewoners in Dordt West net zo tevreden over hun woning als bewoners elders in Dordrecht.
6 Onder voorbehoud van instemming huurders en/of VvE in geval van gespikkeld bezit in hoogbouw.
7 Gedacht wordt aan minpunten op het WWS-systeem en dus een beperking op de maximaal redelijke huur.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
27
Beschrijving van de aanpak
We verduurzamen de woningvoorraad. De Aanpak Energiebesparing 2023-2026 geeft structuur en richting aan de intensivering en versnelling van energiebesparing in de gebouwde omgeving (circa 42% van het totale energieverbruik). De aanpak omvat een aantal elementen. • Voor de gebouwde omgeving is ingezet op 30% besparen in 2030. • Aanpak woningen/actielijnen: 1. Lokaal Isolatieprogramma (LIP): isoleren van koopwoningen met (D) EFG-labels; 2. isoleren van woningen door verhuurders; 3. versnelt isoleren koopwoningen op eigen initiatief; 4. samen energie besparen met laagdrempelige maatregelen/ plan van aanpak, en; 5. energiehulp voor huishoudens met energie-armoede. • Aanpak bedrijven: handhaving ten aanzien van wet- en regelgeving en het stimuleren van bedrijven om voortvarend aan de slag te gaan met het verduurzamen van het pand en extra bovenwettelijke stappen te zetten. Voor dit uitvoeringsprogramma ligt de focus op de woningvoorraad. We maken hier onderscheid tussen particulier bezit versus corporatie bezit. • Particuliere woningen: we gaan ervan uit dat de woningeigenaren die in 2022/2023 recht hadden op een energietoeslag, de meeste ondersteuning in de verduurzaming van hun woning kunnen gebruiken. De gemeente zet specifiek in op de energielabels D, E, F of G.
Om dit proces te versnellen worden onder andere de verkregen middelen vanuit het Nationaal isolatieprogramma (NIP) ingezet. Hiermee richten we ons in eerste instantie op grondgebonden woningen en later op appartementen (VvE’s) en gespikkeld bezit. Tevens willen we de middelen van het
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
28
Volkshuisvestingsfonds inzetten voor de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad en het verbeteren van de openbare ruimte in Crabbehof. • Corporatie woningen: met de woningcorporaties wordt besproken welke woningen we gaan verduurzamen. Woningcorporaties Trivire en Woonbron, de gemeente en de Protestantse Zorggroep Crabbehof gaan de komende jaren aan de slag om voor Crabbehof een toegankelijke, levendige en gezonde omgeving te creëren die uitnodigt tot wonen, werken en ontmoeten. Een buurt waar het prettig leven is. Aanpak slechte energielabels: de verduurzaming van de woningvoorraad richt zich vooral op de langere termijn. Om ook op korte termijn het comfort in huis te verhogen en de energievraag te verminderen worden woningen met slechte energielabels aan de hand van kleine veranderingen, zoals tochtstrippen, energiezuiniger gemaakt. Ook hier gaan we als eerste aan de slag met de groep woningeigenaren die in 2022/2023 in aanmerking kwam voor een energietoeslag. De middelen worden specifiek ingezet voor koopwoningen met energielabels D of slechter en een woning met een WOZ-waarde onder het gemeentelijk gemiddelde van €308.000,-. Voor woningen met een slecht energielabel en een hogere WOZwaarde gaan we ook al aan de slag met isolatiemaatregelen, bekostigd vanuit het NIP.
Energiehulp: energiehulpen helpen kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen op korte termijn hun energieverbruik te verlagen door middel van energieadvies en kleine tot middelgrote energiebesparende maatregelen, zoals tochtstrips en ledlampen. De zogeheten Taskforce Energiehulp Dordrecht is gericht op samenwerking van betrokken partijen uit het sociale en fysieke domein.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
Aanpak aardgasvrij: in de Transitie Visie Warmte 2021 is Crabbehof genoemd als eerste aardgasvrije wijk van Dordrecht. Op dit moment wordt een wijkuitvoeringsplan opgesteld om hier uitvoering aan te geven. Alle wijken in Dordt West dienen uiteindelijk aardgasvrij te worden gemaakt. Ondanks de uitdagende omstandigheden is een programmatische aanpak de enige manier om invulling te geven aan die landelijk opgelegde verplichting. Vanwege de aanwezigheid van het warmtenet is Crabbehof gekozen als startpunt. In het wijkuitvoeringsplan worden de kaders voor betaalbaarheid, uitvoering, aansluitvolgorde en financiering concreet ingevuld, met aandacht voor de verschillende doelgroepen (particuliere eigenaren, verhuurders, bedrijfspanden en maatschappelijk vastgoed).
Beoogd resultaat 2026
Verduurzamen woningvoorraad particuliere woningen: • het in kaart brengen van de VvE’s die de meeste hulp kunnen gebruiken bij de verduurzaming van hun complex; • het opzetten van een uitvoeringsorganisatie verduurzaming met casemanagers voor de coördinatie van activiteiten gefinancierd vanuit het NIP. De uitvoeringsorganisatie kan eventueel ook inspanningen gaan coördineren die worden betaald vanuit het Volkshuisvestingsfonds; • het koppelen van een casemanager aan een VvE van een complex om zo een start te maken met de verduurzaming waarbij we in deze periode streven naar een aanpak van 50% van de G-labels; • het is inzichtelijk gemaakt welke woningen in bezit zijn van particuliere beleggers en deze particuliere beleggers zijn aangeschreven en betrokken bij de doelstellingen op het gebied van verduurzaming, en; • het ontwikkelen van een integrale aanpak voor particulieren in de wijk Crabbehof om aan te kunnen sluiten op het warmtenet.
29
Verduurzamen woningvoorraad corporatie: • het is duidelijk welke corporatie woningen als eerst verduurzaamd zullen worden, en; • het is duidelijk welke corporatie woningen wanneer op het warmtenet worden aangesloten. Aanpak slechte energielabels: • er zijn concrete plannen voor het verlagen van het percentage woningen met energie labels E t/m G; • er zijn concrete plannen voor een toename van het percentage gerenoveerde woningen, waarin voor de renovatie of extra onderhoud sprake was isolatieproblemen, ventilatieproblemen en hittestress, en; • er zijn concrete plannen voor het aantal woningen dat aangesloten wordt op het warmtenet van HVC. Energiehulp: • het bereik van de Energiehulpen is vergroot; • bij alle geïnteresseerde bewoners in Dordt West die in aanmerking komen, zijn er kleine en grotere energiemaatregelen uitgevoerd door lokaal opgeleide Energiehulpen waarbij we streven naar 70% van het aantal woningen vanuit de woningcorporaties. Aanpak aardgasvrij: • er wordt als eerste uitvoering gegeven aan het wijkuitvoeringsplan voor Crabbehof. Voor de andere wijken worden daarna wijkuitvoeringsplannen voorbereid en opgesteld.
Partners
Gemeente, woningcorporaties, particuliere verhuurders, woningeigenaren, bewoners, aannemers, Stichting Dordrecht Sociaal (waaronder buurtwerk), Stedin en HVC.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
30
Randvoorwaarden voor aanpak
• Voldoende (potentiële) medewerkers en uitvoeringskracht voor de lange termijn. • Versnellingsaanpak koppelen aan al bestaande projecten/ initiatieven. • Inzet gemeentelijke instrumenten ten behoeve van de aardgasvrije wijkaanpak. • Voldoende financiële middelen en maatschappelijke acceptatie om de transitie naar aardgasvrij op een rechtvaardige wijze te bewerkstelligen voor bewoners en verhuurders. • Heldere communicatie en voorlichting voor bewoners. • Benodigde ruimte voor trafohuisjes ter bevordering van de distributie van energie.
Financiën
• Verduurzamen woningvoorraad en aanpak slechte energielabels: - De 19 gemeenten binnen het NPLV ontvangen gezamenlijk €45.000.000,- voor het verduurzamen van 30.000 woningen (€1.460,- per woning uit het Nationaal Isolatie Programma). We hebben succesvol een aanvraag ingediend voor het Nationaal Isolatieprogramma. Dordrecht heeft voor de hele gemeente voor de periode 2023-2026 een bedrag van €2.994.268,toegekend gekregen. Een groot deel wordt geïnvesteerd in de wijken in Dordt West. - In maart 2024 is een aanvraag van circa €17.465.584,ingediend voor de derde tranche van het Volkshuisvestingsfonds voor het project Crabbehof – Leefbaar, Veilig en Duurzaam. Voor de zomer van 2024 wordt een besluit over toekenning van de aangevraagde middelen verwacht. Zodra de middelen zijn toegekend, zal het college van B&W de gemeenteraad om goedkeuring vragen voor 30% cofinanciering van het project.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
• Energiehulp: de NPLV-gebieden ontvangen samen €35.000.000,voor de aanpak van energiearmoede. Daaruit worden ook onze Energiehulpen betaald. Voor Dordt West gaat het om een eenmalig bedrag van €624.321,-. • Aanpak aardgasvrij: we gaan gebruik maken van bestaande subsidieregelingen zoals de Warmtenetten investeringssubsidie (WIS), de Investeringssubsidie Duurzame energie en Energiebesparing (ISDE), Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) en de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH) om tot een betaalbaar aanbod te komen.
Projectdocumenten
• Prestatieafspraken Dordrecht 2024-2025 • Aanpak Energiebesparing 2023-2026 • Aanvraag Volkshuisvestingsfonds • Dordtse isolatie aanpak 2023-2026 • Plan van aanpak voor Taskforce Energiehulp Dordrecht • Transitie Visie Warmte 2021 • Versnellingsprogramma Drechtsteden 100% aardgasvrij
Participatie
Voor de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad is toegang tot de woningen en dus medewerking van de bewoners nodig. Bewoners zullen zo goed mogelijk worden geïnformeerd en begeleid. Hierbij is er niet alleen oog voor de fysieke aanpassingen in en aan woningen, maar ook voor hulpvragen op het gebied van bijvoorbeeld zorg en werk.
31
4.3 Groene en duurzame buitenruimtes Aanleiding
In Dordt West zijn er, in vergelijking met de rest van Dordrecht, minder groenvoorzieningen. De wijken zijn hierdoor minder klimaatadaptief in vergelijking met de andere wijken in Dordrecht. Zo ervaren bewoners bijvoorbeeld vaker hittestress. Ook hebben diverse gebieden in Dordt West te kampen met overlast van plaagdieren. De buitenruimte is hierdoor minder aantrekkelijk in vergelijking met andere wijken in Dordrecht.
Ambitie
• in 2043 waarderen bewoners in Dordt West hun woonomgeving gelijk aan het gemiddelde van Dordrecht, en; • de fysieke leefomgeving voldoet zo veel mogelijk aan de Kernwaarden Gezonde Leefomgeving (GGD/GHOR) 8.
Beschrijving van de aanpak
Verbeteren groene buitenruimte: er wordt onder andere ingezet op vergroening waarbij we per wijk een mobiliteitsplan opstellen en inzichtelijk maken welke voorzieningen in de buitenruimte passend en wenselijk zijn om toe te voegen aan het betreffende aantal nieuwe en/of gerenoveerde en verduurzaamde woningen. Extra aandacht gaat uit naar het voorkomen van hittestress, waarbij zoveel mogelijk de 3-30-300 regeling wordt toegepast. Vanuit iedere woning moet je minimaal 3 bomen kunnen zien, minimaal 30% van de buitenruimte moet in de schaduw van een boom vallen en op 8 https://ggdghor.nl/onderwerp/gezondeleefomgeving-kernwaarden/
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
maximaal 300 meter van iedere woning moet de openbare ruimte verkoeling bieden in de vorm van groen, zoals een park. We sluiten aan bij het Groenblauwprogramma van de gemeente dat zich richt op klimaatadaptie via regenbestendigheid, het verminderen van hitte, meer biodiversiteit, het bestand zijn tegen overstromingen en een gezonde leefomgeving. Schone wijken: dit betreft onder andere de aanpak van bijplaatsingen, zwerfafval en daarmee samenhangende overlast van plaagdieren. De komende jaren worden in alle wijken opruimdagen georganiseerd om (grof)afvaldumpingen tegen te gaan en er wordt intensiever gereinigd (www.dordrecht.nl/opruimdagen). Ook is er aandacht voor preventie en bewustwording en daarmee het voorkomen van overlast. Dit wordt onder andere gedaan door de inzet van afvalcoaches en door aandacht te besteden aan ‘upcycling’, hergebruik van spullen en betere faciliteiten. Er wordt ingezet op het bewerkstelligen van een gedragsverandering van bewoners als het gaat om afval en circulariteit door de betrokkenheid met de straat en de buurt te vergroten.
Beoogd resultaat 2026
• concrete plannen voor het verbeteren van de klimaatbestendigheid van de woonomgeving door toename waterberging en diversiteit van inheemse beplanting; • concrete plannen voor het verbeteren van het verblijfsklimaat in de woonomgeving door het verlagen van (de risico’s) op hittestress; • het verbeteren van het verblijfsklimaat door een schoon, heel en veilige buitenruimte, en een hoogwaardige openbare ruimte. Zie ook Programmaplan Dordrecht Schoon; • het percentage kwalitatief goede groenvoorzieningen in Dordt West is gestegen; • het parkeerbeleid is aangepast, om meer ruimte te maken voor bewegen en kwalitatief groen.
32
Partners
Bewoners, gemeente, woningcorporaties, Provincie Zuid-Holland Zuid (Cirkelstad) en aannemers.
Randvoorwaarden voor aanpak
Het tempo van de klimaatverandering en extreme weersomstandigheden zijn mede bepalend voor de snelheid waarmee met name grote aanpassingen in de openbare ruimte worden doorgevoerd. De noodzaak hiervan uit zich onder andere in het Groenblauwprogramma van de gemeente.
Financiën
• Verbeteren groene buitenruimte - SPUK Kansrijke Wijk – Stimulans gezonde leefomgeving: €115.000,- per jaar voor de periode 2023-2025. - Zie Groenblauwprogramma Dordrecht. • Schone wijken - Zie Programmaplan Dordrecht Schoon.
Projectdocumenten
• Groenblauwprogramma Dordrecht • Programmaplan Dordrecht Schoon • Grondstoffenplan Dordrecht 2021-2023
Participatie
Voor het creëren van schonere wijken gaan we gebruik maken van al bestaande netwerken in de wijk. Crabbehof heeft bijvoorbeeld een groep bewoners, de Wijkambassadeurs, die zelf verantwoordelijkheid neemt voor een mooie, schone en hele openbare ruimte. Ook in OudKrispijn zijn er bewoners die zich inspannen voor schone buurten.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
33
5. Gezond en samen leven
Daar waar je wieg staat mag niet bepalend zijn voor hoe gezond je bent en hoe oud je wordt. Toch zien we in kwetsbare wijken dat dit wel het geval is. De bewoners van Dordt West ervaren gemiddeld gezien vaker fysieke en mentale gezondheidsproblemen in vergelijking met andere wijken in Dordrecht. We zetten daarom in op het verbeteren van zowel de fysieke als mentale gezondheid van de bewoners van Dordt West.
Uitvoeringsprogramma Dordt West 2024-2026
34
Een goede gezondheid staat niet op zichzelf maar hangt samen met onder andere kansengelijkheid, bestaanszekerheid, een betere sociaaleconomische positie en het verlagen van stress, maar ook met zaken als het hebben van betekenisvolle dagbesteding. Vanuit het NPDW kijken we hier dan ook integraal naar: de inspanningen die we initiëren vanuit de andere pijlers zijn medebepalend voor het bereiken van de gezondheidsdoelen 9. Zo spelen bijvoorbeeld de inspanningen rondom het hoger gebruik van (minima) regelingen uit hoofdstuk 7 ‘Arbeidsmarkt en bestaanszekerheid’ een belangrijke rol bij een gezonde levensstijl. Als inwoners minder geldzorgen hebben ontstaat meer ruimte om hiermee aan de slag te gaan. Uiteindelijk is het onze ambitie om de gezondheid en vitaliteit van bewoners te bevorderen. Dat betekent dat we op zoek gaan naar inspanningen die zorgen voor systeemveranderingen: hoe kunnen we bijvoorbeeld de drempels voor bewoners wegnemen waardoor een gezonde leefstijl eenvoudiger bereikbaar wordt? Gezondheid heeft ook een sterke samenhang met het hebben van betekenisvolle relaties met anderen en je vertrouwd en geaccepteerd voelen in je buurt. Sociale verbanden zijn dus onmisbaar voor gezonde mensen en vitale buurten. Als bewoners elkaar kennen een waarderen, zal er meer onderlinge hulp en soms ook informele zorg plaatsvinden.